महाभारत · अध्याय 5.130
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.130.1
तत्तु वाक्यमनादृत्य सोऽर्थवन्मातृभाषितम् ।
पुनः प्रतस्थे संरम्भात्सकाशमकृतात्मनाम् ॥ ५.१३०.१ ॥
परंतु मातेच्या अर्थपूर्ण वचनाकडे दुर्लक्ष करून तो रागाने पुन्हा अकृतात्म्यांकडे निघून गेला.
5.130.2
ततः सभाया निर्गम्य मन्त्रयामास कौरवः ।
सौबलेन मताक्षेण राज्ञा शकुनिना सह ॥ ५.१३०.२ ॥
नंतर सभेबाहेर पडून कौरवाने द्यूतकुशल सुबलपुत्र राजा शकुनीशी मसलत केली.
5.130.3
दुर्योधनं धार्तराष्ट्रं कर्णं दुःशासनोऽब्रवीति ।
नोचेत्सन्धास्यसे राजन्स्वेन कामेन पाण्डवैः ।
बद्ध्वैव त्वां प्रदास्यन्ति पाण्डुपुत्राय भारत ॥ ५.१३०.३ ॥
दुःशासन धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन व कर्ण यांना म्हणाला: हे राजा, जर तू स्वेच्छेने पांडवांशी संधी केली नाहीस, तर ते तुला बांधूनच पांडुपुत्राकडे सोपवतील, हे भारता.
5.130.4
वैकर्तनं त्वां च मां च त्रीनेतान्भरतर्षभ ।
पाण्डवेभ्यः प्रदास्यन्ति भीष्मद्रोणौ पिता च ते ॥ ५.१३०.४ ॥
वैकर्तन कर्ण, तू, मी आणि हे तिघे, हे भरतश्रेष्ठा, पांडवांच्या हाती सोपवतील; भीष्म, द्रोण आणि तुझे वडीलही.
5.130.5
दुःशासनस्य तद्वाक्यं निशम्य भरतर्षभ ।
दुर्योधनो धार्तराष्ट्रो निश्वस्य प्रहसन्निव ॥ ५.१३०.५ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, दुःशासनाचे ते वचन ऐकून धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन दीर्घ निःश्वास टाकून जणू हसला.
5.130.6
एकान्तमुपसृत्येह मन्त्रं पुनरमन्त्रयत् ।
सौबलेन मताक्षेण राज्ञा शकुनिना सह ॥ ५.१३०.६ ॥
येथे एकांतात जाऊन त्याने पुन्हा द्यूतकुशल सुबलपुत्र राजा शकुनीशी मसलत केली.
5.130.7
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
दुःशासनचतुर्थानामिदमासीद्विचेष्टितम् ॥ ५.१३०.७ ॥
दुर्योधन, कर्ण, शकुनि, सौबल आणि दुःशासन ज्यांच्यात चौथा होता, त्यांचे हे कारस्थान होते.
5.130.8
पुराऽयमस्मान्गृह्णाति क्षिप्रकारी जनार्दनः ।
सहितो धृतराष्ट्रेण राज्ञा शान्तनवेन च ॥ ५.१३०.८ ॥
त्वरित कृती जनार्दन आपल्याला पकडण्यापूर्वी, धृतराष्ट्र राजा आणि शंतनुपुत्र यांच्यासह.
5.130.9
वयमेव हृषीकेशं निगृह्णीम बलादिव ।
प्रसह्य पुरुषव्याघ्रमिन्द्रो वैरोचनिं यथा ॥ ५.१३०.९ ॥
आपणच हृषीकेशाला बलपूर्वक पकडू, जसा इंद्राने विरोचनपुत्राला पकडले होते, त्या पुरुषव्याघ्राला बळजबरीने.
5.130.10
श्रुत्वा गृहीतं वार्ष्णेयं पाण्डवा हतचेतसः ।
निरुत्साहा भविष्यन्ति भग्नदंष्ट्रा इवोरगाः ॥ ५.१३०.१० ॥
वार्ष्णेयाला पकडले गेले असे ऐकून पांडव हतचित्त, उत्साहहीन होतील, दात तुटलेल्या सापांसारखे.
