Mahābhārata · Adhyāya 5.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.134.1
अथैतस्यामवस्थायां पौरुषं हातुमिच्छसि ।
निहीनसेवितं मार्गं गमिष्यस्यचिरादिव ॥ ५.१३४.१ ॥
Ahora, en esta situación, deseas abandonar el valor viril, y pronto recorrerás el camino seguido por los viles.
5.134.2
यो हि तेजो यथाशक्ति न कर्शयति विक्रमात् ।
क्षत्रियो जीविताकाङ्क्षी स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ ५.१३४.२ ॥
Al kṣatriya que, deseando vivir, no disminuye su vigor mediante el valor según su fuerza, la gente lo considera ciertamente un ladrón.
5.134.3
अर्थवन्त्युपपन्नानि वाक्यानि गुणवन्ति च ।
नैव संप्राप्नुवन्ति त्वां मुमूर्षुमिव भेषजम् ॥ ५.१३४.३ ॥
Las palabras llenas de sentido, bien fundadas y virtuosas ni siquiera llegan a ti, como la medicina no llega al moribundo.
5.134.4
सन्ति वै सिन्धुराजस्य सन्तुष्टा न तथा जनाः ।
दौर्बल्यादासते मूढा व्यसतौघपतीक्षिणः ॥ ५.१३४.४ ॥
Ciertamente hay gentes del rey de Sindhu que no están tan satisfechas; los necios se sientan, por debilidad, esperando un torrente de desgracias.
5.134.5
सहायोपचितिं कृत्वा व्यवसाय्य ततस्ततः ।
अनुदुष्येयुरपरे पश्यन्तस्तव पौरुषम् ॥ ५.१३४.५ ॥
Tras reunir aliados y organizarse por aquí y por allá, otros, al ver tu valor viril, se volverían contra ti.
5.134.6
तैः कृत्वा सह संघातं गिरिदुर्गालयं चर ।
काले व्यसनमाकाङ्क्षन्नैवायमजरामरः ॥ ५.१३४.६ ॥
Forma una alianza con ellos y habita en una fortaleza de montaña; espera la calamidad en el momento oportuno, pues él no es inmortal ni eterno.
5.134.7
सञ्जयो नामतश्च त्वं न च पश्यामि तत्त्वयि ।
अन्वर्थनामा भव मे पुत्र मा व्यर्थनामकः ॥ ५.१३४.७ ॥
Llevas el nombre de Sañjaya, pero no lo veo en ti. Hijo mío, sé alguien cuyo nombre corresponde a su sentido; no seas alguien de nombre vacío.
5.134.8
सम्यग्दृष्टिर्महाप्राज्ञो बालं त्वां ब्राह्मणोऽब्रवीत् ।
अयं प्राप्य महत्कृच्छ्रं पुनर्वृद्धिं गमिष्यति ॥ ५.१३४.८ ॥
El brahmán de visión recta y gran sabiduría te habló cuando eras niño: 'Este, habiendo sufrido una gran adversidad, volverá a prosperar.'
5.134.9
तस्य स्मरन्ती वचनमाशंसे विजयं तव ।
तस्मात्तात ब्रवीमि त्वां वक्ष्यामि च पुनःपुनः ॥ ५.१३४.९ ॥
Recordando sus palabras, espero tu victoria. Por eso, querido hijo, te hablo, y lo diré una y otra vez.
5.134.10
यस्य ह्यर्थाभिनिर्वृत्तौ भवन्त्याप्यायिताः परे ।
तस्यार्थसिद्धिर्नियता नयेष्वर्थानुसारिणः ॥ ५.१३४.१० ॥
Para aquel en cuyo logro de sus fines otros también se fortalecen, el éxito de sus propósitos es seguro, si sigue el fin mediante políticas acertadas.
5.134.11
समृद्धिरसमृद्धिर्वा पूर्वेषां मम सञ्जय ।
एवं विद्वान्युद्धमना भव मा प्रत्युपाहरः ॥ ५.१३४.११ ॥
Oh Sañjaya, ya fuera próspera o adversa la fortuna de mis antepasados, sabiéndolo, pon tu mente en la batalla y no retrocedas.
5.134.12
नातः पापीयसीं कांचिदवस्थां शम्बरोऽब्रवीत् ।
यत्र नैवाद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते ॥ ५.१३४.१२ ॥
Śambara dijo que no hay condición más perversa que esta, donde no se ve comida ni hoy ni mañana por la mañana.
5.134.13
पतिपुत्रवधादेतत्परमं दुःखमब्रवीत् ।
दारिद्र्यमिति यत्प्रोक्तं पर्यायमरणं हि तत् ॥ ५.१३४.१३ ॥
Dijo que este es un dolor mayor que la muerte del esposo y del hijo. Lo que se llama pobreza es, en efecto, una especie de muerte.
5.134.14
अहं महाकुले जाता ह्रदाद्ध्रदमिवागता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी भर्त्रा परमपूजिता ॥ ५.१३४.१४ ॥
Nací en una gran familia y llegué como llega un lago a otro. Señora, toda auspiciosa, muy honrada por mi esposo.
