マハーバーラタ · 章 5.135
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.135.1
कृष्णायसस्येव च ते संहत्य हृदयं कृतम् ।
मम मातस्त्वकरुणे वीरप्रज्ञे ह्यमर्षणे ॥ ५.१३५.१ ॥
お前の心は黒鉄を溶かし合わせて作られたかのようだ。母よ、お前は情け知らずで、英雄の知恵を持ち、まことに不寛容だ。
5.135.2
अहो क्षत्रसमाचारो यत्र मामितरं यथा ।
नियोजयसि युद्धाय परमातेव मां तथा ॥ ५.१३५.२ ॥
ああ、これが戦士の振る舞いか。お前は私をよその子のように戦へ送る。まるで継母が送るように。
5.135.3
ईदृशं वचनं ब्रूयाद्भवती पुत्रमेकजम् ।
किं नु ते मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ॥ ५.१३५.३ ॥
ただ一人の息子を持つ母がこのような言葉を言うだろうか。私のいない大地を見ながら、お前はなぜこう言えるのか。
5.135.4
किमाभरणकृत्येन किं भोगैर्जीवितेन वा ।
मयि वा सङ्गरहते प्रियपुत्रे विशेषतः ॥ ५.१३५.४ ॥
愛しい息子である私が戦で奪われるなら、装身具も、快楽も、命さえも何になろうか。
5.135.5
सर्वावस्था हि विदुषां तात धर्मार्थकारणात् ।
तावेवाभिसमीक्ष्याहं सञ्जय त्वामचूजुदम् ॥ ५.१३५.५ ॥
愛しい子よ、賢者のあらゆる境遇は法と利のためにある。サンジャヤよ、この二つを熟慮した上で、私はお前を励ますのだ。
5.135.6
स समीक्ष्य क्रमोपेतो मुख्यः कालोऽयमागतः ।
अस्मिंश्चेदागते काले कार्यं न प्रतिपद्यसे ॥ ५.१३५.६ ॥
それを熟慮すれば、順序どおりに来た主要な時がここに来た。この時が来てもお前が義務を果たさないなら——
5.135.7
असंभावितरूपस्त्वमानृशंस्यं करिष्यसि ।
तं त्वामयशसा स्पृष्टं न ब्रूयां यदि सञ्जय ॥ ५.१३५.७ ॥
サンジャヤよ、お前は想像もできぬほど無慈悲なことをするであろう。不名誉に汚れたお前に、もし私が言わなければ。
5.135.8
खरीवात्सल्यमाहुस्तन्निःसामर्थ्यमहेतुकम् ।
सद्भिर्विगर्हितं मार्गं त्यज मूर्खनिषेवितम् ॥ ५.१३५.८ ॥
それは驢馬のような無益な情愛と呼ばれ、無力で理由のないものだ。善人が非難し愚者が歩むこの道を捨てよ。
5.135.9
अविद्या वै महत्यस्ति यामिमां संश्रिताः प्रजाः ।
तव स्याद्यदि सद्वृत्तं तेन मे त्वं प्रियो भवेः ॥ ५.१३५.९ ॥
これらの民が頼る大いなる無明がある。お前の行いが善良であるなら、それによって私に愛しい者となろう。
5.135.10
धर्मार्थगुणयुक्तेन नेतरेण कथञ्चन ।
दैवमानुषयुक्तेन सद्भिराचरितेन च ॥ ५.१३५.१० ॥
法と利と徳を備え、神と人の秩序に適い、善人が行うその道によってのみであり、他のいかなる道によっても決してない。
5.135.11
यो ह्येवमविनीतेन रमते पुत्रनप्तृणा ।
अनुत्थानवता चापि दुर्विनीतेन दुर्धिया ॥ ५.१३५.११ ॥
このように、不従順で努力せず、行儀悪く、悪い心の息子や孫と楽しむ者は。
5.135.12
रमते यस्तु पुत्रेण मोघं तस्य प्रजाफलम् ।
अकुर्वन्तो हि कर्माणि कुर्वन्तो निन्दितानि च ॥ ५.१३५.१२ ॥
息子と楽しむ者の、子孫という果実は無益である。彼らは務めを果たさず、非難される行いをするからだ。
5.135.13
सुखं नैवेह नामुत्र लभन्ते पुरुषाधमाः ।
युद्धाय क्षत्रियः सृष्टः सञ्जयेह जयाय च ।
क्रूराय कर्मणे नित्यं प्रजानां परिपालने ॥ ५.१३५.१३ ॥
此の世でも来世でも、卑しい人々は幸福を得ない。サンジャヤよ、クシャトリヤは戦いのため、この世での勝利のため、そして民を守るという過酷な務めのために創られたのだ。
5.135.14
जयन्वा वध्यमानो वा प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ।
न शक्रभवने पुण्ये दिवि तद्विद्यते सुखम्।
