มหาภารตะ · อัธยายะ 5.135

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

5.135.1

कृष्णायसस्येव च ते संहत्य हृदयं कृतम् ।
मम मातस्त्वकरुणे वीरप्रज्ञे ह्यमर्षणे ॥ ५.१३५.१ ॥

หัวใจของแม่ดูราวกับถูกหลอมจากเหล็กดำที่ประสานเข้าด้วยกัน โอ้มารดา แม่ไร้ความเมตตา มีปัญญาแห่งวีรบุรุษ และไม่อดทนต่อสิ่งใด

5.135.2

अहो क्षत्रसमाचारो यत्र मामितरं यथा ।
नियोजयसि युद्धाय परमातेव मां तथा ॥ ५.१३५.२ ॥

อนิจจา นี่เป็นการกระทำของกษัตริย์เช่นไรหนอ ที่แม่ชักนำให้ลูกไปสู่การรบ ราวกับลูกเป็นบุตรของผู้อื่น ดุจมารดาเลี้ยงที่ส่งลูกเลี้ยงไปสู่การรบ

5.135.3

ईदृशं वचनं ब्रूयाद्भवती पुत्रमेकजम् ।
किं नु ते मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ॥ ५.१३५.३ ॥

มารดาผู้มีบุตรเพียงคนเดียวจะกล่าวถ้อยคำเช่นนี้หรือ เมื่อแม่มองแผ่นดินนี้ แม้โดยไม่มีลูก แม่จำต้องพูดสิ่งเช่นนี้ออกมาหรือ

5.135.4

किमाभरणकृत्येन किं भोगैर्जीवितेन वा ।
मयि वा सङ्गरहते प्रियपुत्रे विशेषतः ॥ ५.१३५.४ ॥

เครื่องประดับจะมีประโยชน์อันใด ความสุขสบายจะมีประโยชน์อันใด หรือแม้ชีวิตจะมีประโยชน์อันใด หากข้าซึ่งเป็นบุตรผู้เป็นที่รัก ต้องถูกพรากไปในการรบ

5.135.5

सर्वावस्था हि विदुषां तात धर्मार्थकारणात् ।
तावेवाभिसमीक्ष्याहं सञ्जय त्वामचूजुदम् ॥ ५.१३५.५ ॥

ลูกรัก ความเป็นไปทั้งปวงของผู้มีปัญญาย่อมเกิดจากธรรมและทรัพย์ โอ สัญชัย เพราะได้พิจารณาทั้งสองสิ่งนี้แล้ว แม่จึงกระตุ้นเจ้า

5.135.6

स समीक्ष्य क्रमोपेतो मुख्यः कालोऽयमागतः ।
अस्मिंश्चेदागते काले कार्यं न प्रतिपद्यसे ॥ ५.१३५.६ ॥

เมื่อพิจารณาแล้ว กาลอันสำคัญยิ่งนี้ได้มาถึงตามลำดับ หากเมื่อกาลนี้มาถึงแล้ว เจ้ายังไม่ปฏิบัติหน้าที่

5.135.7

असंभावितरूपस्त्वमानृशंस्यं करिष्यसि ।
तं त्वामयशसा स्पृष्टं न ब्रूयां यदि सञ्जय ॥ ५.१३५.७ ॥

โอ สัญชัย เจ้าจะกระทำการอันไม่คาดคิดและไร้ความเมตตา หากข้าไม่กล่าวกับเจ้า ผู้เห็นเจ้าถูกมลทินแห่งความอัปยศแปดเปื้อน

5.135.8

खरीवात्सल्यमाहुस्तन्निःसामर्थ्यमहेतुकम् ।
सद्भिर्विगर्हितं मार्गं त्यज मूर्खनिषेवितम् ॥ ५.१३५.८ ॥

เขากล่าวว่านั่นคือความรักแบบลา คือความไร้เรี่ยวแรงที่ไม่มีเหตุผล จงละทิ้งทางนี้ที่คนดีติเตียนและคนโง่ยึดถือ

5.135.9

अविद्या वै महत्यस्ति यामिमां संश्रिताः प्रजाः ।
तव स्याद्यदि सद्वृत्तं तेन मे त्वं प्रियो भवेः ॥ ५.१३५.९ ॥

