มหาภารตะ · อัธยายะ 5.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.132.1
प्रविश्याथ गृहं तस्याश्चरणावभिवाद्य च ।
आचख्यौ तत्समासेन यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ ५.१३२.१ ॥
จากนั้น เขาเข้าไปในเรือนของนาง ก้มลงแตะเท้าของนาง แล้วเล่าเรื่องที่เกิดขึ้นในที่ประชุมของชาวกุรุโดยย่อ
5.132.2
उक्तं बहुविधं वाक्यं ग्रहणीयं सहेतुकम् ।
ऋषिभिश्चैव च मया न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ५.१३२.२ ॥
ข้าและฤๅษีทั้งหลายได้กล่าวถ้อยคำนานาประการ ซึ่งควรรับฟังและมีเหตุผลรองรับ แต่เขามิได้รับถ้อยคำเหล่านั้นไว้
5.132.3
कालपक्वमिदं सर्वं सुयोधनवशानुगम् ।
सर्वक्षत्रं क्षणेनैव दह्यते पार्थवह्निना ।
आपृच्छे भवतीं शीघ्रं प्रयास्ये पाण्डवान्प्रति ॥ ५.१३२.३ ॥
สิ่งทั้งปวงนี้สุกงอมด้วยกาลเวลา และดำเนินไปตามอำนาจของสุยอธนะ กษัตริย์ทั้งหมดจะถูกเผาผลาญในชั่วขณะเดียวด้วยไฟของบุตรแห่งปฤถา ข้าขอลาท่านเดี๋ยวนี้ และจะรีบไปหาปาณฑพ
5.132.4
किं वाच्याः पाण्डवेयास्ते भवत्या वचनान्मया ।
तद्ब्रूहि त्वं महाप्रज्ञे शुश्रूषे वचनं तव ॥ ५.१३२.४ ॥
ตามคำของท่าน ข้าควรบอกอะไรแก่โอรสปาณฑุบ้าง ขอท่านจงบอกมา ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ข้าพร้อมจะฟังถ้อยคำของท่าน
5.132.5
ब्रूयाः केशव राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
भूयांस्ते हीयते धर्मो मा पुत्रक वृथा कृथाः ॥ ५.१३२.५ ॥
ท่านเกศวะ จงบอกพระราชายุธิษฐิระผู้มีจิตใจเป็นธรรม ว่า ลูกเอ๋ย ธรรมของเจ้ากำลังเสื่อมลงมากแล้ว อย่าทำสิ่งที่สูญเปล่าเลย
5.132.6
श्रोत्रियस्येव ते राजन्मन्दकस्याविपश्चितः ।
अनुवाकहता बुद्धिर्धर्ममेवैकमीक्षते ॥ ५.१३२.६ ॥
ข้าแต่พระราชา ปัญญาของพระองค์เหมือนของพราหมณ์ผู้ศึกษาพระเวทที่โง่เขลาและไม่รอบรู้ ถูกทำให้ทื่อด้วยการท่องจำเพียงอย่างเดียว จึงมองเห็นแต่ธรรมเท่านั้น
5.132.7
अङ्गावेक्षस्व धर्मं त्वं यथा सृष्टः स्वयंभुवा ।
बाहुभ्यां क्षत्रियाः सृष्टा बाहुवीर्योपजीविनः ॥ ५.१३२.७ ॥
จงพิจารณาอวัยวะของตนและดูธรรมของตน ดังที่พระสวยัมภูทรงสร้างไว้ กษัตริย์ถูกสร้างจากแขน ดำรงชีวิตด้วยกำลังแขนของตน
5.132.8
क्रूराय कर्मणे नित्यं प्रजानां परिपालने ।
श्रृणु चात्रोपमामेकां या वृद्धेभ्यः श्रुता मया ॥ ५.१३२.८ ॥
เพื่อหน้าที่อันดุร้ายซึ่งผูกพันอยู่เสมอกับการคุ้มครองประชาชน ขอจงฟังอุปมาหนึ่งข้อในที่นี้ ซึ่งข้าได้ฟังมาจากผู้เฒ่าทั้งหลาย
