ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.133.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विदुलायाश्च संवादं पुत्रस्य च परन्तप ॥ ५.१३३.१ ॥
ଏଠାରେ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି—ବିଦୁଲା ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ।
5.133.2
ततः श्रेयश्च भूयश्च यथावद्वक्तुमर्हसि ।
यशस्विनी मन्युमती कुले जाता विभावरी ॥ ५.१३३.२ ॥
ତା'ପରେ ଶ୍ରେୟ ଓ ଆହୁରି, ଯଥାବତ୍ କହିବା ତୁମ୍ଭର ଉଚିତ। ଯଶସ୍ୱିନୀ, ମନ୍ୟୁମତୀ ବିଭାବରୀ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
5.133.3
क्षत्रधर्मरता दान्ता विदुला दीर्घदर्शिनी ।
विश्रुता राजसंसत्सु श्रुतवाक्या बहुश्रुता ॥ ५.१३३.३ ॥
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ରତ, ସଂଯମୀ, ଦୂରଦର୍ଶିନୀ ବିଦୁଲା ରାଜସଭାରେ ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ସେ ବହୁଶ୍ରୁତା ଥିଲେ।
5.133.4
विदुला नाम राजन्या जगर्हे पुत्रमौरसम् ।
निर्जितं सिन्धुराजेन शयानं दीनचेतसम् ॥ ५.१३३.४ ॥
ବିଦୁଲା ନାମକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜକନ୍ୟା ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ଦୀନଚିତ୍ତ ହୋଇ ଶୋଇଥିବା ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ରକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
5.133.5
अनन्दन मया जात द्विषतां हर्षवर्धन ।
न मया त्वं न पित्रा च जातः क्वाभ्यागतोह्यसि ॥ ५.१३३.५ ॥
ହେ ଆନନ୍ଦହୀନ! ହେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହର୍ଷ ବଢ଼ାଉଥିବା! ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଜନ୍ମିନ, ପିତାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିନ। ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ?
5.133.6
निर्मन्युश्चाप्यसङ्ख्येयः पुरुषः क्लीबसाधनः ।
यावज्जीवं निराशोऽसि कल्याणाय धुरं वह ॥ ५.१३३.६ ॥
ତୁମେ ନିର୍ମନ୍ୟୁ, ଅସଂଖ୍ୟ ଓ କ୍ଲୀବଙ୍କ ଉପାୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର। ଜୀବନସାରା ତୁମେ ନିରାଶ; କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଧୁରା ବହ।
5.133.7
माऽऽत्मानमवमन्यस्व मैनमल्पेन बीभरः ।
मनः कृत्वा सुकल्याणं मा भैस्त्वं प्रतिसंहर ॥ ५.१३३.७ ॥
ନିଜକୁ ଅବଜ୍ଞା କରନା; ଏହାକୁ ଅଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ପୋଷନା। ମନକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କରି ଭୟ କରନା; ତାହାକୁ ସଂଯତ କର।
5.133.8
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा शेष्वैवं पराजितः ।
अमित्रान्नन्दयन्सर्वान्निर्मानो बन्धुशोकदः ॥ ५.१३३.८ ॥
ଉଠ, ହେ କାପୁରୁଷ! ଏପରି ପରାଜିତ ହୋଇ ଶୋଇ ରହନା। ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି, ମାନହୀନ ହୋଇ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଶୋକ ଦେଉ ନାହିଁ।
5.133.9
सुपूरा वै कुनदिका सुपूरो मुषिकाञ्जलिः ।
सुसंतोषः कापुरुषः स्वल्पकेनैव तुष्यति ॥ ५.१३३.९ ॥
ଛୋଟ ପୋଖରୀ ସହଜରେ ପୂରିଯାଏ; ମୂଷାର ଅଞ୍ଜଳି ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପୂରିଯାଏ। କାପୁରୁଷ ଅତ୍ୟଧିକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅଳ୍ପରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ।
