ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.132.1
प्रविश्याथ गृहं तस्याश्चरणावभिवाद्य च ।
आचख्यौ तत्समासेन यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ ५.१३२.१ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਕੁਰੂ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ।
5.132.2
उक्तं बहुविधं वाक्यं ग्रहणीयं सहेतुकम् ।
ऋषिभिश्चैव च मया न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ५.१३२.२ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਕਾਰਨ ਸਹਿਤ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਬਚਨ ਕਹੇ ਗਏ; ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ।
5.132.3
कालपक्वमिदं सर्वं सुयोधनवशानुगम् ।
सर्वक्षत्रं क्षणेनैव दह्यते पार्थवह्निना ।
आपृच्छे भवतीं शीघ्रं प्रयास्ये पाण्डवान्प्रति ॥ ५.१३२.३ ॥
ਕਾਲ ਨਾਲ ਪੱਕਿਆ ਇਹ ਸਭ ਸੁਯੋਧਨ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਜਲਦੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
5.132.4
किं वाच्याः पाण्डवेयास्ते भवत्या वचनान्मया ।
तद्ब्रूहि त्वं महाप्रज्ञे शुश्रूषे वचनं तव ॥ ५.१३२.४ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ? ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਜ੍ਞੇ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।
5.132.5
ब्रूयाः केशव राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
भूयांस्ते हीयते धर्मो मा पुत्रक वृथा कृथाः ॥ ५.१३२.५ ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਆਖੀਂ: 'ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਵਿਅਰਥ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ।'
5.132.6
श्रोत्रियस्येव ते राजन्मन्दकस्याविपश्चितः ।
अनुवाकहता बुद्धिर्धर्ममेवैकमीक्षते ॥ ५.१३२.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਵਾਂਗ ਹੈਂ; ਕੇਵਲ ਪਾਠ ਨਾਲ ਕੁੰਠਿਤ ਹੋਈ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
5.132.7
अङ्गावेक्षस्व धर्मं त्वं यथा सृष्टः स्वयंभुवा ।
बाहुभ्यां क्षत्रियाः सृष्टा बाहुवीर्योपजीविनः ॥ ५.१३२.७ ॥
ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ; ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਸਿਰਜਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਵਿਚਾਰ। ਖੱਤਰੀ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਹਨ; ਬਾਹੂ-ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
5.132.8
क्रूराय कर्मणे नित्यं प्रजानां परिपालने ।
श्रृणु चात्रोपमामेकां या वृद्धेभ्यः श्रुता मया ॥ ५.१३२.८ ॥
ਪਰਜਾ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਉਪਮਾ ਸੁਣ; ਜੋ ਮੈਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
5.132.9
मुचुकुन्दस्य राजर्षेरददत्पृथिवीमिमाम् ।
पुरा वैश्रवणः प्रीतो न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ५.१३२.९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਵੈਸ਼ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਨੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀ; ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਨਾ ਲਈ।
5.132.10
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्रीयामिति कामये ।
ततो वैश्रवणः प्रीतो विस्मितः समपद्यत ॥ ५.१३२.१० ॥
"ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਾਹੂ-ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਰਾਜ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ" — ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਵੈਸ਼ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਬਣਿਆ।
5.132.11
मुचुकुन्दस्ततो राजा सोऽन्वशासद्वसुन्धराम् ।
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक् क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ५.१३२.११ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਦਾ ਠੀਕ ਪਾਲਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਾਹੂ-ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
