మహాభారతం · అధ్యాయం 5.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.134.1
अथैतस्यामवस्थायां पौरुषं हातुमिच्छसि ।
निहीनसेवितं मार्गं गमिष्यस्यचिरादिव ॥ ५.१३४.१ ॥
ఇప్పుడు ఈ స్థితిలో నీవు పౌరుషాన్ని విడిచిపెట్టగోరుతున్నావు; నీచులు అనుసరించే మార్గంలో త్వరలోనే నడుస్తావు.
5.134.2
यो हि तेजो यथाशक्ति न कर्शयति विक्रमात् ।
क्षत्रियो जीविताकाङ्क्षी स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ ५.१३४.२ ॥
ప్రాణాశతో తన శక్తికి తగినట్లు పరాక్రమంతో తన తేజస్సును తగ్గించుకోని క్షత్రియుణ్ణి ప్రజలు దొంగ అనే అంటారు.
5.134.3
अर्थवन्त्युपपन्नानि वाक्यानि गुणवन्ति च ।
नैव संप्राप्नुवन्ति त्वां मुमूर्षुमिव भेषजम् ॥ ५.१३४.३ ॥
అర్థవంతమైనవి, తగినవి, గుణవంతమైనవి అయిన మాటలు కూడా నిన్ను చేరడం లేదు; మరణోన్ముఖునికి ఔషధం చేరనట్లు.
5.134.4
सन्ति वै सिन्धुराजस्य सन्तुष्टा न तथा जनाः ।
दौर्बल्यादासते मूढा व्यसतौघपतीक्षिणः ॥ ५.१३४.४ ॥
సింధురాజు ప్రజలు సంతృప్తితో లేరు; మూఢులు బలహీనతతో కష్టాల ప్రవాహాన్ని ఎదురుచూస్తూ కూర్చున్నారు.
5.134.5
सहायोपचितिं कृत्वा व्यवसाय्य ततस्ततः ।
अनुदुष्येयुरपरे पश्यन्तस्तव पौरुषम् ॥ ५.१३४.५ ॥
మిత్ర సైన్యాన్ని కూడగట్టి, అక్కడక్కడ నిర్వహించి, ఇతరులు నీ పౌరుషాన్ని చూసి నీపై తిరుగుబాటు చేస్తారు.
5.134.6
तैः कृत्वा सह संघातं गिरिदुर्गालयं चर ।
काले व्यसनमाकाङ्क्षन्नैवायमजरामरः ॥ ५.१३४.६ ॥
వారితో కలిసి కూటమి ఏర్పరచి, కొండదుర్గంలో నివసించు; తగిన సమయంలో ఆపద కోసం ఎదురుచూడు; ఇతడు ముసలితనం, మరణం లేనివాడు కాడు.
5.134.7
सञ्जयो नामतश्च त्वं न च पश्यामि तत्त्वयि ।
अन्वर्थनामा भव मे पुत्र मा व्यर्थनामकः ॥ ५.१३४.७ ॥
నీవు పేరుకు సంజయుడివే, కానీ నీలో అది నాకు కనిపించడం లేదు. కుమారా, నీ పేరుకు తగినవాడివి కమ్ము; పేరుకు మాత్రమే ఉన్నవాడివి కావద్దు.
5.134.8
सम्यग्दृष्टिर्महाप्राज्ञो बालं त्वां ब्राह्मणोऽब्रवीत् ।
अयं प्राप्य महत्कृच्छ्रं पुनर्वृद्धिं गमिष्यति ॥ ५.१३४.८ ॥
సమ్యక్ దృష్టి కలిగి, మహాప్రాజ్ఞుడైన బ్రాహ్మణుడు ఈ బాలుని గురించి చెప్పాడు: 'ఇతడు గొప్ప కష్టాన్ని పొందినా మళ్ళీ అభివృద్ధిని పొందుతాడు.'
