మహాభారతం · అధ్యాయం 5.130
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.130.1
तत्तु वाक्यमनादृत्य सोऽर्थवन्मातृभाषितम् ।
पुनः प्रतस्थे संरम्भात्सकाशमकृतात्मनाम् ॥ ५.१३०.१ ॥
అయితే అతడు తల్లి అర్థవంతమైన మాటలను లెక్కచేయక, కోపంతో మళ్లీ అదుపులేని మనసుగల వారి వద్దకు వెళ్లాడు.
5.130.2
ततः सभाया निर्गम्य मन्त्रयामास कौरवः ।
सौबलेन मताक्षेण राज्ञा शकुनिना सह ॥ ५.१३०.२ ॥
అనంతరం సభ నుండి బయటకు వచ్చి, కౌరవుడు పాచికలాటలో నిపుణుడైన సుబలుని కుమారుడు రాజు శకునితో ఆలోచించాడు.
5.130.3
दुर्योधनं धार्तराष्ट्रं कर्णं दुःशासनोऽब्रवीति ।
नोचेत्सन्धास्यसे राजन्स्वेन कामेन पाण्डवैः ।
बद्ध्वैव त्वां प्रदास्यन्ति पाण्डुपुत्राय भारत ॥ ५.१३०.३ ॥
దుఃశాసనుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు దుర్యోధనునితో, కర్ణునితో ఇలా అన్నాడు: రాజా, నీ ఇష్టప్రకారం పాండవులతో సంధి చేయకపోతే, వారు నిన్ను బంధించి పాండు కుమారునికి అప్పగిస్తారు, భారతా.
5.130.4
वैकर्तनं त्वां च मां च त्रीनेतान्भरतर्षभ ।
पाण्डवेभ्यः प्रदास्यन्ति भीष्मद्रोणौ पिता च ते ॥ ५.१३०.४ ॥
వికర్తనుని కుమారుడు కర్ణుడు, నీవు, నేను, ఈ ముగ్గురిని, భరతశ్రేష్ఠా, పాండవులకు అప్పగిస్తారు; భీష్ముడు, ద్రోణుడు, నీ తండ్రి కూడా.
5.130.5
दुःशासनस्य तद्वाक्यं निशम्य भरतर्षभ ।
दुर्योधनो धार्तराष्ट्रो निश्वस्य प्रहसन्निव ॥ ५.१३०.५ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, దుఃశాసనుని ఆ మాటలు విని ధృతరాష్ట్ర కుమారుడు దుర్యోధనుడు నిట్టూర్చి నవ్వుతున్నట్లుగా ఉన్నాడు.
5.130.6
एकान्तमुपसृत्येह मन्त्रं पुनरमन्त्रयत् ।
सौबलेन मताक्षेण राज्ञा शकुनिना सह ॥ ५.१३०.६ ॥
ఇక్కడ ఏకాంతంగా చేరి, అతడు మళ్లీ పాచికలాటలో నిపుణుడైన సుబలుని కుమారుడు రాజు శకునితో ఆలోచన చేశాడు.
5.130.7
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
दुःशासनचतुर्थानामिदमासीद्विचेष्टितम् ॥ ५.१३०.७ ॥
దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, శకుని, సౌబలుడు — దుశ్శాసనుడు నాలుగవవాడుగా ఉన్నవారి — ఇది వారి కుట్ర.
5.130.8
पुराऽयमस्मान्गृह्णाति क्षिप्रकारी जनार्दनः ।
सहितो धृतराष्ट्रेण राज्ञा शान्तनवेन च ॥ ५.१३०.८ ॥
త్వరగా పని చేసే జనార్దనుడు మనల్ని పట్టుకోకముందే, ధృతరాష్ట్ర రాజుతో మరియు శంతనుని కుమారునితో కలిసి.
5.130.9
वयमेव हृषीकेशं निगृह्णीम बलादिव ।
प्रसह्य पुरुषव्याघ्रमिन्द्रो वैरोचनिं यथा ॥ ५.१३०.९ ॥
మనమే హృషీకేశుని బలవంతంగా పట్టుకుందాం — ఇంద్రుడు విరోచనుని కుమారుని పట్టుకున్నట్లు, ఆ పురుషవ్యాఘ్రుని బలాత్కారంగా.
5.130.10
श्रुत्वा गृहीतं वार्ष्णेयं पाण्डवा हतचेतसः ।
निरुत्साहा भविष्यन्ति भग्नदंष्ट्रा इवोरगाः ॥ ५.१३०.१० ॥
వార్ష్ణేయుడు పట్టుబడ్డాడని విని పాండవులు హతచిత్తులై, ఉత్సాహం కోల్పోయి, కోరలు విరిగిన పాముల్లా అవుతారు.
5.130.11
अयं ह्येषां महाबाहुः सर्वेषां शर्म वर्म च ।
अस्मिन्गृहीते वरदे ऋषभे सर्वसात्वताम्।
निरुद्यमा भविष्यन्ति पाण्डवाः सोमकैः सह ॥ ५.१३०.११ ॥
ఈ మహాబాహుడు వారందరికీ రక్షణ, కవచం; వరదాత, సాత్వతులలో వృషభుడైన ఇతను పట్టుబడితే, పాండవులు సోమకులతో కలిసి ఉద్యమం లేనివారవుతారు.
5.130.12
तस्माद्वयमिहैवैकं केशवं क्षिप्रकारिणम् ।
क्रोशतो धृतराष्ट्रस्य बद्ध्वा योत्स्यामहे रिपून् ॥ ५.१३०.१२ ॥
కాబట్టి ఇక్కడే ఒంటరిగా, త్వరగా పని చేసే కేశవుని బంధించి, ధృతరాష్ట్రుడు అరుస్తుండగా, మనం శత్రువులతో పోరాడుదాం.
5.130.13
तेषां पापमभिप्रायं पापानां दुष्टचेतसाम् ।
इङ्गितज्ञः कविः क्षिप्रमन्वबुद्ध्यत सात्यकिः ॥ ५.१३०.१३ ॥
ఆ పాపులు, దుష్టచిత్తులైన వారి పాప సంకల్పాన్ని, సంకేతాలను గ్రహించగల విజ్ఞుడైన సాత్యకి వెంటనే తెలుసుకున్నాడు.
5.130.14
तदर्थमभिनिष्क्रम्य हार्दिक्येन सहास्थितः ।
अब्रवीत्कृतवर्माणं क्षिप्रं योजय वाहिनीम् ॥ ५.१३०.१४ ॥
ఆ కారణంగా బయటకు వచ్చి హార్దిక్యునితో కలిసి నిలిచి, కృతవర్మతో ఇలా అన్నాడు: "త్వరగా సేనను వ్యూహంగా సిద్ధం చెయ్యి."
5.130.15
व्यूढानीकः सभाद्वारमुपतिष्ठस्व दंशितः ।
यावदाख्याम्यहं चैतत्कृष्णायाक्लिष्टकारिणे ॥ ५.१३०.१५ ॥
సేనను వ్యూహంగా నిలిపి, కవచం ధరించి సభా ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉండు; నేను ఇది అలసట లేని కృష్ణునితో చెప్పేవరకు.
5.130.16
स प्रविश्य सभां वीरः सिंहो गिरिगुहामिव ।
आचष्ट तमभिप्रायं केशवाय महात्मने ॥ ५.१३०.१६ ॥
ఆ వీరుడు సింహం పర్వత గుహలో ప్రవేశించినట్లు సభలో ప్రవేశించి, ఆ ఉద్దేశాన్ని మహాత్ముడైన కేశవునకు తెలిపాడు.
5.130.17
धृतराष्ट्रं ततश्चैव विदुरं चान्वभाषत ।
तेषामेतमभिप्रायमाचचक्षे स्मयन्निव ॥ ५.१३०.१७ ॥
తరువాత అతడు ధృతరాష్ట్రునితోనూ విదురునితోనూ మాట్లాడి, నవ్వుతున్నట్లుగా వారి ఈ ఉద్దేశాన్ని వివరించాడు.
5.130.18
धर्मादर्थाच्च कामाच्च कर्म साधुविगर्हितम् ।
मन्दाः कर्तुमिहेच्छन्ति न चावाप्यं कथंचन ॥ ५.१३०.१८ ॥
ధర్మం, అర్థం, కామం నుండి కూడా సాధుజనులు నిందించే కర్మను మూర్ఖులు ఇక్కడ చేయాలనుకుంటున్నారు; అది ఏ విధంగానూ పొందదగినది కాదు.
5.130.19
पुरा विकुर्वते मूढाः पापात्मानः समागताः ।
धर्षिताः काममन्युभ्यां क्रोधलोभवशानुगाः ॥ ५.१३०.१९ ॥
ముందే మోహితులైన, పాపబుద్ధి గల, సమావేశమైన వారు విపరీతంగా ప్రవర్తిస్తున్నారు; కామక్రోధాలచే అణచివేయబడి, కోపం మరియు లోభం యొక్క వశంలో నడుస్తున్నారు.
5.130.20
इमं हि पुण्डरीकाक्षं जिघृक्षन्त्यल्पचेतसः ।
पटेनाग्निं प्रज्वलितं यथा बाला यथा जडाः ॥ ५.१३०.२० ॥
అల్పబుద్ధులు ఈ పుండరీకాక్షుని పట్టుకోవాలనుకుంటున్నారు; పిల్లలు లేదా మూర్ఖులు వస్త్రంతో మండుతున్న అగ్నిని పట్టుకోవాలనుకున్నట్లు.
5.130.21
सात्यकेस्तद्वचः श्रुत्वा विदुरो दीर्घदर्शिवान् ।
धृतराष्ट्रं महाबाहुमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.१३०.२१ ॥
సాత్యకి ఆ మాటలు విని, దూరదృష్టి గల విదురుడు కురుసభలో మహాబాహువైన ధృతరాష్ట్రునితో పలికాడు.
5.130.22
राजन्परीतकालास्ते पुत्राः सर्वे परन्तप ।
असक्यमयशस्यं च कर्तुं कर्म समुद्यताः ॥ ५.१३०.२२ ॥
ఓ రాజా, శత్రువులను దహించేవాడా, నీ పుత్రులందరి కాలం ముగిసిపోయింది; అసాధ్యమూ అపకీర్తికరమూ అయిన కార్యం చేయడానికి వారు సిద్ధపడ్డారు.
5.130.23
इमं हि पुण्डरीकाक्षमभिभूय प्रसह्य च ।
निग्रहीतुं किलेच्छन्ति सहिता वासवानुजम् ॥ ५.१३०.२३ ॥
ఈ పుండరీకాక్షుని అణచి బలవంతంగా బంధించాలని వారు కోరుతున్నారు; కలిసి ఇంద్రుని తమ్ముడిని నిగ్రహించాలని అనుకుంటున్నారు.
5.130.24
इमं पुरुषशार्दूलमप्रधृष्यं दुरसदम् ।
आसाद्य नभविष्यन्ति पतङ्गा इव पावकम् ॥ ५.१३०.२४ ॥
పురుషులలో సింహమైన ఈయనను, ఎదుర్కోలేనివాడిని, సమీపించరానివాడిని చేరిన వారు, అగ్నిని చేరిన మిడతల వలె నశిస్తారు.
5.130.25
अयमिच्छन्हि तान्सर्वान्युध्यमानाञ्जनार्दनः ।
सिंहो नागानिव क्रुद्धो गमयेद्यमसादनम् ॥ ५.१३०.२५ ॥
యుద్ధం చేస్తున్న వారందరినీ జనార్దనుడు కోరితే, కోపించిన సింహం ఏనుగులను వలె వారిని యమసదనానికి పంపుతాడు.
5.130.26
न त्वयं निन्दितं कर्म कुर्यात्पापं कथंचन ।
न च धर्मादपक्रामदेच्युतः पुरुषोत्तमः ॥ ५.१३०.२६ ॥
ఈ పురుషోత్తముడు అచ్యుతుడు ఏ విధంగానూ నిందితమైన, పాపకర్మను చేయడు; ధర్మం నుండి తొలగడు కూడా.
5.130.27
यथा वाराणसी दग्धा साश्वा सरथकुञ्जरा ।
सानुबन्धस्तु कृष्णेन काशीनामृषभो हतः ॥ ५.१३०.२७ ॥
కృష్ణుడు వారాణసిని గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా దహించాడు; అనుచరులతో కూడిన కాశీరాజ వృషభుడూ హతుడయ్యాడు.
5.130.28
तथा नागपुरं दग्ध्वा शङ्खचक्रगदाधरः ।
स्वयं कालेश्वरो भूत्वा नाशयिष्यति कौरवान् ॥ ५.१३०.२८ ॥
అలాగే శంఖ-చక్ర-గదాధారి నాగపురాన్ని దహించి, స్వయంగా కాలేశ్వరుడై కౌరవులను నాశనం చేస్తాడు.
5.130.29
पारिजातहरं ह्येनमेकं यदुसुखावहम् ।
नाभ्यवर्तत संरब्धो वृत्रहा वसुभिः सह ॥ ५.१३०.२९ ॥
పారిజాతాన్ని హరించి యాదవులకు సుఖం కలిగించిన ఇతనిని, కోపించిన వృత్రహంతుడు ఇంద్రుడు వసువులతో కలిసి కూడా ఎదుర్కోలేదు.
5.130.30
प्राप्य निर्मोचने पाशान्षट्सहस्रांस्तरस्विनः ।
हृतास्ते वासुदेवेन ह्युपसङ्क्रम्य कौरवान् ॥ ५.१३०.३० ॥
నిర్మోచన ప్రదేశానికి చేరి, వాసుదేవుడు కౌరవుల వద్దకు వెళ్లి, ఆ వేగవంతులైన ఆరువేలమంది పాశాలను పొంది వారిని తీసుకెళ్లాడు.
5.130.31
द्वारमासाद्य सौभस्य विधूय गदया गिरिम् ।
द्युमत्सेनः सहामात्यः कृष्णेन विनिपातितः ॥ ५.१३०.३१ ॥
సౌభ ద్వారానికి చేరి, గదతో పర్వతాన్ని కదిలించి, మంత్రులతో కూడిన ద్యుమత్సేనుడు కృష్ణునిచే కూల్చబడ్డాడు.
5.130.32
शेषवत्त्वात्कुरूणां तु धर्मापेक्षी तथाऽच्युतः ।
क्षमते पुण्डरीकाक्षः शक्तः सन्पापकर्मणाम् ॥ ५.१३०.३२ ॥
కురువులకు మిగిలిన ఋణం ఉన్నందున, ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, శక్తిమంతుడైన పుండరీకాక్షుడు అచ్యుతుడు ఆ పాపకర్ములను క్షమిస్తాడు.
5.130.33
एते हि यदि गोविन्दमिच्छन्ति सह राजभिः ।
अद्यैवातिथयः सर्वे भविष्यन्ति यमस्य ते ॥ ५.१३०.३३ ॥
వీరు రాజులతో కలిసి గోవిందుని కోరితే, ఈ రోజే వీరంతా యముని అతిథులవుతారు.