5.132.12
यं हि धर्मं चरन्तीह प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा विन्देन भारत ॥ ५.१३२.१२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇੱਥੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਰਜਾ ਜਿਹੜਾ ਧਰਮ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਧਰਮ ਦਾ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਰਾਜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5.132.13
राजा चरति चेद्धर्मं देवत्वायैव कल्पते ।
स चेदधर्मं चरति नरकायैव गच्छति ॥ ५.१३२.१३ ॥
ਜੇ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾਪਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਅਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.132.14
दण्डनीतिः स्वधर्मेण चातुर्वर्ण्यं नियच्छति ।
प्रयुक्तास्वामिना सम्यगधर्मेभ्यो नियच्छति ॥ ५.१३२.१४ ॥
ਦੰਡਨੀਤੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਚਾਤੁਰਵਰਣ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸੁਆਮੀ (ਰਾਜਾ) ਦੁਆਰਾ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।
5.132.15
दण्डनीत्यां यदा राजा सम्यक्कार्त्स्न्येन वर्तते ।
तदा कृतयुं नाम कालः श्रेष्ठः प्रवर्तते ॥ ५.१३२.१५ ॥
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੰਡਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਨਾਮ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਾਲ ਪ੍ਰਵਰਤਦਾ ਹੈ।
5.132.16
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ।
इति ते संशयो मा भूद्राजा कालस्य कारणम् ॥ ५.१३२.१६ ॥
ਕਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਕਾਲ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ — ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸ਼ਯ ਨਾ ਰਹੇ। ਰਾਜਾ ਹੀ ਕਾਲ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।
5.132.17
राजा कृतयुगस्रष्टा त्रेताया द्वापरस्य च ।
युगस्य च चतुर्थस्य राजा भवति कारणम् ॥ ५.१३२.१७ ॥
ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਦਾ ਵੀ ਉਹੀ। ਚੌਥੇ ਯੁਗ ਦਾ ਕਾਰਣ ਵੀ ਰਾਜਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.132.18
कृतस्य करणाद्राजा स्वर्गमत्यन्तमश्रुते ।
त्रेतायाः करणाद्राजा स्वर्गं नात्यन्तमश्रुते ॥ ५.१३२.१८ ॥
ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
5.132.19
प्रवर्तनाद्द्वापरस्य यथाभागमुपाश्रुते ।
कलेः प्रवर्तनाद्राजा पापमत्यन्तमश्रुते ॥ ५.१३२.१९ ॥
ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਪੂਰਾ ਪਾਪ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5.132.20
ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वतीः समाः ।
राजदोषेण हि जगत्स्पृश्यते जगतः स च ॥ ५.१३२.२० ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਜਗਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੀ ਜਗਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
5.132.21
राजधर्मानवेक्षस्व पितृपैतामहोचितान् ।
नैतद्राजर्षिवृत्तं हि यत्र त्वं स्थातुमिच्छसि ॥ ५.१३२.२१ ॥
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਰਾਜਧਰਮਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ। ਜਿਸ ਆਚਰਣ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.132.22
न हि वैक्लब्यसंसृष्ट आनृशंस्ये व्यवस्थितः ।
प्रजापालनसंभूतं फलं किंचन लब्धवान् ॥ ५.१३२.२२ ॥
ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਕੇ ਦਯਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
5.132.23
न ह्येतामाशिषं पाण्डुर्न चाहं न पितामहः ।
प्रयुक्तवन्तः पूर्वं ते यया चरसि मेधया ॥ ५.१३२.२३ ॥
ਪਾਂਡੂ, ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਹੀ ਦਾਦੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਸੀਸ (ਉਪਦੇਸ਼) ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਜਿਸ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਚੱਲਦਾ ਹੈਂ।
