మహాభారతం · అధ్యాయం 5.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.132.1
प्रविश्याथ गृहं तस्याश्चरणावभिवाद्य च ।
आचख्यौ तत्समासेन यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ ५.१३२.१ ॥
అనంతరం ఆమె గృహంలో ప్రవేశించి, ఆమె పాదాలకు నమస్కరించి, కురుసభలో జరిగినదంతా సంక్షిప్తంగా తెలియజేశాడు.
5.132.2
उक्तं बहुविधं वाक्यं ग्रहणीयं सहेतुकम् ।
ऋषिभिश्चैव च मया न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ५.१३२.२ ॥
ఋషులచేత, నాచేత అనేక విధాలుగా, కారణసహితంగా గ్రహించదగిన మాటలు చెప్పబడ్డాయి; కానీ అతడు వాటిని గ్రహించలేదు.
5.132.3
कालपक्वमिदं सर्वं सुयोधनवशानुगम् ।
सर्वक्षत्रं क्षणेनैव दह्यते पार्थवह्निना ।
आपृच्छे भवतीं शीघ्रं प्रयास्ये पाण्डवान्प्रति ॥ ५.१३२.३ ॥
కాలపరిపక్వమైన ఇదంతా సుయోధనుని వశంలో నడుస్తున్నది. సర్వ క్షత్రియులు క్షణంలోనే పార్థుని అగ్నిలో దహించబడతారు. మీ వద్ద సెలవు తీసుకుంటున్నాను, త్వరగా పాండవుల వద్దకు వెళ్తాను.
5.132.4
किं वाच्याः पाण्डवेयास्ते भवत्या वचनान्मया ।
तद्ब्रूहि त्वं महाप्रज्ञे शुश्रूषे वचनं तव ॥ ५.१३२.४ ॥
మీ మాట ప్రకారం పాండవులతో నేను ఏమని చెప్పాలి? ఓ మహాప్రజ్ఞావతీ, అది చెప్పండి; మీ మాట వినడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను.
5.132.5
ब्रूयाः केशव राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
भूयांस्ते हीयते धर्मो मा पुत्रक वृथा कृथाः ॥ ५.१३२.५ ॥
ఓ కేశవా, ధర్మాత్ముడైన రాజు యుధిష్ఠిరునితో చెప్పు: 'పుత్రా, నీ ధర్మం ఎక్కువగా క్షీణిస్తోంది; వ్యర్థంగా ఏమీ చేయకు.'
5.132.6
श्रोत्रियस्येव ते राजन्मन्दकस्याविपश्चितः ।
अनुवाकहता बुद्धिर्धर्ममेवैकमीक्षते ॥ ५.१३२.६ ॥
ఓ రాజా, నీవు మందబుద్ధి, అజ్ఞాని అయిన వేదపఠన బ్రాహ్మణునిలా ఉన్నావు; కేవలం పఠనంతో మొద్దుబారిన నీ బుద్ధి ఒక్క ధర్మాన్నే చూస్తోంది.
5.132.7
अङ्गावेक्षस्व धर्मं त्वं यथा सृष्टः स्वयंभुवा ।
बाहुभ्यां क्षत्रियाः सृष्टा बाहुवीर्योपजीविनः ॥ ५.१३२.७ ॥
నీ అవయవాలను చూడు; స్వయంభువు సృష్టించినట్లుగా నీ ధర్మాన్ని గమనించు. క్షత్రియులు తమ బాహువుల నుండి సృష్టింపబడ్డారు; బాహువీర్యంతో జీవించేవారు.
5.132.8
क्रूराय कर्मणे नित्यं प्रजानां परिपालने ।
श्रृणु चात्रोपमामेकां या वृद्धेभ्यः श्रुता मया ॥ ५.१३२.८ ॥
ప్రజలను పాలించే కఠినమైన కర్మకు నిత్యం అంకితమైన దానికి ఒక ఉపమానం విను; దాన్ని నేను పెద్దలవద్ద విన్నాను.