5.132.9
मुचुकुन्दस्य राजर्षेरददत्पृथिवीमिमाम् ।
पुरा वैश्रवणः प्रीतो न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ५.१३२.९ ॥
ครั้งกาลนานมาแล้ว พระไวศรวณะ (กุเวร) ผู้ทรงพอพระทัย ได้ถวายแผ่นดินนี้แด่ราชฤๅษีมุจุกุนทะ แต่พระองค์มิได้ทรงรับไว้
5.132.10
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्रीयामिति कामये ।
ततो वैश्रवणः प्रीतो विस्मितः समपद्यत ॥ ५.१३२.१० ॥
"ข้าปรารถนาเพียงราชสมบัติที่ได้มาด้วยกำลังแขนของข้าเท่านั้น" จากนั้น พระไวศรวณะ (กุเวร) ทรงพอพระทัยและประหลาดพระทัย จึงทรงเป็นฝ่ายเกื้อหนุนพระองค์
5.132.11
मुचुकुन्दस्ततो राजा सोऽन्वशासद्वसुन्धराम् ।
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक् क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ५.१३२.११ ॥
จากนั้น พระราชามุจุกุนทะ ทรงปฏิบัติตามหน้าที่ของกษัตริย์โดยชอบ ทรงปกครองแผ่นดินนี้ซึ่งได้มาด้วยกำลังแขนของพระองค์
5.132.12
यं हि धर्मं चरन्तीह प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा विन्देन भारत ॥ ५.१३२.१२ ॥
ข้าแต่โอรสภรต ธรรมใดที่ประชาชนปฏิบัติในโลกนี้ เมื่อได้รับการคุ้มครองอย่างดีจากพระราชา พระราชาย่อมได้รับส่วนหนึ่งในสี่ของธรรมนั้น
5.132.13
राजा चरति चेद्धर्मं देवत्वायैव कल्पते ।
स चेदधर्मं चरति नरकायैव गच्छति ॥ ५.१३२.१३ ॥
หากพระราชาปฏิบัติธรรม พระองค์ย่อมควรแก่ความเป็นเทพ แต่หากพระองค์ปฏิบัติอธรรม ย่อมไปสู่นรกแน่นอน
5.132.14
दण्डनीतिः स्वधर्मेण चातुर्वर्ण्यं नियच्छति ।
प्रयुक्तास्वामिना सम्यगधर्मेभ्यो नियच्छति ॥ ५.१३२.१४ ॥
ศาสตร์แห่งการลงโทษย่อมควบคุมวรรณะทั้งสี่ให้อยู่ในหน้าที่ของตน เมื่อนายใช้อย่างถูกต้อง ย่อมยับยั้งพวกเขาไม่ให้ประพฤติอธรรม
5.132.15
दण्डनीत्यां यदा राजा सम्यक्कार्त्स्न्येन वर्तते ।
तदा कृतयुं नाम कालः श्रेष्ठः प्रवर्तते ॥ ५.१३२.१५ ॥
เมื่อพระราชาดำเนินตามศาสตร์แห่งการลงโทษอย่างถูกต้องและครบถ้วน ยุคที่เรียกว่ากฤตะซึ่งประเสริฐที่สุดก็เกิดขึ้น
5.132.16
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ।
इति ते संशयो मा भूद्राजा कालस्य कारणम् ॥ ५.१३२.१६ ॥
กาลเป็นเหตุของพระราชา หรือพระราชาเป็นเหตุของกาล ขอให้ท่านอย่ามีความสงสัยเช่นนี้ พระราชาคือเหตุของกาล
5.132.17
राजा कृतयुगस्रष्टा त्रेताया द्वापरस्य च ।
युगस्य च चतुर्थस्य राजा भवति कारणम् ॥ ५.१३२.१७ ॥
