మహాభారతం · అధ్యాయం 5.135
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.135.1
कृष्णायसस्येव च ते संहत्य हृदयं कृतम् ।
मम मातस्त्वकरुणे वीरप्रज्ञे ह्यमर्षणे ॥ ५.१३५.१ ॥
నీ హృదయం నల్ల ఇనుమును కలిపి చేసినట్లుంది. ఓ తల్లీ, నువ్వు దయలేనిదానవు, వీర బుద్ధిగలదానవు, నిజంగా అసహనశీలివి.
5.135.2
अहो क्षत्रसमाचारो यत्र मामितरं यथा ।
नियोजयसि युद्धाय परमातेव मां तथा ॥ ५.१३५.२ ॥
అయ్యో, ఇది క్షత్రియ ఆచారం! ఇతరులను పంపినట్లు నన్ను యుద్ధానికి పంపుతున్నావు; సవతితల్లి వలె నన్ను పంపుతున్నావు.
5.135.3
ईदृशं वचनं ब्रूयाद्भवती पुत्रमेकजम् ।
किं नु ते मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ॥ ५.१३५.३ ॥
ఒకే కొడుకు ఉన్న తల్లి ఇలాంటి మాటలు అనగలదా? నేనులేని భూమినంతా చూస్తున్న నీవు ఇలా ఎలా అనగలవు?
5.135.4
किमाभरणकृत्येन किं भोगैर्जीवितेन वा ।
मयि वा सङ्गरहते प्रियपुत्रे विशेषतः ॥ ५.१३५.४ ॥
ఆభరణాలతో ఏమిటి, భోగాలతో ఏమిటి, జీవితంతో ఏమిటి? నా ప్రియపుత్రుడను, ముఖ్యంగా యుద్ధంలో నన్ను కోల్పోతే?
5.135.5
सर्वावस्था हि विदुषां तात धर्मार्थकारणात् ।
तावेवाभिसमीक्ष्याहं सञ्जय त्वामचूजुदम् ॥ ५.१३५.५ ॥
ప్రియ కుమారా, విజ్ఞుల సమస్త స్థితులు ధర్మార్థాల కారణంగానే ఉంటాయి. సంజయా, ఈ రెండింటినే పరిశీలించి నేను నిన్ను ప్రోత్సహిస్తున్నాను.
5.135.6
स समीक्ष्य क्रमोपेतो मुख्यः कालोऽयमागतः ।
अस्मिंश्चेदागते काले कार्यं न प्रतिपद्यसे ॥ ५.१३५.६ ॥
దానిని పరిశీలిస్తే, ఇదిగో క్రమంగా వచ్చిన ప్రధాన కాలం వచ్చింది. ఈ కాలం వచ్చినప్పుడు నువ్వు కర్తవ్యాన్ని స్వీకరించకపోతే—
5.135.7
असंभावितरूपस्त्वमानृशंस्यं करिष्यसि ।
तं त्वामयशसा स्पृष्टं न ब्रूयां यदि सञ्जय ॥ ५.१३५.७ ॥
సంజయా, నీవు ఊహించలేని విధంగా కరుణలేని పని చేస్తావు; అపకీర్తితో కళంకితుడైన నిన్ను నేను చెప్పకపోతే.
5.135.8
खरीवात्सल्यमाहुस्तन्निःसामर्थ्यमहेतुकम् ।
सद्भिर्विगर्हितं मार्गं त्यज मूर्खनिषेवितम् ॥ ५.१३५.८ ॥
దీనిని గాడిదలాంటి నిరర్థక ప్రేమ అంటారు; ఇది నిస్సహాయత, కారణం లేనిది. సజ్జనులు నిందించిన, మూర్ఖులు అనుసరించే ఈ మార్గాన్ని విడిచిపెట్టు.
5.135.9
अविद्या वै महत्यस्ति यामिमां संश्रिताः प्रजाः ।
तव स्याद्यदि सद्वृत्तं तेन मे त्वं प्रियो भवेः ॥ ५.१३५.९ ॥
ఈ ప్రజలు ఆశ్రయించుకున్న గొప్ప అజ్ఞానం ఉంది. నీ ప్రవర్తన సద్వర్తనమైతే, దానివలన నీవు నాకు ప్రియుడవవుతావు.
