มหาภารตะ · อัธยายะ 5.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.134.1
अथैतस्यामवस्थायां पौरुषं हातुमिच्छसि ।
निहीनसेवितं मार्गं गमिष्यस्यचिरादिव ॥ ५.१३४.१ ॥
บัดนี้ในสภาพเช่นนี้ ท่านกลับคิดจะละทิ้งความกล้าหาญของบุรุษ และไม่ช้าก็จะเดินบนทางที่คนต่ำช้าเคยเดินไป
5.134.2
यो हि तेजो यथाशक्ति न कर्शयति विक्रमात् ।
क्षत्रियो जीविताकाङ्क्षी स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ ५.१३४.२ ॥
กษัตริย์ผู้ใดที่ปรารถนาชีวิต แต่ไม่ยอมลดทอนพลังของตนด้วยความกล้าหาญตามกำลังที่มี ผู้คนย่อมรู้จักเขาว่าเป็นขโมยเช่นกัน
5.134.3
अर्थवन्त्युपपन्नानि वाक्यानि गुणवन्ति च ।
नैव संप्राप्नुवन्ति त्वां मुमूर्षुमिव भेषजम् ॥ ५.१३४.३ ॥
ถ้อยคำที่มีความหมาย มีเหตุผลรองรับ และเป็นคุณประโยชน์ ก็ไม่อาจเข้าถึงท่านได้ เหมือนยาที่ไปไม่ถึงผู้ที่กำลังใกล้ตาย
5.134.4
सन्ति वै सिन्धुराजस्य सन्तुष्टा न तथा जनाः ।
दौर्बल्यादासते मूढा व्यसतौघपतीक्षिणः ॥ ५.१३४.४ ॥
แท้จริงในหมู่ราษฎรของพระเจ้าสินธุราช มีผู้ที่ไม่พอใจเช่นนั้นอยู่ คนโง่เขลานั่งอยู่ด้วยความอ่อนแอ รอคอยความวิบัติที่หลั่งไหลมาเป็นระลอก
5.134.5
सहायोपचितिं कृत्वा व्यवसाय्य ततस्ततः ।
अनुदुष्येयुरपरे पश्यन्तस्तव पौरुषम् ॥ ५.१३४.५ ॥
เมื่อผู้อื่นรวบรวมพันธมิตรและจัดตั้งกำลังไว้ทั่วทุกแห่ง เขาจะเห็นความกล้าหาญของท่านแล้วหันมาต่อต้านท่าน
5.134.6
तैः कृत्वा सह संघातं गिरिदुर्गालयं चर ।
काले व्यसनमाकाङ्क्षन्नैवायमजरामरः ॥ ५.१३४.६ ॥
จงผูกไมตรีกับพวกเขาแล้วพำนักอยู่ในป้อมบนภูเขา รอให้ความวิบัติมาถึงในเวลาอันควร เพราะคนนี้ไม่ได้เป็นผู้ไม่แก่และไม่ตาย
5.134.7
सञ्जयो नामतश्च त्वं न च पश्यामि तत्त्वयि ।
अन्वर्थनामा भव मे पुत्र मा व्यर्थनामकः ॥ ५.१३४.७ ॥
ท่านมีนามว่าสัญชัย แต่ข้าไม่เห็นความหมายนั้นในตัวท่าน ลูกเอ๋ย จงเป็นผู้ที่นามตรงกับความหมาย อย่าเป็นผู้ที่มีนามไร้ความหมาย
5.134.8
सम्यग्दृष्टिर्महाप्राज्ञो बालं त्वां ब्राह्मणोऽब्रवीत् ।
अयं प्राप्य महत्कृच्छ्रं पुनर्वृद्धिं गमिष्यति ॥ ५.१३४.८ ॥
พราหมณ์ผู้มีวิสัยทัศน์ชอบ และมีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ได้กล่าวถึงท่านผู้ยังเด็กว่า คนนี้เมื่อผ่านความยากลำบากอย่างใหญ่หลวงแล้ว จะกลับไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองอีกครั้ง