พระราชาเป็นผู้สร้างยุคกฤตะ และยุคเตรตา และยุคทวาปร พระราชายังเป็นเหตุของยุคที่สี่ด้วย
5.132.18
कृतस्य करणाद्राजा स्वर्गमत्यन्तमश्रुते ।
त्रेतायाः करणाद्राजा स्वर्गं नात्यन्तमश्रुते ॥ ५.१३२.१८ ॥
ด้วยการทำให้เกิดยุคกฤตะ พระราชาย่อมบรรลุสวรรค์โดยสมบูรณ์ ด้วยการทำให้เกิดยุคเตรตา พระราชาไม่บรรลุสวรรค์โดยสมบูรณ์
5.132.19
प्रवर्तनाद्द्वापरस्य यथाभागमुपाश्रुते ।
कलेः प्रवर्तनाद्राजा पापमत्यन्तमश्रुते ॥ ५.१३२.१९ ॥
ด้วยการให้ยุคทวาปรเริ่มดำเนิน พระราชาย่อมได้รับผลตามส่วนของตน ด้วยการให้ยุคกลิเริ่มดำเนิน พระราชาย่อมประสบบาปอย่างสิ้นเชิง
5.132.20
ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वतीः समाः ।
राजदोषेण हि जगत्स्पृश्यते जगतः स च ॥ ५.१३२.२० ॥
ดังนั้น ผู้กระทำชั่วย่อมอยู่ในนรกตลอดปีนับไม่ถ้วน เพราะความผิดของพระราชา โลกย่อมถูกกระทบ และพระราชาก็ถูกกระทบในฐานะส่วนหนึ่งของโลก
5.132.21
राजधर्मानवेक्षस्व पितृपैतामहोचितान् ।
नैतद्राजर्षिवृत्तं हि यत्र त्वं स्थातुमिच्छसि ॥ ५.१३२.२१ ॥
จงพิจารณาหน้าที่ของกษัตริย์ที่เหมาะกับบิดาและปู่ของเจ้า นี่มิใช่ความประพฤติของราชฤษี ซึ่งเจ้าปรารถนาจะดำรงอยู่ในนั้น
5.132.22
न हि वैक्लब्यसंसृष्ट आनृशंस्ये व्यवस्थितः ।
प्रजापालनसंभूतं फलं किंचन लब्धवान् ॥ ५.१३२.२२ ॥
แท้จริงผู้ที่ถูกความอ่อนแอครอบงำ และไม่ตั้งมั่นในความกรุณา ย่อมไม่ได้รับผลใดๆ อันเกิดจากการปกป้องประชาชน
5.132.23
न ह्येतामाशिषं पाण्डुर्न चाहं न पितामहः ।
प्रयुक्तवन्तः पूर्वं ते यया चरसि मेधया ॥ ५.१३२.२३ ॥
ไม่มีทั้งปาณฑุ ไม่มีทั้งข้า และไม่มีปู่ของเจ้า ที่เคยมอบพรนี้ให้เจ้ามาก่อน มอบคำสอนนี้ด้วยปัญญาซึ่งเจ้าดำเนินชีวิตอยู่ด้วยเลย
5.132.24
यज्ञो दानं तपः शौर्यं प्रज्ञा सन्तानमेव च ।
माहात्म्यं बलमोजश्च नित्यमाशंसितं मया ॥ ५.१३२.२४ ॥
การบูชายัญ การให้ทาน การบำเพ็ญตบะ ความกล้าหาญ ปัญญา ความมีบุตรหลาน ความยิ่งใหญ่ กำลัง และพลังงาน สิ่งเหล่านี้ข้าปรารถนาให้แก่เจ้าอยู่เสมอ
5.132.25
नित्यं स्वाहा स्वधा नित्यं दद्युर्मानुषदेवताः ।
दीर्घमायुर्धनं पुत्रान्सम्यगाराधिताः शुभाः ॥ ५.१३२.२५ ॥
ขอให้เทพเจ้าผู้เป็นมนุษย์ ซึ่งได้รับการบูชาอย่างถูกต้องด้วยสวาหาและสวธาเสมอ จงประทานอายุยืน ทรัพย์สมบัติ และบุตรให้แก่เจ้าเสมอไป
5.132.26
पुत्रेष्वाशासते नित्यं पितरो दैवतानि च ।
दानमध्ययनं यज्ञः प्रजानां परिपालनम् ॥ ५.१३२.२६ ॥