5.133.10
अप्यहेरारुजन्दंष्ट्रामाश्वेव निधनं व्रज ।
अपि वा संशयं प्राप्य जीवितेऽपि पराक्रमेः ॥ ५.१३३.१० ॥
ସାପର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କର; ଅଥବା ସଂଶୟରେ ପଡ଼ି ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ।
5.133.11
अप्यरेः श्येनवच्छिद्रं पश्येस्त्वं विपरिक्रमन् ।
विवदन्वाऽथवा तूष्णीं व्योम्नीवापरिशङ्कितः ॥ ५.१३३.११ ॥
ବାଜ ପରି ଘୂରି ଘୂରି ଶତ୍ରୁର ଛିଦ୍ର ଦେଖ; ଅଥବା ବିବାଦ କରି କିମ୍ବା ନୀରବ ରହି, ଆକାଶ ପରି ସନ୍ଦେହହୀନ ରୁହ।
5.133.12
त्वमेवं प्रेतवच्छेषे कस्माद्वज्रहतो यथा ।
उत्तिष्ठ हे कापुरुष मा स्वाप्सीः शत्रुनिर्जितः ॥ ५.१३३.१२ ॥
ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ଶବ ପରି ଶୋଇଛ, ବଜ୍ରାହତ ପରି? ଉଠ, ହେ କାପୁରୁଷ! ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ଶୋଇବ ନାହିଁ।
5.133.13
माऽस्तं गमस्त्वं कृपणो वि श्रूयस्व स्वकर्मणा ।
मा मध्ये मा जघन्ये त्वं माऽधो भूस्तिष्ठ गर्जितः ॥ ५.१३३.१३ ॥
ତୁମେ ଦୀନ ହୋଇ ଅସ୍ତ ହୁଅ ନାହିଁ; ନିଜ କର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଅ। ମଧ୍ୟରେ, ପଛରେ କିମ୍ବା ତଳେ ରୁହ ନାହିଁ; ଗର୍ଜନ କରି ଛିଡ଼ା ହୁଅ।
5.133.14
अलातं तिन्दुकस्येव मुहूर्तमपि हि ज्वल ।
मा तुषाग्निरिवानर्चिर्धूमायस्व जिजीविषुः ॥ ५.१३३.१४ ॥
ତିନ୍ଦୁକ ଗଛର ଜଳନ୍ତା କାଠ ପରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହେଲେ ହେଁ ଜଳ। ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଭୂଷିର ଅଗ୍ନି ପରି ଶିଖାବିହୀନ ଧୂଆଁ ଦିଅ ନାହିଁ।
5.133.15
मुहूर्तं ज्वलितं श्रेयो न च धूमायितं चिरम् ।
मा ह स्म कस्यचिद्गेहे जनी राज्ञः स्वरीमृदुः ॥ ५.१३३.१५ ॥
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜଳିବା ଶ୍ରେୟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧୂଆଁ ଦେବା ନୁହେଁ। କାହାରି ଘରେ ରାଜାର ମାତା ପରି, କୋମଳ ସ୍ୱରରେ ବସି ରୁହ ନାହିଁ।
5.133.16
कृत्वा मानुष्यकं कर्म सृत्वाऽऽजिं यावदुत्तमम् ।
धर्मस्यानृण्यमाप्नोति न चात्मानं विगर्हते ॥ ५.१३३.१६ ॥
ମାନବୋଚିତ କର୍ମ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥିତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇ, ମଣିଷ ଧର୍ମର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କରେ ନାହିଁ।
5.133.17
अलब्ध्वा यदि वा लब्ध्वा नानुशोचति पण्डितः ।
आनन्तर्यं चारभते न प्राणानां धनायते ॥ ५.१३३.१७ ॥
ମିଳିଲେ ବା ନ ମିଳିଲେ, ପଣ୍ଡିତ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ। ସେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରେ; ପ୍ରାଣକୁ ଧନ ବୋଲି ଭାବେ ନାହିଁ।
5.133.18
उद्भावयस्वं वीर्यं वा तां वा गच्छ ध्रुवां गतिम् ।
धर्मं पुत्राग्रतः कृत्वा किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१८ ॥
ତୁମ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ, ନଚେତ୍ ସେହି ସ୍ଥିର ଗତି ପାଅ। ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧର୍ମକୁ ରଖି, କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ବଞ୍ଚିଛ?