5.134.9
तस्य स्मरन्ती वचनमाशंसे विजयं तव ।
तस्मात्तात ब्रवीमि त्वां वक्ष्यामि च पुनःपुनः ॥ ५.१३४.९ ॥
ข้าระลึกถึงถ้อยคำของท่านพราหมณ์ จึงหวังให้ท่านได้ชัยชนะ เพราะฉะนั้นลูกรัก ข้าจึงกล่าวแก่ท่าน และจะกล่าวซ้ำแล้วซ้ำอีก
5.134.10
यस्य ह्यर्थाभिनिर्वृत्तौ भवन्त्याप्यायिताः परे ।
तस्यार्थसिद्धिर्नियता नयेष्वर्थानुसारिणः ॥ ५.१३४.१० ॥
ผู้ที่เมื่อบรรลุผลประโยชน์ คนอื่นๆ ก็ได้รับการหนุนเสริมด้วย ความสำเร็จแห่งประโยชน์ย่อมแน่นอนสำหรับผู้ที่ดำเนินตามประโยชน์ด้วยนโยบายที่ถูกต้อง
5.134.11
समृद्धिरसमृद्धिर्वा पूर्वेषां मम सञ्जय ।
एवं विद्वान्युद्धमना भव मा प्रत्युपाहरः ॥ ५.१३४.११ ॥
โอ สัญชัย ไม่ว่าความรุ่งเรืองหรือความตกต่ำของบรรพบุรุษของข้าจะเป็นเช่นไร เมื่อรู้ดังนี้แล้ว จงตั้งใจมุ่งสู่การรบ และอย่าถอยกลับ
5.134.12
नातः पापीयसीं कांचिदवस्थां शम्बरोऽब्रवीत् ।
यत्र नैवाद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते ॥ ५.१३४.१२ ॥
ท้าวศัมพระกล่าวว่า ไม่มีสภาพใดชั่วร้ายยิ่งกว่านี้อีกแล้ว คือที่ซึ่งไม่เห็นอาหารทั้งในวันนี้และในเช้าวันพรุ่งนี้
5.134.13
पतिपुत्रवधादेतत्परमं दुःखमब्रवीत् ।
दारिद्र्यमिति यत्प्रोक्तं पर्यायमरणं हि तत् ॥ ५.१३४.१३ ॥
นางกล่าวว่า นี่เป็นความทุกข์ยิ่งกว่าการสูญเสียสามีและบุตร สิ่งที่เรียกกันว่าความยากจนนั้นแท้จริงคือความตายอย่างหนึ่ง
5.134.14
अहं महाकुले जाता ह्रदाद्ध्रदमिवागता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी भर्त्रा परमपूजिता ॥ ५.१३४.१४ ॥
ข้าเกิดในตระกูลอันยิ่งใหญ่ และมาถึงที่นี่ดุจสระน้ำหนึ่งไหลมาสู่อีกสระหนึ่ง เป็นนางผู้เป็นใหญ่ เปี่ยมด้วยความเป็นมงคลทั้งปวง และได้รับความเคารพยิ่งจากสามีของข้า
5.134.15
महार्हमाल्याभरणां सुमृष्टाम्बरवाससम् ।
पुरा हृष्टः सुहृद्वर्गो मामपश्यत्सुहृद्गताम् ॥ ५.१३४.१५ ॥
แต่ก่อนข้าประดับด้วยมาลัยและเครื่องอาภรณ์อันมีค่า สวมผ้าที่ขัดเกลาอย่างประณีต เมื่อข้ามาถึงหมู่มิตรสหาย ทุกคนมองดูข้าด้วยความยินดี
5.134.16
यदा मां चैव भार्यां च द्रष्टासि भृशदुर्बलाम् ।
न तदा जीवितेनार्थो भविता तव सञ्जय ॥ ५.१३४.१६ ॥
เมื่อใดที่ท่านได้เห็นข้าและภรรยาของท่านอ่อนแรงลงอย่างมาก โอ สัญชัย เมื่อนั้นชีวิตของท่านก็คงไร้ความหมาย
5.134.17
दासकर्मकरान्भृत्यानाचार्यर्त्विक्पुरोहितान् ।