5.135.10
धर्मार्थगुणयुक्तेन नेतरेण कथञ्चन ।
दैवमानुषयुक्तेन सद्भिराचरितेन च ॥ ५.१३५.१० ॥
ధర్మం, అర్థం, గుణాలతో కూడిన, దైవ-మానుష నియమంతో కూడిన, సజ్జనులు ఆచరించిన మార్గంతోనే — ఇతరమైనదానితో ఏ విధంగానూ కాదు.
5.135.11
यो ह्येवमविनीतेन रमते पुत्रनप्तृणा ।
अनुत्थानवता चापि दुर्विनीतेन दुर्धिया ॥ ५.१३५.११ ॥
ఈ విధంగా అవినీతుడు, ఉద్యమం లేనివాడు, దుర్వినీతుడు, దుర్బుద్ధి గలవాడైన కుమారుడు లేదా మనవడితో ఆనందించేవాడు ఎవరో.
5.135.12
रमते यस्तु पुत्रेण मोघं तस्य प्रजाफलम् ।
अकुर्वन्तो हि कर्माणि कुर्वन्तो निन्दितानि च ॥ ५.१३५.१२ ॥
కుమారునితో ఆనందించేవాడికి, అతని సంతాన ఫలం వ్యర్థం; ఎందుకంటే వారు విధులను చేయక, నిందార్హ కార్యాలు చేస్తారు.
5.135.13
सुखं नैवेह नामुत्र लभन्ते पुरुषाधमाः ।
युद्धाय क्षत्रियः सृष्टः सञ्जयेह जयाय च ।
क्रूराय कर्मणे नित्यं प्रजानां परिपालने ॥ ५.१३५.१३ ॥
ఇక్కడ గానీ పరలోకంలో గానీ అధములైన మనుషులు సుఖాన్ని పొందరు. ఓ సంజయా, క్షత్రియుడు యుద్ధానికి, ఇక్కడ విజయానికి, ప్రజలను కాపాడే కఠిన కర్మకు సృష్టించబడ్డాడు.
5.135.14
जयन्वा वध्यमानो वा प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ।
न शक्रभवने पुण्ये दिवि तद्विद्यते सुखम्।
यदमित्रान्वशे कृत्वा क्षत्रियः सुखमेधते ॥ ५.१३५.१४ ॥
జయించినా లేదా చంపబడినా, క్షత్రియుడు ఇంద్రలోకాన్ని పొందుతాడు. ఇంద్రుని పుణ్య భవనంలో, స్వర్గంలో కూడా అంతటి సుఖం లేదు; శత్రువులను వశపరచుకొని క్షత్రియుడు సుఖంగా అభివృద్ధి చెందుతాడు.
5.135.15
मन्युना दह्यमानेह पुरुषेण मनस्विना ।
निकृतेनेह बहुशः शत्रून्प्रति जिगीषया ॥ ५.१३५.१५ ॥
ఇక్కడ కోపంతో దహించబడుతున్న, అవమానానికి గురైన మనస్వి అయిన పురుషుడు, శత్రువులను పలుమార్లు జయించాలనే కోరికతో.
5.135.16
आत्मानं वा परित्यज्य शत्रुं वा विनिपात्य च ।
प्राप्यते नेह शान्तिर्हि नित्यमेव तु सञ्जय ।
अतोन्येन प्रकारेण शान्तिरस्य कुतो भवेत् ॥ ५.१३५.१६ ॥
ఆత్మను త్యజించడం ద్వారానో, లేదా శత్రువును పడగొట్టడం ద్వారానో మాత్రమే ఇక్కడ శాంతి లభిస్తుంది; ఓ సంజయా, ఎల్లప్పుడూ. అలాకాని మరో మార్గంలో ఇతనికి శాంతి ఎలా కలుగుతుంది?
