మహాభారతం · అధ్యాయం 5.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.133.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विदुलायाश्च संवादं पुत्रस्य च परन्तप ॥ ५.१३३.१ ॥
ఇక్కడ ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని కూడా వివరిస్తారు—విదులకు, కుమారునికి మధ్య జరిగిన సంవాదం, ఓ శత్రుసంహారీ.
5.133.2
ततः श्रेयश्च भूयश्च यथावद्वक्तुमर्हसि ।
यशस्विनी मन्युमती कुले जाता विभावरी ॥ ५.१३३.२ ॥
అప్పుడు శ్రేయస్సును, ఇంకా మరింతగా, యథావిధిగా నీవు చెప్పవలసినది. యశస్విని, తేజోవతి విభావరి ఉత్తమ కులంలో జన్మించింది.
5.133.3
क्षत्रधर्मरता दान्ता विदुला दीर्घदर्शिनी ।
विश्रुता राजसंसत्सु श्रुतवाक्या बहुश्रुता ॥ ५.१३३.३ ॥
క్షత్రధర్మంలో నిరతురాలు, దమము కలది, దూరదృష్టి గలది అయిన విదుల రాజసభలలో ప్రసిద్ధురాలు; ఆమె మాటలు వినబడేవి, ఆమె బహుశ్రుత.
5.133.4
विदुला नाम राजन्या जगर्हे पुत्रमौरसम् ।
निर्जितं सिन्धुराजेन शयानं दीनचेतसम् ॥ ५.१३३.४ ॥
విదుల అనే క్షత్రియ రాకుమారి, సింధురాజు చేత ఓడింపబడి దీనమనస్కుడై పడి ఉన్న తన ఔరస పుత్రుని నిందించింది.
5.133.5
अनन्दन मया जात द्विषतां हर्षवर्धन ।
न मया त्वं न पित्रा च जातः क्वाभ्यागतोह्यसि ॥ ५.१३३.५ ॥
ఓ ఆనందహీనుడా! శత్రువుల ఆనందాన్ని పెంచువాడా! నీవు నా వల్ల జన్మించలేదు, తండ్రి వల్లా జన్మించలేదు. నీవు ఎక్కడ నుండి వచ్చావు?
5.133.6
निर्मन्युश्चाप्यसङ्ख्येयः पुरुषः क्लीबसाधनः ।
यावज्जीवं निराशोऽसि कल्याणाय धुरं वह ॥ ५.१३३.६ ॥
నీవు ఉత్సాహరహితుడవు, లెక్కకు మించని వాడవు, నపుంసకుల ఉపాయాలపై ఆధారపడేవాడవు. జీవితాంతం నిరాశతో ఉన్నావు; శ్రేయస్సు కోసం భారాన్ని మోయు.
5.133.7
माऽऽत्मानमवमन्यस्व मैनमल्पेन बीभरः ।
मनः कृत्वा सुकल्याणं मा भैस्त्वं प्रतिसंहर ॥ ५.१३३.७ ॥
నిన్ను నీవు తక్కువగా చూడకు; దీనిని కొద్దిదానితో కూడా పోషించకు. మనసును శుభకరంగా చేసి భయపడకు; దాన్ని వెనక్కి లాగు.
5.133.8
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा शेष्वैवं पराजितः ।
अमित्रान्नन्दयन्सर्वान्निर्मानो बन्धुशोकदः ॥ ५.१३३.८ ॥
లే, ఓ పిరికివాడా! ఇలా ఓడిపోయి పడుకోకు. శత్రువులందరినీ ఆనందింపజేస్తూ, గౌరవం లేకుండా బంధువులకు శోకం కలిగించేవాడవు కాకు.
5.133.9
सुपूरा वै कुनदिका सुपूरो मुषिकाञ्जलिः ।
सुसंतोषः कापुरुषः स्वल्पकेनैव तुष्यति ॥ ५.१३३.९ ॥
చిన్న చెరువు సులభంగా నిండుతుంది; ఎలుక అంజలి కూడా సులభంగా నిండుతుంది. పిరికివాడే చాలా తృప్తిగా ఉంటాడు; కొద్దిదానితోనే సంతృప్తి చెందుతాడు.
