มหาภารตะ · อัธยายะ 5.131
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.131.1
विदुरेणैवमुक्तस्तु केशवः शत्रुपूगहा ।
दुर्योधनं धार्तराष्ट्रमभ्यभाषत वीर्यवान् ॥ ५.१३१.१ ॥
เมื่อวิทุระกล่าวเช่นนั้นแล้ว พระเกศวะผู้สังหารกองทัพศัตรู ผู้มีพลัง ตรัสกับทุรโยธน์ โอรสของธฤตราษฎร์
5.131.2
एकोऽहमिति यन्मोहान्मन्यसे मां सुयोधन ।
परिभूय सुदुर्बुद्धे ग्रहीतुं मां चिकीर्षसि ॥ ५.१३१.२ ॥
สุโยธน์ เพราะความหลงเจ้าจึงคิดว่า เรามีเพียงผู้เดียว และดูหมิ่นเรา เจ้าคิดจะจับกุมเรา โอ้ผู้มีปัญญาทราม
5.131.3
इहैव पाण्डवाः सर्वे तथैवान्धकवृष्णयः ।
इहादित्याश्च रुद्राश्च वसवश्च महर्षिभिः ॥ ५.१३१.३ ॥
ที่นี่มีปาณฑพทั้งหมด และเช่นเดียวกันอันธกะและวฤษณิทั้งหลาย ที่นี่มีอาทิตย์ รุทระ และวสุทั้งหลาย พร้อมด้วยมหาฤๅษีทั้งหลาย
5.131.4
एवमुक्त्वा जाहासोच्चैः केशवः परवीरहा ।
तस्य संस्मयतः शौरेर्विद्युद्रूपा महात्मनः ।
युगपच्च विनिष्पेतुः साक्षात्सर्वास्तु देवताः ॥ ५.१३१.४ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระเกศวะ ผู้สังหารวีรชนฝ่ายศัตรู ทรงหัวเราะดังลั่น และขณะที่พระศౌรีผู้มีพระทัยยิ่งใหญ่ทรงยิ้มอยู่นั้น เทพทั้งปวงซึ่งมีรูปดุจสายฟ้า ก็ปรากฏออกมาพร้อมกันอย่างชัดแจ้ง
5.131.5
अङ्गुष्ठमात्रास्त्रिदशा बभूवुः पावकार्चिषः ।
तस्य ब्रह्मा ललाटस्थो रुद्रो वक्षसि चाभवत् ॥ ५.१३१.५ ॥
เทพสามสิบสามองค์ มีขนาดเท่านิ้วหัวแม่มือ ได้ปรากฏเจิดจ้าดุจเปลวไฟ พระพรหมประทับอยู่ที่พระนลาฏของพระองค์ และพระรุทระปรากฏอยู่ที่พระอุระ
5.131.6
लोकपाला भुजेष्वासन्नग्निरास्यादजायत ।
आदित्याश्चैव साध्याश्च वसवोऽथाश्विनावपि ॥ ५.१३१.६ ॥
โลกบาลทั้งหลายปรากฏอยู่ในพระพาหาทั้งหลาย และพระอัคนีประสูติจากพระโอษฐ์ อาทิตย์ สาธยะ วสุ และอัศวินทั้งสองก็ปรากฏเช่นกัน
5.131.7
मरुतश्च सहेन्द्रेण विश्वेदेवास्तथैव च ।
बभूवुश्चैव यक्षाश्च गन्धर्वोरगराक्षसाः ॥ ५.१३१.७ ॥
มรุตพร้อมด้วยพระอินทร์ และวิศเวเทวะทั้งหลายก็ปรากฏเช่นเดียวกัน ยักษ์ คนธรรพ์ นาค และรากษสก็ปรากฏขึ้นด้วย
5.131.8
प्रादुरास्तां तथा दोर्भ्यां सङ्कर्षणधनञ्जयौ ।
दक्षिणेऽथार्जुनो धन्वी हली रामश्च सव्यतः ॥ ५.१३१.८ ॥
ในทำนองเดียวกัน จากพระพาหาทั้งสองได้ปรากฏสังกรรษณะและธนัญชัย ด้านขวาคืออรชุนผู้ถือธนู และด้านซ้ายคือพระรามผู้ถือไถ
5.131.9
भीमो युधिष्ठिरश्चैव माद्रीपुत्रौ च पृष्ठतः ।
अन्धका वृष्णयश्चैव प्रद्युम्नपरमुखास्ततः ॥ ५.१३१.९ ॥