มีอวิชชาอันยิ่งใหญ่ ซึ่งประชาชนเหล่านี้อาศัยอยู่ หากความประพฤติของเจ้าชอบธรรม ด้วยเหตุนั้นเจ้าจะเป็นที่รักของข้า

5.135.10

धर्मार्थगुणयुक्तेन नेतरेण कथञ्चन ।
दैवमानुषयुक्तेन सद्भिराचरितेन च ॥ ५.१३५.१० ॥

ด้วยทางที่ประกอบด้วยธรรม ทรัพย์ และคุณความดี เชื่อมโยงกับระเบียบของเทพและมนุษย์ และคนดีประพฤติปฏิบัติ ไม่มีทางอื่นใดเลยโดยประการทั้งปวง

5.135.11

यो ह्येवमविनीतेन रमते पुत्रनप्तृणा ।
अनुत्थानवता चापि दुर्विनीतेन दुर्धिया ॥ ५.१३५.११ ॥

ผู้ใดที่ยินดีในบุตรหรือหลาน ผู้ไม่รู้จักขนบ ไม่ขยันขันแข็ง ประพฤติผิดและมีใจชั่ว

5.135.12

रमते यस्तु पुत्रेण मोघं तस्य प्रजाफलम् ।
अकुर्वन्तो हि कर्माणि कुर्वन्तो निन्दितानि च ॥ ५.१३५.१२ ॥

ผู้ที่ยินดีในบุตร ผลแห่งการมีลูกของเขาย่อมสูญเปล่า เพราะบุตรเหล่านั้นไม่ปฏิบัติหน้าที่ แต่กลับกระทำการที่น่าตำหนิ

5.135.13

सुखं नैवेह नामुत्र लभन्ते पुरुषाधमाः ।
युद्धाय क्षत्रियः सृष्टः सञ्जयेह जयाय च ।
क्रूराय कर्मणे नित्यं प्रजानां परिपालने ॥ ५.१३५.१३ ॥

ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า คนต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์ไม่ได้รับความสุข โอ สัญชัย กษัตริย์ถูกสร้างขึ้นเพื่อการรบ เพื่อชัยชนะในโลกนี้ และเพื่อหน้าที่อันโหดร้ายในการคุ้มครองประชาชนเป็นนิตย์

5.135.14

जयन्वा वध्यमानो वा प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ।
न शक्रभवने पुण्ये दिवि तद्विद्यते सुखम्।
यदमित्रान्वशे कृत्वा क्षत्रियः सुखमेधते ॥ ५.१३५.१४ ॥

ไม่ว่าจะชนะหรือถูกฆ่า กษัตริย์ย่อมบรรลุถึงโลกแห่งพระอินทร์ ในวิมานอันศักดิ์สิทธิ์ของพระอินทร์ในสวรรค์ ไม่มีความสุขเช่นนั้น ที่กษัตริย์ได้รับ เมื่อได้นำศัตรูมาอยู่ใต้อำนาจแล้วและเจริญสุขอยู่

5.135.15

मन्युना दह्यमानेह पुरुषेण मनस्विना ।
निकृतेनेह बहुशः शत्रून्प्रति जिगीषया ॥ ५.१३५.१५ ॥

ในโลกนี้ บุรุษผู้มีใจสูง ถูกความโกรธเผาไหม้ และถูกทำให้เสียหายซ้ำแล้วซ้ำเล่า ย่อมถูกผลักดันด้วยความปรารถนาจะพิชิตศัตรู

5.135.16

आत्मानं वा परित्यज्य शत्रुं वा विनिपात्य च ।
प्राप्यते नेह शान्तिर्हि नित्यमेव तु सञ्जय ।
अतोन्येन प्रकारेण शान्तिरस्य कुतो भवेत् ॥ ५.१३५.१६ ॥

โอ สัญชัย ความสงบในโลกนี้จะได้มาก็ต่อเมื่อสละตนเองหรือปราบศัตรูลงได้เท่านั้น และเป็นนิตย์ หากไม่มีวิธีอื่นแล้ว เขาจะมีความสงบได้อย่างไร

5.135.17

इह प्राज्ञो हि पुरुषः स्वल्पमप्रियमिच्छति ।
यस्य स्वल्पं प्रियं लोके ध्रुवं तस्याल्पमप्रियम् ॥ ५.१३५.१७ ॥