5.132.24
यज्ञो दानं तपः शौर्यं प्रज्ञा सन्तानमेव च ।
माहात्म्यं बलमोजश्च नित्यमाशंसितं मया ॥ ५.१३२.२४ ॥
ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਸ਼ੌਰਜ, ਪ੍ਰਗਿਆ, ਸੰਤਾਨ, ਮਹਾਨਤਾ, ਬਲ ਅਤੇ ਓਜ — ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਮੈਂ ਸਦਾ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।
5.132.25
नित्यं स्वाहा स्वधा नित्यं दद्युर्मानुषदेवताः ।
दीर्घमायुर्धनं पुत्रान्सम्यगाराधिताः शुभाः ॥ ५.१३२.२५ ॥
ਸ੍ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਆਹੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਪੂਜੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ।
5.132.26
पुत्रेष्वाशासते नित्यं पितरो दैवतानि च ।
दानमध्ययनं यज्ञः प्रजानां परिपालनम् ॥ ५.१३२.२६ ॥
ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਦਾਨ, ਅਧਿਐਨ, ਯਗ੍ਯ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ।
5.132.27
एतद्धर्ममधर्मं वा जन्मनैवाभ्यजायथाः ।
ते तु वैद्याः कुले जाता अवृत्त्या तात पीडिताः ॥ ५.१३२.२७ ॥
ਇਹ ਧਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਧਰਮ, ਤੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰਾ, ਉਹ ਵੈਦ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਪਰ ਰੋਜ਼ੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪੀੜਿਤ ਹਨ।
5.132.28
यत्र दानपतिं शूरं क्षुधिताः पृथिवीचराः ।
प्राप्य तुष्टाः प्रतिष्ठन्ते धर्मः कोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ५.१३२.२८ ॥
ਭੁੱਖੇ ਧਰਤੀ ਵਾਸੀ ਦਾਨਪਤੀ ਸੂਰਵੀਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਟਿਕਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਕਿਹੜਾ?
5.132.29
दानेनान्यं बलेनान्यं तथा सूनृतयाऽपरम् ।
सर्वतः प्रतिगृह्णीयाद्राज्यं प्राप्येह धार्मिकः ॥ ५.१३२.२९ ॥
ਦਾਨ ਨਾਲ ਇੱਕ, ਬਲ ਨਾਲ ਦੂਜਾ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੱਚ ਬੋਲ ਨਾਲ ਹੋਰ — ਧਾਰਮਿਕ ਨੇ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.132.30
ब्राह्मणः प्रचरेद्भैक्षं क्षत्रियः परिपालयेत् ।
वैश्यो धनार्जनं कुर्याच्छूद्रः परिचरेच्च तान् ॥ ५.१३२.३० ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਿਖਿਆ ਲਈ ਵਿਚਰੇ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਵੈਸ਼ ਧਨ ਕਮਾਵੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।
5.132.31
भैक्षं विप्रतिषिद्धं ते कृषिर्नैवोपपद्यते ।
क्षत्रियोऽसि क्षतात्राता बाहुवीर्योपजीविता ॥ ५.१३२.३१ ॥
ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਣੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਰਜਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸ਼ੋਭਦੀ। ਤੂੰ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਹੈਂ, ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਾ।
5.132.32
पित्र्यमंशं महाबाहो निमग्नं पुनरुद्धर ।
साम्ना भेदेन दानेन दण्डेनाथ नयेन वा ॥ ५.१३२.३२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਣਾ ਪਿਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਮੁੜ ਉਬਾਰ — ਸਾਮ ਨਾਲ, ਭੇਦ ਨਾਲ, ਦਾਨ ਨਾਲ, ਦੰਡ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਨੀਤੀ ਨਾਲ।
5.132.33
इतो दुःखतरं किं नु यदहं दीनबान्धवा ।
परपिण्डमुदीक्षे वै त्वां सूत्वा मित्रनन्दन ॥ ५.१३२.३३ ॥
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਕੀ? ਦੀਨਾਂ ਦੀ ਬੰਧੂ ਮੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਪਰਾਏ ਅੰਨ ਵੱਲ ਤੱਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੰਦ!
5.132.34
युध्यस्व राजधर्मेण मा निमञ्जीः पितामहान् ।
मा गमः क्षीणपुण्यस्त्वं सानुजः पापिकां गतिं ॥ ५.१३२.३४ ॥
ਰਾਜਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੜ; ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਡੁੱਬਣ ਦੇ। ਪੁੰਨ ਖੀਣ ਹੋ ਕੇ, ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਪ-ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾ।