ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.135
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.135.1
कृष्णायसस्येव च ते संहत्य हृदयं कृतम् ।
मम मातस्त्वकरुणे वीरप्रज्ञे ह्यमर्षणे ॥ ५.१३५.१ ॥
ਤੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਨਿਰਦਈ ਹੈਂ, ਵੀਰ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈਂ।
5.135.2
अहो क्षत्रसमाचारो यत्र मामितरं यथा ।
नियोजयसि युद्धाय परमातेव मां तथा ॥ ५.१३५.२ ॥
ਹਾਏ, ਇਹ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਹੈ! ਦੂਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਭੇਜ ਰਹੀ ਹੈਂ; ਜਿਵੇਂ ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ ਭੇਜਦੀ ਹੈ।
5.135.3
ईदृशं वचनं ब्रूयाद्भवती पुत्रमेकजम् ।
किं नु ते मामपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ॥ ५.१३५.३ ॥
ਇਕੱਲੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈਂ?
5.135.4
किमाभरणकृत्येन किं भोगैर्जीवितेन वा ।
मयि वा सङ्गरहते प्रियपुत्रे विशेषतः ॥ ५.१३५.४ ॥
ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀ, ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀ, ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਕੀ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੁੱਸ ਜਾਵੇ?
5.135.5
सर्वावस्था हि विदुषां तात धर्मार्थकारणात् ।
तावेवाभिसमीक्ष्याहं सञ्जय त्वामचूजुदम् ॥ ५.१३५.५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਅਵਸਥਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੰਜਯ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
5.135.6
स समीक्ष्य क्रमोपेतो मुख्यः कालोऽयमागतः ।
अस्मिंश्चेदागते काले कार्यं न प्रतिपद्यसे ॥ ५.१३५.६ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਵੇਖ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਇਆ ਮੁੱਖ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਜੇ ਤੂੰ ਕਰਤੱਵ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ—
5.135.7
असंभावितरूपस्त्वमानृशंस्यं करिष्यसि ।
तं त्वामयशसा स्पृष्टं न ब्रूयां यदि सञ्जय ॥ ५.१३५.७ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਤੂੰ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਿਰਦਈ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ; ਬਦਨਾਮੀ ਨਾਲ ਦਾਗ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਜੇ ਮੈਂ ਨਾ ਆਖਾਂ।
5.135.8
खरीवात्सल्यमाहुस्तन्निःसामर्थ्यमहेतुकम् ।
सद्भिर्विगर्हितं मार्गं त्यज मूर्खनिषेवितम् ॥ ५.१३५.८ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਖੋਤੇ ਵਰਗਾ ਵਿਅਰਥ ਪਿਆਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰਨ ਹੈ। ਸੱਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦਿਆ, ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਅਪਣਾਇਆ ਇਹ ਰਾਹ ਛੱਡ ਦੇ।
5.135.9
अविद्या वै महत्यस्ति यामिमां संश्रिताः प्रजाः ।
तव स्याद्यदि सद्वृत्तं तेन मे त्वं प्रियो भवेः ॥ ५.१३५.९ ॥
ਇਹ ਪ੍ਰਜਾ ਜਿਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਰਾ ਆਚਰਣ ਸਦਾਚਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।
5.135.10
धर्मार्थगुणयुक्तेन नेतरेण कथञ्चन ।
दैवमानुषयुक्तेन सद्भिराचरितेन च ॥ ५.१३५.१० ॥
ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਅਪਣਾਏ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਹੀ — ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
5.135.11
यो ह्येवमविनीतेन रमते पुत्रनप्तृणा ।
अनुत्थानवता चापि दुर्विनीतेन दुर्धिया ॥ ५.१३५.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਵਿਨੀਤ, ਉੱਦਮਹੀਣ, ਦੁਰਵਿਨੀਤ, ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪੋਤੇ ਨਾਲ ਜੋ ਰਮਦਾ ਹੈ।
5.135.12
रमते यस्तु पुत्रेण मोघं तस्य प्रजाफलम् ।
अकुर्वन्तो हि कर्माणि कुर्वन्तो निन्दितानि च ॥ ५.१३५.१२ ॥
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸੰਤਾਨ-ਫਲ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਨਿੰਦਿਆਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.135.13
सुखं नैवेह नामुत्र लभन्ते पुरुषाधमाः ।
युद्धाय क्षत्रियः सृष्टः सञ्जयेह जयाय च ।
क्रूराय कर्मणे नित्यं प्रजानां परिपालने ॥ ५.१३५.१३ ॥
ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਧਮ ਪੁਰਸ਼ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਹੇ ਸੰਜਯ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਯੁੱਧ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਲਈ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
5.135.14
जयन्वा वध्यमानो वा प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ।
न शक्रभवने पुण्ये दिवि तद्विद्यते सुखम्।
यदमित्रान्वशे कृत्वा क्षत्रियः सुखमेधते ॥ ५.१३५.१४ ॥
ਜਿੱਤੇ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਇੰਦਰਲੋਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਵਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।
5.135.15
मन्युना दह्यमानेह पुरुषेण मनस्विना ।
निकृतेनेह बहुशः शत्रून्प्रति जिगीषया ॥ ५.१३५.१५ ॥
ਇੱਥੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੜਦਾ, ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਮਨਸਵੀ ਪੁਰਸ਼, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
5.135.16
आत्मानं वा परित्यज्य शत्रुं वा विनिपात्य च ।
प्राप्यते नेह शान्तिर्हि नित्यमेव तु सञ्जय ।
अतोन्येन प्रकारेण शान्तिरस्य कुतो भवेत् ॥ ५.१३५.१६ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਡੇਗ ਕੇ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਸੰਜਯ, ਸਦਾ। ਹੋਰ ਕਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
5.135.17
इह प्राज्ञो हि पुरुषः स्वल्पमप्रियमिच्छति ।
यस्य स्वल्पं प्रियं लोके ध्रुवं तस्याल्पमप्रियम् ॥ ५.१३५.१७ ॥
ਇੱਥੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।
5.135.18
प्रियाभावाच्च पुरुषो नैव प्राप्नोति शोभनम् ।
ध्रुवं चाभावमभ्येति गत्वा गङ्गेव सागरम् ॥ ५.१३५.१८ ॥
ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਅਭਾਵ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.135.19
नेयं मतिस्त्वया वाच्या मातः पुत्रे विशेषतः ।
कारुण्यमेव पश्य त्वं भूत्वेह जडमूकवत् ॥ ५.१३५.१९ ॥
ਮਾਂ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾ ਆਖ; ਇੱਥੇ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਗੂੰਗੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਤਰਸ ਹੀ ਵੇਖ।
5.135.20
अतो मे भूयसी नन्दिर्यदेवमनुपश्यसि ।
चोद्यं मां चोदयस्येतद्भृशं वै चोदयामि ते ॥ ५.१३५.२० ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹਾਂ।
5.135.21
अथ त्वां पूजयिष्यामि हत्वा वै सर्वसैन्धवान् ।
अहं पश्यामि विजयं कृच्छ्रभाविनमेव ते ॥ ५.१३५.२१ ॥
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿਆਂਗੀ, ਸਾਰੇ ਸੈਂਧਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਸ਼ਟ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਆਵੇਗੀ।
5.135.22
अकोशस्यासहायस्य कुतः सिद्धिर्जयो मम ।
इत्यवस्थां विदित्वैतामात्मनात्मनि दारुणाम् ॥ ५.१३५.२२ ॥
ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਕਿੱਥੋਂ? ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਆਪ ਜਾਣ ਕੇ।
5.135.23
राज्याद्भावो निवृत्तो मे त्रिदिवादिव दृष्कृतः ।
ईदृशं भवती कंचिदुपायमनुपश्यति ॥ ५.१३५.२३ ॥
ਰਾਜ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਉਪਾਅ ਵੇਖੋ।
5.135.24
तन्मे परिणतप्रज्ञे सम्यक्प्रब्रूहि पृच्छते ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यथावदनुशासनम् ॥ ५.१३५.२४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪਰਿਪੱਕ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਵਾਲੀ, ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਦੱਸੋ; ਉਸ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਯਥਾਵਤ ਕਰਾਂਗਾ।
5.135.25
पुत्र नात्मावमन्तव्यः पूर्वाभिरसमृद्धिभिः ।
अभूत्वा हि भवन्त्यर्था भूत्वा नश्यन्ति चापरे।
अमर्षेणैव चाप्यर्था नारब्धव्याः सुबालिशैः ॥ ५.१३५.२५ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਪਿਛਲੀਆਂ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਨਾ ਸਮਝ। ਕੁਝ ਕਾਰਜ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਆਰੰਭਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੂਰਖਾਂ ਨੇ।
5.135.26
सर्वेषां कर्मणां तात फले नित्यमनित्यता ।
अनित्यमिति जानन्तो न भवन्ति भवन्ति च ॥ ५.१३५.२६ ॥
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਨਿੱਤਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ (ਲੋਕ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਹੁੰਦੇ ਵੀ ਹਨ।
5.135.27
अथ ये नैव कुर्वन्ति नैव जातु भवन्ति ते ।