5.135.17
इह प्राज्ञो हि पुरुषः स्वल्पमप्रियमिच्छति ।
यस्य स्वल्पं प्रियं लोके ध्रुवं तस्याल्पमप्रियम् ॥ ५.१३५.१७ ॥
ఇక్కడ జ్ఞాని అయిన పురుషుడు కొంచెం అప్రియాన్ని కోరుకుంటాడు; లోకంలో కొంచెం ప్రియం ఎవరికి ఉంటుందో, అతనికి నిశ్చయంగా కొంచెం అప్రియం ఉంటుంది.
5.135.18
प्रियाभावाच्च पुरुषो नैव प्राप्नोति शोभनम् ।
ध्रुवं चाभावमभ्येति गत्वा गङ्गेव सागरम् ॥ ५.१३५.१८ ॥
ప్రియమైనవి లేనప్పుడు మనిషికి శుభం ఎన్నటికీ లభించదు; గంగ సముద్రాన్ని చేరి కలసిపోయినట్లు అతడు నిశ్చయంగా నశిస్తాడు.
5.135.19
नेयं मतिस्त्वया वाच्या मातः पुत्रे विशेषतः ।
कारुण्यमेव पश्य त्वं भूत्वेह जडमूकवत् ॥ ५.१३५.१९ ॥
అమ్మా, ఈ అభిప్రాయాన్ని నీవు కుమారునితో ప్రత్యేకంగా చెప్పకూడదు; ఇక్కడ జడుడు, మూగవాడిలా ఉండి నీవు కేవలం కరుణనే చూడు.
5.135.20
अतो मे भूयसी नन्दिर्यदेवमनुपश्यसि ।
चोद्यं मां चोदयस्येतद्भृशं वै चोदयामि ते ॥ ५.१३५.२० ॥
అందువల్ల నీవు ఇలా చూడటం నాకు ఎంతో ఆనందం; ఈ విషయంలో నీవు నన్ను ప్రేరేపిస్తున్నావు, నేను కూడా నిన్ను ఎంతగానో ప్రేరేపిస్తున్నాను.
5.135.21
अथ त्वां पूजयिष्यामि हत्वा वै सर्वसैन्धवान् ।
अहं पश्यामि विजयं कृच्छ्रभाविनमेव ते ॥ ५.१३५.२१ ॥
ఇప్పుడు నిన్ను సత్కరిస్తాను; సైంధవులందరినీ చంపిన తర్వాత. కష్టాల ద్వారా మాత్రమే రాబోయే నీ విజయాన్ని నేను చూస్తున్నాను.
5.135.22
अकोशस्यासहायस्य कुतः सिद्धिर्जयो मम ।
इत्यवस्थां विदित्वैतामात्मनात्मनि दारुणाम् ॥ ५.१३५.२२ ॥
ఖజానా లేనివాడికి, సహాయకులు లేనివాడికి నాకు సిద్ధీ, విజయమూ ఎక్కడి నుండి వస్తాయి? నా లోపల ఈ భయంకర స్థితిని నేనే తెలుసుకొని.
5.135.23
राज्याद्भावो निवृत्तो मे त्रिदिवादिव दृष्कृतः ।
ईदृशं भवती कंचिदुपायमनुपश्यति ॥ ५.१३५.२३ ॥
రాజ్యం నుండి నా స్థితి, దుష్కర్ముడు స్వర్గం నుండి పడినట్లు, తొలగిపోయింది. మీరు అలాంటి ఏదైనా ఉపాయాన్ని చూడండి.
5.135.24
तन्मे परिणतप्रज्ञे सम्यक्प्रब्रूहि पृच्छते ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यथावदनुशासनम् ॥ ५.१३५.२४ ॥
కాబట్టి పరిణత ప్రజ్ఞ కలదానా, అడుగుతున్న నాకు దానిని సమగ్రంగా చెప్పు; ఆ ఉపదేశమంతటినీ యథావత్తుగా చేస్తాను.