अवृत्त्याऽस्मान्प्रजहतो दृष्ट्वा किं जीवितेन ते ॥ ५.१३४.१७ ॥
เมื่อเห็นว่าเรากำลังละทิ้งข้ารับใช้ คนรับใช้งานหนัก และครูบาอาจารย์ นักบวชผู้ประกอบพิธี และปุโรหิตประจำราชสำนัก เพราะขาดรายได้เลี้ยงชีพ ชีวิตของท่านจะมีประโยชน์อะไร
5.134.18
यदि कृत्यं न पश्यामि तवाद्याहं यथा पुरा ।
श्लाघनीयं यशस्यं च का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ५.१३४.१८ ॥
หากวันนี้ข้าไม่เห็นหน้าที่อันควรสรรเสริญและนำมาซึ่งเกียรติยศในตัวท่าน ดังที่เคยเห็นมาก่อน ความสงบใดจะมีในหัวใจของข้าได้
5.134.19
नेति चेद्ब्राह्मणं ब्रूयां दीर्येत हृदयं मम ।
न ह्यद न च मे भर्ता नेति ब्राह्मणमुक्तवान् ॥ ५.१३४.१९ ॥
หากข้าจะต้องปฏิเสธพราหมณ์ หัวใจของข้าคงแตกสลาย วันนี้ข้าไม่มีทั้งบุตรและสามี และยังไม่มีคำว่าไม่ได้ถูกกล่าวต่อพราหมณ์เลย
5.134.20
वयमाश्रयणीयाः स्म न श्रोतारः परस्य च ।
अन्यमासाद्य जीवन्ती परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ ५.१३४.२० ॥
พวกเราเป็นผู้ที่ควรพึ่งพิง ไม่ใช่ผู้ฟังคำของผู้อื่น ข้าจะไปหาอีกคนแล้วมีชีวิตอยู่ต่อไปนั้น ข้าขอละทิ้งชีวิตเสียดีกว่า
5.134.21
अपारे भव नः पारमप्लवे भव नः प्लवः ।
कुरुष्व स्थानमस्थाने मृतान्सञ्जीवयस्व नः ॥ ५.१३४.२१ ॥
ขอท่านเป็นฝั่งให้แก่พวกเราในที่ไร้ฝั่ง ขอท่านเป็นแพให้แก่พวกเราในที่ไร้แพ ขอท่านสร้างที่ยืนขึ้นในที่ที่ไม่มีที่ยืน และให้พวกเราที่ตายแล้วกลับฟื้นคืนชีพ
5.134.22
सर्वे ते शत्रवः शक्या न चेञ्जीवितुमर्हसि ।
अथ चेदीदृशीं वृत्तिं क्लीबामभ्युपपद्यसे ॥ ५.१३४.२२ ॥
ศัตรูทั้งหมดของท่านเอาชนะได้ หากท่านปรารถนาจะมีชีวิตอยู่ ท่านก็ควรทำเช่นนั้น แต่หากท่านยอมรับวิถีชีวิตที่ขี้ขลาดเช่นนี้
5.134.23
निर्विण्णात्मा हतमना मुञ्चैतां पापजीविकाम् ।
एकशत्रुवधेनैव शूरो गच्छति विश्रुतिम् ॥ ५.१३४.२३ ॥
ด้วยจิตใจที่ท้อแท้และใจที่ย่อยยับ จงทิ้งการดำรงชีพอันบาปนี้เสีย เพียงแค่สังหารศัตรูเพียงผู้เดียว วีรบุรุษก็ย่อมได้รับชื่อเสียงเลื่องลือ
5.134.24
इन्द्रो वृत्रवधेनैव महेन्द्रः समपद्यत ।
माहेन्द्रं च ग्रहं लेभे लोकानां चेश्वरोऽभवत् ॥ ५.१३४.२४ ॥
พระอินทร์ได้เป็นมเหนทร์ด้วยการสังหารวฤตร์เพียงอย่างเดียว พระองค์ได้รับตำแหน่งมเหนทร์และได้เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งหลาย
5.134.25