यदमित्रान्वशे कृत्वा क्षत्रियः सुखमेधते ॥ ५.१३५.१४ ॥
勝っても討たれても、クシャトリヤはインドラの世界に至る。インドラの聖なる館にも天界にも、敵を従えて幸福に栄えるクシャトリヤのような喜びはない。
5.135.15
मन्युना दह्यमानेह पुरुषेण मनस्विना ।
निकृतेनेह बहुशः शत्रून्प्रति जिगीषया ॥ ५.१३५.१५ ॥
ここでは、怒りに燃え、幾度も辱められた気概ある人が、敵に打ち勝ちたいという思いに駆られている。
5.135.16
आत्मानं वा परित्यज्य शत्रुं वा विनिपात्य च ।
प्राप्यते नेह शान्तिर्हि नित्यमेव तु सञ्जय ।
अतोन्येन प्रकारेण शान्तिरस्य कुतो भवेत् ॥ ५.१३५.१६ ॥
自らを捨てるか、敵を打ち倒すかによってのみ、ここでは平安が得られる。サンジャヤよ、いつもそうだ。ほかのどんな方法で彼に平安があるというのか。
5.135.17
इह प्राज्ञो हि पुरुषः स्वल्पमप्रियमिच्छति ।
यस्य स्वल्पं प्रियं लोके ध्रुवं तस्याल्पमप्रियम् ॥ ५.१३५.१७ ॥
ここでは賢者は少しの不快を望む。世で少しの快楽を得る者には、確かに少しの不快があるからだ。
5.135.18
प्रियाभावाच्च पुरुषो नैव प्राप्नोति शोभनम् ।
ध्रुवं चाभावमभ्येति गत्वा गङ्गेव सागरम् ॥ ५.१३५.१८ ॥
愛しいものを失えば、人は決して吉祥を得ない。ガンガーが海に至って消えるように、必ず滅びに至る。
5.135.19
नेयं मतिस्त्वया वाच्या मातः पुत्रे विशेषतः ।
कारुण्यमेव पश्य त्वं भूत्वेह जडमूकवत् ॥ ५.१३५.१९ ॥
母上、この考えは口にすべきではありません、特に息子には。ここでは愚かで口のきけない者のようになり、ただ憐れみを見てください。
5.135.20
अतो मे भूयसी नन्दिर्यदेवमनुपश्यसि ।
चोद्यं मां चोदयस्येतद्भृशं वै चोदयामि ते ॥ ५.१३५.२० ॥
あなたがそのように見てくれるので、私は大いに喜ばしい。この件であなたは私を促し、私もあなたを大いに促す。
5.135.21
अथ त्वां पूजयिष्यामि हत्वा वै सर्वसैन्धवान् ।
अहं पश्यामि विजयं कृच्छ्रभाविनमेव ते ॥ ५.१३५.२१ ॥
今、私はあなたを讃えましょう、すべてのサインダヴァを殺した後に。苦難を経てのみ訪れるあなたの勝利が見えます。
5.135.22
अकोशस्यासहायस्य कुतः सिद्धिर्जयो मम ।
इत्यवस्थां विदित्वैतामात्मनात्मनि दारुणाम् ॥ ५.१३५.२२ ॥
財宝もなく助けもない私に、どうして成就や勝利が来ようか。自分の内でこの恐ろしい状態を知って。
5.135.23
राज्याद्भावो निवृत्तो मे त्रिदिवादिव दृष्कृतः ।
ईदृशं भवती कंचिदुपायमनुपश्यति ॥ ५.१३५.२३ ॥
王国から私の立場は失われた、悪行の者が天から堕ちるように。尊き御方よ、そのような方策を何か見出してください。
5.135.24
तन्मे परिणतप्रज्ञे सम्यक्प्रब्रूहि पृच्छते ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यथावदनुशासनम् ॥ ५.१३५.२४ ॥
それゆえ、成熟した知恵の人よ、問う私に余すところなく教えてください。その教えはすべて、そのとおりに実行いたします。
5.135.25
पुत्र नात्मावमन्तव्यः पूर्वाभिरसमृद्धिभिः ।
अभूत्वा हि भवन्त्यर्था भूत्वा नश्यन्ति चापरे।
अमर्षेणैव चाप्यर्था नारब्धव्याः सुबालिशैः ॥ ५.१३५.२५ ॥
わが子よ、過去の不運のゆえに自分を軽んじてはならない。ある目的は存在していなかったのに生じ、ある目的は存在した後に滅びる。そして怒りだけで事を始めてはならない、愚か者ならなおさらだ。
5.135.26
सर्वेषां कर्मणां तात फले नित्यमनित्यता ।
अनित्यमिति जानन्तो न भवन्ति भवन्ति च ॥ ५.१३५.२६ ॥
愛する息子よ、あらゆる行為の結果には常に無常がある。これを知る者は成就しないこともあり、成就することもある。
5.135.27
अथ ये नैव कुर्वन्ति नैव जातु भवन्ति ते ।