5.130.11
अयं ह्येषां महाबाहुः सर्वेषां शर्म वर्म च ।
अस्मिन्गृहीते वरदे ऋषभे सर्वसात्वताम्।
निरुद्यमा भविष्यन्ति पाण्डवाः सोमकैः सह ॥ ५.१३०.११ ॥
हा महाबाहू त्या सर्वांचे आश्रय आणि कवच आहे; वरदाता, सात्वतांमधील वृषभ असा हा पकडला गेल्यास पांडव सोमकांसह निरुद्यम होतील.
5.130.12
तस्माद्वयमिहैवैकं केशवं क्षिप्रकारिणम् ।
क्रोशतो धृतराष्ट्रस्य बद्ध्वा योत्स्यामहे रिपून् ॥ ५.१३०.१२ ॥
म्हणून येथेच, त्वरित कृती करणाऱ्या केशवाला एकट्यालाच बांधून, धृतराष्ट्र ओरडत असताना, आपण शत्रूंशी युद्ध करू.
5.130.13
तेषां पापमभिप्रायं पापानां दुष्टचेतसाम् ।
इङ्गितज्ञः कविः क्षिप्रमन्वबुद्ध्यत सात्यकिः ॥ ५.१३०.१३ ॥
त्या पापी आणि दुष्टचित्त लोकांचा पापी हेतू, खुणा ओळखणारा बुद्धिमान सात्यकी त्वरित समजला.
5.130.14
तदर्थमभिनिष्क्रम्य हार्दिक्येन सहास्थितः ।
अब्रवीत्कृतवर्माणं क्षिप्रं योजय वाहिनीम् ॥ ५.१३०.१४ ॥
त्या हेतूने बाहेर निघून हार्दिक्यासह उभा राहून तो कृतवर्म्याला म्हणाला, "त्वरित सेना व्यूहरचनेत सज्ज करा."
5.130.15
व्यूढानीकः सभाद्वारमुपतिष्ठस्व दंशितः ।
यावदाख्याम्यहं चैतत्कृष्णायाक्लिष्टकारिणे ॥ ५.१३०.१५ ॥
सेना व्यूहात उभी करून, कवच घालून सभेच्या दारात उभे राहा, जोपर्यंत मी हे अनायास कर्म करणाऱ्या कृष्णाला सांगत नाही.
5.130.16
स प्रविश्य सभां वीरः सिंहो गिरिगुहामिव ।
आचष्ट तमभिप्रायं केशवाय महात्मने ॥ ५.१३०.१६ ॥
तो वीर सिंह पर्वतगुहेत शिरावा तसा सभेत शिरला आणि तो हेतू महात्मा केशवाला सांगितला.
5.130.17
धृतराष्ट्रं ततश्चैव विदुरं चान्वभाषत ।
तेषामेतमभिप्रायमाचचक्षे स्मयन्निव ॥ ५.१३०.१७ ॥
नंतर त्याने धृतराष्ट्र आणि विदुर यांच्याशीही बोलून, हसल्यासारखे करत त्यांचा हा हेतू सांगितला.
5.130.18
धर्मादर्थाच्च कामाच्च कर्म साधुविगर्हितम् ।
मन्दाः कर्तुमिहेच्छन्ति न चावाप्यं कथंचन ॥ ५.१३०.१८ ॥
धर्म, अर्थ आणि काम यांपासूनही सज्जनांनी निंदलेले कर्म मूर्ख लोक येथे करू इच्छितात; ते कोणत्याही प्रकारे साध्य होणारे नाही.
5.130.19
पुरा विकुर्वते मूढाः पापात्मानः समागताः ।
धर्षिताः काममन्युभ्यां क्रोधलोभवशानुगाः ॥ ५.१३०.१९ ॥
पूर्वीपासूनच मोहित, पापी मनाचे, एकत्र जमलेले लोक विपरीत वागत आहेत; काम व क्रोधाने पराभूत होऊन ते क्रोध व लोभाच्या वशात चालले आहेत.
