Mahābhārata · Adhyāya 5.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.133.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विदुलायाश्च संवादं पुत्रस्य च परन्तप ॥ ५.१३३.१ ॥
Aquí también recitan esta antigua historia, el diálogo de Vidulā con su hijo, oh abrasador de enemigos.
5.133.2
ततः श्रेयश्च भूयश्च यथावद्वक्तुमर्हसि ।
यशस्विनी मन्युमती कुले जाता विभावरी ॥ ५.१३३.२ ॥
Entonces debes explicar con rectitud lo que es mejor, y aún más. Vibhāvarī, gloriosa y de noble ánimo, nació en una familia ilustre.
5.133.3
क्षत्रधर्मरता दान्ता विदुला दीर्घदर्शिनी ।
विश्रुता राजसंसत्सु श्रुतवाक्या बहुश्रुता ॥ ५.१३३.३ ॥
Entregada al deber del guerrero, dueña de sí y de mirada lejana, Vidulā era renombrada en las asambleas reales; sus palabras eran escuchadas y era muy instruida.
5.133.4
विदुला नाम राजन्या जगर्हे पुत्रमौरसम् ।
निर्जितं सिन्धुराजेन शयानं दीनचेतसम् ॥ ५.१३३.४ ॥
Vidulā, una princesa de la casta guerrera, reprendió a su propio hijo, nacido de su cuerpo, que yacía vencido por el rey de Sindhu, abatido de ánimo.
5.133.5
अनन्दन मया जात द्विषतां हर्षवर्धन ।
न मया त्वं न पित्रा च जातः क्वाभ्यागतोह्यसि ॥ ५.१३३.५ ॥
¡Oh tú, sin alegría, que acrecientas el gozo de los enemigos! No naciste de mí ni de tu padre. ¿De dónde has venido?
5.133.6
निर्मन्युश्चाप्यसङ्ख्येयः पुरुषः क्लीबसाधनः ।
यावज्जीवं निराशोऽसि कल्याणाय धुरं वह ॥ ५.१३३.६ ॥
Careces de ánimo, no vales nada, te apoyas en los recursos de los eunucos. Toda tu vida estás sin esperanza; carga el yugo por el bien común.
5.133.7
माऽऽत्मानमवमन्यस्व मैनमल्पेन बीभरः ।
मनः कृत्वा सुकल्याणं मा भैस्त्वं प्रतिसंहर ॥ ५.१३३.७ ॥
No te desprecies a ti mismo, ni sostengas a este con poco. Haciendo tu mente muy propicia al bienestar, no temas; contén esto.
5.133.8
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा शेष्वैवं पराजितः ।
अमित्रान्नन्दयन्सर्वान्निर्मानो बन्धुशोकदः ॥ ५.१३३.८ ॥
¡Levántate, cobarde! No yazgas así, vencido. Alegrando a todos tus enemigos, sin honor, no seas quien cause dolor a tus parientes.
5.133.9
सुपूरा वै कुनदिका सुपूरो मुषिकाञ्जलिः ।
सुसंतोषः कापुरुषः स्वल्पकेनैव तुष्यति ॥ ५.१३३.९ ॥
Un pequeño estanque se llena fácilmente, y el puñado de un ratón se llena fácilmente. El cobarde está muy satisfecho; se contenta con muy poco.
5.133.10
अप्यहेरारुजन्दंष्ट्रामाश्वेव निधनं व्रज ।
अपि वा संशयं प्राप्य जीवितेऽपि पराक्रमेः ॥ ५.१३३.१० ॥
Aun rompiendo los colmillos de una serpiente, ve pronto a la muerte; o, puesto en peligro, muestra tu valor incluso en la vida.
5.133.11
अप्यरेः श्येनवच्छिद्रं पश्येस्त्वं विपरिक्रमन् ।
विवदन्वाऽथवा तूष्णीं व्योम्नीवापरिशङ्कितः ॥ ५.१३३.११ ॥
Dando vueltas como un halcón, busca la brecha del enemigo; ya discutiendo o en silencio, permanece sin sospechas como el cielo.