ในโลกนี้ ผู้มีปัญญาย่อมปรารถนาสิ่งไม่น่าพอใจเพียงเล็กน้อย เพราะผู้ใดมีสิ่งน่ารักเพียงเล็กน้อยในโลก สำหรับผู้นั้นย่อมมีสิ่งไม่น่ารักเพียงเล็กน้อยอย่างแน่นอน

5.135.18

प्रियाभावाच्च पुरुषो नैव प्राप्नोति शोभनम् ।
ध्रुवं चाभावमभ्येति गत्वा गङ्गेव सागरम् ॥ ५.१३५.१८ ॥

เมื่อไม่มีสิ่งอันเป็นที่รัก บุรุษย่อมไม่บรรลุสิ่งที่งดงาม และแน่นอนว่าเขาย่อมประสบความพินาศ ดุจแม่น้ำคงคาที่ไหลไปถึงมหาสมุทร

5.135.19

नेयं मतिस्त्वया वाच्या मातः पुत्रे विशेषतः ।
कारुण्यमेव पश्य त्वं भूत्वेह जडमूकवत् ॥ ५.१३५.१९ ॥

มารดา แม่ไม่ควรกล่าวความคิดเช่นนี้กับลูก โดยเฉพาะกับบุตรชาย ที่นี่ จงทำตัวราวกับคนโง่และใบ้ แล้วมองดูเฉพาะความเมตตาเท่านั้น

5.135.20

अतो मे भूयसी नन्दिर्यदेवमनुपश्यसि ।
चोद्यं मां चोदयस्येतद्भृशं वै चोदयामि ते ॥ ५.१३५.२० ॥

เพราะเหตุนั้น ความยินดีของข้าจึงยิ่งใหญ่ ที่แม่มองดูเรื่องนี้เช่นนี้ แม่กระตุ้นข้าในเรื่องนี้ และแน่นอน ข้ากระตุ้นแม่อย่างยิ่งเช่นกัน

5.135.21

अथ त्वां पूजयिष्यामि हत्वा वै सर्वसैन्धवान् ।
अहं पश्यामि विजयं कृच्छ्रभाविनमेव ते ॥ ५.१३५.२१ ॥

บัดนี้ เราจะให้เกียรติเจ้า หลังจากสังหารชาวสินธพทั้งปวงเสียก่อน เราเห็นชัยชนะของเจ้า ซึ่งจะมาได้ก็ด้วยความยากลำบากเท่านั้น

5.135.22

अकोशस्यासहायस्य कुतः सिद्धिर्जयो मम ।
इत्यवस्थां विदित्वैतामात्मनात्मनि दारुणाम् ॥ ५.१३५.२२ ॥

ผู้ที่ไม่มีคลังทรัพย์และไม่มีพันธมิตร จะบรรลุความสำเร็จหรือชัยชนะได้อย่างไร เมื่อเข้าใจสภาพอันน่าสะพรึงกลัวนี้ในตนเองแล้ว

5.135.23

राज्याद्भावो निवृत्तो मे त्रिदिवादिव दृष्कृतः ।
ईदृशं भवती कंचिदुपायमनुपश्यति ॥ ५.१३५.२३ ॥

ข้าพเจ้าได้สูญเสียราชอาณาจักรไป เหมือนผู้กระทำความชั่วตกจากสวรรค์ แม้ท่านผู้เป็นที่เคารพ จงพิจารณาหาอุบายบางอย่างเช่นนี้เถิด

5.135.24

तन्मे परिणतप्रज्ञे सम्यक्प्रब्रूहि पृच्छते ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यथावदनुशासनम् ॥ ५.१३५.२४ ॥

ดังนั้น ท่านผู้มีปัญญาสุกงอม จงอธิบายให้ข้าพเจ้าผู้ถามอย่างถ่องแท้ ข้าพเจ้าจะปฏิบัติตามคำสั่งสอนทั้งหมดนั้นตามที่ได้รับ

5.135.25

पुत्र नात्मावमन्तव्यः पूर्वाभिरसमृद्धिभिः ।
अभूत्वा हि भवन्त्यर्था भूत्वा नश्यन्ति चापरे।
अमर्षेणैव चाप्यर्था नारब्धव्याः सुबालिशैः ॥ ५.१३५.२५ ॥