5.132.9
मुचुकुन्दस्य राजर्षेरददत्पृथिवीमिमाम् ।
पुरा वैश्रवणः प्रीतो न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ५.१३२.९ ॥
పూర్వం ప్రసన్నుడైన వైశ్రవణుడు రాజర్షి ముచుకుందునికి ఈ భూమిని ఇచ్చాడు; కానీ అతను దాన్ని స్వీకరించలేదు.
5.132.10
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्रीयामिति कामये ।
ततो वैश्रवणः प्रीतो विस्मितः समपद्यत ॥ ५.१३२.१० ॥
"నా బాహువీర్యంతో సంపాదించిన రాజ్యమే నాకు కావాలి" అని కోరుకున్నాడు; అప్పుడు ప్రసన్నుడై విస్మయుడైన వైశ్రవణుడు అయ్యాడు.
5.132.11
मुचुकुन्दस्ततो राजा सोऽन्वशासद्वसुन्धराम् ।
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक् क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ५.१३२.११ ॥
అప్పుడు రాజు ముచుకుందుడు క్షత్రధర్మాన్ని సక్రమంగా అనుసరిస్తూ, బాహువీర్యంతో గెలిచిన ఈ భూమిని పాలించాడు.
5.132.12
यं हि धर्मं चरन्तीह प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा विन्देन भारत ॥ ५.१३२.१२ ॥
భారత, ఇక్కడ రాజుచేత సురక్షితులైన ప్రజలు ఏ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారో, ఆ ధర్మంలో నాల్గవ భాగాన్ని రాజు పొందుతాడు.
5.132.13
राजा चरति चेद्धर्मं देवत्वायैव कल्पते ।
स चेदधर्मं चरति नरकायैव गच्छति ॥ ५.१३२.१३ ॥
రాజు ధర్మాన్ని ఆచరిస్తే అతడు దేవత్వానికి అర్హుడవుతాడు. అధర్మాన్ని ఆచరిస్తే నరకానికే వెళ్తాడు.
5.132.14
दण्डनीतिः स्वधर्मेण चातुर्वर्ण्यं नियच्छति ।
प्रयुक्तास्वामिना सम्यगधर्मेभ्यो नियच्छति ॥ ५.१३२.१४ ॥
దండనీతి తన తన ధర్మం ద్వారా చాతుర్వర్ణ్యాన్ని నియంత్రిస్తుంది. యజమాని (రాజు) చక్కగా ప్రయోగించినప్పుడు అది అధర్మం నుండి వారిని నిరోధిస్తుంది.
5.132.15
दण्डनीत्यां यदा राजा सम्यक्कार्त्स्न्येन वर्तते ।
तदा कृतयुं नाम कालः श्रेष्ठः प्रवर्तते ॥ ५.१३२.१५ ॥
రాజు దండనీతిలో పూర్తిగా, చక్కగా ప్రవర్తించినప్పుడు, కృతయుగం అనే శ్రేష్ఠ కాలం ప్రవర్తిస్తుంది.
5.132.16
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ।
इति ते संशयो मा भूद्राजा कालस्य कारणम् ॥ ५.१३२.१६ ॥
కాలం రాజుకు కారణమా, లేక రాజు కాలానికి కారణమా — నీకు ఈ సందేహం కలగకూడదు. రాజే కాలానికి కారణం.
5.132.17
राजा कृतयुगस्रष्टा त्रेताया द्वापरस्य च ।
युगस्य च चतुर्थस्य राजा भवति कारणम् ॥ ५.१३२.१७ ॥
రాజు కృతయుగానికి సృష్టికర్త; త్రేతా, ద్వాపర యుగాలకూ ఆయనే. నాలుగవ యుగానికి కూడా రాజే కారణం.