5.133.10
अप्यहेरारुजन्दंष्ट्रामाश्वेव निधनं व्रज ।
अपि वा संशयं प्राप्य जीवितेऽपि पराक्रमेः ॥ ५.१३३.१० ॥
పాము కోరలు విరిచినా వెంటనే మరణాన్ని పొందు; లేదా సందేహంలో పడి జీవితంలోనూ పరాక్రమం చూపు.
5.133.11
अप्यरेः श्येनवच्छिद्रं पश्येस्त्वं विपरिक्रमन् ।
विवदन्वाऽथवा तूष्णीं व्योम्नीवापरिशङ्कितः ॥ ५.१३३.११ ॥
డేగలా చుట్టూ తిరుగుతూ శత్రువు రంధ్రాన్ని చూడు; లేదా మాట్లాడుతూ, లేదా మౌనంగా, ఆకాశంలా శంకలేనివాడిగా ఉండు.
5.133.12
त्वमेवं प्रेतवच्छेषे कस्माद्वज्रहतो यथा ।
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा स्वाप्सीः शत्रुनिर्जितः ॥ ५.१३३.१२ ॥
నువ్వు ఎందుకు ఇలా శవంలా పడి ఉన్నావు, వజ్రంతో కొట్టబడినవాడిలా? లే, ఓ పిరికివాడా! శత్రువుచే ఓడినవాడిగా నిద్రపోకు.
5.133.13
माऽस्तं गमस्त्वं कृपणो वि श्रूयस्व स्वकर्मणा ।
मा मध्ये मा जघन्ये त्वं माऽधो भूस्तिष्ठ गर्जितः ॥ ५.१३३.१३ ॥
నువ్వు దీనుడిగా అస్తమించకు; నీ కర్మ ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందు. మధ్యలో గానీ, వెనుక గానీ, క్రింద గానీ ఉండకు; గర్జిస్తూ నిలబడు.
5.133.14
अलातं तिन्दुकस्येव मुहूर्तमपि हि ज्वल ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायस्व जिजीविषुः ॥ ५.१३३.१४ ॥
తిందుక చెట్టు మండే కొయ్యలా క్షణమైనా మండు. జీవించాలనే కోరికతో, తుప్పు నిప్పులా జ్వాల లేకుండా పొగబెట్టకు.
5.133.15
मुहूर्तं ज्वलितं श्रेयो न च धूमायितं चिरम् ।
मा ह स्म कस्यचिद्गेहे जनी राज्ञः स्वरीमृदुः ॥ ५.१३३.१५ ॥
ఒక క్షణం మండడం శ్రేష్ఠం; చాలాకాలం పొగబెట్టడం కాదు. ఎవరి ఇంట్లోనైనా రాజు తల్లిలా, మృదువైన స్వరంతో ఉండకు.
5.133.16
कृत्वा मानुष्यकं कर्म सृत्वाऽऽजिं यावदुत्तमम् ।
धर्मस्यानृण्यमाप्नोति न चात्मानं विगर्हते ॥ ५.१३३.१६ ॥
మానవోచిత కర్మ చేసి, యుద్ధంలో ఉత్తమ స్థాయి వరకు వెళ్లి, మనిషి ధర్మ ఋణం నుండి విముక్తి పొందుతాడు; తనను తాను నిందించుకోడు.
5.133.17
अलब्ध्वा यदि वा लब्ध्वा नानुशोचति पण्डितः ।
आनन्तर्यं चारभते न प्राणानां धनायते ॥ ५.१३३.१७ ॥
లభించకపోయినా, లభించినా జ్ఞాని శోకించడు. అతడు తదుపరి కర్మను ఆరంభిస్తాడు; ప్రాణాలను ధనంగా భావించడు.
5.133.18
उद्भावयस्वं वीर्यं वा तां वा गच्छ ध्रुवां गतिम् ।
धर्मं पुत्राग्रतः कृत्वा किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१८ ॥
నీ పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించు, లేదా ఆ స్థిరమైన గతిని పొందు. కుమారుల ముందు ధర్మాన్ని నిలిపి, దేనికోసం నువ్వు జీవిస్తున్నావు?
