Mahābhārata · Adhyāya 5.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.132.1
प्रविश्याथ गृहं तस्याश्चरणावभिवाद्य च ।
आचख्यौ तत्समासेन यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ ५.१३२.१ ॥
Entonces, entrando en su casa e inclinándose ante sus pies, le relató brevemente lo ocurrido en la asamblea de los Kurus.
5.132.2
उक्तं बहुविधं वाक्यं ग्रहणीयं सहेतुकम् ।
ऋषिभिश्चैव च मया न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ५.१३२.२ ॥
Muchas palabras de diversos modos, dignas de ser aceptadas y fundadas en razones, fueron pronunciadas por los sabios y por mí, pero él no las aceptó.
5.132.3
कालपक्वमिदं सर्वं सुयोधनवशानुगम् ।
सर्वक्षत्रं क्षणेनैव दह्यते पार्थवह्निना ।
आपृच्छे भवतीं शीघ्रं प्रयास्ये पाण्डवान्प्रति ॥ ५.१३२.३ ॥
Todo esto, madurado por el tiempo, sigue la voluntad de Suyodhana. Toda la casta guerrera será quemada en un instante por el fuego del hijo de Pṛthā. Me despido de vos; iré pronto hacia los Pāṇḍavas.
5.132.4
किं वाच्याः पाण्डवेयास्ते भवत्या वचनान्मया ।
तद्ब्रूहि त्वं महाप्रज्ञे शुश्रूषे वचनं तव ॥ ५.१३२.४ ॥
¿Qué debo decir yo, por tu palabra, a los hijos de Pāṇḍu? Dime eso, oh gran sabia; estoy dispuesto a escuchar tu palabra.
5.132.5
ब्रूयाः केशव राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
भूयांस्ते हीयते धर्मो मा पुत्रक वृथा कृथाः ॥ ५.१३२.५ ॥
Oh Keśava, dile al rey Yudhiṣṭhira, el de alma justa: 'Hijo mío, tu dharma disminuye mucho; no obres en vano.'
5.132.6
श्रोत्रियस्येव ते राजन्मन्दकस्याविपश्चितः ।
अनुवाकहता बुद्धिर्धर्ममेवैकमीक्षते ॥ ५.१३२.६ ॥
Oh rey, tu intelecto es como el de un erudito necio e ignorante, embotado solo por la recitación, que solo ve el dharma.
5.132.7
अङ्गावेक्षस्व धर्मं त्वं यथा सृष्टः स्वयंभुवा ।
बाहुभ्यां क्षत्रियाः सृष्टा बाहुवीर्योपजीविनः ॥ ५.१३२.७ ॥
Mira a tus propios miembros y considera tu dharma, tal como lo creó el Autoexistente. Los kṣatriyas fueron creados de los brazos, viviendo del valor de sus brazos.
5.132.8
क्रूराय कर्मणे नित्यं प्रजानां परिपालने ।
श्रृणु चात्रोपमामेकां या वृद्धेभ्यः श्रुता मया ॥ ५.१३२.८ ॥
Para la labor severa que siempre está ligada a la protección de los súbditos, escucha aquí una comparación que oí de los ancianos.
5.132.9
मुचुकुन्दस्य राजर्षेरददत्पृथिवीमिमाम् ।
पुरा वैश्रवणः प्रीतो न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ५.१३२.९ ॥
En tiempos antiguos, el complacido Vaiśravaṇa (Kubera) ofreció esta tierra al rey sabio Mucukunda, pero él no la aceptó.
5.132.10
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्रीयामिति कामये ।
ततो वैश्रवणः प्रीतो विस्मितः समपद्यत ॥ ५.१३२.१० ॥
"Deseo solo un reino ganado por el valor de mis brazos." Entonces Vaiśravaṇa (Kubera), complacido y asombrado, se mostró favorable.
5.132.11
मुचुकुन्दस्ततो राजा सोऽन्वशासद्वसुन्धराम् ।
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक् क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ५.१३२.११ ॥
Entonces el rey Mucukunda, cumpliendo rectamente con el deber del kṣatriya, gobernó esta tierra ganada por el valor de sus brazos.
