มหาภารตะ · อัธยายะ 5.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.133.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विदुलायाश्च संवादं पुत्रस्य च परन्तप ॥ ५.१३३.१ ॥
ที่นี่ผู้คนยังเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ คือบทสนทนาระหว่างวิทุลาและบุตรชาย โอ้ผู้ทำลายศัตรู
5.133.2
ततः श्रेयश्च भूयश्च यथावद्वक्तुमर्हसि ।
यशस्विनी मन्युमती कुले जाता विभावरी ॥ ५.१३३.२ ॥
ขอท่านจงกล่าวสิ่งที่ประเสริฐกว่า และสิ่งอื่นยิ่งกว่านั้นตามที่ควรแก่เรื่อง วิภาวรีผู้มีเกียรติยศและจิตใจเข้มแข็งได้เกิดในตระกูลอันสูงส่ง
5.133.3
क्षत्रधर्मरता दान्ता विदुला दीर्घदर्शिनी ।
विश्रुता राजसंसत्सु श्रुतवाक्या बहुश्रुता ॥ ५.१३३.३ ॥
วิทุลาผู้ยึดมั่นในหน้าที่ของกษัตริย์ มีการข่มใจ และมองการณ์ไกล เป็นที่เลื่องลือในที่ประชุมของเหล่าราชา คำพูดของนางได้รับการฟัง และนางเป็นผู้มีความรู้มาก
5.133.4
विदुला नाम राजन्या जगर्हे पुत्रमौरसम् ।
निर्जितं सिन्धुराजेन शयानं दीनचेतसम् ॥ ५.१३३.४ ॥
วิทุลาผู้เป็นกษัตริย์หญิง ได้ตำหนิบุตรชายแท้ ๆ ของนาง ผู้นอนพ่ายแพ้ต่อพระราชาแห่งสินธุ จิตใจท้อแท้หมดกำลัง
5.133.5
अनन्दन मया जात द्विषतां हर्षवर्धन ।
न मया त्वं न पित्रा च जातः क्वाभ्यागतोह्यसि ॥ ५.१३३.५ ॥
โอ้ผู้ไม่รู้จักความยินดี ผู้เพิ่มความปีติให้แก่ศัตรู เจ้ามิได้เกิดจากแม่ของข้า และมิได้เกิดจากบิดาของเจ้า เจ้ามาจากที่ใดกัน
5.133.6
निर्मन्युश्चाप्यसङ्ख्येयः पुरुषः क्लीबसाधनः ।
यावज्जीवं निराशोऽसि कल्याणाय धुरं वह ॥ ५.१३३.६ ॥
เจ้าไร้ซึ่งจิตใจกล้าหาญ ไม่มีค่าคู่ควรใด ดำรงชีวิตด้วยวิธีของคนขี้ขลาด ตลอดชีวิตเจ้าหมดหวัง จงแบกแอกเพื่อความเจริญเถิด
5.133.7
माऽऽत्मानमवमन्यस्व मैनमल्पेन बीभरः ।
मनः कृत्वा सुकल्याणं मा भैस्त्वं प्रतिसंहर ॥ ५.१३३.७ ॥
อย่าดูหมิ่นตนเอง และอย่าเลี้ยงดูผู้นี้ด้วยสิ่งน้อยนิด จงตั้งจิตไว้เพื่อความเจริญอย่างเต็มที่ อย่ากลัวเลย จงกลั้นใจเอาไว้
5.133.8
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा शेष्वैवं पराजितः ।
अमित्रान्नन्दयन्सर्वान्निर्मानो बन्धुशोकदः ॥ ५.१३३.८ ॥
ลุกขึ้นเถิด โอ้คนขี้ขลาด อย่านอนพ่ายแพ้เช่นนี้ เจ้าจะทำให้ศัตรูทั้งปวงชื่นชม โดยไม่มีเกียรติ และกลายเป็นผู้นำความโศกเศร้ามาสู่ญาติพี่น้องของตน
5.133.9
सुपूरा वै कुनदिका सुपूरो मुषिकाञ्जलिः ।
सुसंतोषः कापुरुषः स्वल्पकेनैव तुष्यति ॥ ५.१३३.९ ॥
สระเล็กย่อมเต็มได้ง่าย และอุ้งมือของหนูก็เต็มได้ง่าย คนขี้ขลาดนั้นพอใจยิ่งนัก เขาพอใจได้ด้วยสิ่งเล็กน้อยเท่านั้น
5.133.10
अप्यहेरारुजन्दंष्ट्रामाश्वेव निधनं व्रज ।
अपि वा संशयं प्राप्य जीवितेऽपि पराक्रमेः ॥ ५.१३३.१० ॥