5.134.15
महार्हमाल्याभरणां सुमृष्टाम्बरवाससम् ।
पुरा हृष्टः सुहृद्वर्गो मामपश्यत्सुहृद्गताम् ॥ ५.१३४.१५ ॥
Antes, adornada con guirnaldas y joyas preciosas, vestida con finas telas pulidas, mi círculo de amigos me miraba con alegría cuando llegaba entre ellos.
5.134.16
यदा मां चैव भार्यां च द्रष्टासि भृशदुर्बलाम् ।
न तदा जीवितेनार्थो भविता तव सञ्जय ॥ ५.१३४.१६ ॥
Sañjaya, cuando veas a mí y a tu esposa extremadamente débiles, entonces tu vida no tendrá sentido.
5.134.17
दासकर्मकरान्भृत्यानाचार्यर्त्विक्पुरोहितान् ।
अवृत्त्याऽस्मान्प्रजहतो दृष्ट्वा किं जीवितेन ते ॥ ५.१३४.१७ ॥
Al ver que abandonamos, por falta de sustento, a los sirvientes que hacen trabajos serviles, a los maestros, a los sacerdotes oficiantes y a los purohitas, ¿de qué sirve tu vida?
5.134.18
यदि कृत्यं न पश्यामि तवाद्याहं यथा पुरा ।
श्लाघनीयं यशस्यं च का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ५.१३४.१८ ॥
Si hoy no veo en ti, como antes, el deber digno de alabanza y que trae gloria, ¿qué paz puede haber para mi corazón?
5.134.19
नेति चेद्ब्राह्मणं ब्रूयां दीर्येत हृदयं मम ।
न ह्यद न च मे भर्ता नेति ब्राह्मणमुक्तवान् ॥ ५.१३४.१९ ॥
Si dijera 'no' al brahmán, mi corazón se rompería. Hoy no tengo hijo ni esposo, y no se le ha dicho 'no' al brahmán.
5.134.20
वयमाश्रयणीयाः स्म न श्रोतारः परस्य च ।
अन्यमासाद्य जीवन्ती परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ ५.१३४.२० ॥
Nosotras somos quienes deben ser protegidas, no quienes escuchan a otro. Si acudo a otro para vivir, abandonaré la vida.
5.134.21
अपारे भव नः पारमप्लवे भव नः प्लवः ।
कुरुष्व स्थानमस्थाने मृतान्सञ्जीवयस्व नः ॥ ५.१३४.२१ ॥
Sé nuestra orilla en lo sin orilla; sé nuestra balsa en lo sin balsa. Haz un lugar de lo que no es lugar; devuélvenos la vida a nosotros, los muertos.
5.134.22
सर्वे ते शत्रवः शक्या न चेञ्जीवितुमर्हसि ।
अथ चेदीदृशीं वृत्तिं क्लीबामभ्युपपद्यसे ॥ ५.१३४.२२ ॥
Todos tus enemigos pueden ser vencidos, si deseas vivir, y debes hacerlo. Pero si en cambio adoptas una forma de vida tan cobarde,
5.134.23
निर्विण्णात्मा हतमना मुञ्चैतां पापजीविकाम् ।
एकशत्रुवधेनैव शूरो गच्छति विश्रुतिम् ॥ ५.१३४.२३ ॥
Con el ánimo abatido y la mente quebrada, abandona este modo de vida pecaminoso. Con dar muerte a un solo enemigo, el héroe alcanza la fama.
5.134.24
इन्द्रो वृत्रवधेनैव महेन्द्रः समपद्यत ।
माहेन्द्रं च ग्रहं लेभे लोकानां चेश्वरोऽभवत् ॥ ५.१३४.२४ ॥
Indra se convirtió en Mahendra solo por la muerte de Vṛtra. Obtuvo la dignidad de Mahendra y se volvió señor de los mundos.
5.134.25
नाम विश्राव्य वै शङ्ख्ये शत्रूनाहूय दंशितान् ।
सेनाग्रं चापि विद्राव्य हत्वा वा पुरुषं वरम् ॥ ५.१३४.२५ ॥
Habiendo proclamado su nombre en la batalla, habiendo desafiado a los enemigos armados, habiendo puesto en fuga la vanguardia del ejército, o habiendo matado a algún hombre excelente—
5.134.26
यदैव लभते वीरः सुयुद्धेन महद्यशः ।
तदैव प्रव्यथन्तेऽस्य शत्रवो विनमन्ति च ॥ ५.१३४.२६ ॥
Cuando el héroe obtiene gran gloria mediante una buena batalla, entonces sus enemigos se estremecen y se inclinan.
5.134.27
त्यक्त्वात्मानं रणे दक्षं शूरं कापुरुषा जनाः ।
अवशास्तर्पयन्ति स्म सर्वकामसमृद्धिभिः ॥ ५.१३४.२७ ॥
Los hombres cobardes, impotentes, colman con la abundancia de todos los deseos al valiente y diestro que ha entregado su vida en la batalla.