5.132.18
कृतस्य करणाद्राजा स्वर्गमत्यन्तमश्रुते ।
त्रेतायाः करणाद्राजा स्वर्गं नात्यन्तमश्रुते ॥ ५.१३२.१८ ॥
కృతయుగాన్ని సృష్టించడం వల్ల రాజు అత్యంతంగా స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. త్రేతా యుగాన్ని సృష్టించడం వల్ల రాజు స్వర్గాన్ని అత్యంతంగా పొందడు.
5.132.19
प्रवर्तनाद्द्वापरस्य यथाभागमुपाश्रुते ।
कलेः प्रवर्तनाद्राजा पापमत्यन्तमश्रुते ॥ ५.१३२.१९ ॥
ద్వాపర యుగాన్ని ప్రవర్తింపజేయడం వల్ల రాజు తన భాగానికి తగినట్లు ఫలాన్ని పొందుతాడు. కలియుగాన్ని ప్రవర్తింపజేయడం వల్ల రాజు పూర్తిగా పాపాన్ని పొందుతాడు.
5.132.20
ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वतीः समाः ।
राजदोषेण हि जगत्स्पृश्यते जगतः स च ॥ ५.१३२.२० ॥
అప్పుడు ఆ దుష్కర్ముడు నరకంలో శాశ్వత సంవత్సరాలు నివసిస్తాడు. రాజు దోషం వల్ల ప్రపంచం కూడా ప్రభావితమవుతుంది; అతడు ప్రపంచంలో భాగమే.
5.132.21
राजधर्मानवेक्षस्व पितृपैतामहोचितान् ।
नैतद्राजर्षिवृत्तं हि यत्र त्वं स्थातुमिच्छसि ॥ ५.१३२.२१ ॥
నీ తండ్రి, తాతలకు తగిన రాజధర్మాలను చూడు. నువ్వు నిలిచి ఉండాలనుకునే ఈ ప్రవర్తన రాజర్షుల ప్రవర్తన కాదు.
5.132.22
न हि वैक्लब्यसंसृष्ट आनृशंस्ये व्यवस्थितः ।
प्रजापालनसंभूतं फलं किंचन लब्धवान् ॥ ५.१३२.२२ ॥
బలహీనతతో కూడినవాడై, దయలో స్థిరంగా లేనివాడు, ప్రజాపాలన వల్ల కలిగే ఏ ఫలాన్నీ పొందడు.
5.132.23
न ह्येतामाशिषं पाण्डुर्न चाहं न पितामहः ।
प्रयुक्तवन्तः पूर्वं ते यया चरसि मेधया ॥ ५.१३२.२३ ॥
పాండు గాని, నేను గాని, తాత గాని ముందు నీకు ఈ ఆశీర్వాదాన్ని (ఉపదేశాన్ని) ఇవ్వలేదు; ఆ బుద్ధితో నువ్వు నడుచుకుంటున్నావు.
5.132.24
यज्ञो दानं तपः शौर्यं प्रज्ञा सन्तानमेव च ।
माहात्म्यं बलमोजश्च नित्यमाशंसितं मया ॥ ५.१३२.२४ ॥
యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, శౌర్యం, ప్రజ్ఞ, సంతానం, మహత్త్వం, బలం, ఓజస్సు — వీటినే నేను ఎల్లప్పుడూ కోరుకుంటూ వచ్చాను.
5.132.25
नित्यं स्वाहा स्वधा नित्यं दद्युर्मानुषदेवताः ।
दीर्घमायुर्धनं पुत्रान्सम्यगाराधिताः शुभाः ॥ ५.१३२.२५ ॥
స్వాహా, స్వధా అనే ఆహుతులతో సరిగా ఆరాధించబడిన మానుష దేవతలు ఎల్లప్పుడూ దీర్ఘాయువును, ధనాన్ని, పుత్రులను ప్రసాదించుగాక.
5.132.26
पुत्रेष्वाशासते नित्यं पितरो दैवतानि च ।
दानमध्ययनं यज्ञः प्रजानां परिपालनम् ॥ ५.१३२.२६ ॥
పితృదేవతలు, దేవతలు ఎల్లప్పుడూ పుత్రుల నుండి ఆశించేది: దానం, అధ్యయనం, యజ్ఞం, ప్రజల పరిపాలన.