5.132.12
यं हि धर्मं चरन्तीह प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा विन्देन भारत ॥ ५.१३२.१२ ॥
Oh Bhārata, cualquier dharma que practiquen aquí los súbditos, bien protegidos por el rey, el rey obtiene la cuarta parte de ese dharma.
5.132.13
राजा चरति चेद्धर्मं देवत्वायैव कल्पते ।
स चेदधर्मं चरति नरकायैव गच्छति ॥ ५.१३२.१३ ॥
Si un rey practica el dharma, en verdad se hace apto para la divinidad; pero si practica el adharma, en verdad va al infierno.
5.132.14
दण्डनीतिः स्वधर्मेण चातुर्वर्ण्यं नियच्छति ।
प्रयुक्तास्वामिना सम्यगधर्मेभ्यो नियच्छति ॥ ५.१३२.१४ ॥
La ciencia del castigo (daṇḍanīti) mantiene al cuaternario orden social mediante el deber propio de cada uno; aplicada rectamente por el señor, los aparta de la injusticia.
5.132.15
दण्डनीत्यां यदा राजा सम्यक्कार्त्स्न्येन वर्तते ।
तदा कृतयुं नाम कालः श्रेष्ठः प्रवर्तते ॥ ५.१३२.१५ ॥
Cuando el rey se conduce plena y rectamente en la ciencia del castigo, entonces surge la mejor edad, llamada Kṛta.
5.132.16
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ।
इति ते संशयो मा भूद्राजा कालस्य कारणम् ॥ ५.१३२.१६ ॥
Que el tiempo sea causa del rey, o que el rey sea causa del tiempo, que no te quede esta duda. El rey es la causa del tiempo.
5.132.17
राजा कृतयुगस्रष्टा त्रेताया द्वापरस्य च ।
युगस्य च चतुर्थस्य राजा भवति कारणम् ॥ ५.१३२.१७ ॥
El rey es el creador de la edad Kṛta, y de las edades Tretā y Dvāpara; el rey es también la causa de la cuarta edad.
5.132.18
कृतस्य करणाद्राजा स्वर्गमत्यन्तमश्रुते ।
त्रेतायाः करणाद्राजा स्वर्गं नात्यन्तमश्रुते ॥ ५.१३२.१८ ॥
Por haber producido la edad Kṛta, el rey alcanza plenamente el cielo; por haber producido la edad Tretā, el rey no alcanza plenamente el cielo.
5.132.19
प्रवर्तनाद्द्वापरस्य यथाभागमुपाश्रुते ।
कलेः प्रवर्तनाद्राजा पापमत्यन्तमश्रुते ॥ ५.१३२.१९ ॥
Al poner en marcha la edad Dvāpara, el rey disfruta del fruto en proporción a su parte; al poner en marcha la edad Kali, el rey incurre en un pecado absoluto.
5.132.20
ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वतीः समाः ।
राजदोषेण हि जगत्स्पृश्यते जगतः स च ॥ ५.१३२.२० ॥
Entonces el malhechor habita en el infierno durante años eternos; por la falta del rey el mundo ciertamente se ve afectado, y él forma parte del mundo.
5.132.21
राजधर्मानवेक्षस्व पितृपैतामहोचितान् ।
नैतद्राजर्षिवृत्तं हि यत्र त्वं स्थातुमिच्छसि ॥ ५.१३२.२१ ॥
Atiende a los deberes reales, propios de tu padre y de tus abuelos; esta no es la conducta de los sabios reales, la conducta en la que deseas permanecer.
5.132.22
न हि वैक्लब्यसंसृष्ट आनृशंस्ये व्यवस्थितः ।
प्रजापालनसंभूतं फलं किंचन लब्धवान् ॥ ५.१३२.२२ ॥
En verdad, quien está afligido por la debilidad y no está firme en la benevolencia no ha obtenido ningún fruto nacido de la protección del pueblo.
5.132.23
न ह्येतामाशिषं पाण्डुर्न चाहं न पितामहः ।
प्रयुक्तवन्तः पूर्वं ते यया चरसि मेधया ॥ ५.१३२.२३ ॥
Ni Pāṇḍu, ni yo, ni tu abuelo te impartieron antes esta bendición, con el intelecto con el que te conduces.