5.133.12
त्वमेवं प्रेतवच्छेषे कस्माद्वज्रहतो यथा ।
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा स्वाप्सीः शत्रुनिर्जितः ॥ ५.१३३.१२ ॥
¿Por qué yaces así como un cadáver, como si te hubiera golpeado un rayo? ¡Levántate, cobarde! No duermas, vencido por tu enemigo.
5.133.13
माऽस्तं गमस्त्वं कृपणो वि श्रूयस्व स्वकर्मणा ।
मा मध्ये मा जघन्ये त्वं माऽधो भूस्तिष्ठ गर्जितः ॥ ५.१३३.१३ ॥
No te hundas en la miseria; hazte conocido por tu propia acción. No te quedes en medio, ni atrás, ni abajo; ponte en pie, rugiendo.
5.133.14
अलातं तिन्दुकस्येव मुहूर्तमपि हि ज्वल ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायस्व जिजीविषुः ॥ ५.१३३.१४ ॥
Arde, aunque sea por un instante, como un tizón del árbol tinduka; no humees sin llama como un fuego de paja, por deseo de vivir.
5.133.15
मुहूर्तं ज्वलितं श्रेयो न च धूमायितं चिरम् ।
मा ह स्म कस्यचिद्गेहे जनी राज्ञः स्वरीमृदुः ॥ ५.१३३.१५ ॥
Mejor arder un momento que humear largo tiempo. No te sientes en la casa de nadie como la madre de un rey, de voz suave.
5.133.16
कृत्वा मानुष्यकं कर्म सृत्वाऽऽजिं यावदुत्तमम् ।
धर्मस्यानृण्यमाप्नोति न चात्मानं विगर्हते ॥ ५.१३३.१६ ॥
Habiendo realizado una acción humana y marchado a la batalla hasta el grado más alto, el hombre obtiene la liberación de la deuda del dharma y no se reprocha a sí mismo.
5.133.17
अलब्ध्वा यदि वा लब्ध्वा नानुशोचति पण्डितः ।
आनन्तर्यं चारभते न प्राणानां धनायते ॥ ५.१३३.१७ ॥
Ya lo obtenga o no lo obtenga, el sabio no se aflige; emprende la siguiente tarea y no trata sus alientos vitales como riqueza.
5.133.18
उद्भावयस्वं वीर्यं वा तां वा गच्छ ध्रुवां गतिम् ।
धर्मं पुत्राग्रतः कृत्वा किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१८ ॥
Muestra tu valor, o ve a aquel camino firme. Puesto el dharma ante tus hijos, ¿por qué motivo sigues con vida?
5.133.19
इष्टापूर्तं हि ते क्लीब कीर्तिश्च सकला हता ।
विच्छिन्नं भोगमूलं ते किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१९ ॥
¡Oh eunuco! Tus sacrificios y obras piadosas, y toda tu fama, están destruidos; la raíz de tu disfrute ha sido cortada. ¿Por qué razón sigues viviendo?
5.133.20
शत्रुर्निमञ्जता ग्राह्यो जङ्घायां प्रपतिष्यता ।
विपरिच्छिन्नमूलोऽपि न विषीदेत्कथंचन ॥ ५.१३३.२० ॥
Quien se hunde debe asir al enemigo por el muslo; incluso quien cae, con la raíz cortada, no debe desesperar de ningún modo.
5.133.21
उद्यम्य धुरमुत्कर्षेदाजानेयकतं स्मरन् ।
कुरु सत्वं च मानं च विद्धि पौरुषमात्मनः । ॥ ५.१३३.२१ ॥
Alzando el yugo y recordando la hazaña del caballo de raza, tira de él hacia arriba; conserva el valor y el honor, y reconoce tu esfuerzo viril como tuyo.
5.133.22
उद्भावय कुलं मग्नं त्वत्कृते स्वयमेव हि ।
यस्य वृत्तं न जल्पन्ति मानवा महदद्भुतम् ॥ ५.१३३.२२ ॥
Levanta tú mismo la familia que se hundió por tu causa; no seas de aquellos cuya conducta grande y admirable los hombres nunca mencionan.