5.133.19
इष्टापूर्तं हि ते क्लीब कीर्तिश्च सकला हता ।
विच्छिन्नं भोगमूलं ते किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१९ ॥
ఓ నపుంసకుడా! నీ ఇష్టాపూర్తములు, నీ కీర్తి అంతా నశించాయి. నీ భోగమూలం తెగిపోయింది; ఇంకా దేనికోసం నువ్వు జీవిస్తున్నావు?
5.133.20
शत्रुर्निमञ्जता ग्राह्यो जङ्घायां प्रपतिष्यता ।
विपरिच्छिन्नमूलोऽपि न विषीदेत्कथंचन ॥ ५.१३३.२० ॥
మునిగిపోతున్నప్పుడు శత్రువును తొడపై పట్టుకోవాలి; పడిపోతున్నవాడు, వేరు తెగిపోయినవాడు కూడా ఏ విధంగానూ విషాదపడకూడదు.
5.133.21
उद्यम्य धुरमुत्कर्षेदाजानेयकतं स्मरन् ।
कुरु सत्वं च मानं च विद्धि पौरुषमात्मनः । ॥ ५.१३३.२१ ॥
శ్రేష్ఠ అశ్వం చేసినట్లు కాడను ఎత్తి లాగాలని స్మరిస్తూ, ధైర్యాన్ని, గౌరవాన్ని అవలంబించు; నీ పౌరుషాన్ని నీదిగా తెలుసుకో.
5.133.22
उद्भावय कुलं मग्नं त्वत्कृते स्वयमेव हि ।
यस्य वृत्तं न जल्पन्ति मानवा महदद्भुतम् ॥ ५.१३३.२२ ॥
నీ కారణంగా మునిగిన కులాన్ని నువ్వే పైకి లేపు; ఎవరి మహత్తరమైన, అద్భుతమైన ఆచరణను మనుషులు పొగడరో, ఆ విధంగా కాదు.
5.133.23
राशिवर्धनमात्रं स नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
दाने तपसि सत्ये च यस्य नोच्चरितं यशः ॥ ५.१३३.२३ ॥
అతను కేవలం ధనరాశిని పెంచేవాడు; దానంలో, తపస్సులో, సత్యంలో ఎవరి యశస్సు ఉచ్చరించబడలేదో అతను స్త్రీ కాదు, పురుషుడూ కాదు.
5.133.24
विद्यायामर्थलाभे वा मातुरुच्चार एव सः ।
श्रुतेन तपसा वाऽपि श्रिया वा विक्रमेण वा ॥ ५.१३३.२४ ॥
విద్యలో గాని, ధనలాభంలో గాని విఫలుడైనవాడు తల్లికి మలంతో సమానుడు; శ్రుతం, తపస్సు, శ్రీ, పరాక్రమం ద్వారా కూడా (ప్రసిద్ధుడు కానివాడు) అలాగే.
5.133.25
जनान्योऽभिभवत्यन्यान्कर्मणा हि स वै पुमान् ।
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ॥ ५.१३३.२५ ॥
తన కర్మతో ఇతరులను అధిగమించేవాడే నిజమైన పురుషుడు. నీచమైన, భిక్షాటన వంటి జీవనాన్ని నీవు కోరకూడదు.
5.133.26
नृशंस्यामयशस्यां च दुःखां कापुरुषोचिताम् ।
यमेनमभिनन्देयुरमित्राः पुरुषं कृशम् ॥ ५.१३३.२६ ॥
ఇది క్రూరమైనది, అపకీర్తి కలిగించేది, దుఃఖకరమైనది, పిరికివారికి తగినది. ఇలాంటి బలహీనుడిని చూసి శత్రువులు సంతోషిస్తారు.
5.133.27
लोकस्य समवज्ञातं निहीनासनवाससम् ।
अहोलाभकरं हीनमल्पजीवनमल्पकम् ॥ ५.१३३.२७ ॥
లోకంలో తిరస్కరించబడినవాడు, నీచమైన ఆసనం మరియు వస్త్రాలు కలవాడు, స్వల్ప లాభం కలిగించేవాడు, హీనుడు, అల్ప జీవితం కలవాడు, చిన్నవాడు.