แม้จะต้องหักเขี้ยวของงู ก็จงรีบไปสู่ความตายเถิด หรือเมื่อเผชิญความเสี่ยงแล้ว จงแสดงความกล้าหาญแม้ในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่
5.133.11
अप्यरेः श्येनवच्छिद्रं पश्येस्त्वं विपरिक्रमन् ।
विवदन्वाऽथवा तूष्णीं व्योम्नीवापरिशङ्कितः ॥ ५.१३३.११ ॥
แม้จะต้องวนเวียนเหมือนเหยี่ยวเพื่อค้นหาช่องว่างของศัตรู ทั้งเมื่อโต้เถียงหรือเมื่อนิ่งเงียบ ก็จงคงอยู่โดยไม่ให้ใครสงสัย ดุจท้องฟ้า
5.133.12
त्वमेवं प्रेतवच्छेषे कस्माद्वज्रहतो यथा ।
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा स्वाप्सीः शत्रुनिर्जितः ॥ ५.१३३.१२ ॥
ไฉนเจ้าจึงนอนเหมือนศพ ราวกับถูกสายฟ้าฟาด โอ้คนขี้ขลาด จงลุกขึ้นเถิด อย่าหลับไหลทั้งที่ถูกศัตรูข่มให้พ่ายแพ้
5.133.13
माऽस्तं गमस्त्वं कृपणो वि श्रूयस्व स्वकर्मणा ।
मा मध्ये मा जघन्ये त्वं माऽधो भूस्तिष्ठ गर्जितः ॥ ५.१३३.१३ ॥
อย่าตกต่ำลงในความทุกข์ยาก จงเป็นที่รู้จักด้วยการกระทำของตน อย่าอยู่กลางหรือท้ายแถว และอย่าอยู่ต่ำ จงยืนขึ้นพร้อมคำรามก้อง
5.133.14
अलातं तिन्दुकस्येव मुहूर्तमपि हि ज्वल ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायस्व जिजीविषुः ॥ ५.१३३.१४ ॥
จงลุกโชนเถิด แม้เพียงชั่วครู่ เหมือนคบเพลิงของต้นตินทุกะ อย่าอบอวลด้วยควันโดยไม่มีเปลวไฟ เหมือนกองไฟแกลบ ทั้งที่ปรารถนาจะมีชีวิตอยู่
5.133.15
मुहूर्तं ज्वलितं श्रेयो न च धूमायितं चिरम् ।
मा ह स्म कस्यचिद्गेहे जनी राज्ञः स्वरीमृदुः ॥ ५.१३३.१५ ॥
การลุกโชนชั่วครู่ประเสริฐกว่าการคุกรุ่นอยู่นาน อย่านั่งอยู่ในบ้านของผู้ใดเช่นมารดาของพระราชา มีเสียงอ่อนหวาน
5.133.16
कृत्वा मानुष्यकं कर्म सृत्वाऽऽजिं यावदुत्तमम् ।
धर्मस्यानृण्यमाप्नोति न चात्मानं विगर्हते ॥ ५.१३३.१६ ॥
เมื่อได้กระทำกิจของมนุษย์ และได้ออกสู่สนามรบจนถึงขีดสูงสุดแล้ว คนผู้นั้นย่อมพ้นจากหนี้แห่งธรรม และไม่ตำหนิตนเอง
5.133.17
अलब्ध्वा यदि वा लब्ध्वा नानुशोचति पण्डितः ।
आनन्तर्यं चारभते न प्राणानां धनायते ॥ ५.१३३.१७ ॥
ไม่ว่าจะได้มาหรือไม่ได้มา ผู้มีปัญญาย่อมไม่โศกเศร้า เขาเริ่มงานต่อไปทันที และไม่ถือลมหายใจของตนเป็นทรัพย์สมบัติ
5.133.18
उद्भावयस्वं वीर्यं वा तां वा गच्छ ध्रुवां गतिम् ।
धर्मं पुत्राग्रतः कृत्वा किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१८ ॥
จงแสดงความกล้าหาญ หรือไม่ก็จงไปสู่หนทางอันมั่นคงนั้นเสีย เมื่อได้วางธรรมไว้เบื้องหน้าบุตรทั้งหลายแล้ว เจ้ายังมีชีวิตอยู่เพื่อเหตุผลใดเล่า
5.133.19
इष्टापूर्तं हि ते क्लीब कीर्तिश्च सकला हता ।
विच्छिन्नं भोगमूलं ते किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१९ ॥
โอ้คนขี้ขลาด การบูชายัญและการทำบุญทั้งหลายของเจ้า และเกียรติยศทั้งสิ้นของเจ้าก็พินาศแล้ว รากแห่งความสุขของเจ้าถูกตัดขาด เจ้ายังมีชีวิตอยู่เพื่อเหตุผลใดเล่า