5.134.28
राज्यं चाप्युग्रवि भ्रंशं संशयो जीवितस्य वा ।
न लब्धस्य हि शत्रोर्वै शेषं कुर्वन्ति साधवः ॥ ५.१३४.२८ ॥
Aunque el reino se pierda terriblemente o la vida esté en duda, los buenos no dejan resto alguno del enemigo una vez alcanzado.
5.134.29
स्वर्गद्वारोपमं राज्यमथवाप्यमृतोपमम् ।
रुद्धमेकायनं मत्वा पतोल्मुक इवारिषु ॥ ५.१३४.२९ ॥
Considera el reino, que es como la puerta del cielo o como el néctar, como el único camino que debe retenerse, como una antorcha que cae entre los enemigos.
5.134.30
जहि शत्रून्रणे राजन्स्वधर्मनुपालय ।
मा त्वा दृशं सुकृपणं शत्रूणां भयवर्धनम् ॥ ५.१३४.३० ॥
Mata a los enemigos en la batalla, oh rey, y cumple tu propio deber; que los enemigos no te vean como un ser lamentable que aumente su temor.
5.134.31
अस्मदीयैश्च शोचिद्भिर्नदद्भिश्च परैर्वृतम् ।
अपि त्वां नानुपश्येयं दीनाद्दीनमिवास्थितम् ॥ ५.१३४.३१ ॥
Rodeado de los nuestros llorando y de enemigos rugiendo, que nunca te vea de pie como el más desdichado de los desdichados.
5.134.32
हृप्य सौवीरकन्याभिः श्लाघस्वार्थैर्यथा पुरा ।
मा च सैन्धवकन्यानामवसन्नो वशं गमः ॥ ५.१३४.३२ ॥
Deléitate con las doncellas de Sauvīra y regocíjate en tus riquezas como antes; pero no caigas, abatido, bajo el dominio de las doncellas de Sindh.
5.134.33
युवा रूपेण संपन्नो विद्ययाभिजनेन च ।
यत्त्वादृशो विकुर्वीत यशस्वी लोकविश्रुतः ॥ ५.१३४.३३ ॥
¿Podría un joven como tú, dotado de belleza, saber y noble linaje, glorioso y famoso en el mundo, comportarse así?
5.134.34
अधुर्यवच्च वोढव्ये मन्ये मरणमेव तत् ।
यदि त्वामनुपश्यामि परस्य प्रियवादिनम् ॥ ५.१३४.३४ ॥
Si te veo hablando con agrado para complacer a otro, lo tengo por la muerte misma, como un buey incapaz de cargar el yugo.
5.134.35
पृष्ठतोऽनुव्रजन्तं वा का शान्तिर्हृदयस्य मे ।
नास्मिञ्जातु कुले जातो गच्छेद्योन्यस्य पृष्ठतः । ॥ ५.१३४.३५ ॥
¿Qué paz tendría mi corazón viéndote seguir a otro por detrás? Nadie nacido en esta familia jamás va detrás de otro.
5.134.36
न त्वं परस्यानुचरस्तात जीवितुमर्हसि ।
अहं हि क्षत्रहृदयं वेद यत्परिशाश्वतम् ॥ ५.१३४.३६ ॥
Querido hijo, no eres digno de vivir como seguidor de otro. Sé que el corazón de un guerrero es eternamente así.
5.134.37
पूर्वैः पूर्वतरैः प्रोक्तं परैः परतरैरपि ।
शाश्वतं चाव्ययं चैव प्रजापतिविनिर्मितम् ॥ ५.१३४.३७ ॥
Lo han proclamado los antiguos y los aún más antiguos, y los posteriores y los aún más posteriores; es eterno e imperecedero, creado por el Señor de las criaturas (Prajāpati).
5.134.38
यो वै कश्चिदिहाजातः क्षत्रियः क्षत्रधर्मवित् ।
भयाद्वृत्तिसमीक्षो वा न नमेदिह कस्यचित् ॥ ५.१३४.३८ ॥
Cualquier kṣatriya que nazca aquí, conociendo el deber del guerrero, no debe inclinarse ante nadie por miedo ni por calcular su sustento.
5.134.39
उद्यच्छेदेव न नमेदुद्यमो ह्येव पौरुषम् ।
अप्यपर्वणि भज्येत न नमेतेह कस्यचित् ॥ ५.१३४.३९ ॥
Debe alzarse y no inclinarse, pues el esfuerzo mismo es la hombría. Aunque se quiebre en una articulación en un momento desfavorable, no debe inclinarse ante nadie aquí.
5.134.40
मातङ्गो मत्त इव च परीयात्स महामनाः ।
ब्राह्मणेभ्यो नमेन्नित्यं धर्मायैव च सञ्जय ॥ ५.१३४.४० ॥
Como un elefante enloquecido, que se mueva aquel magnánimo; y ante los brahmanes que se incline siempre únicamente por el dharma, oh Sañjaya.
5.134.41
नियच्छन्नितरान्वर्णान्विनिघ्नन्सर्वदुष्कृतः ।
ससहायोऽसहायो वा यावज्जीवं तथा भवेत् ॥ ५.१३४.४१ ॥
Dominando a las otras clases y castigando a todos los malhechores, con aliados o sin aliados, así debe ser mientras viva.