5.133.28
नेदृशं बन्धुमासाद्य बान्धवः सुखमेधते ।
अवृत्त्यैव विपत्स्यामो वयं राष्ट्रात्प्रवासिताः ॥ ५.१३३.२८ ॥
ఇలాంటి బంధువును పొంది బంధువులు సుఖపడరు. జీవనోపాధి లేక, రాజ్యం నుండి బహిష్కరించబడిన మేము నశించిపోతాం.
5.133.29
सर्वकामरसैर्हीनाः स्थानभ्रष्टा अकिंचनाः ।
अवल्गुकारिण सत्सु कुलवंशस्य नाशनम् ॥ ५.१३३.२९ ॥
అన్ని కామసుఖాలనూ కోల్పోయి, స్థానం భ్రష్టులై, నిరుపేదలమై, సత్పురుషుల మధ్య అనుచితంగా ప్రవర్తించి, కులవంశాన్ని నాశనం చేసేవారమవుతాం.
5.133.30
कलिं पुत्रप्रवादेन सञ्जय त्वामजीजनम् ।
निरमर्षं निरुत्साहं निर्वीर्यमरिनन्दनम् ॥ ५.१३३.३० ॥
సంజయా, పుత్రుడనే పేరుతో నేను నిన్ను కలిగా (దురదృష్టంగా) కనాను — కోపం లేనివాడు, ఉత్సాహం లేనివాడు, వీర్యం లేనివాడు, శత్రువులకు ఆనందం కలిగించేవాడు.
5.133.31
मा स्म सीमन्तिनी काचिञ्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ।
मा धूमाय ज्वलात्यन्तमाक्रम्य जहि शात्रवान् ॥ ५.१३३.३१ ॥
ఏ స్త్రీ కూడా ఇలాంటి కొడుకును కనకూడదు; పొగలా మందంగా మండకుండా, దాడి చేసి శత్రువులను సంహరించు.
5.133.32
ज्वल मूर्धन्यमित्राणां मुहूर्तमपि वा क्षणम् ।
एतावानेव पुरुषो यदमर्षी यदक्षमी ॥ ५.१३३.३२ ॥
శత్రువుల తలపై ఒక్క క్షణమైనా, ఒక ముహూర్తమైనా మండు. మనిషి అంటే ఇంతే—ఆగ్రహించేవాడు, క్షమించనివాడు.
5.133.33
क्षमावान्निरमर्षश्च नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
संतोषो वै श्रियं हन्ति तथाऽनुक्रोश एव च ॥ ५.१३३.३३ ॥
ఓర్పుగలవాడు, ఆగ్రహం లేనివాడు స్త్రీ కాడు, మళ్ళీ పురుషుడూ కాడు. సంతృప్తి నిశ్చయంగా సంపదను నాశనం చేస్తుంది; అలాగే జాలి కూడా.
5.133.34
अनुत्थानभये चोभे निरीहो नाश्रुते महत् ।
एभ्यो निकृतिपापेभ्यः प्रमुञ्चात्मानमात्मना ॥ ५.१३३.३४ ॥
లేచి నిలబడాలనే భయం, ఈ రెండూ (సోమరితనం, జాలి) కలిగిన నిష్క్రియుడు గొప్పదాన్ని పొందడు. ఈ పాపపు మోసాల నుండి నిన్ను నీవే నీ బలంతో విడిపించుకో.
5.133.35
आयसं हृदयं कृत्वा मृगयस्व पुनः स्वकम् ।
परं विषहते यस्मात्तस्मात्पुरुष उच्यते ॥ ५.१३३.३५ ॥
హృదయాన్ని ఇనుముగా చేసుకుని మళ్ళీ నీ స్వస్వరూపాన్ని వెతుకు. ఎందుకంటే ఇతరులను (శత్రువును) తట్టుకునేవాడే పురుషుడు అని పిలువబడతాడు.
5.133.36
तमाहुर्व्यर्थनामानं स्त्रीवद्य इह जीवति ।
शूरस्योर्जितसत्वस्य सिंहविक्रान्तचारिणः ॥ ५.१३३.३६ ॥
ఇక్కడ స్త్రీలా జీవించేవాడిని 'వ్యర్థ నామం' కలవాడు అని అంటారు—శూరుడు, బలవంతుడు, సింహ పరాక్రమంతో సంచరించేవాడికి (ఇది విరుద్ధం).