5.132.24
यज्ञो दानं तपः शौर्यं प्रज्ञा सन्तानमेव च ।
माहात्म्यं बलमोजश्च नित्यमाशंसितं मया ॥ ५.१३२.२४ ॥
Sacrificio, generosidad, austeridad, valor, sabiduría, descendencia, grandeza, fuerza y vigor: esto es lo que siempre te he deseado.
5.132.25
नित्यं स्वाहा स्वधा नित्यं दद्युर्मानुषदेवताः ।
दीर्घमायुर्धनं पुत्रान्सम्यगाराधिताः शुभाः ॥ ५.१३२.२५ ॥
Que los dioses humanos, debidamente honrados siempre con svāhā y svadhā, concedan siempre larga vida, riqueza y hijos.
5.132.26
पुत्रेष्वाशासते नित्यं पितरो दैवतानि च ।
दानमध्ययनं यज्ञः प्रजानां परिपालनम् ॥ ५.१३२.२६ ॥
Los antepasados y los dioses siempre esperan de sus hijos la generosidad, el estudio, el sacrificio y la protección del pueblo.
5.132.27
एतद्धर्ममधर्मं वा जन्मनैवाभ्यजायथाः ।
ते तु वैद्याः कुले जाता अवृत्त्या तात पीडिताः ॥ ५.१३२.२७ ॥
Sea esto dharma o adharma, naciste con ello por tu propio nacimiento. Querido hijo, aquellos sabios nacieron en una familia distinguida, pero están afligidos por la falta de sustento.
5.132.28
यत्र दानपतिं शूरं क्षुधिताः पृथिवीचराः ।
प्राप्य तुष्टाः प्रतिष्ठन्ते धर्मः कोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ५.१३२.२८ ॥
Donde los hambrientos habitantes de la tierra, habiendo hallado a un valiente señor de la generosidad, se establecen satisfechos, ¿qué dharma es mayor que ese?
5.132.29
दानेनान्यं बलेनान्यं तथा सूनृतयाऽपरम् ।
सर्वतः प्रतिगृह्णीयाद्राज्यं प्राप्येह धार्मिकः ॥ ५.१३२.२९ ॥
Con la generosidad una cosa, con la fuerza otra y con palabras dulces y veraces otra más — el hombre justo, habiendo obtenido aquí el reino, debe recibir por todos los medios.
5.132.30
ब्राह्मणः प्रचरेद्भैक्षं क्षत्रियः परिपालयेत् ।
वैश्यो धनार्जनं कुर्याच्छूद्रः परिचरेच्च तान् ॥ ५.१३२.३० ॥
El brahmán debe errar para mendigar, el kṣatriya debe proteger, el vaiśya debe adquirir riqueza, y el śūdra debe servirles.
5.132.31
भैक्षं विप्रतिषिद्धं ते कृषिर्नैवोपपद्यते ।
क्षत्रियोऽसि क्षतात्राता बाहुवीर्योपजीविता ॥ ५.१३२.३१ ॥
Mendigar te está prohibido, y la agricultura no te conviene. Eres un kṣatriya, protector de los heridos, que vive del valor de sus brazos.
5.132.32
पित्र्यमंशं महाबाहो निमग्नं पुनरुद्धर ।
साम्ना भेदेन दानेन दण्डेनाथ नयेन वा ॥ ५.१३२.३२ ॥
¡Oh tú, de brazos poderosos, recupera de nuevo tu parte ancestral que se hundió: por conciliación, por división, por don, por fuerza o por política.
5.132.33
इतो दुःखतरं किं नु यदहं दीनबान्धवा ।
परपिण्डमुदीक्षे वै त्वां सूत्वा मित्रनन्दन ॥ ५.१३२.३३ ॥
¿Qué mayor dolor hay que este: que yo, pariente de los desvalidos, habiéndote dado a luz, deba mirar la comida ajena, oh alegría de tus amigos?
5.132.34
युध्यस्व राजधर्मेण मा निमञ्जीः पितामहान् ।
मा गमः क्षीणपुण्यस्त्वं सानुजः पापिकां गतिं ॥ ५.१३२.३४ ॥
Combate según el deber del rey; no dejes que los abuelos se hundan. No vayas, con el mérito agotado y tus hermanos menores, a un destino pecaminoso.