ภีมะและยุธิษฐิระ และโอรสทั้งสองของมาทรี อยู่ข้างหลัง ส่วนอันธกะและวฤษณิทั้งหลาย มีประทุมน์เป็นผู้นำอยู่ข้างหน้า
5.131.10
अग्रे बभूवुः कृष्णस्य समुद्यतमहायुधाः ।
शङ्खचक्रगदाशक्तिशार्ङ्गलाङ्गलनन्दकाः ॥ ५.१३१.१० ॥
ข้างหน้าพระกฤษณะ มีอาวุธใหญ่ทั้งหลายถูกยกขึ้นพร้อมแล้ว ได้แก่ สังข์ จักร คทา หอก ธนูศารังคะ ไถ และดาบนันทกะ
5.131.11
अदृश्यन्तोद्यतान्येव सर्वप्रहरणानि च ।
नानाबाहुषु कृष्णस्य दीप्यमानानि सर्वशः ॥ ५.१३१.११ ॥
อาวุธทั้งปวงที่ยกขึ้นนั้นปรากฏชัดในพระพาหาอันมากมายของพระกฤษณะ ส่องแสงรุ่งเรืองไปทุกทิศ
5.131.12
नेत्राभ्यां नासिकाभ्यां च श्रोत्राभ्यां च समन्ततः ।
प्रादुरासन्महारौद्राः सधूमाः पावकार्चिषः ॥ ५.१३१.१२ ॥
จากพระเนตร พระนาสิก และพระกรรณทั้งสอง ปรากฏเปลวไฟอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง มีควันพวยพุ่งออกมารอบด้าน
5.131.13
रोमकूपेषु च तथा सूर्यस्येव मरीचयः ।
सहस्रचरणः श्रीमाञ्शतबाहुः सहस्रदृक् ॥ ५.१३१.१३ ॥
และที่ขุมขนทั้งหลายของพระองค์ มีรัศมีดุจรัศมีของพระอาทิตย์ รูปอันรุ่งโรจน์นั้นมีพันบาท ร้อยพระกร และพันพระเนตร
5.131.14
तस्य वै नागलोकश्च गुल्फाधो ददृशे तदा ।
चन्द्रसूर्यौ तथा नेत्रे ग्रहः वै सर्वतः स्थिताः ॥ ५.१३१.१४ ॥
ครั้งนั้น ใต้ข้อเท้าของพระองค์ ได้เห็นโลกของนาคทั้งหลาย พระจันทร์และพระอาทิตย์เป็นพระเนตร และดาวเคราะห์ทั้งหลายตั้งอยู่รอบด้าน
5.131.15
ऊर्ध्वलोकाश्च सर्वेऽपि कुक्षौ तस्य व्यवस्थिताः ।
सरितः सागराश्चैव स्वेदस्तस्य महात्मनः ॥ ५.१३१.१५ ॥
โลกชั้นบนทั้งหมดตั้งอยู่ในพระอุทรของพระองค์ แม่น้ำและมหาสมุทร รวมทั้งเหงื่อของพระมหาตมาองค์นั้น ก็อยู่ที่นั่นด้วย
5.131.16
अस्थीनि पर्वताः सर्वे वृक्षा रोमाणि तस्य हि ।
निमेषणं रात्र्यहनी जिह्वायां शारदा तथा ॥ ५.१३१.१६ ॥
ภูเขาทั้งปวงคือพระอัฐิของพระองค์ และต้นไม้ทั้งหลายคือพระโลมาของพระองค์ กลางวันกลางคืนคือการกะพริบพระเนตร และศารทาอยู่บนพระชิวหา
5.131.17
तं दृष्ट्वा घोरमात्मानं केशवस्य महात्मनः ।
न्यमीलयन्त नेत्राणि राजानस्त्रस्तचेतसः ॥ ५.१३१.१७ ॥
เมื่อเห็นพระรูปอันน่าสะพรึงกลัวของพระเกศวะผู้มีพระทัยยิ่งใหญ่นั้น บรรดากษัตริย์ผู้มีจิตหวาดหวั่น ต่างหลับพระเนตรลง
5.131.18
ऋत द्रोणं च भीष्मं च विदुरं च महामतिम् ।
संजयं धृतराष्ट्रं च ऋषींश्चैव तपोधनान् ॥ ५.१३१.१८ ॥
แล้วพวกเขาก็เห็นโทรณะ ภีษมะ วิทุระผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ สัญชัย ธฤตราษฎร์ และฤๅษีทั้งหลายผู้มีตบะเป็นทรัพย์
5.131.19
प्रादात्तेषां स भगवान्दिव्यं चक्षुर्जनार्दनः ॥ ५.१३१.१९ ॥
พระชนารทนะผู้ทรงพระภาค ได้ประทานทิพยจักษุแก่พวกเขา
5.131.20
धृतराष्ट्राय प्रददौ भगवान्दिव्यचक्षुषी ।
ददर्श परमं रूपं धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ ५.१३१.२० ॥
พระผู้ทรงพระภาคได้ประทานทิพยจักษุสองดวงแก่ธฤตราษฎร์ และธฤตราษฎร์ โอรสของอัมพิกา ได้เห็นพระรูปอันสูงสุด
5.131.21
ततो देवाः सगन्धर्वाः किन्नराश्च महोरगाः ।
ऋषयश्च महाभागा लोकपालैः समन्विताः ।
प्रणम्य शिरसा देवं तुष्टुवुः प्राञ्जलिस्थिताः ॥ ५.१३१.२१ ॥
ครั้งนั้น เหล่าเทพพร้อมด้วยคันธรรพ์ กินนร นาคใหญ่ และฤๅษีผู้มีบุญยิ่ง ทั้งผู้พิทักษ์โลกทั้งหลาย ต่างก้มศีรษะคำนับพระเจ้า ยืนประนมมือและสรรเสริญพระองค์
5.131.22
क्रोधं प्रभो संहर संहर स्वं ।
रूपं च यद्दर्शितमात्मसंस्थम् ।
यावत्त्विमे देवगणैः समेता ।
लोकाः समस्ता भुवि नाशमीयुः ॥ ५.१३१.२२ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ ขอทรงระงับความโกรธ จงระงับความโกรธเถิด และทรงถอนรูปที่ทรงแสดงออกมาซึ่งประดิษฐานอยู่ในพระองค์ มิฉะนั้นโลกทั้งสิ้นพร้อมด้วยหมู่เทพเหล่านี้จะพินาศบนแผ่นดิน
5.131.23
त्वं च कर्ता विकर्ता च त्वमेव परिरक्षसे ।
त्वया व्याप्तमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ५.१३१.२३ ॥
พระองค์ทรงเป็นผู้สร้างและผู้ทำลาย และพระองค์เท่านั้นทรงคุ้มครองรักษา โลกทั้งสิ้นทั้งสิ่งที่เคลื่อนไหวและสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว ถูกแผ่ซ่านไปด้วยพระองค์
5.131.24
कियन्मात्रा महीपालाः किंवीर्याः किंपराक्रमाः ।
तेषामर्थे महाबाहो दिव्यं रूपं प्रदर्शिवान्।
एवमुच्चारिता वाचः सह देवार्विभुं तदा ॥ ५.१३१.२४ ॥
กษัตริย์ผู้ปกครองแผ่นดินมีจำนวนเท่าใด มีพละกำลังเพียงใด มีความกล้าหาญเพียงใด ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง พระองค์ทรงแสดงรูปทิพย์ก็เพื่อพวกเขา ครั้งนั้น เหล่าเทพก็กล่าววาจาเหล่านี้ต่อพระผู้เป็นใหญ่ผู้ทรงแผ่ซ่านไปทั่ว
5.131.25
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं माधवस्य सभातले ।
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षं पपात च ॥ ५.१३१.२५ ॥
เมื่อเห็นความอัศจรรย์ยิ่งใหญ่นั้นในท้องพระโรงของพระมาธวะ กลองทิพย์ก็ดังขึ้น และฝนดอกไม้ก็โปรยลงมา
5.131.26
त्वमेव पुण्डरीकाक्ष सर्वस्य जगतो हितः ।
तस्मान्मे यादवश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ५.१३१.२६ ॥
พระองค์เท่านั้น ข้าแต่ผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว ทรงเป็นผู้ให้ประโยชน์แก่โลกทั้งสิ้น เพราะฉะนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดแห่งยาทพ ขอพระองค์ทรงโปรดประทานพระเมตตาแก่ข้าพระองค์
5.131.27
भगवन्मम नेत्राभ्यामन्तर्धानं वृणे पुनः ।
भवन्तं दृष्टवानस्मि नान्यं द्रष्टुमिहोत्सहे ॥ ५.१३१.२७ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าพระองค์ขอเลือกให้ดวงตาทั้งสองของข้าพระองค์กลับมืดบอดอีกครั้ง เพราะข้าพระองค์ได้เห็นพระองค์แล้ว ข้าพระองค์ไม่ปรารถนาจะเห็นผู้อื่นในที่นี้
5.131.28
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्धृतराष्ट्रं जनार्दनः ।
अदृश्यमाने नेत्रे द्वे भवेतां कुरुनन्दन ॥ ५.१३१.२८ ॥
ครั้งนั้น พระชนารทนผู้มีแขนทรงพลังตรัสกับธฤตราษฎร์ว่า "ข้าแต่ความยินดีของกุรุ ขอให้ดวงตาทั้งสองของท่านกลับไม่เห็นเถิด"
5.131.29
तत्राद्भुतं महाराज धृतराष्ट्रश्च चक्षुषी ।
लब्धवान्वासुदेवाच्च विश्वरूपदिदृक्षया ॥ ५.१३१.२९ ॥
ข้าแต่มหาราช ที่นั่นเกิดเหตุอัศจรรย์ ธฤตราษฎร์ได้รับดวงตาจากพระวาสุเทพ ด้วยความปรารถนาจะเห็นรูปจักรวาล
5.131.30
लब्धचक्षुषमासीनं धृतराष्ट्रं नराधिपाः ।
विस्मिता ऋषिभिः सार्धं तुष्टुवुर्मधुसूदनम् ॥ ५.१३१.३० ॥
เมื่อเห็นธฤตราษฎร์ประทับอยู่ ได้คืนดวงตาแล้ว เหล่าเจ้าแผ่นดินผู้ตกตะลึงพร้อมด้วยฤๅษีต่างสรรเสริญพระมธุสูทนะ
5.131.31
चचाल च मही कृत्स्ना सागरश्चापि चुक्षुभे ।
विस्मयं परमं जग्मुः पार्थिवा भरतर्षभ ॥ ५.१३१.३१ ॥
แผ่นดินทั้งผืนสั่นสะเทือน และมหาสมุทรก็ปั่นป่วน ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ เหล่ากษัตริย์ต่างเกิดความตะลึงงันอย่างยิ่ง
5.131.32
ततः स पुरुषव्याघ्रः सञ्जहार वपुः स्वकम् ।
तां दिव्यामद्भुतां चित्रामृद्धिमत्तामरिन्दमः ॥ ५.१३१.३२ ॥
ครั้งนั้น ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ผู้ปราบศัตรู ได้ถอนรูปของพระองค์เอง คือรูปทิพย์อันอัศจรรย์ วิจิตร และเปี่ยมด้วยความรุ่งโรจน์นั้น
5.131.33
ततः सात्यकिमादाय पाणौ विदुरमेव च ।
ऋषिभिस्तैरनुज्ञातो निर्ययौ मधुसूदनः ॥ ५.१३१.३३ ॥
ครั้งนั้น พระมธุสูทนะทรงจับมือสาตยกีและวิทุระ และเมื่อได้รับอนุญาตจากฤๅษีเหล่านั้นแล้ว ก็เสด็จออกไป
5.131.34
ऋषयोऽन्तर्हिता जग्मुस्ततस्ते नारदादयः ।
तस्मिन्कोलाहले वृत्ते तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ५.१३१.३४ ॥
ครั้งนั้น ฤๅษีมีนารทะเป็นต้นก็อันตรธานไป เมื่อความอึกทึกนั้นผ่านพ้นไป เหตุการณ์นั้นก็ดูเหมือนเป็นสิ่งอัศจรรย์
5.131.35
तं प्रस्थितमभिप्रेक्ष्य कौरवाः सह राजभिः ।
अनुजग्मुर्नरव्याघ्रं देवा इव शतक्रतम् ॥ ५.१३१.३५ ॥
เมื่อเห็นพระองค์เสด็จออกไป ชาวกุรุพร้อมด้วยเหล่ากษัตริย์ต่างติดตามเสือในหมู่มนุษย์นั้นไป ดุจเทพทั้งหลายติดตามพระอินทร์ผู้ประกอบยัญหนึ่งร้อยครั้ง
5.131.36
अचिन्तयन्नमेयात्मा सर्वं तद्राजमण्डलम् ।
निश्चक्राम ततः शौरिः सधूम इव पावकः ॥ ५.१३१.३६ ॥
พระศौรีผู้มีพระอัตมันหยั่งไม่ถึง มิได้ทรงใส่พระทัยต่อที่ประชุมกษัตริย์ทั้งหมดนั้น ทรงเสด็จออกไปดุจไฟที่ลุกโชนพร้อมควัน
5.131.37
ततो रथेन शुभ्रेण महता किङ्किणीकिना ।
हेमजालविचित्रेण लघुना मेघनादिना ॥ ५.१३१.३७ ॥
ครั้งนั้น ในรถศึกสีขาวอันใหญ่โต ประดับด้วยกระดิ่งที่ดังกรุ๊งกริ๊ง มีตาข่ายทองวิจิตร เบาและดังก้องดุจเมฆ
5.131.38
सूपस्करेण शुभ्रेण वैयाघ्रेण वरूथिना ।
शैब्यसुग्रीवयुक्तेन प्रत्यदृश्यत दारुकः ॥ ५.१३१.३८ ॥
ทารุกปรากฏตัวบนรถศึกสีขาวที่จัดเตรียมไว้อย่างดี คลุมด้วยหนังเสือและเกราะ เทียมด้วยไศพยะและสุครีพ
5.131.39
तथैव रथमास्थाय कृतवर्मा महारथः ।
वृष्णीनां संमतो वीरो हार्दिक्यः समदृश्यत ॥ ५.१३१.३९ ॥
ในทำนองเดียวกัน กฤตวรมัน มหารถีผู้เป็นบุตรของหฤทีกะ ผู้กล้าหาญซึ่งวฤษณีทั้งหลายให้ความเคารพ ก็ปรากฏตัวขึ้นบนรถศึกของตน
5.131.40
उपस्थितरथं शौरिं प्रयास्यन्तमरिन्दमम् ।
धृतराष्ट्रो महाराजः पुनरेवाभ्यभाषत ॥ ५.१३१.४० ॥
พระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้ยิ่งใหญ่ ทรงตรัสกับศौรี (พระกฤษณะ) ผู้ปราบศัตรู ซึ่งรถศึกของพระองค์พร้อมอยู่ และกำลังจะเสด็จไป อีกครั้งหนึ่ง
5.131.41
यावद्बलं मे पुत्रेषु पश्यतस्ते जनार्दन ।
प्रत्यक्षं ते न ते किंचित्परोक्षं शत्रुकर्शन ॥ ५.१३१.४१ ॥
ชนาร์ทนะ ท่านเห็นกำลังของบุตรทั้งหลายของข้าพเจ้าเพียงใด ผู้ทำลายศัตรู สิ่งที่เปิดเผยและสิ่งที่ซ่อนเร้นก็ไม่มีอะไรเล็ดลอดไปจากท่านได้
5.131.42
कुरूणां शममिच्छन्तं यतमानं च केशव ।
विदित्वैतामवस्थां मे नातिशङ्कितुमर्हसि ॥ ५.१३१.४२ ॥
ข้าแต่พระเกศวะ ท่านพึงทราบสภาพของข้าพเจ้าเช่นนี้ คือข้าพเจ้าปรารถนาสันติแก่ชาวกุรุและพยายามเพื่อสิ่งนั้น ท่านไม่ควรระแวงข้าพเจ้ามากเกินไป
5.131.43
न मे पापोऽस्त्यभिप्रायः पाण्डवान्प्रति केशव ।