5.133.37
दिष्टभावं गतस्यापि विषये मोदते प्रजा ।
य आत्मनः प्रियमुखे हित्वा मृगयते श्रियम् ॥ ५.१३३.३७ ॥
విధిని పొందినవాని రాజ్యంలో కూడా ప్రజలు సంతోషిస్తారు. తన ప్రియమైన ముఖాన్ని విడిచి సంపదను కోరేవాడు.
5.133.38
अमात्यानामथो हर्षमादधात्यचिरेण सः ॥ ५.१३३.३८ ॥
అప్పుడు అతడు త్వరలోనే మంత్రులలో ఆనందాన్ని కలిగిస్తాడు.
5.133.39
किं नु मे मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ।
किमाभरणकृत्यं ते किं भोगैर्जीवितेन वा । ॥ ५.१३३.३९ ॥
నన్ను చూడని ఈ భూమి మొత్తంలో, నీకు ఆభరణాల వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? భోగాలతో లేదా జీవితంతో ఏమి ప్రయోజనం?
5.133.40
पैरर्विहन्यमानस्य जीवितेनापि किं फलम् ।
निर्मन्युकानां ये लोका द्विषन्तस्तानवाप्नुयुः ।
ये त्वादृतात्मनां लोकाः सुहृदस्तान्व्रजन्तु नः ॥ ५.१३३.४० ॥
శత్రువులచే నాశనం చేయబడుతున్నవానికి జీవితంతో ఏమి ప్రయోజనం? కోపం లేనివారి లోకాలను ద్వేషించేవారు పొందుదురు గాక. ఆత్మగౌరవం గలవారి లోకాలను మా మిత్రులు పొందుదురు గాక.
5.133.41
भृत्यैर्विहीयमानानां परपिण्डोपजीविनाम् ।
कृपणानामसत्वानां मा वृत्तिमनुवर्तिथाः ॥ ५.१३३.४१ ॥
సేవకులచే విడిచిపెట్టబడి, ఇతరుల ఆహారంపై జీవించే, దీనులైన, బలహీనుల జీవన విధానాన్ని అనుసరించకు.
5.133.42
अनु त्वां तात जीवन्तु ब्राह्मणाः सुहृदस्तथा ।
पर्यन्यमिव भूतानि देवा इव शतक्रतुम् ॥ ५.१३३.४२ ॥
ప్రియ కుమారా, బ్రాహ్మణులు, మిత్రులు నిన్ను అనుసరించి జీవించుదురు గాక; ప్రాణులు మేఘాన్ని, దేవతలు ఇంద్రుని ఆశ్రయించి బ్రతికినట్లు.
5.133.43
यमाजीवन्ति पुरुषं सर्वभूतानि संजय ।
पक्वं द्रुममिवासाद्य तस्य जीवितमर्थवत् ॥ ५.१३३.४३ ॥
ఓ సంజయా, పండిన వృక్షాన్ని చేరి ప్రాణులు జీవించినట్లు, ఎవనిపై సర్వ ప్రాణులు జీవిస్తాయో, అతని జీవితం అర్థవంతమైనది.
5.133.44
यस्य शूरस्य विक्रान्तैरेधन्ते बान्धवाः सुखम् ।
त्रिदशा इव शक्रस्य साधु तस्येह जीवितम् ॥ ५.१३३.४४ ॥
ఏ శూరుని పరాక్రమం వల్ల బంధువులు సుఖంగా వర్ధిల్లుతారో, ఇంద్రుని వల్ల దేవతలవలె, ఇహలోకంలో అతని జీవితం సఫలం.
5.133.45
स्वबाहुबलमाश्रित्य योहि जीवति मानवः ।
स लोके लभते कीर्तिं परत्र च शुभां गतिम् ॥ ५.१३३.४५ ॥
తన భుజబలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని జీవించే మానవుడు ఈ లోకంలో కీర్తిని పొందుతాడు, పరలోకంలో శుభగతిని కూడా పొందుతాడు.