5.134.9
तस्य स्मरन्ती वचनमाशंसे विजयं तव ।
तस्मात्तात ब्रवीमि त्वां वक्ष्यामि च पुनःपुनः ॥ ५.१३४.९ ॥
అతని మాటలను స్మరిస్తూ నేను నీ విజయాన్ని ఆశిస్తున్నాను. కావున ప్రియ కుమారా, నీకు నేను చెబుతున్నాను, పదే పదే చెబుతాను.
5.134.10
यस्य ह्यर्थाभिनिर्वृत्तौ भवन्त्याप्यायिताः परे ।
तस्यार्थसिद्धिर्नियता नयेष्वर्थानुसारिणः ॥ ५.१३४.१० ॥
ఎవని ప్రయోజనసిద్ధిలో ఇతరులు కూడా పోషింపబడతారో, అతనికి నీతులను అనుసరించి ప్రయోజనసిద్ధి నిశ్చయం.
5.134.11
समृद्धिरसमृद्धिर्वा पूर्वेषां मम सञ्जय ।
एवं विद्वान्युद्धमना भव मा प्रत्युपाहरः ॥ ५.१३४.११ ॥
సంజయా, నా పూర్వీకుల సమృద్ధి లేదా అసమృద్ధి ఏదైనా సరే, ఇది తెలుసుకుని యుద్ధంపై మనసు పెట్టు; వెనుకంజ వేయకు.
5.134.12
नातः पापीयसीं कांचिदवस्थां शम्बरोऽब्रवीत् ।
यत्र नैवाद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते ॥ ५.१३४.१२ ॥
ఇంతకంటే దుర్భరమైన స్థితి మరొకటి లేదని శంబరుడు చెప్పాడు; అక్కడ ఈ రోజూ, రేపు ఉదయమూ ఆహారం కనిపించదు.
5.134.13
पतिपुत्रवधादेतत्परमं दुःखमब्रवीत् ।
दारिद्र्यमिति यत्प्रोक्तं पर्यायमरणं हि तत् ॥ ५.१३४.१३ ॥
భర్త, కుమారుడి వధ కంటే ఇది గొప్ప దుఃఖమని ఆమె చెప్పింది. దారిద్ర్యం అని పిలువబడేది నిజానికి ఒక విధమైన మరణమే.
5.134.14
अहं महाकुले जाता ह्रदाद्ध्रदमिवागता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी भर्त्रा परमपूजिता ॥ ५.१३४.१४ ॥
నేను గొప్ప కులంలో జన్మించాను; ఒక సరస్సు నుండి మరొక సరస్సుకు వచ్చినట్లు వచ్చాను. ప్రభురాలిగా, సర్వమంగళగా, భర్తచేత అత్యంత గౌరవించబడ్డాను.
5.134.15
महार्हमाल्याभरणां सुमृष्टाम्बरवाससम् ।
पुरा हृष्टः सुहृद्वर्गो मामपश्यत्सुहृद्गताम् ॥ ५.१३४.१५ ॥
పూర్వం విలువైన మాలలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, చక్కగా మెరిసిన వస్త్రాలు ధరించి, మిత్రుల మధ్యకు వచ్చినప్పుడు, మిత్రవర్గం సంతోషంగా నన్ను చూసేది.
5.134.16
यदा मां चैव भार्यां च द्रष्टासि भृशदुर्बलाम् ।
न तदा जीवितेनार्थो भविता तव सञ्जय ॥ ५.१३४.१६ ॥
సంజయా, నన్ను, నీ భార్యను అత్యంత బలహీనులుగా నువ్వు చూసినప్పుడు, అప్పుడు నీకు జీవితంలో ప్రయోజనం ఉండదు.
5.134.17
दासकर्मकरान्भृत्यानाचार्यर्त्विक्पुरोहितान् ।
अवृत्त्याऽस्मान्प्रजहतो दृष्ट्वा किं जीवितेन ते ॥ ५.१३४.१७ ॥
జీవనోపాధి లేక మేము దాస కర్మలు చేసే సేవకులను, ఆచార్యులను, ఋత్విజులను, పురోహితులను విడిచిపెట్టడం నువ్వు చూస్తే, నీ జీవితం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం?