5.132.27
एतद्धर्ममधर्मं वा जन्मनैवाभ्यजायथाः ।
ते तु वैद्याः कुले जाता अवृत्त्या तात पीडिताः ॥ ५.१३२.२७ ॥
ఇది ధర్మమైనా అధర్మమైనా, నీవు పుట్టుకతోనే దానితో జన్మించావు. తండ్రీ, వారు వైద్య కులంలో జన్మించినవారు, కానీ జీవనోపాధి లేక బాధపడుతున్నారు.
5.132.28
यत्र दानपतिं शूरं क्षुधिताः पृथिवीचराः ।
प्राप्य तुष्टाः प्रतिष्ठन्ते धर्मः कोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ५.१३२.२८ ॥
ఆకలిగొన్న భూవాసులు దానపతియైన శూరుని పొంది సంతృప్తితో స్థిరపడే చోట, దానికంటే గొప్ప ధర్మం ఏముంది?
5.132.29
दानेनान्यं बलेनान्यं तथा सूनृतयाऽपरम् ।
सर्वतः प्रतिगृह्णीयाद्राज्यं प्राप्येह धार्मिकः ॥ ५.१३२.२९ ॥
దానంతో ఒకటి, బలంతో మరొకటి, మధురమైన సత్యవాక్కుతో ఇంకొకటి — ధార్మికుడైన రాజు రాజ్యం పొందిన తర్వాత అన్ని విధాలుగా గ్రహించాలి.
5.132.30
ब्राह्मणः प्रचरेद्भैक्षं क्षत्रियः परिपालयेत् ।
वैश्यो धनार्जनं कुर्याच्छूद्रः परिचरेच्च तान् ॥ ५.१३२.३० ॥
బ్రాహ్మణుడు భిక్షకై సంచరించాలి, క్షత్రియుడు రక్షించాలి, వైశ్యుడు ధనార్జన చేయాలి, శూద్రుడు వారికి సేవ చేయాలి.
5.132.31
भैक्षं विप्रतिषिद्धं ते कृषिर्नैवोपपद्यते ।
क्षत्रियोऽसि क्षतात्राता बाहुवीर्योपजीविता ॥ ५.१३२.३१ ॥
భిక్షాటన నీకు నిషిద్ధం; వ్యవసాయం కూడా నీకు తగదు. నీవు క్షత్రియుడవు, ఆపదలో ఉన్నవారిని రక్షించువాడవు, నీ బాహుబలంతో జీవించువాడవు.
5.132.32
पित्र्यमंशं महाबाहो निमग्नं पुनरुद्धर ।
साम्ना भेदेन दानेन दण्डेनाथ नयेन वा ॥ ५.१३२.३२ ॥
ఓ మహాబాహూ, మునిగిపోయిన నీ పితృభాగాన్ని తిరిగి ఉద్ధరించు — సామంతో, భేదంతో, దానంతో, దండంతో, లేదా నీతితో.
5.132.33
इतो दुःखतरं किं नु यदहं दीनबान्धवा ।
परपिण्डमुदीक्षे वै त्वां सूत्वा मित्रनन्दन ॥ ५.१३२.३३ ॥
దీని కంటే ఘోరమైన దుఃఖం ఏముంటుంది? దీనులకు బంధువైన నేను, నిన్ను కని, పరుల అన్నాన్ని ఆశించవలసి వచ్చింది, ఓ మిత్రుల ఆనందమా!
5.132.34
युध्यस्व राजधर्मेण मा निमञ्जीः पितामहान् ।
मा गमः क्षीणपुण्यस्त्वं सानुजः पापिकां गतिं ॥ ५.१३२.३४ ॥
రాజధర్మం ప్రకారం యుద్ధం చేయి; పితామహులను మునిగిపోనీయకు. పుణ్యం క్షీణించి, నీ తమ్ముళ్లతో పాపగతికి పోకు.