5.130.34
यथा वायोस्तृणाग्रणि वशं यान्ति बलीयसः ।
तथा चक्रभृतः सर्वे वशमेष्यन्ति कौरवाः ॥ ५.१३०.३४ ॥
బలమైన గాలికి గడ్డి కొనలు లొంగినట్లు, చక్రధారి వశమునకు కౌరవులందరూ లొంగిపోతారు.
5.130.35
विदुरेणैवमुक्ते तु केशवो वाक्यमब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रमभिप्रेक्ष्य सुहृदां श्रृण्वतां मिथः ॥ ५.१३०.३५ ॥
విదురుడు ఇలా చెప్పగా, కేశవుడు ధృతరాష్ట్రుని చూసి, మిత్రులు ఒకరితో ఒకరు వింటుండగా ఈ మాట పలికాడు.
5.130.36
राजन्नेते यदि क्रुद्धा मां निगृह्णीयुरोजसा ।
एते वा मामहं वैनाननुजानीहि पार्थिव ॥ ५.१३०.३६ ॥
రాజా, వీరు కోపించి బలవంతంగా నన్ను బంధించాలని చూస్తే, లేదా నేనే వీరిని బంధిస్తే, ఓ పార్థివా, అనుమతినివ్వు.
5.130.37
एतान्हि सर्वान्संरब्धान्नियन्तुमहमुत्सहे ।
न त्वहं निन्दितं कर्म कुर्यां पापं कथंचन ॥ ५.१३०.३७ ॥
కోపంతో ఉన్న వీరందరినీ నిగ్రహించగలను; కానీ ఏ విధంగానూ నిందితమైన, పాపకర్మను నేను చేయను.
5.130.38
पाण्डवार्थे हि लुभ्यन्तः स्वार्थान्हास्यन्ति ते सुताः ।
एते चेदेवमिच्छन्ति कृतकार्यो युधिष्ठिरः ॥ ५.१३०.३८ ॥
వీరు ఇలా కోరితే, యుధిష్ఠిరుడు కార్యం సాధిస్తే, పాండవుల కోసం ఆశపడే మీ కుమారులు తమ స్వార్థాన్ని వదులుకుంటారు.
5.130.39
अद्यैव ह्यहमेनांश्च ये चैनाननु भारत ।
निगृह्य राजन्पार्थेभ्यो दद्यां किं दुष्कृतं भवेत् ॥ ५.१३०.३९ ॥
ఓ భరతవంశీయా, రాజా! నేడే నేను వీరిని, వీరి అనుచరులను బంధించి పార్థులకు అప్పగిస్తే, అందులో దుష్కర్మ ఏముంటుంది?
5.130.40
एष मे निश्चयो राजन्यद्येषोऽस्य विनिश्चयः ।
नर्दन्तु सहिताः शङ्खाः पणवानकनिस्वनैः ॥ ५.१३०.४० ॥
ఓ రాజా! ఇది నా నిశ్చయం; ఇదే అతని నిశ్చయమైతే, శంఖాలు, భేరులు, డోలుల ధ్వనితో అన్నీ కలిసి మ్రోగనీ.
5.130.41
अनायासेन पार्थानां पर्वतां च शिवं महत् ।
निगृह्य राजन्पार्थेभ्यो दद्यां चेत्सुकृतं भवेत् ॥ ५.१३०.४१ ॥
ఓ రాజా! పార్థులకు శ్రమ లేకుండా, పర్వతం వంటి మహాత్ములైన వీరిని బంధించి పార్థులకు అప్పగిస్తే, అది సుకృత్యమవుతుంది.
5.130.42
इदं तु न प्रवर्तेयं निन्दितं कर्म भारत ।
सन्निधौ ते महाराज क्रोधजं पापबुद्धिजम् ॥ ५.१३०.४२ ॥
ఓ భరతవంశీయా! అయితే నేను ఈ నిందితమైన కర్మను ప్రారంభించను; ఓ మహారాజా, మీ సన్నిధిలో కోపం వల్ల, పాపబుద్ధి వల్ల పుట్టిన ఈ కర్మను నేను చేపట్టను.