नाम विश्राव्य वै शङ्ख्ये शत्रूनाहूय दंशितान् ।
सेनाग्रं चापि विद्राव्य हत्वा वा पुरुषं वरम् ॥ ५.१३४.२५ ॥
เมื่อประกาศนามของตนในการรบ เมื่อท้าทายศัตรูที่สวมเกราะ เมื่อทำให้ทัพหน้าของกองทัพแตกพ่ายไป หรือเมื่อสังหารบุรุษผู้ประเสริฐคนหนึ่ง
5.134.26
यदैव लभते वीरः सुयुद्धेन महद्यशः ।
तदैव प्रव्यथन्तेऽस्य शत्रवो विनमन्ति च ॥ ५.१३४.२६ ॥
เมื่อใดที่วีรบุรุษได้รับเกียรติยศอันยิ่งใหญ่จากการต่อสู้อย่างกล้าหาญ เมื่อนั้นศัตรูของเขาย่อมหวาดหวั่นและก้มศีรษะลง
5.134.27
त्यक्त्वात्मानं रणे दक्षं शूरं कापुरुषा जनाः ।
अवशास्तर्पयन्ति स्म सर्वकामसमृद्धिभिः ॥ ५.१३४.२७ ॥
บุรุษขี้ขลาดทั้งหลายที่ไร้อำนาจ ยอมสละชีวิตของตนในสนามรบเพื่อเลี้ยงดูวีรบุรุษผู้ชำนาญ ด้วยความอุดมสมบูรณ์แห่งความปรารถนาทุกประการ
5.134.28
राज्यं चाप्युग्रवि भ्रंशं संशयो जीवितस्य वा ।
न लब्धस्य हि शत्रोर्वै शेषं कुर्वन्ति साधवः ॥ ५.१३४.२८ ॥
แม้ราชอาณาจักรจะสูญเสียไปอย่างน่ากลัว หรือชีวิตตกอยู่ในความสงสัย คนดีย่อมไม่ปล่อยให้เหลือเศษของศัตรูไว้ เมื่อได้ชัยชนะเหนือศัตรูแล้ว
5.134.29
स्वर्गद्वारोपमं राज्यमथवाप्यमृतोपमम् ।
रुद्धमेकायनं मत्वा पतोल्मुक इवारिषु ॥ ५.१३४.२९ ॥
จงถือราชอาณาจักรที่เปรียบเสมือนประตูสวรรค์ หรือเปรียบเสมือนอมฤต ว่าเป็นหนทางเดียวที่ต้องยึดไว้ให้มั่น ดุจคบเพลิงที่ตกลงท่ามกลางศัตรู
5.134.30
जहि शत्रून्रणे राजन्स्वधर्मनुपालय ।
मा त्वा दृशं सुकृपणं शत्रूणां भयवर्धनम् ॥ ५.१३४.३० ॥
ข้าแต่พระราชา จงสังหารศัตรูในสงคราม และดำรงรักษาธรรมของตนไว้ อย่าให้ศัตรูเห็นท่านเป็นผู้น่าสงสารยิ่งนักผู้เพิ่มความหวาดกลัวให้แก่พวกเขา
5.134.31
अस्मदीयैश्च शोचिद्भिर्नदद्भिश्च परैर्वृतम् ।
अपि त्वां नानुपश्येयं दीनाद्दीनमिवास्थितम् ॥ ५.१३४.३१ ॥
ขอให้ข้าไม่ต้องเห็นท่านยืนอยู่อย่างคนยากจนที่สุดในหมู่คนยากจน ท่ามกลางผู้คนของเราที่กำลังร่ำไห้ และศัตรูที่กำลังคำรามล้อมรอบท่าน
5.134.32
हृप्य सौवीरकन्याभिः श्लाघस्वार्थैर्यथा पुरा ।
मा च सैन्धवकन्यानामवसन्नो वशं गमः ॥ ५.१३४.३२ ॥
จงรื่นรมย์กับหญิงสาวแห่งเมืองเสาวีระ และยินดีในทรัพย์สมบัติดังแต่ก่อน แต่อย่าได้ตกอยู่ใต้อำนาจของหญิงสาวแห่งสินธุ เมื่อจมลงไปในความทุกข์
5.134.33
युवा रूपेण संपन्नो विद्ययाभिजनेन च ।
यत्त्वादृशो विकुर्वीत यशस्वी लोकविश्रुतः ॥ ५.१३४.३३ ॥
