ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.133.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विदुलायाश्च संवादं पुत्रस्य च परन्तप ॥ ५.१३३.१ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ವಿದುಲೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದ, ಎಲೈ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನೇ.
5.133.2
ततः श्रेयश्च भूयश्च यथावद्वक्तुमर्हसि ।
यशस्विनी मन्युमती कुले जाता विभावरी ॥ ५.१३३.२ ॥
ನಂತರ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನೂ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನೀನು ಹೇಳಬೇಕು. ಯಶಸ್ವಿನಿ, ತೇಜಸ್ವಿನಿ ವಿಭಾವರಿ ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಳು.
5.133.3
क्षत्रधर्मरता दान्ता विदुला दीर्घदर्शिनी ।
विश्रुता राजसंसत्सु श्रुतवाक्या बहुश्रुता ॥ ५.१३३.३ ॥
ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತಳು, ದಮವುಳ್ಳವಳು, ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ವಿದುಲೆ ರಾಜಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವಳು ಬಹುಶ್ರುತೆ.
5.133.4
विदुला नाम राजन्या जगर्हे पुत्रमौरसम् ।
निर्जितं सिन्धुराजेन शयानं दीनचेतसम् ॥ ५.१३३.४ ॥
ವಿದುಲೆ ಎಂಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ಸಿಂಧುರಾಜನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ದೀನಮನಸ್ಕನಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದಳು.
5.133.5
अनन्दन मया जात द्विषतां हर्षवर्धन ।
न मया त्वं न पित्रा च जातः क्वाभ्यागतोह्यसि ॥ ५.१३३.५ ॥
ಎಲೈ ಆನಂದರಹಿತನೇ! ಶತ್ರುಗಳ ಹರ್ಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನೇ! ನೀನು ನನ್ನಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ತಂದೆಯಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ. ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ?
5.133.6
निर्मन्युश्चाप्यसङ्ख्येयः पुरुषः क्लीबसाधनः ।
यावज्जीवं निराशोऽसि कल्याणाय धुरं वह ॥ ५.१३३.६ ॥
ನೀನು ಉತ್ಸಾಹರಹಿತನು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದವನು, ಷಂಡರ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವನು. ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ನಿರಾಶನಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನೊಗವನ್ನು ಹೊರು.
5.133.7
माऽऽत्मानमवमन्यस्व मैनमल्पेन बीभरः ।
मनः कृत्वा सुकल्याणं मा भैस्त्वं प्रतिसंहर ॥ ५.१३३.७ ॥
ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಬೇಡ; ಇವನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪದಿಂದಲೂ ಪೋಷಿಸಬೇಡ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುಭಕರವಾಗಿಸಿ ಭಯಪಡಬೇಡ; ಅದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಎಳೆದುಕೋ.
5.133.8
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा शेष्वैवं पराजितः ।
अमित्रान्नन्दयन्सर्वान्निर्मानो बन्धुशोकदः ॥ ५.१३३.८ ॥
ಏಳು, ಹೇ ಹೇಡಿಯೇ! ಹೀಗೆ ಸೋತು ಮಲಗಬೇಡ. ಶತ್ರುಗಳೆಲ್ಲರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತ, ಮಾನವಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ದುಃಖ ನೀಡುವವನಾಗಬೇಡ.
5.133.9
सुपूरा वै कुनदिका सुपूरो मुषिकाञ्जलिः ।
सुसंतोषः कापुरुषः स्वल्पकेनैव तुष्यति ॥ ५.१३३.९ ॥
ಸಣ್ಣ ಕೊಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ; ಇಲಿಯ ಅಂಜಲಿಯೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಹೇಡಿಯೇ ಅತಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವಲ್ಪದರಿಂದಲೇ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.133.10
अप्यहेरारुजन्दंष्ट्रामाश्वेव निधनं व्रज ।
अपि वा संशयं प्राप्य जीवितेऽपि पराक्रमेः ॥ ५.१३३.१० ॥
ಹಾವಿನ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಲಾದರೂ ಶೀಘ್ರವೇ ಮರಣ ಹೊಂದು; ಅಥವಾ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿಸು.
