మహాభారతం · అధ్యాయం 5.131
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.131.1
विदुरेणैवमुक्तस्तु केशवः शत्रुपूगहा ।
दुर्योधनं धार्तराष्ट्रमभ्यभाषत वीर्यवान् ॥ ५.१३१.१ ॥
విదురుడు ఇలా చెప్పగా, శత్రుసమూహాలను సంహరించే పరాక్రమశాలి కేశవుడు ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడైన దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
5.131.2
एकोऽहमिति यन्मोहान्मन्यसे मां सुयोधन ।
परिभूय सुदुर्बुद्धे ग्रहीतुं मां चिकीर्षसि ॥ ५.१३१.२ ॥
సుయోధనా, మోహంవల్ల 'నేను ఒంటరివాడను' అని నీవు భావిస్తున్నావు; నన్ను అవమానించి పట్టుకోవాలని కోరుతున్నావు, దుర్బుద్ధీ.
5.131.3
इहैव पाण्डवाः सर्वे तथैवान्धकवृष्णयः ।
इहादित्याश्च रुद्राश्च वसवश्च महर्षिभिः ॥ ५.१३१.३ ॥
ఇక్కడే పాండవులందరూ ఉన్నారు, అలాగే అంధకులు, వృష్ణులు కూడా ఇక్కడ ఉన్నారు. ఇక్కడే ఆదిత్యులు, రుద్రులు, వసువులు, మహర్షులు కూడా ఉన్నారు.
5.131.4
एवमुक्त्वा जाहासोच्चैः केशवः परवीरहा ।
तस्य संस्मयतः शौरेर्विद्युद्रूपा महात्मनः ।
युगपच्च विनिष्पेतुः साक्षात्सर्वास्तु देवताः ॥ ५.१३१.४ ॥
ఇలా చెప్పి శత్రువీరులను సంహరించే కేశవుడు బిగ్గరగా నవ్వాడు. ఆ చిరునవ్వు నవ్విన మహాత్ముడైన శౌరి నుండి మెరుపు రూపంలో దేవతలందరూ ఒక్కసారిగా ప్రత్యక్షంగా బయటపడ్డారు.
5.131.5
अङ्गुष्ठमात्रास्त्रिदशा बभूवुः पावकार्चिषः ।
तस्य ब्रह्मा ललाटस्थो रुद्रो वक्षसि चाभवत् ॥ ५.१३१.५ ॥
బొటనవేలంత పరిమాణంలో ఉన్న ముప్పై మూడు దేవతలు అగ్ని కాంతితో ప్రకాశించారు. ఆయన నుదుటిపై బ్రహ్మ, వక్షస్థలంపై రుద్రుడు ఉద్భవించారు.
5.131.6
लोकपाला भुजेष्वासन्नग्निरास्यादजायत ।
आदित्याश्चैव साध्याश्च वसवोऽथाश्विनावपि ॥ ५.१३१.६ ॥
లోకపాలకులు ఆయన భుజాలలో ఉద్భవించారు; ముఖం నుండి అగ్ని జన్మించాడు. ఆదిత్యులు, సాధ్యులు, వసువులు, తరువాత అశ్వినీ దేవతలు కూడా ఉద్భవించారు.
5.131.7
मरुतश्च सहेन्द्रेण विश्वेदेवास्तथैव च ।
बभूवुश्चैव यक्षाश्च गन्धर्वोरगराक्षसाः ॥ ५.१३१.७ ॥
మరుత్తులు ఇంద్రునితో కలిసి, విశ్వదేవతలు కూడా అలాగే ఉద్భవించారు; యక్షులు, గంధర్వులు, ఉరగులు, రాక్షసులు కూడా ఉత్పన్నమయ్యారు.