5.130.20
इमं हि पुण्डरीकाक्षं जिघृक्षन्त्यल्पचेतसः ।
पटेनाग्निं प्रज्वलितं यथा बाला यथा जडाः ॥ ५.१३०.२० ॥
अल्पबुद्धी लोक या कमलनयनाला धरू इच्छितात; लहान मुले किंवा मूर्ख लोक जसे वस्त्राने पेटलेला अग्नी धरू पाहतात तसे.
5.130.21
सात्यकेस्तद्वचः श्रुत्वा विदुरो दीर्घदर्शिवान् ।
धृतराष्ट्रं महाबाहुमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.१३०.२१ ॥
सात्यकीचे ते वचन ऐकून दूरदर्शी विदुर कौरवसभेत महाबाहू धृतराष्ट्राला म्हणाला.
5.130.22
राजन्परीतकालास्ते पुत्राः सर्वे परन्तप ।
असक्यमयशस्यं च कर्तुं कर्म समुद्यताः ॥ ५.१३०.२२ ॥
हे राजा, शत्रूंना तापविणाऱ्या, तुझ्या सर्व पुत्रांचा काळ सरला आहे; अशक्य आणि अपकीर्तिकारक कर्म करण्यास ते सिद्ध झाले आहेत.
5.130.23
इमं हि पुण्डरीकाक्षमभिभूय प्रसह्य च ।
निग्रहीतुं किलेच्छन्ति सहिता वासवानुजम् ॥ ५.१३०.२३ ॥
या कमलनयनाला पराभूत करून बलपूर्वक पकडण्याची त्यांना इच्छा आहे; एकत्र येऊन इंद्राच्या धाकट्या भावाला बंदी करू इच्छितात.
5.130.24
इमं पुरुषशार्दूलमप्रधृष्यं दुरसदम् ।
आसाद्य नभविष्यन्ति पतङ्गा इव पावकम् ॥ ५.१३०.२४ ॥
या पुरुषसिंहाजवळ, अजिंक्य आणि दुर्गम अशा याच्याजवळ गेल्यास ते पतंगांप्रमाणे अग्नीत पडून नष्ट होतील.
5.130.25
अयमिच्छन्हि तान्सर्वान्युध्यमानाञ्जनार्दनः ।
सिंहो नागानिव क्रुद्धो गमयेद्यमसादनम् ॥ ५.१३०.२५ ॥
युद्ध करणाऱ्या त्या सर्वांना जनार्दनाने इच्छिले, तर क्रुद्ध सिंह हत्तींप्रमाणे त्यांना यमसदनाला पाठवील.
5.130.26
न त्वयं निन्दितं कर्म कुर्यात्पापं कथंचन ।
न च धर्मादपक्रामदेच्युतः पुरुषोत्तमः ॥ ५.१३०.२६ ॥
हा पुरुषोत्तम अच्युत कोणत्याही प्रकारे निंदित किंवा पापमय कर्म करणार नाही, आणि धर्मापासून ढळणारही नाही.
5.130.27
यथा वाराणसी दग्धा साश्वा सरथकुञ्जरा ।
सानुबन्धस्तु कृष्णेन काशीनामृषभो हतः ॥ ५.१३०.२७ ॥
कृष्णाने वाराणसी घोडे, रथ व हत्तींसह जाळली; आपल्या परिवारासह काशींचा वृषभ (राजा) मारला गेला.
5.130.28
तथा नागपुरं दग्ध्वा शङ्खचक्रगदाधरः ।
स्वयं कालेश्वरो भूत्वा नाशयिष्यति कौरवान् ॥ ५.१३०.२८ ॥
तसेच शंख-चक्र-गदाधारी नागपुराला जाळून, स्वतः कालेश्वर होऊन कौरवांचा नाश करील.
