महाभारत · अध्याय 5.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.137.1
अर्जुनं केशव ब्रूयास्त्वयि जाते स्म सूतके ।
उपोपविष्टा नारीभिराश्रमे परिवारिता ॥ ५.१३७.१ ॥
हे केशवा, अर्जुनाला सांग: तू जन्मलास तेव्हा, सूतकात, आश्रमात स्त्रियांनी वेढलेली मी जवळ बसले होते.
5.137.2
अथान्तरिक्षे वागासीद्दिव्यरूपा मनोरमा ।
सहस्राक्षसमः कुन्ति भविष्यत्येष ते सुतः । ॥ ५.१३७.२ ॥
तेव्हा आकाशात दिव्य रूपाची मनोहर वाणी झाली: हे कुंती, तुझा हा पुत्र सहस्राक्ष इंद्रासारखा होईल.
5.137.3
एष जेष्यति सङ्ग्रामे कुरून्सर्वान्समागतान् ।
भीमसेनद्वितीयश्च लोकमुद्वर्तयिष्यति ॥ ५.१३७.३ ॥
हा युद्धात एकत्र आलेल्या सर्व कुरूंना जिंकेल; भीमसेनाला दुसरा साथी करून जगाचा उद्धार करेल.
5.137.4
पुत्रस्ते पृथिवीं जेता यशश्चास्य दिवं स्पृशेत् ।
हत्वा कुरूंश्च सङ्ग्रामे वासुदेवसहायवान् ॥ ५.१३७.४ ॥
तुझा पुत्र पृथ्वी जिंकेल; त्याचे यश स्वर्गाला स्पर्श करेल. युद्धात कुरूंना मारून, वासुदेवाला सहाय्यक करून.
5.137.5
पित्र्यमंशं प्रनष्टं च पुनरप्युद्धरिष्यति ।
भ्रातृभिः सहितः श्रीमांस्त्रीन्मेधानाहरिष्यति ॥ ५.१३७.५ ॥
हरवलेला पैतृक वाटा तो पुन्हा मिळवेल; बंधूंसह तेजस्वी तो तीन यज्ञ करील.
5.137.6
स सत्यसन्धो बीभत्सुः सव्यसाची यथाच्युत ।
तथा त्वमेव जानासि बलवन्तं दुरासदम् ॥ ५.१३७.६ ॥
तो सत्यप्रतिज्ञ, बीभत्सु, सव्यसाची आहे, हे अच्युता; जसे तूच जाणतोस, तो बलवान व दुर्जय आहे.
5.137.7
तथा तदस्तु दाशार्ह यथा वागभ्यभाषत ।
धर्मश्चेदस्ति वार्ष्णेय तथा सत्यं भविष्यति ॥ ५.१३७.७ ॥
हे दाशार्ह, जसे वचन बोलले गेले तसेच ते होवो. हे वार्ष्णेया, जर धर्म आहे तर ते तसेच सत्य होईल.
5.137.8
त्वं चापि तत्तथा कृष्ण सर्वं संपादयिष्यसि ।
नाहं तदभ्यसूयामि यथा वागभ्यभाषत ॥ ५.१३७.८ ॥
हे कृष्णा, तूही ते सर्व तसेच पूर्ण करशील. जसे वचन बोलले गेले, त्यात मी दोष पाहत नाही.
5.137.9
नमो धर्माय महते धर्मो धारयति प्रजाः ।
एतद्धनञ्जयो वाच्यो नित्योद्युक्तो वृकोदरः ॥ ५.१३७.९ ॥
महान धर्माला नमस्कार. धर्मच प्रजांना धारण करतो. हे धनंजयाला सांगावे; आणि सदैव सिद्ध असलेल्या वृकोदराला सांगावे.
5.137.10
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालोऽयमागतः ।
न हि वैरं समासाद्य सीदन्ति पुरुषर्षभाः ॥ ५.१३७.१० ॥
ज्या कार्यासाठी क्षत्रिय जन्माला येतात, त्याची वेळ आता आली आहे. वैराला सामोरे जाऊन पुरुषश्रेष्ठ खचत नाहीत.
5.137.11
विदिता ते सदा बुद्धिर्भीमस्य न स शाम्यति ।
यावदन्तं न कुरुते शत्रूणां शत्रुकर्शनः ॥ ५.१३७.११ ॥
भीमाचा निश्चय तुला नेहमी ठाऊक आहे; शत्रूंचा नाश करणारा तो शत्रूंचा अंत करेपर्यंत शांत होत नाही.
5.137.12
तावदेव महापबाहुर्निशासु न सुखं लभेत् ।
सर्वधऱ्मविशेषज्ञां स्नुषां पाण्डोर्महात्मनः ।
व्रूया माधव कल्याणीं कृष्ण कृष्णां यशस्विनीम् ॥ ५.१३७.१२ ॥
महाबाहू भीम तोपर्यंत रात्री सुख मिळवणार नाही. हे माधवा, महात्मा पांडूची सून, सर्व धर्मांची विशेष जाणती, कल्याणी यशस्विनी कृष्णेला तू सांग.
5.137.13
युक्तमेतन्महाभागे कुले जाते यशस्विनि ।
यन्मे पुत्रेषु सर्वेषु यथावत्त्वमवर्तिथाः ॥ ५.१३७.१३ ॥
हे महाभागे, यशस्विनी, उच्च कुलात जन्मलेल्या तुझे हे वर्तन योग्यच आहे; माझ्या सर्व पुत्रांबाबत तू यथायोग्य वर्तन केलेस.