5.131.8
प्रादुरास्तां तथा दोर्भ्यां सङ्कर्षणधनञ्जयौ ।
दक्षिणेऽथार्जुनो धन्वी हली रामश्च सव्यतः ॥ ५.१३१.८ ॥
అలాగే రెండు భుజాల నుండి సంకర్షణుడు, ధనంజయుడు ప్రత్యక్షమయ్యారు; కుడివైపున విల్లు ధరించిన అర్జునుడు, ఎడమవైపున హలధరుడైన రాముడు.
5.131.9
भीमो युधिष्ठिरश्चैव माद्रीपुत्रौ च पृष्ठतः ।
अन्धका वृष्णयश्चैव प्रद्युम्नपरमुखास्ततः ॥ ५.१३१.९ ॥
భీముడు, యుధిష్ఠిరుడు, మాద్రి కుమారులిద్దరూ వెనుక ఉన్నారు; అంధకులు, వృష్ణులు, ప్రద్యుమ్నుడు ముందు నిలిచారు.
5.131.10
अग्रे बभूवुः कृष्णस्य समुद्यतमहायुधाः ।
शङ्खचक्रगदाशक्तिशार्ङ्गलाङ्गलनन्दकाः ॥ ५.१३१.१० ॥
కృష్ణుని ముందు మహాయుధాలు ఎత్తి ఉన్నవి: శంఖం, చక్రం, గద, శక్తి, శార్ఙ్గ ధనుస్సు, నాగలి, నందకం అనే ఖడ్గం.
5.131.11
अदृश्यन्तोद्यतान्येव सर्वप्रहरणानि च ।
नानाबाहुषु कृष्णस्य दीप्यमानानि सर्वशः ॥ ५.१३१.११ ॥
కృష్ణుని అనేక బాహువులలో ఎత్తబడిన సమస్త ఆయుధాలు కనిపించాయి; అన్నివైపులా ప్రకాశిస్తూ.
5.131.12
नेत्राभ्यां नासिकाभ्यां च श्रोत्राभ्यां च समन्ततः ।
प्रादुरासन्महारौद्राः सधूमाः पावकार्चिषः ॥ ५.१३१.१२ ॥
కళ్ళ నుండి, ముక్కు రంధ్రాల నుండి, చెవుల నుండి అన్ని వైపుల నుండి పొగతో కూడిన అతి భయంకరమైన అగ్ని జ్వాలలు ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
5.131.13
रोमकूपेषु च तथा सूर्यस्येव मरीचयः ।
सहस्रचरणः श्रीमाञ्शतबाहुः सहस्रदृक् ॥ ५.१३१.१३ ॥
ఆయన రోమకూపాలలో సూర్యుని కిరణాల వంటి కాంతులు ఉన్నాయి. ఆ తేజోమయ రూపం వేయి పాదాలు, వంద బాహువులు, వేయి నేత్రాలు కలిగినది.
5.131.14
तस्य वै नागलोकश्च गुल्फाधो ददृशे तदा ।
चन्द्रसूर्यौ तथा नेत्रे ग्रहः वै सर्वतः स्थिताः ॥ ५.१३१.१४ ॥
అప్పుడు ఆయన చీలమండల క్రింద నాగలోకం కనిపించింది. చంద్రుడు, సూర్యుడు ఆయన నేత్రాలుగా ఉన్నారు; గ్రహాలు అన్ని వైపులా నిలిచి ఉన్నాయి.
5.131.15
ऊर्ध्वलोकाश्च सर्वेऽपि कुक्षौ तस्य व्यवस्थिताः ।
सरितः सागराश्चैव स्वेदस्तस्य महात्मनः ॥ ५.१३१.१५ ॥
అన్ని ఊర్ధ్వలోకాలు ఆయన ఉదరంలో నెలకొని ఉన్నాయి. నదులు, సముద్రాలు, ఆ మహాత్ముని స్వేదం కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.
5.131.16
अस्थीनि पर्वताः सर्वे वृक्षा रोमाणि तस्य हि ।
निमेषणं रात्र्यहनी जिह्वायां शारदा तथा ॥ ५.१३१.१६ ॥
అన్ని పర్వతాలు ఆయన ఎముకలు; వృక్షాలు ఆయన రోమాలు. రాత్రింబగళ్లు ఆయన కనురెప్పల మూతలు; నాలుకపై శారద (సరస్వతి) ఉంది.