5.133.19
इष्टापूर्तं हि ते क्लीब कीर्तिश्च सकला हता ।
विच्छिन्नं भोगमूलं ते किंनिमित्तं हि जीवसि ॥ ५.१३३.१९ ॥
ହେ କ୍ଲୀବ! ତୁମର ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ କୀର୍ତ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ତୁମର ଭୋଗର ମୂଳ ଛିନ୍ନ ହୋଇଛି; ତେବେ କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ବଞ୍ଚିଛ?
5.133.20
शत्रुर्निमञ्जता ग्राह्यो जङ्घायां प्रपतिष्यता ।
विपरिच्छिन्नमूलोऽपि न विषीदेत्कथंचन ॥ ५.१३३.२० ॥
ଡୁବୁଥିବା ଲୋକେ ଶତ୍ରୁକୁ ଜଙ୍ଘରେ ଧରିବା ଉଚିତ; ପଡ଼ୁଥିବା ଓ ମୂଳ ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବିଷାଦ ନ କରୁ।
5.133.21
उद्यम्य धुरमुत्कर्षेदाजानेयकतं स्मरन् ।
कुरु सत्वं च मानं च विद्धि पौरुषमात्मनः । ॥ ५.१३३.२१ ॥
ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱର କର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି ଯୁଆଳି ଉଠାଇ ଟାଣ; ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ମାନ ଧାରଣ କର; ନିଜର ପୌରୁଷକୁ ନିଜର ବୋଲି ଜାଣ।
5.133.22
उद्भावय कुलं मग्नं त्वत्कृते स्वयमेव हि ।
यस्य वृत्तं न जल्पन्ति मानवा महदद्भुतम् ॥ ५.१३३.२२ ॥
ତୁମ ଯୋଗୁଁ ବୁଡ଼ିଥିବା କୁଳକୁ ତୁମେ ନିଜେ ଉଠାଅ; ଯାହାର ମହାନ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଚରଣ ମଣିଷମାନେ କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ହୁଅ ନାହିଁ।
5.133.23
राशिवर्धनमात्रं स नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
दाने तपसि सत्ये च यस्य नोच्चरितं यशः ॥ ५.१३३.२३ ॥
ସେ କେବଳ ଧନରାଶି ବଢ଼ାଉଥିବା ଲୋକ; ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟରେ ଯାହାର ଯଶ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇନାହିଁ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ନୁହେଁ, ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
5.133.24
विद्यायामर्थलाभे वा मातुरुच्चार एव सः ।
श्रुतेन तपसा वाऽपि श्रिया वा विक्रमेण वा ॥ ५.१३३.२४ ॥
ବିଦ୍ୟା କିମ୍ବା ଧନଲାଭରେ ଯେ ସଫଳ ନୁହେଁ, ସେ ମାତାର ମଳ ପରି; ଶ୍ରୁତ, ତପସ୍ୟା, ଶ୍ରୀ କିମ୍ବା ବିକ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ (ଯେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନୁହେଁ) ସେ ସେହିପରି।
5.133.25
जनान्योऽभिभवत्यन्यान्कर्मणा हि स वै पुमान् ।
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ॥ ५.१३३.२५ ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରେ, ସେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପୁରୁଷ। ତୁମେ ନୀଚ ଓ ଭିକ୍ଷୁକ ପରି ଜୀବନ ଖୋଜିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.133.26
नृशंस्यामयशस्यां च दुःखां कापुरुषोचिताम् ।
यमेनमभिनन्देयुरमित्राः पुरुषं कृशम् ॥ ५.१३३.२६ ॥
ଏହା କ୍ରୂର, ଅପଯଶଜନକ, ଦୁଃଖଦାୟକ ଏବଂ କାପୁରୁଷଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ। ଏପରି ଦୁର୍ବଳ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି ଶତ୍ରୁମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
5.133.27
लोकस्य समवज्ञातं निहीनासनवाससम् ।