5.134.18
यदि कृत्यं न पश्यामि तवाद्याहं यथा पुरा ।
श्लाघनीयं यशस्यं च का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ५.१३४.१८ ॥
పూర్వంలా ఈనాడు నీ నుంచి ప్రశంసనీయమైన, కీర్తిదాయకమైన కర్తవ్యాన్ని నేను చూడలేకపోతే, నా హృదయానికి ఏ శాంతి ఉంటుంది?
5.134.19
नेति चेद्ब्राह्मणं ब्रूयां दीर्येत हृदयं मम ।
न ह्यद न च मे भर्ता नेति ब्राह्मणमुक्तवान् ॥ ५.१३४.१९ ॥
నేను బ్రాహ్మణునితో 'లేదు' అని అంటే నా హృదయం పగిలిపోతుంది. ఈ రోజు నాకు కుమారుడూ లేడు, భర్తా లేడు; బ్రాహ్మణునికి 'లేదు' అని చెప్పబడలేదు.
5.134.20
वयमाश्रयणीयाः स्म न श्रोतारः परस्य च ।
अन्यमासाद्य जीवन्ती परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ ५.१३४.२० ॥
మేము ఆశ్రయం ఇవ్వదగినవారము; ఇతరులకు చెవియొగ్గేవారము కాము. మరొకరి వద్దకు వెళ్లి బ్రతకడం కంటే నేను ప్రాణాన్నే విడిచిపెడతాను.
5.134.21
अपारे भव नः पारमप्लवे भव नः प्लवः ।
कुरुष्व स्थानमस्थाने मृतान्सञ्जीवयस्व नः ॥ ५.१३४.२१ ॥
అంతులేని చోట మాకు తీరంగా ఉండు; నావ లేని చోట మాకు నావగా ఉండు. తగని స్థానాన్ని స్థానంగా చెయ్యి; మృతులమైన మమ్ములను పునర్జీవింపజేయి.
5.134.22
सर्वे ते शत्रवः शक्या न चेञ्जीवितुमर्हसि ।
अथ चेदीदृशीं वृत्तिं क्लीबामभ्युपपद्यसे ॥ ५.१३४.२२ ॥
నీ శత్రువులందరినీ జయించడం సాధ్యమే; నువ్వు బ్రతకాలనుకుంటే అలా చేయాలి. అలా కాకుండా ఇలాంటి పిరికితనపు జీవనాన్ని నువ్వు ఆశ్రయిస్తే,
5.134.23
निर्विण्णात्मा हतमना मुञ्चैतां पापजीविकाम् ।
एकशत्रुवधेनैव शूरो गच्छति विश्रुतिम् ॥ ५.१३४.२३ ॥
నిరాశతో కూలిన మనసుతో ఉండక, ఈ పాపపు జీవనాన్ని వదిలిపెట్టు. ఒక్క శత్రువును సంహరించినా శూరుడు ప్రఖ్యాతి పొందుతాడు.
5.134.24
इन्द्रो वृत्रवधेनैव महेन्द्रः समपद्यत ।
माहेन्द्रं च ग्रहं लेभे लोकानां चेश्वरोऽभवत् ॥ ५.१३४.२४ ॥
వృత్రుని సంహరించడం వల్లనే ఇంద్రుడు మహేంద్రుడయ్యాడు. అతను మహేంద్ర పదవిని పొంది లోకాలకు ప్రభువయ్యాడు.