ลูกเอ๋ย อย่าดูหมิ่นตนเองเพราะความล้มเหลวของโชคในอดีต บางสิ่งที่ยังไม่เคยมีก็เกิดขึ้นได้ และบางสิ่งที่เคยมีก็พินาศไป อีกทั้งไม่ควรเริ่มกิจการใดด้วยความโกรธเพียงอย่างเดียว ยิ่งไม่ควรอย่างยิ่งสำหรับคนโง่เขลา

5.135.26

सर्वेषां कर्मणां तात फले नित्यमनित्यता ।
अनित्यमिति जानन्तो न भवन्ति भवन्ति च ॥ ५.१३५.२६ ॥

ลูกรัก ผลของการกระทำทั้งปวงย่อมไม่เที่ยงแท้อยู่เสมอ ผู้รู้ความนี้ย่อมมีบางอย่างไม่เกิดขึ้น และบางอย่างก็เกิดขึ้น

5.135.27

अथ ये नैव कुर्वन्ति नैव जातु भवन्ति ते ।
ऐकगुण्यमनीहायामभावः कर्मणां फलम् ॥ ५.१३५.२७ ॥

ส่วนผู้ที่ไม่กระทำการใดเลย ย่อมไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้นแก่เขาเลย ในความไม่กระทำมีเพียงทางเดียว ผลของการกระทำคือความไม่มีอยู่ของสิ่งนั้น

5.135.28

अथ द्वैगुण्यमीहायां फलं भवति वा नवा ।
यस्य प्रागेव विदिता सर्वार्थानामनित्यता ॥ ५.१३५.२८ ॥

ส่วนในการพยายามนั้นมีทางสองอย่าง ผลอาจเกิดขึ้นหรือไม่เกิดก็ได้ สำหรับผู้ที่รู้ล่วงหน้าแล้วว่าสิ่งทั้งปวงที่ประสงค์ล้วนไม่เที่ยงแท้

5.135.29

नुदेद्वृद्धिसमृद्धी स प्रतिकूले नृपात्मज ।
उत्थातव्यं जागृतव्यं योक्तव्यं भूतिकर्मसु ॥ ५.१३५.२९ ॥

ผู้นั้นจะขับไล่ความเจริญและความรุ่งเรืองออกไปได้ เมื่อโชคชะตาหันหลังให้ ดูก่อนโอรสของกษัตริย์ ต้องลุกขึ้น ต้องตื่นตัวเฝ้าระวัง และต้องขวนขวายในกิจการที่นำมาซึ่งความเจริญ

5.135.30

भविष्यतीत्येव मनः कृत्वा सततमव्यथैः ।
मङ्गलानि पुरस्कृत्य ब्राह्मणांश्चेश्वरैः सह ॥ ५.१३५.३० ॥

จงตั้งใจไว้ว่า "สิ่งนั้นจะเกิดขึ้นแน่" และไม่หวั่นไหวอยู่เสมอ จงให้พิธีมงคลนำหน้า แล้วปฏิบัติร่วมกับพราหมณ์และผู้เป็นใหญ่ทั้งหลาย

5.135.31

प्राज्ञस्य नृपतेराशु वृद्धिर्भवति पुत्रक ।
अभिवर्तति लक्ष्मीस्तं प्राचीमिव दिवाकरः ॥ ५.१३५.३१ ॥

ลูกเอ๋ย ความเจริญของพระมหากษัตริย์ผู้มีปัญญาย่อมมาถึงโดยเร็ว พระลักษมีย่อมหันมาหาพระองค์ ดุจดวงอาทิตย์หันมาหาทิศตะวันออก

5.135.32

निदर्शनान्युपायांश्च बहून्युद्धर्षणानि च ।
अनुदर्शितरूपोऽसि पश्यामि कुरु पौरुषम् ॥ ५.१३५.३२ ॥

มีตัวอย่าง อุบาย และถ้อยคำปลุกใจให้ฮึกเหิมมากมาย ข้าพเจ้าเห็นธรรมชาติแท้จริงของท่านแล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่า ท่านจงใช้ความเพียรของบุรุษเถิด