अहोलाभकरं हीनमल्पजीवनमल्पकम् ॥ ५.१३३.२७ ॥
ଯିଏ ଜଗତରେ ତିରସ୍କୃତ, ଯାହାର ଆସନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ନୀଚ, ଯିଏ ଅଳ୍ପ ଲାଭ ଦିଏ, ହୀନ, ଅଳ୍ପ ଜୀବନ ଥିବା ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର।
5.133.28
नेदृशं बन्धुमासाद्य बान्धवः सुखमेधते ।
अवृत्त्यैव विपत्स्यामो वयं राष्ट्रात्प्रवासिताः ॥ ५.१३३.२८ ॥
ଏପରି ଆତ୍ମୀୟ ପାଇ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଜୀବିକାର ଅଭାବରେ, ରାଜ୍ୟରୁ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇ ଆମେ ବିନଷ୍ଟ ହେବୁ।
5.133.29
सर्वकामरसैर्हीनाः स्थानभ्रष्टा अकिंचनाः ।
अवल्गुकारिण सत्सु कुलवंशस्य नाशनम् ॥ ५.१३३.२९ ॥
ସମସ୍ତ କାମସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସ୍ଥାନଭ୍ରଷ୍ଟ, ନିରାଶ୍ରୟ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, କୁଳବଂଶର ନାଶକ ଆମେ ହେବୁ।
5.133.30
कलिं पुत्रप्रवादेन सञ्जय त्वामजीजनम् ।
निरमर्षं निरुत्साहं निर्वीर्यमरिनन्दनम् ॥ ५.१३३.३० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ପୁତ୍ର ନାମରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କଳି (ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ) ରୂପେ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି — କ୍ରୋଧହୀନ, ଉତ୍ସାହହୀନ, ବୀର୍ଯ୍ୟହୀନ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା।
5.133.31
मा स्म सीमन्तिनी काचिञ्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ।
मा धूमाय ज्वलात्यन्तमाक्रम्य जहि शात्रवान् ॥ ५.१३३.३१ ॥
କୌଣସି ନାରୀ ଏପରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନ ଦେଉ; ଧୂଆଁ ପରି ଧୀରେ ଧୀରେ ନ ଜଳି, ଆକ୍ରମଣ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କର।
5.133.32
ज्वल मूर्धन्यमित्राणां मुहूर्तमपि वा क्षणम् ।
एतावानेव पुरुषो यदमर्षी यदक्षमी ॥ ५.१३३.३२ ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏକ କ୍ଷଣ ବା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜ୍ୱଳ। ପୁରୁଷ ବୋଲି ଏତିକି—ଯେ କ୍ରୋଧୀ ଓ କ୍ଷମାହୀନ।
5.133.33
क्षमावान्निरमर्षश्च नैव स्त्री न पुनः पुमान् ।
संतोषो वै श्रियं हन्ति तथाऽनुक्रोश एव च ॥ ५.१३३.३३ ॥
କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ କ୍ରୋଧରହିତ ଲୋକ ନା ନାରୀ, ନା ପୁରୁଷ। ସନ୍ତୋଷ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ରୀକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ସେହିପରି କରୁଣା ମଧ୍ୟ।
5.133.34
अनुत्थानभये चोभे निरीहो नाश्रुते महत् ।
एभ्यो निकृतिपापेभ्यः प्रमुञ्चात्मानमात्मना ॥ ५.१३३.३४ ॥
ଉଠିବାର ଭୟ ଓ ଦୁଇଟିରେ (ଆଳସ୍ୟ ଓ କରୁଣା) ଗ୍ରସ୍ତ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଲୋକ ମହତ୍ ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ। ଏହି ପାପମୟ ପ୍ରବଞ୍ଚନାରୁ ନିଜକୁ ନିଜ ବଳରେ ମୁକ୍ତ କର।
5.133.35
आयसं हृदयं कृत्वा मृगयस्व पुनः स्वकम् ।
परं विषहते यस्मात्तस्मात्पुरुष उच्यते ॥ ५.१३३.३५ ॥
ହୃଦୟକୁ ଲୌହମୟ କରି ପୁଣି ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଖୋଜ। କାରଣ ଯେ ଅନ୍ୟକୁ (ଶତ୍ରୁକୁ) ସହେ, ସେ ହିଁ ପୁରୁଷ ବୋଲି କଥିତ।