บรรพบุรุษและเทพเจ้าย่อมหวังจากบุตรเสมอ ให้ทาน ศึกษาคัมภีร์ บูชายัญ และปกป้องประชาชน
5.132.27
एतद्धर्ममधर्मं वा जन्मनैवाभ्यजायथाः ।
ते तु वैद्याः कुले जाता अवृत्त्या तात पीडिताः ॥ ५.१३२.२७ ॥
ไม่ว่านี่จะเป็นธรรมหรืออธรรม เจ้าได้เกิดมาพร้อมกับสิ่งนี้โดยกำเนิดนั่นเอง ลูกรัก บัณฑิตเหล่านั้นเกิดในตระกูลอันดี แต่กลับต้องทุกข์ทรมานเพราะขาดการดำรงชีพ
5.132.28
यत्र दानपतिं शूरं क्षुधिताः पृथिवीचराः ।
प्राप्य तुष्टाः प्रतिष्ठन्ते धर्मः कोऽभ्यधिकस्ततः ॥ ५.१३२.२८ ॥
เมื่อผู้หิวโหยในแผ่นดินได้พบนายผู้กล้าหาญและเปี่ยมด้วยการให้ทาน แล้วพอใจและตั้งถิ่นฐานอยู่ที่นั่น ธรรมใดจะยิ่งกว่านั้นเล่า
5.132.29
दानेनान्यं बलेनान्यं तथा सूनृतयाऽपरम् ।
सर्वतः प्रतिगृह्णीयाद्राज्यं प्राप्येह धार्मिकः ॥ ५.१३२.२९ ॥
ด้วยการให้ทานอย่างหนึ่ง ด้วยกำลังอีกอย่างหนึ่ง และด้วยวาจาอ่อนหวานที่สัตย์จริงอีกอย่างหนึ่ง ผู้ประพฤติธรรมเมื่อได้ราชอาณาจักรในโลกนี้แล้ว ควรรับจากทุกทิศทาง
5.132.30
ब्राह्मणः प्रचरेद्भैक्षं क्षत्रियः परिपालयेत् ।
वैश्यो धनार्जनं कुर्याच्छूद्रः परिचरेच्च तान् ॥ ५.१३२.३० ॥
พราหมณ์ควรเที่ยวขอทาน กษัตริย์ควรปกป้อง แพศย์ควรแสวงหาทรัพย์ และศูทรควรรับใช้คนเหล่านั้น
5.132.31
भैक्षं विप्रतिषिद्धं ते कृषिर्नैवोपपद्यते ।
क्षत्रियोऽसि क्षतात्राता बाहुवीर्योपजीविता ॥ ५.१३२.३१ ॥
การขอทานเป็นสิ่งต้องห้ามสำหรับเจ้า และการทำนาก็ไม่เหมาะกับเจ้า เจ้าเป็นกษัตริย์ ผู้คุ้มครองผู้บาดเจ็บ ผู้ดำรงชีวิตด้วยพลังแขนของตน
5.132.32
पित्र्यमंशं महाबाहो निमग्नं पुनरुद्धर ।
साम्ना भेदेन दानेन दण्डेनाथ नयेन वा ॥ ५.१३२.३२ ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง จงกู้ส่วนแบ่งของบรรพบุรุษที่จมหายไปกลับคืนมาอีกครั้ง ด้วยการประนีประนอม การแบ่งแยก การให้ทาน การลงโทษ หรือด้วยนโยบาย
5.132.33
इतो दुःखतरं किं नु यदहं दीनबान्धवा ।
परपिण्डमुदीक्षे वै त्वां सूत्वा मित्रनन्दन ॥ ५.१३२.३३ ॥
จะมีความทุกข์ใดยิ่งไปกว่านี้อีกเล่า ที่ข้าซึ่งเป็นญาติของผู้ไร้ที่พึ่ง หลังจากให้กำเนิดเจ้าแล้ว ต้องคอยมองดูอาหารของผู้อื่น ข้าแต่ความยินดีของมิตรทั้งหลาย
5.132.34
युध्यस्व राजधर्मेण मा निमञ्जीः पितामहान् ।
मा गमः क्षीणपुण्यस्त्वं सानुजः पापिकां गतिं ॥ ५.१३२.३४ ॥
จงสู้รบตามหน้าที่ของกษัตริย์ อย่าให้บรรพบุรุษจมลง อย่าไปสู่คติอันชั่วร้าย เมื่อบุญของเจ้าหมดสิ้นแล้ว พร้อมทั้งน้องชายทั้งหลาย