5.133.23
राशिवर्धनमात्रं स नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
दाने तपसि सत्ये च यस्य नोच्चरितं यशः ॥ ५.१३३.२३ ॥
Él no es más que uno que aumenta montones de riqueza; no es mujer ni hombre aquel cuya fama nunca se menciona en la generosidad, la austeridad o la verdad.
5.133.24
विद्यायामर्थलाभे वा मातुरुच्चार एव सः ।
श्रुतेन तपसा वाऽपि श्रिया वा विक्रमेण वा ॥ ५.१३३.२४ ॥
Quien no triunfa en el saber ni en la riqueza no es sino excremento de su madre; así también aquel que no es conocido por su erudición, austeridad, prosperidad o valor.
5.133.25
जनान्योऽभिभवत्यन्यान्कर्मणा हि स वै पुमान् ।
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ॥ ५.१३३.२५ ॥
Un hombre es verdaderamente hombre cuando supera a otros por sus obras. No debes buscar una vida vil, de mendicante.
5.133.26
नृशंस्यामयशस्यां च दुःखां कापुरुषोचिताम् ।
यमेनमभिनन्देयुरमित्राः पुरुषं कृशम् ॥ ५.१३३.२६ ॥
Esto es cruel, deshonroso, doloroso y propio de cobardes. Los enemigos se alegran al ver a un hombre tan débil.
5.133.27
लोकस्य समवज्ञातं निहीनासनवाससम् ।
अहोलाभकरं हीनमल्पजीवनमल्पकम् ॥ ५.१३३.२७ ॥
Despreciado por el mundo, con asiento y vestido viles, que trae poca ganancia, vil, de vida breve y pequeño.
5.133.28
नेदृशं बन्धुमासाद्य बान्धवः सुखमेधते ।
अवृत्त्यैव विपत्स्यामो वयं राष्ट्रात्प्रवासिताः ॥ ५.१३३.२८ ॥
Teniendo a un pariente así, los parientes no prosperan en la dicha. Sin sustento, desterrados del reino, pereceremos.
5.133.29
सर्वकामरसैर्हीनाः स्थानभ्रष्टा अकिंचनाः ।
अवल्गुकारिण सत्सु कुलवंशस्य नाशनम् ॥ ५.१३३.२९ ॥
Privados de todos los placeres del deseo, caídos de nuestra posición, desamparados, obrando indignamente entre los buenos, seremos la ruina del linaje familiar.
5.133.30
कलिं पुत्रप्रवादेन सञ्जय त्वामजीजनम् ।
निरमर्षं निरुत्साहं निर्वीर्यमरिनन्दनम् ॥ ५.१३३.३० ॥
¡Oh Sañjaya!, con pretexto de hijo te di a luz como Kali, la desgracia: sin indignación, sin ardor, sin valor, alegría de los enemigos.
5.133.31
मा स्म सीमन्तिनी काचिञ्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ।
मा धूमाय ज्वलात्यन्तमाक्रम्य जहि शात्रवान् ॥ ५.१३३.३१ ॥
Que ninguna mujer de noble linaje dé a luz un hijo así. No arda como humo: arremete y abate a tus enemigos.
5.133.32
ज्वल मूर्धन्यमित्राणां मुहूर्तमपि वा क्षणम् ।
एतावानेव पुरुषो यदमर्षी यदक्षमी ॥ ५.१३३.३२ ॥
Arde sobre las cabezas de tus enemigos, aunque sea un momento o un instante. Esto es todo lo que es un hombre: el que se enciende de ira y no perdona.
5.133.33
क्षमावान्निरमर्षश्च नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
संतोषो वै श्रियं हन्ति तथाऽनुक्रोश एव च ॥ ५.१३३.३३ ॥
El hombre paciente y libre de rencor no es mujer ni hombre. La contentitud ciertamente destruye la fortuna, y también la compasión.
5.133.34
अनुत्थानभये चोभे निरीहो नाश्रुते महत् ।
एभ्यो निकृतिपापेभ्यः प्रमुञ्चात्मानमात्मना ॥ ५.१३३.३४ ॥
El hombre inactivo, temeroso de levantarse y acosado por ambos (la indolencia y la piedad), no alcanza nada grande. Libérate por tu propia fuerza de estos engaños pecaminosos.