5.130.29
पारिजातहरं ह्येनमेकं यदुसुखावहम् ।
नाभ्यवर्तत संरब्धो वृत्रहा वसुभिः सह ॥ ५.१३०.२९ ॥
पारिजात हरण करणाऱ्या, यादवांना सुख देणाऱ्या या एकट्याविरुद्ध संतप्त झालेला वृत्रहंता (इंद्र) वसूंसह देखील पुढे आला नव्हता.
5.130.30
प्राप्य निर्मोचने पाशान्षट्सहस्रांस्तरस्विनः ।
हृतास्ते वासुदेवेन ह्युपसङ्क्रम्य कौरवान् ॥ ५.१३०.३० ॥
निर्मोचन स्थानी पोहोचून, वासुदेवाने कौरवांजवळ जाऊन त्या सहा हजार वेगवान (बंदिवानांचे) पाश घेऊन त्यांना नेले.
5.130.31
द्वारमासाद्य सौभस्य विधूय गदया गिरिम् ।
द्युमत्सेनः सहामात्यः कृष्णेन विनिपातितः ॥ ५.१३०.३१ ॥
सौभाच्या द्वारी पोहोचून, गदेने पर्वत हलवून, अमात्यांसह द्युमत्सेन कृष्णाने पाडला गेला.
5.130.32
शेषवत्त्वात्कुरूणां तु धर्मापेक्षी तथाऽच्युतः ।
क्षमते पुण्डरीकाक्षः शक्तः सन्पापकर्मणाम् ॥ ५.१३०.३२ ॥
कौरवांचे उर्वरित ऋण असल्यामुळे आणि धर्माचा विचार करून, समर्थ असूनही पुंडरीकाक्ष अच्युत पापकर्म्यांना क्षमा करतो.
5.130.33
एते हि यदि गोविन्दमिच्छन्ति सह राजभिः ।
अद्यैवातिथयः सर्वे भविष्यन्ति यमस्य ते ॥ ५.१३०.३३ ॥
हे जर राजांसह गोविंदाची इच्छा करत असतील, तर आजच ते सर्व यमाचे पाहुणे होतील.
5.130.34
यथा वायोस्तृणाग्रणि वशं यान्ति बलीयसः ।
तथा चक्रभृतः सर्वे वशमेष्यन्ति कौरवाः ॥ ५.१३०.३४ ॥
बलवान वाऱ्याच्या वशात जसे गवताचे अग्र जाते, तसेच चक्रधाऱ्याच्या वशात सर्व कौरव येतील.
5.130.35
विदुरेणैवमुक्ते तु केशवो वाक्यमब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रमभिप्रेक्ष्य सुहृदां श्रृण्वतां मिथः ॥ ५.१३०.३५ ॥
विदुराने असे सांगितल्यावर केशवाने धृतराष्ट्राकडे पाहून, सुहृद एकमेकांचे ऐकत असताना हे वचन सांगितले.
5.130.36
राजन्नेते यदि क्रुद्धा मां निगृह्णीयुरोजसा ।
एते वा मामहं वैनाननुजानीहि पार्थिव ॥ ५.१३०.३६ ॥
राजा, हे जर रागावून बळाने मला पकडू पाहतील, किंवा मीच यांना पकडले, तर हे पार्थिवा, त्यास अनुमती द्या.
5.130.37
एतान्हि सर्वान्संरब्धान्नियन्तुमहमुत्सहे ।
न त्वहं निन्दितं कर्म कुर्यां पापं कथंचन ॥ ५.१३०.३७ ॥
रागावलेल्या या सर्वांना आवरण्यास मी समर्थ आहे; परंतु मी कोणत्याही प्रकारे निंदनीय, पापकर्म करणार नाही.
5.130.38
पाण्डवार्थे हि लुभ्यन्तः स्वार्थान्हास्यन्ति ते सुताः ।
एते चेदेवमिच्छन्ति कृतकार्यो युधिष्ठिरः ॥ ५.१३०.३८ ॥
हे असे इच्छित असतील आणि युधिष्ठिराचे कार्य सिद्ध झाले, तर पांडवांसाठी लोभ धरणारे तुमचे पुत्र स्वतःचे हित सोडून देतील.