ज्ञातमेव हितं वाक्यं यन्मयोक्तः सुयोधनः ॥ ५.१३१.४३ ॥
ข้าแต่พระเกศวะ ข้าพเจ้าไม่มีเจตนาชั่วร้ายต่อปาณฑพ ถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ที่ข้าพเจ้ากล่าวแก่สุโยธนนั้นเป็นที่รู้กันอยู่แล้ว
5.131.44
जानन्ति कुरवः सर्वे राजानश्चैव पार्थिवाः ।
शमे प्रयतमानं मां सर्वयत्नेन माधव ॥ ५.१३१.४४ ॥
ข้าแต่พระมาธวะ ชาวกุรุทั้งปวงและบรรดากษัตริย์ผู้ครองแผ่นดินต่างรู้ว่าข้าพเจ้าพยายามเพื่อสันติด้วยความเพียรทั้งหมดของข้าพเจ้า
5.131.45
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्धृतराष्ट्रं जनार्दनः ।
द्रोणं पितामहं भीष्मं क्षत्तारं बाह्लिकं कृपम् ॥ ५.१३१.४५ ॥
ครั้งนั้น ชนาร์ทนะผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ ตรัสแก่ท้าวธฤตราษฎร์ และแก่โทรณะ ภีษมะปู่ผู้เป็นปิตามหะ กษัตตฤ (วิทุระ) พาหลิกะ และกฤปะ
5.131.46
प्रत्यक्षमेतद्भवतां यद्वृत्तं कुरुसंसदि ।
यथा चाशिष्टवन्मन्दो रोषादद्य समुत्थितः ॥ ५.१३१.४६ ॥
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในที่ประชุมของชาวกุรุนั้นเป็นที่ประจักษ์แก่ท่านทั้งหลาย และที่คนโง่ผู้ไร้วินัยลุกขึ้นด้วยความโกรธในวันนี้ก็ประจักษ์แก่ตาท่านทั้งหลายเช่นกัน
5.131.47
वदत्यनीशमात्मानं धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
आपृच्छे भवतः सर्वान्गमिष्यामि युधिष्ठिरम् ॥ ५.१३१.४७ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ผู้เป็นจอมปฐพีกล่าวถึงตนเองว่าไร้อำนาจ ข้าพเจ้าขอลาท่านทั้งหลาย บัดนี้ข้าพเจ้าจะไปหายุธิษฐิระ
5.131.48
आमन्त्र्य प्रस्थितं शौरिं रथस्थं पुरुषर्षभ ।
अनुजग्मुर्महेष्वासाः प्रवीरा भरतर्षभाः ॥ ५.१३१.४८ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเลิศ เมื่อศौริ (พระกฤษณะ) ลาแล้วและออกเดินทาง ประทับอยู่บนรถ บรรดานักธนูผู้ยิ่งใหญ่ วีรชนผู้กล้าหาญ และวีรบุรุษแห่งภรตะก็ติดตามไป
5.131.49
भीष्मो द्रोणः कृपः क्षत्ता धृतराष्ट्रोऽथ बाह्लिकः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च युयुत्सुश्च महारथः ॥ ५.१३१.४९ ॥
ภีษมะ โทรณะ กฤปะ กษัตตฤ ธฤตราษฎร์ พาหลิกะ อัศวัตถามา วิกรรณะ และยุยุตสุ นักรบรถผู้ยิ่งใหญ่
5.131.50
ततो रथेन शुभ्रेण महता किङ्किणीकिना ।
कुरूणां पश्यतां द्रष्टुं स्वसारं स पितुर्ययौ ॥ ५.१३१.५० ॥
ครั้นแล้ว บนรถอันงดงามและใหญ่โต ประดับด้วยกระดิ่งที่ส่งเสียงกรุ๊งกริ๊ง ขณะที่ชาวกุรุมองดูอยู่ พระองค์เสด็จไปเพื่อเยี่ยมพระน้องนางของพระบิดา