5.133.20
शत्रुर्निमञ्जता ग्राह्यो जङ्घायां प्रपतिष्यता ।
विपरिच्छिन्नमूलोऽपि न विषीदेत्कथंचन ॥ ५.१३३.२० ॥
เมื่อกำลังจมลง ควรคว้าศัตรูที่ต้นขาไว้ แม้ผู้ที่กำลังล้มลงโดยรากถูกตัดขาดแล้ว ก็ไม่ควรสิ้นหวังในทางใดเลย
5.133.21
उद्यम्य धुरमुत्कर्षेदाजानेयकतं स्मरन् ।
कुरु सत्वं च मानं च विद्धि पौरुषमात्मनः । ॥ ५.१३३.२१ ॥
จงยกแอกขึ้นและระลึกถึงการกระทำของม้าพันธุ์ดี ดึงมันขึ้น จงรักษาความกล้าและเกียรติไว้ และรู้ว่าความเพียรของบุรุษเป็นของตนเอง
5.133.22
उद्भावय कुलं मग्नं त्वत्कृते स्वयमेव हि ।
यस्य वृत्तं न जल्पन्ति मानवा महदद्भुतम् ॥ ५.१३३.२२ ॥
จงยกวงศ์ตระกูลที่จมลงเพราะเจ้าขึ้นด้วยตนเองเถิด อย่าเป็นคนที่มนุษย์ไม่เคยกล่าวถึงความประพฤติอันยิ่งใหญ่และน่าอัศจรรย์
5.133.23
राशिवर्धनमात्रं स नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
दाने तपसि सत्ये च यस्य नोच्चरितं यशः ॥ ५.१३३.२३ ॥
เขาเป็นเพียงผู้เพิ่มกองทรัพย์ ไม่ใช่หญิงและไม่ใช่ชาย ผู้ที่ชื่อเสียงไม่เคยถูกกล่าวถึงในการให้ทาน ตบะ และความจริง
5.133.24
विद्यायामर्थलाभे वा मातुरुच्चार एव सः ।
श्रुतेन तपसा वाऽपि श्रिया वा विक्रमेण वा ॥ ५.१३३.२४ ॥
ผู้ที่ไม่ได้อะไรเลยทั้งในความรู้และทรัพย์ ก็เป็นเพียงอุจจาระของมารดาเท่านั้น เช่นเดียวกับผู้ที่ไม่เป็นที่รู้จักด้วยความรู้ ตบะ ความรุ่งเรือง หรือความกล้าหาญ
5.133.25
जनान्योऽभिभवत्यन्यान्कर्मणा हि स वै पुमान् ।
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ॥ ५.१३३.२५ ॥
บุรุษที่ก้าวข้ามผู้อื่นด้วยการกระทำ นั่นแหละคือบุรุษที่แท้จริง เจ้าไม่ควรแสวงหาวิถีชีวิตอันต่ำต้อยของขอทานกะโหลก
5.133.26
नृशंस्यामयशस्यां च दुःखां कापुरुषोचिताम् ।
यमेनमभिनन्देयुरमित्राः पुरुषं कृशम् ॥ ५.१३३.२६ ॥
การนี้เป็นความโหดร้าย น่าอัปยศ เจ็บปวด และสมควรแก่คนขลาดเท่านั้น ศัตรูย่อมยินดีเมื่อเห็นบุรุษผู้อ่อนแอเช่นนี้
5.133.27
लोकस्य समवज्ञातं निहीनासनवाससम् ।
अहोलाभकरं हीनमल्पजीवनमल्पकम् ॥ ५.१३३.२७ ॥
ถูกโลกดูหมิ่น มีที่นั่งและเครื่องนุ่งห่มต่ำต้อย นำมาซึ่งผลประโยชน์น้อยนิด เป็นคนต่ำ มีอายุสั้น และเล็กน้อย
5.133.28
नेदृशं बन्धुमासाद्य बान्धवः सुखमेधते ।
अवृत्त्यैव विपत्स्यामो वयं राष्ट्रात्प्रवासिताः ॥ ५.१३३.२८ ॥
เมื่อมีญาติเช่นนี้ ญาติพี่น้องย่อมไม่เจริญด้วยความสุข เมื่อขาดการดำรงชีพ พวกเราถูกเนรเทศจากแคว้นและจะต้องพินาศ
5.133.29
सर्वकामरसैर्हीनाः स्थानभ्रष्टा अकिंचनाः ।
अवल्गुकारिण सत्सु कुलवंशस्य नाशनम् ॥ ५.१३३.२९ ॥
พวกเราถูกพรากจากความสุขทั้งปวงของกามารมณ์ ตกจากฐานะ ไร้ทรัพย์ และกระทำการอันไม่สมควรต่อหน้าผู้ดี จะนำความพินาศมาสู่วงศ์ตระกูล