5.130.39
अद्यैव ह्यहमेनांश्च ये चैनाननु भारत ।
निगृह्य राजन्पार्थेभ्यो दद्यां किं दुष्कृतं भवेत् ॥ ५.१३०.३९ ॥
हे भारता, राजा! आजच मी यांना आणि यांच्या अनुयायांना अटक करून पार्थांच्या स्वाधीन केले, तर त्यात कोणते दुष्कृत्य होईल?
5.130.40
एष मे निश्चयो राजन्यद्येषोऽस्य विनिश्चयः ।
नर्दन्तु सहिताः शङ्खाः पणवानकनिस्वनैः ॥ ५.१३०.४० ॥
हे राजा! हाच माझा निश्चय आहे; हाच त्याचाही निश्चय असेल तर शंख, पणव आणि आनक यांच्या नादाने सर्वांनी एकत्र गर्जना करावी.
5.130.41
अनायासेन पार्थानां पर्वतां च शिवं महत् ।
निगृह्य राजन्पार्थेभ्यो दद्यां चेत्सुकृतं भवेत् ॥ ५.१३०.४१ ॥
हे राजा! पार्थांसाठी सहज, पर्वतासारखे महान व कल्याणकारी अशा यांना अटक करून पार्थांच्या स्वाधीन केले तर ते सत्कृत्य होईल.
5.130.42
इदं तु न प्रवर्तेयं निन्दितं कर्म भारत ।
सन्निधौ ते महाराज क्रोधजं पापबुद्धिजम् ॥ ५.१३०.४२ ॥
हे भारता! परंतु मी हे निंदनीय कर्म सुरू करणार नाही; हे महाराजा, तुमच्या सान्निध्यात, रागातून आणि पापबुद्धीतून उत्पन्न झालेले हे कर्म मी आरंभणार नाही.
5.130.43
एष दुर्योधनो राजन्यथेच्छति तथाऽस्तु तत् ।
अहं तु सर्वांस्तनयाननुजानामि ते नृप ॥ ५.१३०.४३ ॥
हे राजा, दुर्योधनाची इच्छा असेल तसेच होवो. परंतु हे नृपा, मी तुझ्या सर्व पुत्रांना अनुमती देतो.
5.130.44
एतच्छ्रुत्वा तु विदुरं धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत ।
क्षिप्रमानय तं पापं राज्यलुब्धं सुयोधनम् ॥ ५.१३०.४४ ॥
हे ऐकून धृतराष्ट्र विदुराला म्हणाला, "राज्यलोभी त्या पापी सुयोधनाला लवकर घेऊन ये."
5.130.45
सहमित्रं सहामात्यं ससोदर्यं सहानुगम् ।
शक्नुयां यदि पन्थानमवतारयितुं पुनः ॥ ५.१३०.४५ ॥
मित्र, अमात्य, बंधू आणि अनुयायांसह त्याला पुन्हा योग्य मार्गावर आणण्यास मी समर्थ झालो तर.
5.130.46
ततो दुर्योधनं क्षत्ता पुनः प्रावेशयत्मभाम् ।
अकामं भ्रातृभिः सार्धं राजभिः परिवारितम् ॥ ५.१३०.४६ ॥
मग विदुराने अनिच्छुक असलेल्या, बंधू आणि राजांनी वेढलेल्या दुर्योधनाला पुन्हा सभेत आणले.
5.130.47
अथ दुरोयधनं राजा धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत ।
कर्णदुःशासनाभ्यां च राजभिश्चापि संवृतम् ॥ ५.१३०.४७ ॥
मग राजा धृतराष्ट्र कर्ण, दुःशासन आणि राजांनी वेढलेल्या दुर्योधनाशी बोलला.
5.130.48
नृशंस पापभूयिष्ठ क्षुद्रकर्मसहायवान् ।
पापैः सहायैः संहत्य पापं कर्म चिकीर्षसि ॥ ५.१३०.४८ ॥
हे क्रूर, अतिपापी, नीच कर्मांना सोबती असलेल्या! पापी सोबत्यांना एकत्र करून तू पापकर्म करू इच्छितोस.
