マハーバーラタ · 章 5.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.133.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विदुलायाश्च संवादं पुत्रस्य च परन्तप ॥ ५.१३३.१ ॥
ここでも人々はこの古い物語を語る。ヴィドゥラーと息子との対話である、敵を焼く者よ。
5.133.2
ततः श्रेयश्च भूयश्च यथावद्वक्तुमर्हसि ।
यशस्विनी मन्युमती कुले जाता विभावरी ॥ ५.१३३.२ ॥
ではお前は善きことと、さらに多くを正しく語るべきだ。栄光に満ち気概あるヴィバーヴァリーは、高貴な家に生まれた。
5.133.3
क्षत्रधर्मरता दान्ता विदुला दीर्घदर्शिनी ।
विश्रुता राजसंसत्सु श्रुतवाक्या बहुश्रुता ॥ ५.१३३.३ ॥
武士の義務に専念し、自制し、遠くを見通すヴィドゥラーは、王の集会で名高かった。その言葉は聞き入れられ、彼女は博学であった。
5.133.4
विदुला नाम राजन्या जगर्हे पुत्रमौरसम् ।
निर्जितं सिन्धुराजेन शयानं दीनचेतसम् ॥ ५.१३३.४ ॥
クシャトリヤの王女ヴィドゥラーは、シンドゥ王に打ち負かされ、意気消沈して横たわっている我が子を叱責した。
5.133.5
अनन्दन मया जात द्विषतां हर्षवर्धन ।
न मया त्वं न पित्रा च जातः क्वाभ्यागतोह्यसि ॥ ५.१३३.५ ॥
喜びなき者よ、敵の喜びを増すものよ！お前は私からも父からも生まれてはいない。いったいどこから来たのか。
5.133.6
निर्मन्युश्चाप्यसङ्ख्येयः पुरुषः क्लीबसाधनः ।
यावज्जीवं निराशोऽसि कल्याणाय धुरं वह ॥ ५.१३३.६ ॥
お前は気概がなく、取るに足らず、宦官の手段に頼っている。生涯にわたり希望を失っている。幸せのために軛を担え。
5.133.7
माऽऽत्मानमवमन्यस्व मैनमल्पेन बीभरः ।
मनः कृत्वा सुकल्याणं मा भैस्त्वं प्रतिसंहर ॥ ५.१३३.७ ॥
自分を軽んじてはならない。これをわずかなもので養ってはならない。心を大いに吉祥に向け、恐れてはならぬ。それを引き戻せ。
5.133.8
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा शेष्वैवं पराजितः ।
अमित्रान्नन्दयन्सर्वान्निर्मानो बन्धुशोकदः ॥ ५.१३३.८ ॥
起きよ、臆病者よ！このように打ち負かされて横たわるな。敵をことごとく喜ばせ、名誉を失い、親族に悲しみを与える者となるな。
5.133.9
सुपूरा वै कुनदिका सुपूरो मुषिकाञ्जलिः ।
सुसंतोषः कापुरुषः स्वल्पकेनैव तुष्यति ॥ ५.१३३.९ ॥
小さな池は容易に満ち、鼠の一掬いも容易に満ちる。臆病者はきわめて満足しやすく、わずかなものでも満足する。
5.133.10
अप्यहेरारुजन्दंष्ट्रामाश्वेव निधनं व्रज ।
अपि वा संशयं प्राप्य जीवितेऽपि पराक्रमेः ॥ ५.१३३.१० ॥
蛇の牙を折りながらでも速やかに死へ赴け。あるいは危険に身を置き、生にあっても武勇を示せ。
5.133.11
अप्यरेः श्येनवच्छिद्रं पश्येस्त्वं विपरिक्रमन् ।
विवदन्वाऽथवा तूष्णीं व्योम्नीवापरिशङ्कितः ॥ ५.१३३.११ ॥
鷹のように旋回して敵の隙を見よ。議論していても黙っていても、空のように疑われることなくあれ。
5.133.12
त्वमेवं प्रेतवच्छेषे कस्माद्वज्रहतो यथा ।