5.131.17
तं दृष्ट्वा घोरमात्मानं केशवस्य महात्मनः ।
न्यमीलयन्त नेत्राणि राजानस्त्रस्तचेतसः ॥ ५.१३१.१७ ॥
మహాత్ముడైన కేశవుని ఆ భయంకర రూపాన్ని చూసి, భయపడిన మనస్సుగల రాజులు తమ నేత్రాలను మూసుకున్నారు.
5.131.18
ऋत द्रोणं च भीष्मं च विदुरं च महामतिम् ।
संजयं धृतराष्ट्रं च ऋषींश्चैव तपोधनान् ॥ ५.१३१.१८ ॥
తరువాత ద్రోణుని, భీష్ముని, మహామతి విదురుని, సంజయుని, ధృతరాష్ట్రుని, తపోధనులైన ఋషులను కూడా (వారు చూశారు).
5.131.19
प्रादात्तेषां स भगवान्दिव्यं चक्षुर्जनार्दनः ॥ ५.१३१.१९ ॥
భగవంతుడైన జనార్దనుడు వారికి దివ్య నేత్రాన్ని ప్రసాదించాడు.
5.131.20
धृतराष्ट्राय प्रददौ भगवान्दिव्यचक्षुषी ।
ददर्श परमं रूपं धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ ५.१३१.२० ॥
భగవంతుడు ధృతరాష్ట్రునికి రెండు దివ్య నేత్రాలను ఇచ్చాడు; అంబికా కుమారుడైన ధృతరాష్ట్రుడు పరమ రూపాన్ని చూశాడు.
5.131.21
ततो देवाः सगन्धर्वाः किन्नराश्च महोरगाः ।
ऋषयश्च महाभागा लोकपालैः समन्विताः ।
प्रणम्य शिरसा देवं तुष्टुवुः प्राञ्जलिस्थिताः ॥ ५.१३१.२१ ॥
అప్పుడు గంధర్వులతో కూడిన దేవతలు, కిన్నరులు, మహాసర్పాలు, మహాభాగ్యులైన ఋషులు, లోకపాలురతో కూడి, తల వంచి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి నిలిచి దేవుని స్తుతించారు.
5.131.22
क्रोधं प्रभो संहर संहर स्वं ।
रूपं च यद्दर्शितमात्मसंस्थम् ।
यावत्त्विमे देवगणैः समेता ।
लोकाः समस्ता भुवि नाशमीयुः ॥ ५.१३१.२२ ॥
ప్రభూ, నీ కోపాన్ని ఉపసంహరించు, ఉపసంహరించు; నీవు చూపిన నీ రూపాన్ని ఉపసంహరించు; దేవగణాలతో కూడిన ఈ లోకాలన్నీ భూమిపై నాశనం పొందకుండేలా.
5.131.23
त्वं च कर्ता विकर्ता च त्वमेव परिरक्षसे ।
त्वया व्याप्तमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ५.१३१.२३ ॥
నీవే సృష్టికర్తవు, నీవే సంహర్తవు; నీవే రక్షిస్తావు; చరమూ అచరమూ అయిన ఈ సమస్త జగత్తు నీచేతనే వ్యాప్తమై ఉంది.
5.131.24
कियन्मात्रा महीपालाः किंवीर्याः किंपराक्रमाः ।
तेषामर्थे महाबाहो दिव्यं रूपं प्रदर्शिवान्।
एवमुच्चारिता वाचः सह देवार्विभुं तदा ॥ ५.१३१.२४ ॥
రాజులు ఎంతటివారు, వారి శక్తి ఎంత, పరాక్రమం ఎంత? ఓ మహాబాహూ, వారి కోసం నీవు దివ్య రూపాన్ని చూపావు. ఈ విధంగా దేవతలతో కలిసి అప్పుడు సర్వవ్యాపియైన ప్రభువుతో మాటలు పలకబడ్డాయి.