5.134.25
नाम विश्राव्य वै शङ्ख्ये शत्रूनाहूय दंशितान् ।
सेनाग्रं चापि विद्राव्य हत्वा वा पुरुषं वरम् ॥ ५.१३४.२५ ॥
యుద్ధభూమిలో తన పేరును ప్రకటించి, కవచధారులైన శత్రువులను సవాలు చేసి, సైన్యపు ముందుభాగాన్ని తరిమి, లేదా ఒక శ్రేష్ఠ పురుషుడిని చంపి—
5.134.26
यदैव लभते वीरः सुयुद्धेन महद्यशः ।
तदैव प्रव्यथन्तेऽस्य शत्रवो विनमन्ति च ॥ ५.१३४.२६ ॥
వీరుడు మంచి యుద్ధం ద్వారా గొప్ప కీర్తిని పొందినప్పుడే, అతని శత్రువులు భయకంపితులై తలవంచుతారు.
5.134.27
त्यक्त्वात्मानं रणे दक्षं शूरं कापुरुषा जनाः ।
अवशास्तर्पयन्ति स्म सर्वकामसमृद्धिभिः ॥ ५.१३४.२७ ॥
యుద్ధంలో ప్రాణాన్ని త్యజించిన సమర్థుడైన శూరుడిని, పిరికివారు నిస్సహాయులై సర్వ కోరికల సమృద్ధితో తృప్తి పరుస్తారు.
5.134.28
राज्यं चाप्युग्रवि भ्रंशं संशयो जीवितस्य वा ।
न लब्धस्य हि शत्रोर्वै शेषं कुर्वन्ति साधवः ॥ ५.१३४.२८ ॥
రాజ్యం భయంకరంగా నశించినా, లేదా ప్రాణానికే అపాయం కలిగినా, సజ్జనులు చిక్కిన శత్రువును కొంచెమైనా మిగల్చరు.
5.134.29
स्वर्गद्वारोपमं राज्यमथवाप्यमृतोपमम् ।
रुद्धमेकायनं मत्वा पतोल्मुक इवारिषु ॥ ५.१३४.२९ ॥
స్వర్గద్వారంతో సమానమైన, లేదా అమృతంతో సమానమైన రాజ్యాన్ని, శత్రువుల మధ్య రాలే ఉల్కలా, ఏకైక మార్గంగా భావించి అడ్డుకోవాలి.
5.134.30
जहि शत्रून्रणे राजन्स्वधर्मनुपालय ।
मा त्वा दृशं सुकृपणं शत्रूणां भयवर्धनम् ॥ ५.१३४.३० ॥
రాజా, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించు; నీ స్వధర్మాన్ని పాటించు; శత్రువుల భయాన్ని పెంచే అత్యంత దీనుడిగా నిన్ను వారు చూడకూడదు.
5.134.31
अस्मदीयैश्च शोचिद्भिर्नदद्भिश्च परैर्वृतम् ।
अपि त्वां नानुपश्येयं दीनाद्दीनमिवास्थितम् ॥ ५.१३४.३१ ॥
మన వారు శోకిస్తూ, శత్రువులు గర్జిస్తూ నిన్ను చుట్టుముట్టి, దీనులలో దీనునిలా నిలబడి ఉండటాన్ని నేను చూడకుండునట్లు.
5.134.32
हृप्य सौवीरकन्याभिः श्लाघस्वार्थैर्यथा पुरा ।
मा च सैन्धवकन्यानामवसन्नो वशं गमः ॥ ५.१३४.३२ ॥
సౌవీర కన్యలతో ఆనందించు, మునుపటిలా సంపదతో గర్వించు; కాని కుంగిపోయి సైంధవ కన్యల వశమైపోకు.
5.134.33
युवा रूपेण संपन्नो विद्ययाभिजनेन च ।
यत्त्वादृशो विकुर्वीत यशस्वी लोकविश्रुतः ॥ ५.१३४.३३ ॥
నీలాంటి యువకుడు, రూపం, విద్య, ఉత్తమ వంశం కలవాడు, కీర్తిమంతుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడు — అలా ప్రవర్తించగలడా?