ऐकगुण्यमनीहायामभावः कर्मणां फलम् ॥ ५.१३५.२७ ॥
ਹੁਣ ਜੋ ਲੋਕ ਕਰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯਤਾ ਵਿੱਚ ਇਕਗੁਣਤਾ ਹੈ; ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਭਾਵ ਹੈ।
5.135.28
अथ द्वैगुण्यमीहायां फलं भवति वा नवा ।
यस्य प्रागेव विदिता सर्वार्थानामनित्यता ॥ ५.१३५.२८ ॥
ਹੁਣ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਦੋਗੁਣਤਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਅਨਿੱਤਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ (ਉਸ ਲਈ)।
5.135.29
नुदेद्वृद्धिसमृद्धी स प्रतिकूले नृपात्मज ।
उत्थातव्यं जागृतव्यं योक्तव्यं भूतिकर्मसु ॥ ५.१३५.२९ ॥
ਉਹ ਵਧਾਰੇ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ, ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ। ਉੱਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.135.30
भविष्यतीत्येव मनः कृत्वा सततमव्यथैः ।
मङ्गलानि पुरस्कृत्य ब्राह्मणांश्चेश्वरैः सह ॥ ५.१३५.३० ॥
"ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ" ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਠਾਣ ਕੇ, ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੰਗਲ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨਾਲ (ਕੰਮ ਕਰ)।
5.135.31
प्राज्ञस्य नृपतेराशु वृद्धिर्भवति पुत्रक ।
अभिवर्तति लक्ष्मीस्तं प्राचीमिव दिवाकरः ॥ ५.१३५.३१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਛੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਸ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
5.135.32
निदर्शनान्युपायांश्च बहून्युद्धर्षणानि च ।
अनुदर्शितरूपोऽसि पश्यामि कुरु पौरुषम् ॥ ५.१३५.३२ ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ, ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਹਨ; ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਪੌਰਖ ਕਰ।
5.135.33
पुरुषार्थमभिप्रेतं समाहर्तुमिहार्हसि ।
क्रुद्धान्लुब्धान्परिक्षीणानवलिप्तान्विमानितान् ॥ ५.१३५.३३ ॥
ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਪੁਰਖਾਰਥ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਕ੍ਰੋਧੀਆਂ, ਲੋਭੀਆਂ, ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ, ਹੰਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤਾਂ ਨੂੰ (ਇਕੱਠਾ ਕਰ)।
5.135.34
स्पर्धिनश्चैव ये केचित्तान्युक्त उपधारय ।
एतेन त्वं प्रकारेण महतो भेत्स्यसे गणान्।
महावेग इवोद्धूतो मातरिश्वा बलाहकान् ॥ ५.१३५.३४ ॥
ਜੋ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉੱਠੀ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ।
5.135.35
तेषामग्रप्रदायी स्याः कल्पोत्थायी प्रियंवदः ।
ते त्वां प्रियं करिष्यन्ति पुरोधास्यन्ति च ध्रुवम् ॥ ५.१३५.३५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ; ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣ। ਉਹ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣਗੇ।
5.135.36
यदैव शत्रुर्जानीयात्सपत्नं त्यक्तजीवितम् ।
तदैवास्मादुद्विजेत सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ ५.१३५.३६ ॥
ਜਦੋਂ ਵੈਰੀ ਜਾਣ ਲਵੇ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੜੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਡਰ ਕੇ ਹਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.135.37
तं विदित्वा पराक्रान्तं वशे न कुरुते यदि ।
निर्वादैर्निर्वदेदेनमन्ततस्तद्भविष्यति ॥ ५.१३५.३७ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਉਹ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
5.135.38
निर्वादादास्पदं लब्धा धनवृद्धिर्भविष्यति ।
धनवन्तं हि मित्राणि भजन्ते चाश्रयन्ति च ॥ ५.१३५.३८ ॥
ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕਾਣਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਧਨ ਵਧੇਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਧਨਵਾਨ ਕੋਲ ਹੀ ਮਿੱਤਰ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
5.135.39
स्खलितार्थं पुनस्तानि सन्त्यजन्ति च बान्धवाः ।
नह्यस्मिन्नाश्रयन्ते च जुगुप्सन्ते च तादृशम् ॥ ५.१३५.३९ ॥
ਧਨ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.135.40
शत्रुं कृत्वा यः सहायं विश्वासमुपगच्छति ।
स न संभाव्यमेवैतद्यद्राज्यं प्राप्नुयादिति ॥ ५.१३५.४० ॥
ਜੋ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।