5.133.11
अप्यरेः श्येनवच्छिद्रं पश्येस्त्वं विपरिक्रमन् ।
विवदन्वाऽथवा तूष्णीं व्योम्नीवापरिशङ्कितः ॥ ५.१३३.११ ॥
ಗಿಡುಗನಂತೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತ ಶತ್ರುವಿನ ಬಿರುಕನ್ನು ನೋಡು; ಅಥವಾ ವಾದಿಸುತ್ತಲೋ ಮೌನವಾಗಿಯೋ, ಆಕಾಶದಂತೆ ಶಂಕೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿರು.
5.133.12
त्वमेवं प्रेतवच्छेषे कस्माद्वज्रहतो यथा ।
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा स्वाप्सीः शत्रुनिर्जितः ॥ ५.१३३.१२ ॥
ನೀನು ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಶವದಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದೀಯೆ, ವಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವನಂತೆ? ಏಳು, ಹೇ ಹೇಡಿಯೇ! ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ಸೋತವನಾಗಿ ಮಲಗಬೇಡ.
5.133.13
माऽस्तं गमस्त्वं कृपणो वि श्रूयस्व स्वकर्मणा ।
मा मध्ये मा जघन्ये त्वं माऽधो भूस्तिष्ठ गर्जितः ॥ ५.१३३.१३ ॥
ನೀನು ದೀನನಾಗಿ ಅಸ್ತಂಗತನಾಗಬೇಡ; ನಿನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹಿಂದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕೆಳಗಾಗಲಿ ಇರಬೇಡ; ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ನಿಲ್ಲು.
5.133.14
अलातं तिन्दुकस्येव मुहूर्तमपि हि ज्वल ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायस्व जिजीविषुः ॥ ५.१३३.१४ ॥
ತಿಂದುಕ ಮರದ ಉರಿಯುವ ಕೊಳ್ಳಿಯಂತೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣವಾದರೂ ಉರಿ. ಬದುಕಬಯಸಿ, ಹೊಟ್ಟಿನ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಜ್ವಾಲೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೊಗೆಯಾಡಬೇಡ.
5.133.15
मुहूर्तं ज्वलितं श्रेयो न च धूमायितं चिरम् ।
मा ह स्म कस्यचिद्गेहे जनी राज्ञः स्वरीमृदुः ॥ ५.१३३.१५ ॥
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಉರಿಯುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಬಹಳ ಕಾಲ ಹೊಗೆಯಾಡುವುದಲ್ಲ. ಯಾರದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ತಾಯಿಯಂತೆ, ಮೃದು ಸ್ವರದವಳಾಗಿರಬೇಡ.
5.133.16
कृत्वा मानुष्यकं कर्म सृत्वाऽऽजिं यावदुत्तमम् ।
धर्मस्यानृण्यमाप्नोति न चात्मानं विगर्हते ॥ ५.१३३.१६ ॥
ಮಾನವೋಚಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಧರ್ಮದ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನಿಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
5.133.17
अलब्ध्वा यदि वा लब्ध्वा नानुशोचति पण्डितः ।
आनन्तर्यं चारभते न प्राणानां धनायते ॥ ५.१३३.१७ ॥
ಸಿಗದಿದ್ದರೂ ಸಿಕ್ಕಿದರೂ ಪಂಡಿತನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಸಂಪತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.133.18
उद्भावयस्वं वीर्यं वा तां वा गच्छ ध्रुवां गतिम् ।
धर्मं पुत्राग्रतः कृत्वा किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१८ ॥
ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸು, ಇಲ್ಲವೆ ಆ ಸ್ಥಿರ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಬದುಕಿದ್ದೀಯ?