5.130.49
अशक्यमयशस्यं च सद्भिश्चापि विगर्हितम् ।
यथा त्वादृशको मूढो व्यवस्येत्कुलपांसनः ॥ ५.१३०.४९ ॥
जे अशक्य, अपकीर्तिकारक आणि सज्जनांनीही निंदित आहे, ते तुझ्यासारखा मूर्ख, कुलाला कलंक लावणारा पुरुषच करण्याचा निश्चय करतो.
5.130.50
त्वमिमं पुण्डरीकाक्षमप्रधृष्यं दुरासदम् ।
पापैः सहायैः संहत्य निग्रहीतुं किलेच्छसि ॥ ५.१३०.५० ॥
हा पुण्डरीकाक्ष, अजिंक्य आणि दुर्गम आहे; त्याला पापी साथीदारांसह एकत्र येऊन बंदी करू इच्छितोस.
5.130.51
यो न शक्यो बलात्कर्तुं देवैरपि सवासवैः ।
तं त्वं प्रार्थयसे मन्द बालश्चन्द्रमसं यथा ॥ ५.१३०.५१ ॥
इंद्रासह देवांनाही बळाने जिंकता येत नाही, त्याला हे मूर्खा, बालक जसा चंद्र मागतो तसा तू मागतोस.
5.130.52
देवैर्मनुष्यैर्गन्धर्वैरसुरैरुरगैश्च यः ।
न सोढुं समरे शक्यस्तं न बुध्यसि केशवम् ॥ ५.१३०.५२ ॥
देव, मनुष्य, गंधर्व, असुर आणि नाग ज्याला युद्धात सहन करू शकत नाहीत, त्या केशवाला तू ओळखत नाहीस.
5.130.53
दुर्ग्राह्यः पाणिना वायुर्दुस्पर्शः पाणिना शशी ।
दुर्धरा पृथिवी मूर्ध्ना दुर्ग्राह्यः केशवो बलात् ॥ ५.१३०.५३ ॥
हाताने वाऱ्याला धरणे कठीण, हाताने चंद्राला स्पर्श करणे कठीण, डोक्यावर पृथ्वी धारण करणे कठीण; बळाने केशवाला धरणेही तसेच कठीण आहे.
5.130.54
इत्युक्ते धृतराष्ट्रेण क्षत्ताऽपि विदुरोऽब्रवीत् ।
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रममर्षणम् ॥ ५.१३०.५४ ॥
धृतराष्ट्राने असे म्हटल्यावर क्षत्ता विदुरानेही संतप्त धार्तराष्ट्र दुर्योधनाकडे पाहत म्हटले.
5.130.55
दुर्योधन निबोधेदं वचनं मम सांप्रतम् ।
सौभद्वारे वानरेन्द्रो द्विविदो नाम नामतः।
शिलावर्षेण महता छादयामास केशवम् ॥ ५.१३०.५५ ॥
हे दुर्योधना, आता माझे हे वचन ऐक. सौभद्वारी द्विविद नावाच्या वानरेंद्राने मोठ्या दगडांच्या वर्षावाने केशवाला झाकले.
5.130.56
ग्रहीतुकामो विक्रम्य सर्वयत्नेन माधवम् ।
ग्रहीतुं नाशकच्चैनं तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५६ ॥
पराक्रमाने, सर्व प्रयत्नांनी माधवाला धरण्याची इच्छा असूनही त्याला त्याला धरता आले नाही. आणि तू त्याला बळाने धरू पाहतोस.
5.130.57
प्राग्ज्योतिषगतं शौरिं नरकः सह दानवैः ।
ग्रहीतुं नाशकत्तत्र तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५७ ॥
प्राग्ज्योतिषाला गेलेल्या शौरीला नरकाला दानवांसह तेथे धरता आले नाही. आणि तू त्याला बळाने धरू पाहतोस.