5.130.43
एष दुर्योधनो राजन्यथेच्छति तथाऽस्तु तत् ।
अहं तु सर्वांस्तनयाननुजानामि ते नृप ॥ ५.१३०.४३ ॥
రాజా, దుర్యోధనుడు కోరినట్లే కానివ్వు. కానీ నృపా, నీ కుమారులందరికీ నేను అనుమతినిస్తున్నాను.
5.130.44
एतच्छ्रुत्वा तु विदुरं धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत ।
क्षिप्रमानय तं पापं राज्यलुब्धं सुयोधनम् ॥ ५.१३०.४४ ॥
ఇది విని ధృతరాష్ట్రుడు విదురునితో ఇలా అన్నాడు: "రాజ్యలోభంతో ఉన్న ఆ పాపి సుయోధనుడిని వెంటనే తీసుకురా."
5.130.45
सहमित्रं सहामात्यं ससोदर्यं सहानुगम् ।
शक्नुयां यदि पन्थानमवतारयितुं पुनः ॥ ५.१३०.४५ ॥
మిత్రులు, మంత్రులు, సోదరులు, అనుచరులతో సహా అతన్ని మళ్లీ సరైన మార్గంలోకి తీసుకురాగలిగితే.
5.130.46
ततो दुर्योधनं क्षत्ता पुनः प्रावेशयत्मभाम् ।
अकामं भ्रातृभिः सार्धं राजभिः परिवारितम् ॥ ५.१३०.४६ ॥
అప్పుడు విదురుడు ఇష్టంలేకుండా సోదరులు, రాజులతో చుట్టబడిన దుర్యోధనుడిని మళ్లీ సభలోకి తీసుకువచ్చాడు.
5.130.47
अथ दुरोयधनं राजा धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत ।
कर्णदुःशासनाभ्यां च राजभिश्चापि संवृतम् ॥ ५.१३०.४७ ॥
అప్పుడు రాజు ధృతరాష్ట్రుడు, కర్ణ దుఃశాసనులతో, రాజులతో చుట్టబడిన దుర్యోధనుడితో మాట్లాడాడు.
5.130.48
नृशंस पापभूयिष्ठ क्षुद्रकर्मसहायवान् ।
पापैः सहायैः संहत्य पापं कर्म चिकीर्षसि ॥ ५.१३०.४८ ॥
క్రూరుడా, అత్యంత పాపిష్ఠుడా, నీచ కార్యాలను సహచరులుగా కలిగినవాడా! పాపులైన సహచరులతో కలిసి నీవు పాపకార్యం చేయాలనుకుంటున్నావు.
5.130.49
अशक्यमयशस्यं च सद्भिश्चापि विगर्हितम् ।
यथा त्वादृशको मूढो व्यवस्येत्कुलपांसनः ॥ ५.१३०.४९ ॥
అసాధ్యమైనది, అపకీర్తిని తెచ్చేది, సజ్జనులచే నిందింపబడేది అయినదానిని నీ వంటి మూఢుడు, కులాన్ని మలినపరచువాడు మాత్రమే చేయ నిశ్చయించుకుంటాడు.
5.130.50
त्वमिमं पुण्डरीकाक्षमप्रधृष्यं दुरासदम् ।
पापैः सहायैः संहत्य निग्रहीतुं किलेच्छसि ॥ ५.१३०.५० ॥
పుండరీకాక్షుడు, జయింపరానివాడు, సమీపించరానివాడు అయిన ఇతడిని, పాపులైన సహాయకులతో కలిసి బంధించాలని నీవు కోరుతున్నావు.
5.130.51
यो न शक्यो बलात्कर्तुं देवैरपि सवासवैः ।
तं त्वं प्रार्थयसे मन्द बालश्चन्द्रमसं यथा ॥ ५.१३०.५१ ॥
ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలైనా బలంతో సాధించలేనివానిని, ఓ మందుడా, బాలుడు చందమామను కోరినట్లు నీవు కోరుతున్నావు.