ऐकगुण्यमनीहायामभावः कर्मणां फलम् ॥ ५.१३५.२७ ॥
さて、まったく行為しない者は決して成就しない。無為には一つの筋があるのみで、行為の果報とはその不在である。
5.135.28
अथ द्वैगुण्यमीहायां फलं भवति वा नवा ।
यस्य प्रागेव विदिता सर्वार्थानामनित्यता ॥ ५.१३५.२८ ॥
さて、努力には二重の筋があり、その果報は来るかもしれず、来ないかもしれない。すべての目的の無常をあらかじめ知っている者にとって。
5.135.29
नुदेद्वृद्धिसमृद्धी स प्रतिकूले नृपात्मज ।
उत्थातव्यं जागृतव्यं योक्तव्यं भूतिकर्मसु ॥ ५.१३५.२९ ॥
王子よ、逆境にあっては、彼は成長と繁栄を追い払ってしまうだろう。立ち上がり、目覚めて注意を保ち、繁栄をもたらす仕事に励まねばならない。
5.135.30
भविष्यतीत्येव मनः कृत्वा सततमव्यथैः ।
मङ्गलानि पुरस्कृत्य ब्राह्मणांश्चेश्वरैः सह ॥ ५.१३५.३० ॥
「必ず成就する」と心に定め、常に動揺せず、吉祥の儀式を先に立て、バラモンと諸侯とともに行動せよ。
5.135.31
प्राज्ञस्य नृपतेराशु वृद्धिर्भवति पुत्रक ।
अभिवर्तति लक्ष्मीस्तं प्राचीमिव दिवाकरः ॥ ५.१३५.३१ ॥
わが子よ、賢明な王の繁栄は速やかに訪れる。吉祥女神は太陽が東へ向かうように彼へと向かう。
5.135.32
निदर्शनान्युपायांश्च बहून्युद्धर्षणानि च ।
अनुदर्शितरूपोऽसि पश्यामि कुरु पौरुषम् ॥ ५.१३५.३२ ॥
多くの手本、方策、奮い立たせる励ましがある。あなたの本性は明らかだ。私には見える、男らしい努力をせよ。
5.135.33
पुरुषार्थमभिप्रेतं समाहर्तुमिहार्हसि ।
क्रुद्धान्लुब्धान्परिक्षीणानवलिप्तान्विमानितान् ॥ ५.१३५.३३ ॥
ここで、あなたが望む人の目的を集めるべきだ。怒れる者、貪る者、衰えた者、驕る者、侮辱された者を。
5.135.34
स्पर्धिनश्चैव ये केचित्तान्युक्त उपधारय ।
एतेन त्वं प्रकारेण महतो भेत्स्यसे गणान्।
महावेग इवोद्धूतो मातरिश्वा बलाहकान् ॥ ५.१३५.३४ ॥
さらに、どんな競争相手もよく見極めよ。こうしてあなたは大軍を打ち砕くだろう。激しい速さで起こった風が雲を散らすように。
5.135.35
तेषामग्रप्रदायी स्याः कल्पोत्थायी प्रियंवदः ।
ते त्वां प्रियं करिष्यन्ति पुरोधास्यन्ति च ध्रुवम् ॥ ५.१३५.३५ ॥
彼らに先んじて報いる者となり、ふさわしい時に立ち上がり、優しく語る者となれ。彼らはあなたを喜ばせるだろう。きっとあなたを先頭に立てるだろう。
5.135.36
यदैव शत्रुर्जानीयात्सपत्नं त्यक्तजीवितम् ।
तदैवास्मादुद्विजेत सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ ५.१३५.३६ ॥
敵が、競争相手は命を捨てた者だと知ったならば、その時こそ家に入り込んだ蛇から離れるように、彼から身を引くべきである。
5.135.37
तं विदित्वा पराक्रान्तं वशे न कुरुते यदि ।
निर्वादैर्निर्वदेदेनमन्ततस्तद्भविष्यति ॥ ५.१३५.३७ ॥
彼が勇敢だと知りながらも服従しないならば、和やかな言葉でなだめるべきである。結局はそうなるであろう。
5.135.38
निर्वादादास्पदं लब्धा धनवृद्धिर्भविष्यति ।
धनवन्तं हि मित्राणि भजन्ते चाश्रयन्ति च ॥ ५.१३५.३८ ॥
和やかな言葉によって足場を得れば、富は増すであろう。友は富める者に近づき、その庇護を求めるからである。
5.135.39
स्खलितार्थं पुनस्तानि सन्त्यजन्ति च बान्धवाः ।
नह्यस्मिन्नाश्रयन्ते च जुगुप्सन्ते च तादृशम् ॥ ५.१३५.३९ ॥
富が傾いた者は、親族からまた見捨てられる。誰もその者に頼らず、そうした人を軽蔑さえする。
5.135.40
शत्रुं कृत्वा यः सहायं विश्वासमुपगच्छति ।
स न संभाव्यमेवैतद्यद्राज्यं प्राप्नुयादिति ॥ ५.१३५.४० ॥
敵を味方として信頼を寄せる者は、王国を手に入れることはできないと考えられる。