5.133.19
इष्टापूर्तं हि ते क्लीब कीर्तिश्च सकला हता ।
विच्छिन्नं भोगमूलं ते किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१९ ॥
ಎಲೈ ಕ್ಲೀಬನೇ! ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟಾಪೂರ್ತವೂ ನಿನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಕೀರ್ತಿಯೂ ನಾಶವಾಯಿತು. ನಿನ್ನ ಭೋಗದ ಮೂಲ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಬದುಕಿರುವೆ?
5.133.20
शत्रुर्निमञ्जता ग्राह्यो जङ्घायां प्रपतिष्यता ।
विपरिच्छिन्नमूलोऽपि न विषीदेत्कथंचन ॥ ५.१३३.२० ॥
ಮುಳುಗುವವನು ಶತ್ರುವನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿಯಬೇಕು; ಬೀಳುತ್ತಿರುವವನು, ಬೇರು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೂ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನನಾಗಬಾರದು.
5.133.21
उद्यम्य धुरमुत्कर्षेदाजानेयकतं स्मरन् ।
कुरु सत्वं च मानं च विद्धि पौरुषमात्मनः । ॥ ५.१३३.२१ ॥
ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ನೊಗವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎಳೆ; ಧೈರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾನವನ್ನೂ ಹೊಂದು; ನಿನ್ನ ಪೌರುಷವನ್ನು ನಿನ್ನದೆಂದು ತಿಳಿ.
5.133.22
उद्भावय कुलं मग्नं त्वत्कृते स्वयमेव हि ।
यस्य वृत्तं न जल्पन्ति मानवा महदद्भुतम् ॥ ५.१३३.२२ ॥
ನಿನ್ನಿಂದಾಗಿ ಮುಳುಗಿದ ಕುಲವನ್ನು ನೀನೇ ಮೇಲೆತ್ತು; ಯಾರ ಮಹತ್ತರವಾದ ಅದ್ಭುತ ನಡತೆಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಂತಹವನಾಗಬೇಡ.
5.133.23
राशिवर्धनमात्रं स नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
दाने तपसि सत्ये च यस्य नोच्चरितं यशः ॥ ५.१३३.२३ ॥
ಅವನು ಕೇವಲ ಸಂಪತ್ತಿನ ರಾಶಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನು; ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಯಶಸ್ಸು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವೋ ಅವನು ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಅಲ್ಲ, ಪುರುಷನೂ ಅಲ್ಲ.
5.133.24
विद्यायामर्थलाभे वा मातुरुच्चार एव सः ।
श्रुतेन तपसा वाऽपि श्रिया वा विक्रमेण वा ॥ ५.१३३.२४ ॥
ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಧನಲಾಭದಲ್ಲಾಗಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡದವನು ತಾಯಿಯ ಮಲದಂತೆಯೇ; ಶ್ರುತ, ತಪಸ್ಸು, ಸಂಪತ್ತು, ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಂದಲೂ (ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆಯದವನು) ಅವನೂ ಹಾಗೆಯೇ.
5.133.25
जनान्योऽभिभवत्यन्यान्कर्मणा हि स वै पुमान् ।
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ॥ ५.१३३.२५ ॥
ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಇತರರನ್ನು ಮೀರಿಸುವವನೇ ನಿಜವಾದ ಪುರುಷ. ಕೀಳಾದ, ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ನೀನು ಬಯಸಬಾರದು.
5.133.26
नृशंस्यामयशस्यां च दुःखां कापुरुषोचिताम् ।
यमेनमभिनन्देयुरमित्राः पुरुषं कृशम् ॥ ५.१३३.२६ ॥
ಇದು ಕ್ರೂರವಾದುದು, ಅಪಕೀರ್ತಿಕರವಾದುದು, ದುಃಖಕರವಾದುದು, ಹೇಡಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದು. ಇಂತಹ ದುರ್ಬಲ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಂಡು ಶತ್ರುಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.
5.133.27
लोकस्य समवज्ञातं निहीनासनवाससम् ।
अहोलाभकरं हीनमल्पजीवनमल्पकम् ॥ ५.१३३.२७ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದವನು, ಕೀಳಾದ ಆಸನ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರ ಉಳ್ಳವನು, ಅಲ್ಪ ಲಾಭ ತರುವವನು, ಹೀನನು, ಅಲ್ಪ ಜೀವನ ಉಳ್ಳವನು, ಸಣ್ಣವನು.