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा स्वाप्सीः शत्रुनिर्जितः ॥ ५.१३३.१२ ॥
なぜ雷に打たれたかのように、死体のように横たわっているのか。起きよ、臆病者よ！敵に征服されて眠ってはならない。
5.133.13
माऽस्तं गमस्त्वं कृपणो वि श्रूयस्व स्वकर्मणा ।
मा मध्ये मा जघन्ये त्वं माऽधो भूस्तिष्ठ गर्जितः ॥ ५.१३३.१३ ॥
卑怯者として没落してはならない。自らの行いによって名を知らしめよ。中央にも、後方にも、下にもいてはならない。吠えながら立ち上がれ。
5.133.14
अलातं तिन्दुकस्येव मुहूर्तमपि हि ज्वल ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायस्व जिजीविषुः ॥ ५.१३३.१४ ॥
たとえ一瞬でもよい、ティンドゥカの木の燃える薪のように燃え上がれ。生きたいがために、籾殻の火のように炎もなく煙をくすぶらせてはならない。
5.133.15
मुहूर्तं ज्वलितं श्रेयो न च धूमायितं चिरम् ।
मा ह स्म कस्यचिद्गेहे जनी राज्ञः स्वरीमृदुः ॥ ५.१३३.१५ ॥
一瞬燃えることは、長く煙をくすぶらせるより優れている。誰かの家で、王の母のように柔らかな声で座っていてはならない。
5.133.16
कृत्वा मानुष्यकं कर्म सृत्वाऽऽजिं यावदुत्तमम् ।
धर्मस्यानृण्यमाप्नोति न चात्मानं विगर्हते ॥ ५.१३३.१६ ॥
人としてなすべき行いを成し、戦いに赴いて最高の境地に至る者は、ダルマの負債から解放され、自らを責めることもない。
5.133.17
अलब्ध्वा यदि वा लब्ध्वा नानुशोचति पण्डितः ।
आनन्तर्यं चारभते न प्राणानां धनायते ॥ ५.१३३.१७ ॥
得られても得られなくても、賢者は嘆かない。彼は次の務めに取りかかり、命の息を財宝とは見なさない。
5.133.18
उद्भावयस्वं वीर्यं वा तां वा गच्छ ध्रुवां गतिम् ।
धर्मं पुत्राग्रतः कृत्वा किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१८ ॥
勇気を示せ、さもなくば確かな道へ行け。息子たちの前にダルマを掲げておきながら、何のために生きているのか。
5.133.19
इष्टापूर्तं हि ते क्लीब कीर्तिश्च सकला हता ।
विच्छिन्नं भोगमूलं ते किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१९ ॥
ああ、臆病者よ！お前の供犠と功徳、そして全ての名声は失われた。享楽の根は断たれた。それでお前は何のために生きているのか。
5.133.20
शत्रुर्निमञ्जता ग्राह्यो जङ्घायां प्रपतिष्यता ।
विपरिच्छिन्नमूलोऽपि न विषीदेत्कथंचन ॥ ५.१३३.२० ॥
沈みゆく者は敵の腿をつかむべきである。倒れ、根を断たれた者もけっして落胆してはならない。
5.133.21
उद्यम्य धुरमुत्कर्षेदाजानेयकतं स्मरन् ।
कुरु सत्वं च मानं च विद्धि पौरुषमात्मनः । ॥ ५.१३३.२१ ॥
軛を持ち上げ、名馬の働きを思い起こして引き上げよ。勇気と名誉を保ち、自らの男らしい努力を己のものと知れ。
5.133.22
उद्भावय कुलं मग्नं त्वत्कृते स्वयमेव हि ।
यस्य वृत्तं न जल्पन्ति मानवा महदद्भुतम् ॥ ५.१३३.२२ ॥
お前のせいで沈んだ家を、お前自身が立て直せ。人々がその偉大で驚くべき行いを語らぬような者になってはならない。