5.135.25
पुत्र नात्मावमन्तव्यः पूर्वाभिरसमृद्धिभिः ।
अभूत्वा हि भवन्त्यर्था भूत्वा नश्यन्ति चापरे।
अमर्षेणैव चाप्यर्था नारब्धव्याः सुबालिशैः ॥ ५.१३५.२५ ॥
కుమారా, పూర్వ విఫలతలతో నిన్ను నువ్వు అల్పంగా భావించకు. కొన్ని పనులు జరగకుండానే జరుగుతాయి, జరిగి నశిస్తాయి; కోపంతోనే పనులు ప్రారంభించకూడదు, ముఖ్యంగా అవివేకులు.
5.135.26
सर्वेषां कर्मणां तात फले नित्यमनित्यता ।
अनित्यमिति जानन्तो न भवन्ति भवन्ति च ॥ ५.१३५.२६ ॥
ప్రియ పుత్రా, అన్ని కర్మల ఫలంలోనూ నిత్యం అనిత్యత ఉంటుంది. ఇది తెలిసినవారు కాలేరు, అవుతారు కూడా.
5.135.27
अथ ये नैव कुर्वन्ति नैव जातु भवन्ति ते ।
ऐकगुण्यमनीहायामभावः कर्मणां फलम् ॥ ५.१३५.२७ ॥
ఇప్పుడు ఎవరు పనులే చేయరో, వారు ఎప్పుడూ అవ్వరు. నిష్క్రియలో ఏకగుణత ఉంది; కర్మల ఫలం అభావమే.
5.135.28
अथ द्वैगुण्यमीहायां फलं भवति वा नवा ।
यस्य प्रागेव विदिता सर्वार्थानामनित्यता ॥ ५.१३५.२८ ॥
ఇప్పుడు ప్రయత్నంలో ద్వైగుణ్యం ఉంది; దాని ఫలం కలుగుతుంది లేదా కలగదు. సమస్త అర్థాల అనిత్యత ఎవరికి ముందే తెలిసిందో వారికి.
5.135.29
नुदेद्वृद्धिसमृद्धी स प्रतिकूले नृपात्मज ।
उत्थातव्यं जागृतव्यं योक्तव्यं भूतिकर्मसु ॥ ५.१३५.२९ ॥
అతడు అభివృద్ధిని, సమృద్ధిని దూరం చేసుకుంటాడు, రాజకుమారా, ప్రతికూలంలో. లేచి నిలబడాలి, జాగరూకుడై ఉండాలి, శుభకర్మలలో నిమగ్నం కావాలి.
5.135.30
भविष्यतीत्येव मनः कृत्वा सततमव्यथैः ।
मङ्गलानि पुरस्कृत्य ब्राह्मणांश्चेश्वरैः सह ॥ ५.१३५.३० ॥
"ఇది జరుగుతుంది" అని మనస్సులో నిశ్చయించుకొని, నిరంతరం కలతచెందని వారితో, మంగళ కార్యాలను ముందుంచి, బ్రాహ్మణులతో మరియు ప్రభువులతో కలిసి (పని చేయి).
5.135.31
प्राज्ञस्य नृपतेराशु वृद्धिर्भवति पुत्रक ।
अभिवर्तति लक्ष्मीस्तं प्राचीमिव दिवाकरः ॥ ५.१३५.३१ ॥
కుమారా, జ్ఞానవంతుడైన రాజుకు వృద్ధి త్వరగా కలుగుతుంది; తూర్పు దిక్కుకు సూర్యుడు వచ్చినట్లు లక్ష్మి అతని వైపు వస్తుంది.
5.135.32
निदर्शनान्युपायांश्च बहून्युद्धर्षणानि च ।
अनुदर्शितरूपोऽसि पश्यामि कुरु पौरुषम् ॥ ५.१३५.३२ ॥
అనేక ఉదాహరణలు, ఉపాయాలు, ఉత్సాహపరిచే సాధనాలు ఉన్నాయి; నీ స్వరూపం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. చూస్తున్నాను, పౌరుషం చూపు.