5.133.28
नेदृशं बन्धुमासाद्य बान्धवः सुखमेधते ।
अवृत्त्यैव विपत्स्यामो वयं राष्ट्रात्प्रवासिताः ॥ ५.१३३.२८ ॥
ಇಂತಹ ಬಂಧುವನ್ನು ಪಡೆದು ಬಂಧುಗಳು ಸುಖವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಗಡೀಪಾರಾದ ನಾವು ನಾಶವಾಗುವೆವು.
5.133.29
सर्वकामरसैर्हीनाः स्थानभ्रष्टा अकिंचनाः ।
अवल्गुकारिण सत्सु कुलवंशस्य नाशनम् ॥ ५.१३३.२९ ॥
ಎಲ್ಲ ಕಾಮಸುಖಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಸ್ಥಾನಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿ, ನಿರ್ಗತಿಕರಾಗಿ, ಸತ್ಪುರುಷರ ನಡುವೆ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದು, ಕುಲವಂಶದ ನಾಶಕರಾಗುವೆವು.
5.133.30
कलिं पुत्रप्रवादेन सञ्जय त्वामजीजनम् ।
निरमर्षं निरुत्साहं निर्वीर्यमरिनन्दनम् ॥ ५.१३३.३० ॥
ಸಂಜಯ, ಮಗನೆಂಬ ನೆಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಲಿ (ದುರದೃಷ್ಟ) ಎಂದು ಹೆತ್ತೆನು — ರೋಷವಿಲ್ಲದವನು, ಉತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲದವನು, ವೀರ್ಯವಿಲ್ಲದವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವವನು.
5.133.31
मा स्म सीमन्तिनी काचिञ्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ।
मा धूमाय ज्वलात्यन्तमाक्रम्य जहि शात्रवान् ॥ ५.१३३.३१ ॥
ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಇಂಥ ಮಗನನ್ನು ಹೆರದಿರಲಿ; ಹೊಗೆಯಂತೆ ಮಂದವಾಗಿ ಉರಿಯದೆ, ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.
5.133.32
ज्वल मूर्धन्यमित्राणां मुहूर्तमपि वा क्षणम् ।
एतावानेव पुरुषो यदमर्षी यदक्षमी ॥ ५.१३३.३२ ॥
ಶತ್ರುಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣವಾದರೂ, ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತವಾದರೂ ಉರಿ. ಮನುಷ್ಯನೆಂದರೆ ಇಷ್ಟೇ—ಕೋಪಿಷ್ಠನೂ ಕ್ಷಮಿಸದವನೂ.
5.133.33
क्षमावान्निरमर्षश्च नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
संतोषो वै श्रियं हन्ति तथाऽनुक्रोश एव च ॥ ५.१३३.३३ ॥
ಕ್ಷಮಾಶೀಲನೂ ಕೋಪರಹಿತನೂ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಅಲ್ಲ, ಪುರುಷನೂ ಅಲ್ಲ. ತೃಪ್ತಿಯು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕರುಣೆಯೂ.
5.133.34
अनुत्थानभये चोभे निरीहो नाश्रुते महत् ।
एभ्यो निकृतिपापेभ्यः प्रमुञ्चात्मानमात्मना ॥ ५.१३३.३४ ॥
ಮೇಲೇಳುವ ಭಯದಿಂದಲೂ, ಈ ಎರಡರಿಂದಲೂ (ಸೋಮಾರಿತನ, ಕರುಣೆ) ಕೂಡಿದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯನು ಮಹತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪಾಪಮಯ ವಂಚನೆಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ನಿನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೋ.