5.133.23
राशिवर्धनमात्रं स नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
दाने तपसि सत्ये च यस्य नोच्चरितं यशः ॥ ५.१३३.२३ ॥
彼はただ財の山を増やすだけの者である。布施にも苦行にも真実にも、その名声が語られることのない者は、女でもなく男でもない。
5.133.24
विद्यायामर्थलाभे वा मातुरुच्चार एव सः ।
श्रुतेन तपसा वाऽपि श्रिया वा विक्रमेण वा ॥ ५.१३३.२४ ॥
学問においても財の獲得においても成果のない者は、ただ母の排泄物に過ぎない。学識、苦行、富、武勇によっても名の知られぬ者もまた同様である。
5.133.25
जनान्योऽभिभवत्यन्यान्कर्मणा हि स वै पुमान् ।
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ॥ ५.१३३.२५ ॥
行いによって他者に勝る者こそが真の男である。卑しく乞食のような生き方を求めるべきではない。
5.133.26
नृशंस्यामयशस्यां च दुःखां कापुरुषोचिताम् ।
यमेनमभिनन्देयुरमित्राः पुरुषं कृशम् ॥ ५.१३३.२६ ॥
これは残酷で不名誉、苦しく、臆病者にふさわしい境遇だ。そのように衰えた人を見て敵は喜ぶのだ。
5.133.27
लोकस्य समवज्ञातं निहीनासनवाससम् ।
अहोलाभकरं हीनमल्पजीवनमल्पकम् ॥ ५.१३३.२७ ॥
世に軽蔑され、座と衣服は卑しく、わずかな利益しかもたらさず、劣り、寿命は短く、小さい者。
5.133.28
नेदृशं बन्धुमासाद्य बान्धवः सुखमेधते ।
अवृत्त्यैव विपत्स्यामो वयं राष्ट्रात्प्रवासिताः ॥ ५.१३३.२८ ॥
このような親族を持てば、親族は幸福に栄えはしない。生計を失い、王国から追放された我らは滅びるだろう。
5.133.29
सर्वकामरसैर्हीनाः स्थानभ्रष्टा अकिंचनाः ।
अवल्गुकारिण सत्सु कुलवंशस्य नाशनम् ॥ ५.१३३.२९ ॥
あらゆる欲望の喜びを失い、地位から落ち、無一物となり、善人の中で不相応にふるまう我らは、家系の滅亡となるだろう。
5.133.30
कलिं पुत्रप्रवादेन सञ्जय त्वामजीजनम् ।
निरमर्षं निरुत्साहं निर्वीर्यमरिनन्दनम् ॥ ५.१३३.३० ॥
サンジャヤよ、息子という名目で、私はお前を不運のカリとして産んでしまった。怒りなく、意気なく、勇気なく、敵を喜ばせる者として。
5.133.31
मा स्म सीमन्तिनी काचिञ्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ।
मा धूमाय ज्वलात्यन्तमाक्रम्य जहि शात्रवान् ॥ ५.१३३.३१ ॥
気高い女性がこのような息子を産むことがありませんように。煙のようにくすぶらず、攻め込んで敵を討ちなさい。
5.133.32
ज्वल मूर्धन्यमित्राणां मुहूर्तमपि वा क्षणम् ।
एतावानेव पुरुषो यदमर्षी यदक्षमी ॥ ५.१३३.३२ ॥
敵の頭上で、わずかな間でも燃え上がれ。人とはこれに尽きる。すなわち、怒りを発し、耐え忍ばない者である。
5.133.33
क्षमावान्निरमर्षश्च नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
संतोषो वै श्रियं हन्ति तथाऽनुक्रोश एव च ॥ ५.१३३.३३ ॥
忍耐強く恨みのない者は、女でもなく、男でもない。満足は確かに幸運を損ない、憐れみもまたそうである。
5.133.34
अनुत्थानभये चोभे निरीहो नाश्रुते महत् ।