5.134.34
अधुर्यवच्च वोढव्ये मन्ये मरणमेव तत् ।
यदि त्वामनुपश्यामि परस्य प्रियवादिनम् ॥ ५.१३४.३४ ॥
నీవు ఇతరులకు ప్రియంగా మాట్లాడేవాడుగా నేను చూస్తే, అది మరణమే అని భావిస్తాను — భారం మోయలేని ఎద్దులా.
5.134.35
पृष्ठतोऽनुव्रजन्तं वा का शान्तिर्हृदयस्य मे ।
नास्मिञ्जातु कुले जातो गच्छेद्योन्यस्य पृष्ठतः । ॥ ५.१३४.३५ ॥
వెనుక అనుసరిస్తూ వెళ్లే నిన్ను చూస్తే నా హృదయానికి శాంతి ఎక్కడిది? ఈ వంశంలో పుట్టినవాడు ఎవరూ ఇతరుల వెనుక వెళ్ళడు.
5.134.36
न त्वं परस्यानुचरस्तात जीवितुमर्हसि ।
अहं हि क्षत्रहृदयं वेद यत्परिशाश्वतम् ॥ ५.१३४.३६ ॥
ప్రియ కుమారా, నీవు ఇతరులకు అనుచరుడిగా జీవించడానికి తగినవాడివి కావు. క్షత్రియ హృదయం శాశ్వతంగా ఇలాగే ఉంటుందని నేను ఎరుగుదును.
5.134.37
पूर्वैः पूर्वतरैः प्रोक्तं परैः परतरैरपि ।
शाश्वतं चाव्ययं चैव प्रजापतिविनिर्मितम् ॥ ५.१३४.३७ ॥
పూర్వులూ, వారికంటే పూర్వులైనవారూ, తరువాతి వారూ, వారికంటే తరువాతివారూ ఇది చెప్పారు; ఇది శాశ్వతమైనది, అవ్యయమైనది, ప్రజాపతి సృష్టించినది.
5.134.38
यो वै कश्चिदिहाजातः क्षत्रियः क्षत्रधर्मवित् ।
भयाद्वृत्तिसमीक्षो वा न नमेदिह कस्यचित् ॥ ५.१३४.३८ ॥
ఈ లోకంలో పుట్టిన ఏ క్షత్రియుడైనా, క్షాత్రధర్మం తెలిసినవాడై, భయం వల్లగానీ జీవనోపాధి గురించి ఆలోచించి గానీ ఇక్కడ ఎవరికీ తలవంచకూడదు.
5.134.39
उद्यच्छेदेव न नमेदुद्यमो ह्येव पौरुषम् ।
अप्यपर्वणि भज्येत न नमेतेह कस्यचित् ॥ ५.१३४.३९ ॥
లేచి నిలవాలి, వంగకూడదు; ప్రయత్నమే పౌరుషం. ఒక కీలు వద్దే విరిగిపోయినా, ఇక్కడ ఎవరికీ తలవంచకూడదు.
5.134.40
मातङ्गो मत्त इव च परीयात्स महामनाः ।
ब्राह्मणेभ्यो नमेन्नित्यं धर्मायैव च सञ्जय ॥ ५.१३४.४० ॥
మదించిన ఏనుగులా ఆ మహామనస్వి తిరగాలి; బ్రాహ్మణులకు ఎల్లప్పుడూ ధర్మం కోసమే వంగాలి — ఓ సంజయా.
5.134.41
नियच्छन्नितरान्वर्णान्विनिघ्नन्सर्वदुष्कृतः ।
ससहायोऽसहायो वा यावज्जीवं तथा भवेत् ॥ ५.१३४.४१ ॥
ఇతర వర్ణాలను నియంత్రిస్తూ, దుష్కర్మలు చేసే వారందరినీ శిక్షిస్తూ, సహాయులతో గానీ సహాయులు లేకుండా గానీ, జీవితాంతం అలాగే ఉండాలి.