5.130.52
देवैर्मनुष्यैर्गन्धर्वैरसुरैरुरगैश्च यः ।
न सोढुं समरे शक्यस्तं न बुध्यसि केशवम् ॥ ५.१३०.५२ ॥
దేవతలు, మనుష్యులు, గంధర్వులు, అసురులు, ఉరగులు కూడా యుద్ధంలో ఎదుర్కోలేనివాడైన ఆ కేశవుని నీవు తెలుసుకోవడం లేదు.
5.130.53
दुर्ग्राह्यः पाणिना वायुर्दुस्पर्शः पाणिना शशी ।
दुर्धरा पृथिवी मूर्ध्ना दुर्ग्राह्यः केशवो बलात् ॥ ५.१३०.५३ ॥
చేతితో గాలిని పట్టుకోవడం కష్టం, చేతితో చంద్రుని తాకడం కష్టం, తలపై భూమిని మోయడం కష్టం; బలంతో కేశవుని పట్టుకోవడం కూడా అంతే కష్టం.
5.130.54
इत्युक्ते धृतराष्ट्रेण क्षत्ताऽपि विदुरोऽब्रवीत् ।
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रममर्षणम् ॥ ५.१३०.५४ ॥
ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా పలికిన తరువాత, క్షత్త విదురుడు కోపంతో ఉన్న దుర్యోధనుని చూసి ఇలా అన్నాడు.
5.130.55
दुर्योधन निबोधेदं वचनं मम सांप्रतम् ।
सौभद्वारे वानरेन्द्रो द्विविदो नाम नामतः।
शिलावर्षेण महता छादयामास केशवम् ॥ ५.१३०.५५ ॥
దుర్యోధనా, ఇప్పుడు నా ఈ మాటను వినుము. సౌభద్వారం వద్ద ద్వివిధుడు అనే పేరుగల వానరరాజు గొప్ప రాళ్ళ వర్షంతో కేశవుని కప్పివేశాడు.
5.130.56
ग्रहीतुकामो विक्रम्य सर्वयत्नेन माधवम् ।
ग्रहीतुं नाशकच्चैनं तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५६ ॥
పరాక్రమంతో, సర్వ ప్రయత్నంతో మాధవుని పట్టుకోవాలనుకున్నా అతడు ఆయనను పట్టుకోలేకపోయాడు. నువ్వు ఆయనను బలంతో పట్టుకోవాలని కోరుతున్నావు.
5.130.57
प्राग्ज्योतिषगतं शौरिं नरकः सह दानवैः ।
ग्रहीतुं नाशकत्तत्र तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५७ ॥
ప్రాగ్జ్యోతిషానికి వెళ్ళిన శౌరిని నరకుడు దానవులతో కలిసి అక్కడ పట్టుకోలేకపోయాడు. నువ్వు ఆయనను బలంతో పట్టుకోవాలని కోరుతున్నావు.
5.130.58
अनेकयुगवर्षायुर्निहत्य नरकं मृधे ।
नीत्वा कन्यासहस्राणि उपयेमे यथाविधि ॥ ५.१३०.५८ ॥
అనేక యుగాల, సంవత్సరాల ఆయుష్షు గల నరకుని యుద్ధంలో చంపి, వేలాది కన్యలను తీసుకువెళ్ళి విధిప్రకారం వివాహమాడెను.
5.130.59
निर्मोचने षट्सहस्राः पाशैर्बद्ध्वा महासुराः ।
ग्रहीतुं नाशकंश्चैनं तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५९ ॥
నిర్మోచనంలో ఆరువేల మహాసురులు పాశాలతో బంధించినప్పటికీ ఆయనను పట్టుకోలేకపోయారు. నువ్వు ఆయనను బలంతో పట్టుకోవాలని కోరుతున్నావు.