5.133.35
आयसं हृदयं कृत्वा मृगयस्व पुनः स्वकम् ।
परं विषहते यस्मात्तस्मात्पुरुष उच्यते ॥ ५.१३३.३५ ॥
Haz de tu corazón hierro y busca de nuevo lo tuyo, pues quien soporta al otro (al enemigo) se llama hombre.
5.133.36
तमाहुर्व्यर्थनामानं स्त्रीवद्य इह जीवति ।
शूरस्योर्जितसत्वस्य सिंहविक्रान्तचारिणः ॥ ५.१३३.३६ ॥
Aquí, a quien vive como una mujer se le llama de nombre vano, mientras que el héroe de gran fuerza que se mueve con el valor del león es lo opuesto.
5.133.37
दिष्टभावं गतस्यापि विषये मोदते प्रजा ।
य आत्मनः प्रियमुखे हित्वा मृगयते श्रियम् ॥ ५.१३३.३७ ॥
Incluso en el reino de quien ha caído bajo el destino, el pueblo se regocija; pero quien, abandonando los rostros queridos, busca la prosperidad—
5.133.38
अमात्यानामथो हर्षमादधात्यचिरेण सः ॥ ५.१३३.३८ ॥
Entonces pronto infunde alegría en los ministros.
5.133.39
किं नु मे मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ।
किमाभरणकृत्यं ते किं भोगैर्जीवितेन वा । ॥ ५.१३३.३९ ॥
¿De qué sirven tus adornos, si ni toda la tierra me ve? ¿De qué sirven los placeres o la vida?
5.133.40
पैरर्विहन्यमानस्य जीवितेनापि किं फलम् ।
निर्मन्युकानां ये लोका द्विषन्तस्तानवाप्नुयुः ।
ये त्वादृतात्मनां लोकाः सुहृदस्तान्व्रजन्तु नः ॥ ५.१३३.४० ॥
Para quien es abatido por sus enemigos, ¿de qué sirve incluso la vida? Que los que odian alcancen los mundos de los libres de ira; y que nuestros amigos vayan a los mundos de quienes se honran a sí mismos.
5.133.41
भृत्यैर्विहीयमानानां परपिण्डोपजीविनाम् ।
कृपणानामसत्वानां मा वृत्तिमनुवर्तिथाः ॥ ५.१३३.४१ ॥
No sigas el modo de vida de los miserables y débiles de ánimo, que viven del pan ajeno y son abandonados por sus sirvientes.
5.133.42
अनु त्वां तात जीवन्तु ब्राह्मणाः सुहृदस्तथा ।
पर्यन्यमिव भूतानि देवा इव शतक्रतुम् ॥ ५.१३३.४२ ॥
Querido hijo, que los brahmanes y los amigos vivan por ti, como las criaturas viven de la nube de lluvia y los dioses de Indra, el de los cien sacrificios.
5.133.43
यमाजीवन्ति पुरुषं सर्वभूतानि संजय ।
पक्वं द्रुममिवासाद्य तस्य जीवितमर्थवत् ॥ ५.१३३.४३ ॥
Oh Sañjaya, el hombre del que dependen todos los seres para vivir, como los seres vivos dependen de un árbol cargado de frutos maduros, tiene una vida con sentido.
5.133.44
यस्य शूरस्य विक्रान्तैरेधन्ते बान्धवाः सुखम् ।
त्रिदशा इव शक्रस्य साधु तस्येह जीवितम् ॥ ५.१३३.४४ ॥
Aquel valiente por cuya proeza sus parientes prosperan felices, como los dioses gracias a Indra, tiene una vida bien vivida en este mundo.
5.133.45
स्वबाहुबलमाश्रित्य योहि जीवति मानवः ।
स लोके लभते कीर्तिं परत्र च शुभां गतिम् ॥ ५.१३३.४५ ॥
El hombre que vive confiando en la fuerza de sus propios brazos gana fama en este mundo y un destino auspicioso en el otro.