5.130.58
अनेकयुगवर्षायुर्निहत्य नरकं मृधे ।
नीत्वा कन्यासहस्राणि उपयेमे यथाविधि ॥ ५.१३०.५८ ॥
अनेक युगे आणि वर्षांचे आयुष्य असलेल्या नरकाला युद्धात मारून, हजारो कन्यांना नेऊन त्याने यथाविधी त्यांच्याशी विवाह केला.
5.130.59
निर्मोचने षट्सहस्राः पाशैर्बद्ध्वा महासुराः ।
ग्रहीतुं नाशकंश्चैनं तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५९ ॥
निर्मोचनात सहा हजार महासुरांनी पाशांनी बांधूनही त्यांना धरता आले नाही. आणि तू त्याला बळाने धरू पाहतोस.
5.130.60
अनेन हि हता बाल्ये पूतना शिशुना तदा ।
गोवर्धनो धारितश्च गवार्थे भरतर्षभ ॥ ५.१३०.६० ॥
याच्याकडूनच बाल्यात, बालकरूपात असताना पूतना मारली गेली. हे भरतश्रेष्ठा, गायींसाठी गोवर्धन पर्वत धारण केला गेला.
5.130.61
अरिष्टो धेनुकश्चैव चाणूरश्च महाबलः ।
अश्वराजश्च निहतः कंसश्चारिष्टमाचरन् ॥ ५.१३०.६१ ॥
अरिष्ट, धेनुक आणि महाबली चाणूर, तसेच अश्वराज (केशी) मारले गेले; कंसाने अरिष्टाचे आचरण केले.
5.130.62
जरासन्धश्च वक्रश्च शिशुपालश्च वीर्यवान् ।
बाणाश्च निहतः सङ्ख्ये राजानश्च निषूदिताः ॥ ५.१३०.६२ ॥
जरासंध, वक्र आणि पराक्रमी शिशुपाल, तसेच बाण युद्धात मारले गेले; अनेक राजेही नष्ट केले गेले.
5.130.63
वरुणो निर्जितो राजा पावकश्चामितौजसा ।
पारिजातं च हरता जितः साक्षाच्छचीपतिः ॥ ५.१३०.६३ ॥
राजा वरुण जिंकला गेला; अमिततेजस्वीने अग्नीलाही जिंकले; पारिजात हरण करणाऱ्याने साक्षात शचीपती इंद्रालाही जिंकले.
5.130.64
एकार्णवे च स्वपता निहतौ मधुकैटभौ ।
जन्मान्तरमुपागम्य हयग्रीवस्तथा हतः ॥ ५.१३०.६४ ॥
एकार्णवात झोपलेले असताना मधु आणि कैटभ मारले गेले; दुसरा जन्म घेऊन हयग्रीवही तसाच मारला गेला.
5.130.65
अयं कर्ता न क्रियते कारणं चापि पौरुषे ।
यद्यदिच्छेदयं शौरिस्तत्तत्कुर्यादयत्नतः ॥ ५.१३०.६५ ॥
हा कर्ता निर्माण केला जात नाही, आणि मानवी पुरुषार्थातही हाच कारण नाही; हा शौरी जे जे इच्छितो, ते ते तो सहज करतो.
5.130.66
तं न बुध्यसि गोविन्द घोरविक्रममच्युतम् ।
आशीविषमिव क्रूद्धं तेजोराशिमनिन्दितम् ॥ ५.१३०.६६ ॥
हे गोविंदा! त्या घोरपराक्रमी अच्युताला तू ओळखत नाहीस; जो क्रुद्ध सर्पासारखा, तेजाची रास आणि निर्दोष आहे.
5.130.67
प्रधर्षयन्महाबाहुं कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ।
पतङ्गोऽग्निमिवासाद्य सामात्यो नभविष्यसि ॥ ५.१३०.६७ ॥
महाबाहू, श्रमाविना कर्म करणाऱ्या कृष्णाला डिवचून, अमात्यांसह अग्नीजवळ आलेल्या पतंगाप्रमाणे तू नष्ट होशील.