5.131.25
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं माधवस्य सभातले ।
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षं पपात च ॥ ५.१३१.२५ ॥
మాధవుని సభలో ఆ మహాద్భుతాన్ని చూసి దివ్య దుందుభులు మ్రోగాయి; పుష్పవర్షం కురిసింది.
5.131.26
त्वमेव पुण्डरीकाक्ष सर्वस्य जगतो हितः ।
तस्मान्मे यादवश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ५.१३१.२६ ॥
పుండరీకాక్షా, నీవే సమస్త జగత్తుకు హితుడవు. కాబట్టి యాదవశ్రేష్ఠా, నాపై అనుగ్రహం చూపడానికి నీవు తగినవాడవు.
5.131.27
भगवन्मम नेत्राभ्यामन्तर्धानं वृणे पुनः ।
भवन्तं दृष्टवानस्मि नान्यं द्रष्टुमिहोत्सहे ॥ ५.१३१.२७ ॥
భగవంతుడా, నా నేత్రాల నుండి మళ్ళీ దృష్టి అదృశ్యం కావాలని కోరుతున్నాను; నిన్ను చూశాను, ఇక్కడ మరొకరిని చూడ నాకు శక్తి లేదు.
5.131.28
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्धृतराष्ट्रं जनार्दनः ।
अदृश्यमाने नेत्रे द्वे भवेतां कुरुनन्दन ॥ ५.१३१.२८ ॥
అప్పుడు మహాబాహువైన జనార్దనుడు ధృతరాష్ట్రునితో ఇలా అన్నాడు: "కురునందనా, నీ రెండు నేత్రాలు అదృశ్యమవుతాయి గాక."
5.131.29
तत्राद्भुतं महाराज धृतराष्ट्रश्च चक्षुषी ।
लब्धवान्वासुदेवाच्च विश्वरूपदिदृक्षया ॥ ५.१३१.२९ ॥
మహారాజా, అక్కడ ఒక అద్భుతం జరిగింది: విశ్వరూపాన్ని చూడాలనే కోరికతో ధృతరాష్ట్రుడు వాసుదేవుని నుండి నేత్రాలు పొందాడు.
5.131.30
लब्धचक्षुषमासीनं धृतराष्ट्रं नराधिपाः ।
विस्मिता ऋषिभिः सार्धं तुष्टुवुर्मधुसूदनम् ॥ ५.१३१.३० ॥
దృష్టి పొంది కూర్చున్న ధృతరాష్ట్రుని చూసి విస్మయం చెందిన రాజులు, ఋషులతో కలిసి మధుసూదనుని స్తుతించారు.
5.131.31
चचाल च मही कृत्स्ना सागरश्चापि चुक्षुभे ।
विस्मयं परमं जग्मुः पार्थिवा भरतर्षभ ॥ ५.१३१.३१ ॥
భూమి అంతా వణికింది, సముద్రమూ కల్లోలితమైంది. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, రాజులు అత్యంత విస్మయం పొందారు.
5.131.32
ततः स पुरुषव्याघ्रः सञ्जहार वपुः स्वकम् ।
तां दिव्यामद्भुतां चित्रामृद्धिमत्तामरिन्दमः ॥ ५.१३१.३२ ॥
అప్పుడు ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, శత్రునాశకుడు, తన ఆ దివ్యమైన, అద్భుతమైన, విచిత్రమైన, వైభవయుక్తమైన రూపాన్ని ఉపసంహరించాడు.
5.131.33
ततः सात्यकिमादाय पाणौ विदुरमेव च ।
ऋषिभिस्तैरनुज्ञातो निर्ययौ मधुसूदनः ॥ ५.१३१.३३ ॥
అప్పుడు సాత్యకిని, విదురుని చేయి పట్టుకుని, ఆ ఋషుల అనుమతి పొంది మధుసూదనుడు బయలుదేరాడు.