5.135.33
पुरुषार्थमभिप्रेतं समाहर्तुमिहार्हसि ।
क्रुद्धान्लुब्धान्परिक्षीणानवलिप्तान्विमानितान् ॥ ५.१३५.३३ ॥
ఇక్కడ నీవు కోరిన పురుషార్థాన్ని సమకూర్చుకోవాలి: కోపించినవారిని, లోభులను, క్షీణించినవారిని, గర్విష్ఠులను, అవమానితులను (కూడగట్టు).
5.135.34
स्पर्धिनश्चैव ये केचित्तान्युक्त उपधारय ।
एतेन त्वं प्रकारेण महतो भेत्स्यसे गणान्।
महावेग इवोद्धूतो मातरिश्वा बलाहकान् ॥ ५.१३५.३४ ॥
ప్రతిపక్షులుగా ఉన్నవారెవరైనా, వారిని కూడా గమనించు. ఈ విధంగా నీవు గొప్ప సమూహాలను విడగొడతావు, గొప్ప వేగంతో లేచిన గాలి మేఘాలను చెదరగొట్టినట్లు.
5.135.35
तेषामग्रप्रदायी स्याः कल्पोत्थायी प्रियंवदः ।
ते त्वां प्रियं करिष्यन्ति पुरोधास्यन्ति च ध्रुवम् ॥ ५.१३५.३५ ॥
వారికి అగ్రస్థానం ఇచ్చేవాడవు కావాలి; తగిన సమయంలో లేచేవాడవు, ప్రియంగా మాట్లాడేవాడవు కావాలి. వారు నీకు ప్రియం చేస్తారు, నిశ్చయంగా నిన్ను ముందుంచుతారు.
5.135.36
यदैव शत्रुर्जानीयात्सपत्नं त्यक्तजीवितम् ।
तदैवास्मादुद्विजेत सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ ५.१३५.३६ ॥
శత్రువు తన ప్రత్యర్థి ప్రాణాలపై ఆశ వదులుకున్నాడని తెలిసినప్పుడే, ఇంట్లోకి ప్రవేశించిన పాము నుండి వెనక్కి తగ్గినట్లుగా అతని నుండి భయంతో జాగ్రత్తపడాలి.
5.135.37
तं विदित्वा पराक्रान्तं वशे न कुरुते यदि ।
निर्वादैर्निर्वदेदेनमन्ततस्तद्भविष्यति ॥ ५.१३५.३७ ॥
అతడు పరాక్రమవంతుడని తెలిసినా వశం కాకపోతే, మృదువైన మాటలతో అతనిని శాంతపరచాలి; చివరకు అదే జరుగుతుంది.
5.135.38
निर्वादादास्पदं लब्धा धनवृद्धिर्भविष्यति ।
धनवन्तं हि मित्राणि भजन्ते चाश्रयन्ति च ॥ ५.१३५.३८ ॥
మృదువైన మాటల వలన స్థిరమైన ఆధారం లభిస్తే ధనం పెరుగుతుంది; ఎందుకంటే ధనవంతుని దగ్గరకే మిత్రులు వచ్చి ఆశ్రయిస్తారు.
5.135.39
स्खलितार्थं पुनस्तानि सन्त्यजन्ति च बान्धवाः ।
नह्यस्मिन्नाश्रयन्ते च जुगुप्सन्ते च तादृशम् ॥ ५.१३५.३९ ॥
ధనం తగ్గిపోయినవాడిని మళ్లీ బంధువులు విడిచిపెడతారు; అతనిపై ఎవరూ ఆధారపడరు, అలాంటివాడిని అసహ్యించుకుంటారు కూడా.
5.135.40
शत्रुं कृत्वा यः सहायं विश्वासमुपगच्छति ।
स न संभाव्यमेवैतद्यद्राज्यं प्राप्नुयादिति ॥ ५.१३५.४० ॥
శత్రువును సహాయకుడిగా చేసుకుని అతనిపై నమ్మకం ఉంచేవాడు రాజ్యాన్ని పొందగలడని ఆశించడం సాధ్యం కాదు.