5.133.35
आयसं हृदयं कृत्वा मृगयस्व पुनः स्वकम् ।
परं विषहते यस्मात्तस्मात्पुरुष उच्यते ॥ ५.१३३.३५ ॥
ಹೃದಯವನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತವನ್ನು ಹುಡುಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಇತರರನ್ನು (ಶತ್ರುವನ್ನು) ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನೇ ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
5.133.36
तमाहुर्व्यर्थनामानं स्त्रीवद्य इह जीवति ।
शूरस्योर्जितसत्वस्य सिंहविक्रान्तचारिणः ॥ ५.१३३.३६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಬದುಕುವವನನ್ನು 'ವ್ಯರ್ಥ ಹೆಸರಿನವನು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ—ಶೂರನೂ ಬಲಶಾಲಿಯೂ ಸಿಂಹದ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಚಲಿಸುವವನಿಗೆ (ಇದು ವಿರುದ್ಧ).
5.133.37
दिष्टभावं गतस्यापि विषये मोदते प्रजा ।
य आत्मनः प्रियमुखे हित्वा मृगयते श्रियम् ॥ ५.१३३.३७ ॥
ವಿಧಿಗೆ ಒಳಗಾದವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಿಯರ ಮುಖವನ್ನು ತೊರೆದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸುವವನು.
5.133.38
अमात्यानामथो हर्षमादधात्यचिरेण सः ॥ ५.१३३.३८ ॥
ನಂತರ ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
5.133.39
किं नु मे मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ।
किमाभरणकृत्यं ते किं भोगैर्जीवितेन वा । ॥ ५.१३३.३९ ॥
ನನ್ನನ್ನು ನೋಡದ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಭೋಗಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಜೀವನದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
5.133.40
पैरर्विहन्यमानस्य जीवितेनापि किं फलम् ।
निर्मन्युकानां ये लोका द्विषन्तस्तानवाप्नुयुः ।
ये त्वादृतात्मनां लोकाः सुहृदस्तान्व्रजन्तु नः ॥ ५.१३३.४० ॥
ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುವವನಿಗೆ ಜೀವನದಿಂದ ಏನು ಫಲ? ಕ್ರೋಧರಹಿತರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು ಪಡೆಯಲಿ. ಆತ್ಮಗೌರವಿಗಳ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಪಡೆಯಲಿ.
5.133.41
भृत्यैर्विहीयमानानां परपिण्डोपजीविनाम् ।
कृपणानामसत्वानां मा वृत्तिमनुवर्तिथाः ॥ ५.१३३.४१ ॥
ಸೇವಕರಿಂದ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಪರರ ಅನ್ನದಿಂದ ಬದುಕುವ, ದೀನರೂ ದುರ್ಬಲರೂ ಆದವರ ನಡೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಡ.
5.133.42
अनु त्वां तात जीवन्तु ब्राह्मणाः सुहृदस्तथा ।
पर्यन्यमिव भूतानि देवा इव शतक्रतुम् ॥ ५.१३३.४२ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕಲಿ; ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮೇಘವನ್ನು, ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದಂತೆ.
5.133.43
यमाजीवन्ति पुरुषं सर्वभूतानि संजय ।
पक्वं द्रुममिवासाद्य तस्य जीवितमर्थवत् ॥ ५.१३३.४३ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಹಣ್ಣಾದ ಮರವನ್ನು ಸೇರಿ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕುವಂತೆ, ಯಾರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತವೆಯೋ, ಅವನ ಜೀವನ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ.
5.133.44
यस्य शूरस्य विक्रान्तैरेधन्ते बान्धवाः सुखम् ।
त्रिदशा इव शक्रस्य साधु तस्येह जीवितम् ॥ ५.१३३.४४ ॥
ಯಾವ ಶೂರನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂಧುಗಳು ಸುಖದಿಂದ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೋ, ಇಂದ್ರನಿಂದ ದೇವತೆಗಳಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕ.
5.133.45
स्वबाहुबलमाश्रित्य योहि जीवति मानवः ।
स लोके लभते कीर्तिं परत्र च शुभां गतिम् ॥ ५.१३३.४५ ॥
ತನ್ನ ತೋಳ್ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುವ ಮನುಷ್ಯ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭಗತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.