5.133.30
कलिं पुत्रप्रवादेन सञ्जय त्वामजीजनम् ।
निरमर्षं निरुत्साहं निर्वीर्यमरिनन्दनम् ॥ ५.१३३.३० ॥
สัญชัย ภายใต้ข้ออ้างว่าเป็นบุตร เราได้ให้กำเนิดเจ้าในฐานะกลี คือโชคร้าย ผู้ปราศจากความเดือดดาล ปราศจากความกระตือรือร้น ปราศจากพลัง เป็นที่ยินดีของศัตรู
5.133.31
मा स्म सीमन्तिनी काचिञ्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ।
मा धूमाय ज्वलात्यन्तमाक्रम्य जहि शात्रवान् ॥ ५.१३३.३१ ॥
อย่าให้สตรีผู้สูงศักดิ์คนใดให้กำเนิดบุตรเช่นนี้เลย อย่าคุกรุ่นดุจควัน จงโจมตีและสังหารศัตรูเสีย
5.133.32
ज्वल मूर्धन्यमित्राणां मुहूर्तमपि वा क्षणम् ।
एतावानेव पुरुषो यदमर्षी यदक्षमी ॥ ५.१३३.३२ ॥
จงลุกโชนเหนือศีรษะของศัตรู แม้เพียงชั่วขณะหรือเพียงชั่วพริบตา นี่เท่านั้นคือความเป็นบุรุษ คือผู้ที่โกรธง่ายและไม่อดทน
5.133.33
क्षमावान्निरमर्षश्च नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
संतोषो वै श्रियं हन्ति तथाऽनुक्रोश एव च ॥ ५.१३३.३३ ॥
ผู้อดทนและปราศจากความเคียดแค้น ไม่ใช่หญิงและไม่ใช่ชายอีกต่อไป ความสันโดษย่อมทำลายโชคลาภ และความสงสารก็ทำลายเช่นกัน
5.133.34
अनुत्थानभये चोभे निरीहो नाश्रुते महत् ।
एभ्यो निकृतिपापेभ्यः प्रमुञ्चात्मानमात्मना ॥ ५.१३३.३४ ॥
ผู้ไม่ลุกขึ้นต่อสู้ ผู้หวาดกลัวทั้งสองอย่าง คือความเกียจคร้านและความสงสาร ย่อมไม่บรรลุสิ่งยิ่งใหญ่ จงปลดปล่อยตนเองด้วยกำลังของตนเองจากการหลอกลวงอันชั่วร้ายเหล่านี้
5.133.35
आयसं हृदयं कृत्वा मृगयस्व पुनः स्वकम् ।
परं विषहते यस्मात्तस्मात्पुरुष उच्यते ॥ ५.१३३.३५ ॥
จงทำใจของเจ้าให้เป็นเหล็กแล้วแสวงหาตนเองของเจ้าอีกครั้ง เพราะผู้ที่อดทนต่อผู้อื่น คือศัตรู นั่นแหละเรียกว่าบุรุษ
5.133.36
तमाहुर्व्यर्थनामानं स्त्रीवद्य इह जीवति ।
शूरस्योर्जितसत्वस्य सिंहविक्रान्तचारिणः ॥ ५.१३३.३६ ॥
ที่นี่ ผู้ที่มีชีวิตอยู่อย่างสตรีเรียกว่าผู้มีชื่อที่ไร้ความหมาย ส่วนวีรบุรุษผู้มีกำลังมหาศาลและเดินด้วยความกล้าของราชสีห์นั้นตรงกันข้าม
5.133.37
दिष्टभावं गतस्यापि विषये मोदते प्रजा ।
य आत्मनः प्रियमुखे हित्वा मृगयते श्रियम् ॥ ५.१३३.३७ ॥
แม้ในแดนของผู้ที่โชคชะตาพลิกผันแล้ว ประชาชนก็ยังยินดี แต่ผู้ที่ละทิ้งใบหน้าของผู้เป็นที่รักของตนแล้วแสวงหาความรุ่งเรือง
5.133.38
अमात्यानामथो हर्षमादधात्यचिरेण सः ॥ ५.१३३.३८ ॥
แล้วไม่นานเขาก็นำความปีติมาสู่เหล่าอมาตย์
5.133.39
किं नु मे मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ।
किमाभरणकृत्यं ते किं भोगैर्जीवितेन वा । ॥ ५.१३३.३९ ॥
เครื่องประดับของเจ้าจะมีประโยชน์อะไร ในเมื่อแม้แผ่นดินทั้งผืนก็ไม่เห็นข้า? การเสวยสุขหรือการมีชีวิตจะมีประโยชน์อะไร?