5.130.60
अनेन हि हता बाल्ये पूतना शिशुना तदा ।
गोवर्धनो धारितश्च गवार्थे भरतर्षभ ॥ ५.१३०.६० ॥
ఇతనిచేతనే బాల్యంలో శిశువుగా ఉన్నప్పుడు పూతన చంపబడింది. భరతశ్రేష్ఠా, గోవుల కోసం గోవర్ధనగిరి ఎత్తబడింది.
5.130.61
अरिष्टो धेनुकश्चैव चाणूरश्च महाबलः ।
अश्वराजश्च निहतः कंसश्चारिष्टमाचरन् ॥ ५.१३०.६१ ॥
అరిష్టుడు, ధేనుకుడు, మహాబలుడైన చాణూరుడు, అశ్వరాజు (కేశి) కూడా చంపబడ్డారు; కంసుడు అరిష్టుని మార్గాన్ని అనుసరించాడు.
5.130.62
जरासन्धश्च वक्रश्च शिशुपालश्च वीर्यवान् ।
बाणाश्च निहतः सङ्ख्ये राजानश्च निषूदिताः ॥ ५.१३०.६२ ॥
జరాసంధుడు, వక్రుడు, పరాక్రమవంతుడైన శిశుపాలుడు కూడా, బాణుడూ యుద్ధంలో చంపబడ్డారు; అనేక రాజులు కూడా నాశనం చేయబడ్డారు.
5.130.63
वरुणो निर्जितो राजा पावकश्चामितौजसा ।
पारिजातं च हरता जितः साक्षाच्छचीपतिः ॥ ५.१३०.६३ ॥
రాజైన వరుణుడు జయించబడ్డాడు; అమితతేజుని చేత అగ్నీ జయించబడ్డాడు; పారిజాతాన్ని హరించినవాడు సాక్షాత్తు శచీపతియైన ఇంద్రుణ్ని జయించాడు.
5.130.64
एकार्णवे च स्वपता निहतौ मधुकैटभौ ।
जन्मान्तरमुपागम्य हयग्रीवस्तथा हतः ॥ ५.१३०.६४ ॥
ఏకార్ణవంలో నిద్రిస్తూ మధు, కైటభులు ఇద్దరూ చంపబడ్డారు; మరో జన్మను పొంది హయగ్రీవుడు కూడా అలాగే చంపబడ్డాడు.
5.130.65
अयं कर्ता न क्रियते कारणं चापि पौरुषे ।
यद्यदिच्छेदयं शौरिस्तत्तत्कुर्यादयत्नतः ॥ ५.१३०.६५ ॥
ఇతడు కర్తగా సృష్టించబడడు; మానవ ప్రయత్నంలో కూడా ఇతడే కారణం కాదు; ఈ శౌరి ఏది కోరితే, దాన్ని అతడు ప్రయత్నం లేకుండానే చేస్తాడు.
5.130.66
तं न बुध्यसि गोविन्द घोरविक्रममच्युतम् ।
आशीविषमिव क्रूद्धं तेजोराशिमनिन्दितम् ॥ ५.१३०.६६ ॥
ఓ గోవిందా! ఆ ఘోర పరాక్రముడు, అచ్యుతుడు, కోపించిన పాములా ఉన్నవాడు, తేజోరాశి, నిర్దోషుడు అయిన అతడిని నీవు గ్రహించడం లేదు.
5.130.67
प्रधर्षयन्महाबाहुं कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ।
पतङ्गोऽग्निमिवासाद्य सामात्यो नभविष्यसि ॥ ५.१३०.६७ ॥
మహాబాహువు, అలసట లేకుండా కార్యం చేసే కృష్ణుని రెచ్చగొడుతూ, మంత్రులతో కలిసి అగ్నిని చేరిన పురుగులా నీవు నశించిపోతావు.