5.131.34
ऋषयोऽन्तर्हिता जग्मुस्ततस्ते नारदादयः ।
तस्मिन्कोलाहले वृत्ते तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ५.१३१.३४ ॥
అప్పుడు నారదుడు మొదలైన ఆ ఋషులు అంతర్ధానమయ్యారు. ఆ కోలాహలం జరగగా అది అద్భుతంలా అనిపించింది.
5.131.35
तं प्रस्थितमभिप्रेक्ष्य कौरवाः सह राजभिः ।
अनुजग्मुर्नरव्याघ्रं देवा इव शतक्रतम् ॥ ५.१३१.३५ ॥
ఆయన బయలుదేరడం చూసి కౌరవులు రాజులతో కలిసి, దేవతలు శతక్రతువైన ఇంద్రుని అనుసరించినట్లు ఆ నరవ్యాఘ్రుని వెంట నడిచారు.
5.131.36
अचिन्तयन्नमेयात्मा सर्वं तद्राजमण्डलम् ।
निश्चक्राम ततः शौरिः सधूम इव पावकः ॥ ५.१३१.३६ ॥
అపరిమిత ఆత్మ కలిగిన శౌరి ఆ రాజమండలాన్ని ఏ మాత్రం పట్టించుకోకుండా, పొగతో కూడిన అగ్నిలా బయటకు వెళ్లాడు.
5.131.37
ततो रथेन शुभ्रेण महता किङ्किणीकिना ।
हेमजालविचित्रेण लघुना मेघनादिना ॥ ५.१३१.३७ ॥
అప్పుడు తెల్లని, గొప్ప, గంటల ధ్వనులు కలిగిన, బంగారు వలలతో అలంకరించిన, తేలికైన, మేఘగర్జన వంటి శబ్దం చేసే రథంపై (ఆయన వెళ్లాడు).
5.131.38
सूपस्करेण शुभ्रेण वैयाघ्रेण वरूथिना ।
शैब्यसुग्रीवयुक्तेन प्रत्यदृश्यत दारुकः ॥ ५.१३१.३८ ॥
బాగా అమర్చిన, తెల్లని, పులితోలు కప్పబడిన, కవచముతో కూడిన, శైబ్య మరియు సుగ్రీవులతో కట్టిన రథంపై దారుకుడు కనిపించాడు.
5.131.39
तथैव रथमास्थाय कृतवर्मा महारथः ।
वृष्णीनां संमतो वीरो हार्दिक्यः समदृश्यत ॥ ५.१३१.३९ ॥
అలాగే రథమెక్కిన, వృష్ణులచే గౌరవించబడిన వీరుడు, మహారథుడు హార్దిక్యుడు కృతవర్మ కనిపించాడు.
5.131.40
उपस्थितरथं शौरिं प्रयास्यन्तमरिन्दमम् ।
धृतराष्ट्रो महाराजः पुनरेवाभ्यभाषत ॥ ५.१३१.४० ॥
రథం సిద్ధంగా నిలిచిన, బయలుదేరబోతున్న, శత్రువులను అణచే శౌరి (కృష్ణుడు)తో మహారాజు ధృతరాష్ట్రుడు మళ్లీ మాట్లాడాడు.
5.131.41
यावद्बलं मे पुत्रेषु पश्यतस्ते जनार्दन ।
प्रत्यक्षं ते न ते किंचित्परोक्षं शत्रुकर्शन ॥ ५.१३१.४१ ॥
జనార్దనా, నా కుమారులలో ఉన్న బలం ఎంతో నీవు చూస్తున్నావు; శత్రుకర్శనా, నీకు ప్రత్యక్షమైనది ఏదీ లేదు, అప్రత్యక్షమైనదీ ఏదీ లేదు.