ชายหนุ่มเช่นท่าน ผู้พร้อมด้วยรูปงามและความรู้ ทั้งเชื้อสายอันสูงส่ง มีชื่อเสียงและเลื่องลือไปทั่วโลก จะประพฤติเช่นนั้นได้อย่างไรหรือ
5.134.34
अधुर्यवच्च वोढव्ये मन्ये मरणमेव तत् ।
यदि त्वामनुपश्यामि परस्य प्रियवादिनम् ॥ ५.१३४.३४ ॥
หากข้าได้เห็นท่านพูดจาเอาใจผู้อื่นให้เขาพอใจ ข้าถือว่านั่นคือความตาย เหมือนวัวที่ไม่เหมาะจะแบกแอก
5.134.35
पृष्ठतोऽनुव्रजन्तं वा का शान्तिर्हृदयस्य मे ।
नास्मिञ्जातु कुले जातो गच्छेद्योन्यस्य पृष्ठतः । ॥ ५.१३४.३५ ॥
ใจของข้าจะมีความสงบได้อย่างไร เมื่อเห็นท่านเดินตามหลังผู้อื่น ผู้ที่เกิดในตระกูลนี้ไม่เคยตามหลังผู้อื่นเลย
5.134.36
न त्वं परस्यानुचरस्तात जीवितुमर्हसि ।
अहं हि क्षत्रहृदयं वेद यत्परिशाश्वतम् ॥ ५.१३४.३६ ॥
ลูกรัก ท่านไม่สมควรเป็นผู้ติดตามของผู้อื่นแล้วยังมีชีวิตอยู่ ข้ารู้ว่าใจของนักรบนั้นเป็นอยู่เช่นนี้ตลอดกาล
5.134.37
पूर्वैः पूर्वतरैः प्रोक्तं परैः परतरैरपि ।
शाश्वतं चाव्ययं चैव प्रजापतिविनिर्मितम् ॥ ५.१३४.३७ ॥
เป็นสิ่งที่ผู้เฒ่าในอดีต และผู้ที่เก่าแก่ยิ่งกว่านั้น รวมทั้งผู้ที่อยู่ภายหลังและยิ่งภายหลังต่อไปอีกได้กล่าวไว้ว่า เป็นสิ่งนิรันดร์และไม่เสื่อมสูญ ซึ่งพระประชาบดีทรงสร้างขึ้น
5.134.38
यो वै कश्चिदिहाजातः क्षत्रियः क्षत्रधर्मवित् ।
भयाद्वृत्तिसमीक्षो वा न नमेदिह कस्यचित् ॥ ५.१३४.३८ ॥
กษัตริย์ผู้ใดก็ตามที่เกิดในโลกนี้ ผู้รู้ธรรมของนักรบ ไม่ควรก้มศีรษะให้ใครในโลกนี้เพราะความกลัว หรือเพราะคำนึงถึงการดำรงชีพของตน
5.134.39
उद्यच्छेदेव न नमेदुद्यमो ह्येव पौरुषम् ।
अप्यपर्वणि भज्येत न नमेतेह कस्यचित् ॥ ५.१३४.३९ ॥
เขาควรลุกขึ้นยืนและไม่ก้มศีรษะ เพราะความพยายามนั้นแหละคือความเป็นชาย แม้จะหักลงที่ข้อต่อในเวลาที่ไม่เป็นมงคล เขาก็ไม่ควรก้มศีรษะให้ใครในโลกนี้
5.134.40
मातङ्गो मत्त इव च परीयात्स महामनाः ।
ब्राह्मणेभ्यो नमेन्नित्यं धर्मायैव च सञ्जय ॥ ५.१३४.४० ॥
ข้าแต่สญชัย บุรุษผู้มีใจยิ่งใหญ่นั้นพึงเดินไปดุจช้างที่คลั่ง และควรก้มศีรษะต่อพราหมณ์อยู่เสมอ เพื่อธรรมเท่านั้น
5.134.41
नियच्छन्नितरान्वर्णान्विनिघ्नन्सर्वदुष्कृतः ।
ससहायोऽसहायो वा यावज्जीवं तथा भवेत् ॥ ५.१३४.४१ ॥
ควบคุมวรรณะอื่น ๆ และปราบผู้ประพฤติชั่วทั้งปวง ไม่ว่าจะมีพันธมิตรหรือไม่มีพันธมิตร ก็พึงเป็นเช่นนั้นตลอดชั่วชีวิต