5.135.33

पुरुषार्थमभिप्रेतं समाहर्तुमिहार्हसि ।
क्रुद्धान्लुब्धान्परिक्षीणानवलिप्तान्विमानितान् ॥ ५.१३५.३३ ॥

ที่นี่ท่านควรรวบรวมเป้าหมายที่ท่านปรารถนา คือรวบรวมผู้ที่โกรธ ผู้ที่โลภ ผู้ที่อ่อนแอ ผู้ที่ทะนงตน และผู้ที่ถูกดูหมิ่น

5.135.34

स्पर्धिनश्चैव ये केचित्तान्युक्त उपधारय ।
एतेन त्वं प्रकारेण महतो भेत्स्यसे गणान्।
महावेग इवोद्धूतो मातरिश्वा बलाहकान् ॥ ५.१३५.३४ ॥

และจงพิจารณาดูบรรดาผู้ที่เป็นคู่แข่งด้วย ด้วยวิธีนี้ท่านจะทำลายกองกำลังอันยิ่งใหญ่ได้ ดุจลมที่พัดด้วยความเร็วรุนแรงย่อมกระจายเมฆให้กระจัดกระจาย

5.135.35

तेषामग्रप्रदायी स्याः कल्पोत्थायी प्रियंवदः ।
ते त्वां प्रियं करिष्यन्ति पुरोधास्यन्ति च ध्रुवम् ॥ ५.१३५.३५ ॥

จงเป็นผู้ที่ให้ความสำคัญแก่พวกเขาก่อน เป็นผู้ลุกขึ้นในเวลาอันเหมาะควร และพูดด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน พวกเขาจะทำสิ่งที่ทำให้ท่านพอใจ และแน่นอนว่าจะตั้งท่านไว้เป็นผู้นำหน้าพวกเขา

5.135.36

यदैव शत्रुर्जानीयात्सपत्नं त्यक्तजीवितम् ।
तदैवास्मादुद्विजेत सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ ५.१३५.३६ ॥

เมื่อใดที่ศัตรูรู้ว่าคู่แข่งของเขาหมดหวังในชีวิตแล้ว ในขณะนั้นเองควรหลีกห่างจากเขาเสีย ดุจหลีกห่างจากงูที่เข้ามาอยู่ในบ้าน

5.135.37

तं विदित्वा पराक्रान्तं वशे न कुरुते यदि ।
निर्वादैर्निर्वदेदेनमन्ततस्तद्भविष्यति ॥ ५.१३५.३७ ॥

หากรู้ว่าเขาเป็นผู้กล้าหาญแล้ว แต่เขายังไม่ยอมอยู่ใต้อำนาจ ก็ควรปลอบโยนเขาด้วยถ้อยคำประนีประนอม สุดท้ายสิ่งนั้นก็จะเป็นไปเช่นนั้น

5.135.38

निर्वादादास्पदं लब्धा धनवृद्धिर्भविष्यति ।
धनवन्तं हि मित्राणि भजन्ते चाश्रयन्ति च ॥ ५.१३५.३८ ॥

เมื่อได้ที่ตั้งมั่นคงด้วยถ้อยคำประนีประนอมแล้ว ทรัพย์สมบัติของท่านจะเพิ่มพูน เพราะมิตรย่อมมาหาและพึ่งพาชายผู้มั่งคั่ง

5.135.39

स्खलितार्थं पुनस्तानि सन्त्यजन्ति च बान्धवाः ।
नह्यस्मिन्नाश्रयन्ते च जुगुप्सन्ते च तादृशम् ॥ ५.१३५.३९ ॥

เมื่อทรัพย์สมบัติของเขาพลาดพลั้งไป ญาติพี่น้องก็ทอดทิ้งเขาอีก ไม่มีใครมาพึ่งพาเขา และพวกเขายังรังเกียจชายเช่นนั้นเสียด้วย

5.135.40

शत्रुं कृत्वा यः सहायं विश्वासमुपगच्छति ।
स न संभाव्यमेवैतद्यद्राज्यं प्राप्नुयादिति ॥ ५.१३५.४० ॥

ผู้ที่ทำศัตรูให้เป็นพันธมิตรและวางใจในเขา ไม่อาจคาดหวังได้เลยว่าจะได้ครองราชอาณาจักร