5.131.42
कुरूणां शममिच्छन्तं यतमानं च केशव ।
विदित्वैतामवस्थां मे नातिशङ्कितुमर्हसि ॥ ५.१३१.४२ ॥
కేశవా, కౌరవుల శాంతిని కోరి ప్రయత్నిస్తున్న నా ఈ స్థితిని తెలుసుకొని నీవు అతిగా సందేహించకూడదు.
5.131.43
न मे पापोऽस्त्यभिप्रायः पाण्डवान्प्रति केशव ।
ज्ञातमेव हितं वाक्यं यन्मयोक्तः सुयोधनः ॥ ५.१३१.४३ ॥
ఓ కేశవా, పాండవుల పట్ల నాకు ఏ చెడు ఉద్దేశమూ లేదు. సుయోధనుడితో నేను చెప్పిన హితవచనం అందరికీ తెలిసినదే.
5.131.44
जानन्ति कुरवः सर्वे राजानश्चैव पार्थिवाः ।
शमे प्रयतमानं मां सर्वयत्नेन माधव ॥ ५.१३१.४४ ॥
ఓ మాధవా, కురువంశీయులందరూ, భూపతులందరూ నేను అన్ని విధాలుగా శాంతి కోసం ప్రయత్నిస్తున్నానని తెలుసుకున్నారు.
5.131.45
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्धृतराष्ट्रं जनार्दनः ।
द्रोणं पितामहं भीष्मं क्षत्तारं बाह्लिकं कृपम् ॥ ५.१३१.४५ ॥
అప్పుడు మహాబాహువైన జనార్దనుడు ధృతరాష్ట్రునితో, ద్రోణుడు, పితామహుడు భీష్ముడు, క్షత్త (విదురుడు), బాహ్లికుడు, కృపుడులతో ఇలా అన్నాడు.
5.131.46
प्रत्यक्षमेतद्भवतां यद्वृत्तं कुरुसंसदि ।
यथा चाशिष्टवन्मन्दो रोषादद्य समुत्थितः ॥ ५.१३१.४६ ॥
కురు సభలో జరిగినది మీ అందరి ఎదుటే జరిగింది, మూర్ఖుడు అవినీతిపరుడిలా ఈ రోజు కోపంతో లేచినదీ మీ ఎదుటే.
5.131.47
वदत्यनीशमात्मानं धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
आपृच्छे भवतः सर्वान्गमिष्यामि युधिष्ठिरम् ॥ ५.१३१.४७ ॥
రాజు ధృతరాష్ట్రుడు తనను అసమర్థుడని చెబుతున్నాడు. మీ అందరి వద్ద సెలవు తీసుకుంటున్నాను; ఇప్పుడు యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వెళ్తాను.
5.131.48
आमन्त्र्य प्रस्थितं शौरिं रथस्थं पुरुषर्षभ ।
अनुजग्मुर्महेष्वासाः प्रवीरा भरतर्षभाः ॥ ५.१३१.४८ ॥
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, వీడ్కోలు తీసుకుని రథంపై కూర్చుని బయలుదేరిన శౌరిని (కృష్ణుని) మహా విలుకాండ్రు, వీరులు, భరతశ్రేష్ఠులు అనుసరించారు.
5.131.49
भीष्मो द्रोणः कृपः क्षत्ता धृतराष्ट्रोऽथ बाह्लिकः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च युयुत्सुश्च महारथः ॥ ५.१३१.४९ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, క్షత్త, ధృతరాష్ట్రుడు, బాహ్లికుడు, అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, మహారథుడైన యుయుత్సువు.
5.131.50
ततो रथेन शुभ्रेण महता किङ्किणीकिना ।
कुरूणां पश्यतां द्रष्टुं स्वसारं स पितुर्ययौ ॥ ५.१३१.५० ॥
అప్పుడు అతడు ప్రకాశవంతమైన, గొప్ప, గంటల చప్పుడు చేసే రథంపై, కురువంశీయులు చూస్తుండగా, తన తండ్రి సోదరిని చూడటానికి వెళ్ళాడు.