5.133.36
तमाहुर्व्यर्थनामानं स्त्रीवद्य इह जीवति ।
शूरस्योर्जितसत्वस्य सिंहविक्रान्तचारिणः ॥ ५.१३३.३६ ॥
ଏଠାରେ ଯେ ନାରୀ ପରି ବଞ୍ଚେ, ତାକୁ 'ବ୍ୟର୍ଥ ନାମ' ବିଶିଷ୍ଟ କୁହାଯାଏ—ଶୂରବୀର, ବଳବାନ, ସିଂହ ପରାକ୍ରମରେ ଚାଲୁଥିବା ପୁରୁଷର (ଏହା ବିପରୀତ)।
5.133.37
दिष्टभावं गतस्यापि विषये मोदते प्रजा ।
य आत्मनः प्रियमुखे हित्वा मृगयते श्रियम् ॥ ५.१३३.३७ ॥
ଭାଗ୍ୟବଶରେ ପତିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜା ଆନନ୍ଦିତ ରହନ୍ତି। ଯେ ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଛାଡି ସମ୍ପଦ ଖୋଜେ।
5.133.38
अमात्यानामथो हर्षमादधात्यचिरेण सः ॥ ५.१३३.३८ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
5.133.39
किं नु मे मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ।
किमाभरणकृत्यं ते किं भोगैर्जीवितेन वा । ॥ ५.१३३.३९ ॥
ମୋତେ ନ ଦେଖୁଥିବା ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ତୁମର ଅଳଙ୍କାରର କି ଉପଯୋଗ? ଭୋଗ କିମ୍ବା ଜୀବନରେ କି ଲାଭ?
5.133.40
पैरर्विहन्यमानस्य जीवितेनापि किं फलम् ।
निर्मन्युकानां ये लोका द्विषन्तस्तानवाप्नुयुः ।
ये त्वादृतात्मनां लोकाः सुहृदस्तान्व्रजन्तु नः ॥ ५.१३३.४० ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜୀବନରେ କି ଲାଭ? କ୍ରୋଧରହିତଙ୍କ ଯେଉଁ ଲୋକ, ବିଦ୍ୱେଷୀମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକ ପାଆନ୍ତୁ। ଆତ୍ମସମ୍ମାନୀଙ୍କ ଯେଉଁ ଲୋକ, ଆମ ମିତ୍ରମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
5.133.41
भृत्यैर्विहीयमानानां परपिण्डोपजीविनाम् ।
कृपणानामसत्वानां मा वृत्तिमनुवर्तिथाः ॥ ५.१३३.४१ ॥
ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ, ପରର ଅନ୍ନରେ ବଞ୍ଚୁଥିବା, ଦୀନ ଓ ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରନାହିଁ।
5.133.42
अनु त्वां तात जीवन्तु ब्राह्मणाः सुहृदस्तथा ।
पर्यन्यमिव भूतानि देवा इव शतक्रतुम् ॥ ५.१३३.४२ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚନ୍ତୁ, ଯେପରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମେଘ ଓ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।
5.133.43
यमाजीवन्ति पुरुषं सर्वभूतानि संजय ।
पक्वं द्रुममिवासाद्य तस्य जीवितमर्थवत् ॥ ५.१३३.४३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ପାଚିଲା ବୃକ୍ଷ ନିକଟେ ଯାଇ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେପରି ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସାର୍ଥକ।
5.133.44
यस्य शूरस्य विक्रान्तैरेधन्ते बान्धवाः सुखम् ।
त्रिदशा इव शक्रस्य साधु तस्येह जीवितम् ॥ ५.१३३.४४ ॥
ଯାହାର ଶୂରତାର ପରାକ୍ରମରେ ବାନ୍ଧବମାନେ ସୁଖରେ ବଢନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି, ଏହି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସଫଳ।
5.133.45
स्वबाहुबलमाश्रित्य योहि जीवति मानवः ।
स लोके लभते कीर्तिं परत्र च शुभां गतिम् ॥ ५.१३३.४५ ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ବଞ୍ଚେ, ସେ ଏ ଲୋକରେ କୀର୍ତ୍ତି ପାଏ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଗତି ପାଏ।