5.133.40
पैरर्विहन्यमानस्य जीवितेनापि किं फलम् ।
निर्मन्युकानां ये लोका द्विषन्तस्तानवाप्नुयुः ।
ये त्वादृतात्मनां लोकाः सुहृदस्तान्व्रजन्तु नः ॥ ५.१३३.४० ॥
สำหรับผู้ที่ถูกศัตรูประหัตประหาร แม้ชีวิตจะมีประโยชน์อะไร? ขอให้ผู้ที่เกลียดชังไปถึงโลกของผู้ปราศจากความโกรธ และขอให้มิตรของเราไปยังโลกของผู้ที่ถือตนด้วยเกียรติ
5.133.41
भृत्यैर्विहीयमानानां परपिण्डोपजीविनाम् ।
कृपणानामसत्वानां मा वृत्तिमनुवर्तिथाः ॥ ५.१३३.४१ ॥
อย่าดำเนินตามวิถีชีวิตของผู้ต่ำต้อยและขาดกำลังใจ ผู้ที่ดำรงชีวิตด้วยอาหารของผู้อื่น และถูกบรรดาข้ารับใช้ทอดทิ้ง
5.133.42
अनु त्वां तात जीवन्तु ब्राह्मणाः सुहृदस्तथा ।
पर्यन्यमिव भूतानि देवा इव शतक्रतुम् ॥ ५.१३३.४२ ॥
ลูกรัก ขอให้พราหมณ์และมิตรสหายดำรงชีวิตอยู่ได้เพราะเจ้า ดุจสรรพสัตว์อาศัยเมฆฝน และดุจเหล่าเทวดาอาศัยพระอินทร์ผู้ประกอบยัญหนึ่งร้อยครั้ง
5.133.43
यमाजीवन्ति पुरुषं सर्वभूतानि संजय ।
पक्वं द्रुममिवासाद्य तस्य जीवितमर्थवत् ॥ ५.१३३.४३ ॥
ดูก่อนสัญชัย บุรุษผู้ที่สรรพสัตว์ทั้งปวงอาศัยเลี้ยงชีพ ดุจสัตว์ทั้งหลายอาศัยต้นไม้ที่ออกผลสุกเต็มต้น ชีวิตของเขาย่อมมีความหมาย
5.133.44
यस्य शूरस्य विक्रान्तैरेधन्ते बान्धवाः सुखम् ।
त्रिदशा इव शक्रस्य साधु तस्येह जीवितम् ॥ ५.१३३.४४ ॥
ชีวิตของวีรบุรุษผู้ที่วงศ์ญาติเจริญสุขด้วยความกล้าหาญของเขา ดุจเหล่าเทวดาเจริญสุขด้วยพระอินทร์ ชีวิตของเขาในโลกนี้ย่อมดีงามแล้ว
5.133.45
स्वबाहुबलमाश्रित्य योहि जीवति मानवः ।
स लोके लभते कीर्तिं परत्र च शुभां गतिम् ॥ ५.१३३.४५ ॥
มนุษย์ผู้ดำรงชีวิตโดยอาศัยกำลังแขนของตนเอง ย่อมได้รับเกียรติยศในโลกนี้ และได้ไปสู่คติอันเป็นมงคลในโลกหน้า