एभ्यो निकृतिपापेभ्यः प्रमुञ्चात्मानमात्मना ॥ ५.१३३.३४ ॥
立ち上がることを恐れ、そのうえ両方（怠惰と憐れみ）に囚われた無為の者は、大きなことを成し遂げない。これら罪深い欺きから、自らの力で自分を解き放て。
5.133.35
आयसं हृदयं कृत्वा मृगयस्व पुनः स्वकम् ।
परं विषहते यस्मात्तस्मात्पुरुष उच्यते ॥ ५.१३३.३५ ॥
心を鉄のようにして、再び自分自身を求めよ。なぜなら他者（敵）に耐える者こそ、男と呼ばれるからである。
5.133.36
तमाहुर्व्यर्थनामानं स्त्रीवद्य इह जीवति ।
शूरस्योर्जितसत्वस्य सिंहविक्रान्तचारिणः ॥ ५.१३३.३६ ॥
ここで女のように生きる者は「空しい名を持つ者」と呼ばれる。大いなる力を持ち、獅子の勇を以て歩む英雄とは正反対である。
5.133.37
दिष्टभावं गतस्यापि विषये मोदते प्रजा ।
य आत्मनः प्रियमुखे हित्वा मृगयते श्रियम् ॥ ५.१३३.३७ ॥
運命に見舞われた者の国でさえ民は喜ぶ。しかし愛する人々の顔を捨てて繁栄を求める者は——
5.133.38
अमात्यानामथो हर्षमादधात्यचिरेण सः ॥ ५.१३३.३८ ॥
やがて彼はすぐに大臣たちに喜びをもたらす。
5.133.39
किं नु मे मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ।
किमाभरणकृत्यं ते किं भोगैर्जीवितेन वा । ॥ ५.१३३.३९ ॥
私を見ることのできない大地全体にとって、お前の装飾に何の意味があろうか。快楽や命に何の意味があろうか。
5.133.40
पैरर्विहन्यमानस्य जीवितेनापि किं फलम् ।
निर्मन्युकानां ये लोका द्विषन्तस्तानवाप्नुयुः ।
ये त्वादृतात्मनां लोकाः सुहृदस्तान्व्रजन्तु नः ॥ ५.१३३.४० ॥
敵に打ち倒された者にとって、命に何の意味があろうか。怒りを離れた者の世界は、憎む者が得よ。自らを敬う者の世界へ、我らの友が行け。
5.133.41
भृत्यैर्विहीयमानानां परपिण्डोपजीविनाम् ।
कृपणानामसत्वानां मा वृत्तिमनुवर्तिथाः ॥ ५.१३३.४१ ॥
召使に見捨てられ、他人の糧に頼って生きる哀れで気力のない者たちの生き方に従ってはならない。
5.133.42
अनु त्वां तात जीवन्तु ब्राह्मणाः सुहृदस्तथा ।
पर्यन्यमिव भूतानि देवा इव शतक्रतुम् ॥ ५.१३३.४२ ॥
愛する息子よ、ブラーフマナも友も、お前によって生きるように。あたかも生き物が雨雲によって、神々が百祭のインドラによって生きるように。
5.133.43
यमाजीवन्ति पुरुषं सर्वभूतानि संजय ।
पक्वं द्रुममिवासाद्य तस्य जीवितमर्थवत् ॥ ५.१३३.४३ ॥
サンジャヤよ、熟した実をつけた木に生き物が頼るように、あらゆる生き物が依り頼む人の生命は意義あるものだ。
5.133.44
यस्य शूरस्य विक्रान्तैरेधन्ते बान्धवाः सुखम् ।
त्रिदशा इव शक्रस्य साधु तस्येह जीवितम् ॥ ५.१३३.४४ ॥
その勇士の武勇によって親族が幸せに栄えるのは、インドラによって神々が栄えるようなものだ。この世での彼の生命は良く生きられたものだ。
5.133.45
स्वबाहुबलमाश्रित्य योहि जीवति मानवः ।
स लोके लभते कीर्तिं परत्र च शुभां गतिम् ॥ ५.१३३.४५ ॥
自分の腕の力に頼って生きる人は、この世で名声を得、来世でも吉祥な行く先を得る。