5.137.14
माद्रीपुत्रौ च वक्तव्यौ क्षत्रधर्मरतावुभौ ।
विक्रमेणार्जितान्भोगान्वृणीतं जीवितादपि ॥ ५.१३७.१४ ॥
क्षात्रधर्मात रमलेल्या माद्रीच्या दोन्ही पुत्रांनाही सांगावे: पराक्रमाने मिळवलेले भोग प्राणापेक्षाही निवडा.
5.137.15
विक्रमाधिगता ह्यर्थाः क्षत्रधर्मेण जीवतः ।
मनो मनुष्यस्य सदा प्रीणन्ति पुरुषोत्तम ॥ ५.१३७.१५ ॥
हे पुरुषोत्तमा, पराक्रमाने मिळवलेली संपत्ती क्षात्रधर्माने जगणाऱ्या माणसाचे मन नेहमी आनंदित करते.
5.137.16
यच्च वः प्रेक्षमाणानां सर्वधर्मोपचायिनाम् ।
पाञ्चाली परुषाण्युक्तका को नु तत्क्षन्तुमर्हति ॥ ५.१३७.१६ ॥
तुम्ही सर्व धर्मपालक पाहत असताना पांचालीने जे कठोर शब्द उच्चारले — ते कोण क्षमा करू शकेल?
5.137.17
न राज्यहरणं दुःखं द्यूते चापि पराजयः ।
प्रव्राजनं सुतानां वा न मे तद्दुःखकारणम् ॥ ५.१३७.१७ ॥
राज्याचे हरण, द्यूतातील पराजय, किंवा पुत्रांचे निर्वासन — हे माझ्या दुःखाचे कारण नाही.
5.137.18
यत्र सा बृहती श्यामा सभायां रुदती तदा ।
अश्रौषीत्परुषा वाचस्तन्मे दुःखतरं महत् ॥ ५.१३७.१८ ॥
तेव्हा ती विशाल देहाची, श्यामवर्णी सभेत रडत कठोर शब्द ऐकत होती — तेच माझ्यासाठी अधिक मोठे दुःख आहे.
5.137.19
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा ।
नाध्यगच्छत्तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती ॥ ५.१३७.१९ ॥
स्त्रीधर्माचे पालन करणारी, सुंदर कटी असलेली, सदैव क्षत्रधर्मात रत असलेली कृष्णा, सनाथ असूनही तेव्हा तिला कोणी रक्षणकर्ता मिळाला नाही.
5.137.20
तं वै ब्रूहि महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
अर्जुनं पुरुषव्याघ्रं द्रौपद्याः पदवीं चर ॥ ५.१३७.२० ॥
हे महाबाहो, सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ, पुरुषव्याघ्र अर्जुनाला सांग, द्रौपदीच्या मार्गाने चल.
5.137.21
विदितं हि तवात्यन्तं क्रूद्धाविव यमान्तकौ ।
भीमार्जुनौ नयेतां हि देवानपि परां गतिम् ॥ ५.१३७.२१ ॥
क्रुद्ध झालेले भीम आणि अर्जुन हे यम आणि अंतकासारखे आहेत, ते देवांनाही परम गतीला नेऊ शकतात, हे तुला पूर्णपणे ठाऊक आहे.
5.137.22
तयोश्चैतदवज्ञानं यत्सा कृष्णा सभागता ।
दुःशासनश्च यद्भीमं कटुकान्यभ्यभाषत ॥ ५.१३७.२२ ॥
त्यांचा हा अपमान की कृष्णेला सभेत आणले, आणि दुःशासनाने भीमाला कटू शब्द बोलले.
5.137.23
पश्यतां कुरुवीराणां तच्च संस्मारयेः पुनः ।
पाण्डवान्कुशलं पृच्छेः सपुत्रान्कृष्णया सह ॥ ५.१३७.२३ ॥
कुरुवीरांच्या देखत ते पुन्हा स्मरण करून दे; पांडवांना, त्यांच्या पुत्रांसह आणि कृष्णेसह, कुशल विचार.
5.137.24
मां वै कुशलिनीं ब्रूयास्तेषु भूयो जनार्दन ।
अरिष्टं गच्छ पन्थानं पुत्रान्मे प्रतिपालय ॥ ५.१३७.२४ ॥
हे जनार्दना, त्यांना पुन्हा सांग की मी कुशल आहे. सुरक्षित मार्गाने जा, माझ्या पुत्रांचे रक्षण कर.
5.137.25
अभिवाद्याथ तां कृष्णः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
निश्चक्राम महाबाहुः सिंहखेलगतिस्ततः ॥ ५.१३७.२५ ॥
नंतर कृष्णाने तिला अभिवादन करून प्रदक्षिणा घातली; सिंहासारख्या चालीचे ते महाबाहू तेथून निघाले.
5.137.26
ततो विसर्जयामास भीष्मादीन्कुरुपुङ्गवान् ।
आरोप्याथ रथे कर्णं प्रायात्सात्यकिना सह ॥ ५.१३७.२६ ॥
नंतर त्याने भीष्म आदी कुरुश्रेष्ठांना निरोप दिला आणि कर्णाला रथावर बसवून सात्यकीसह प्रयाण केले.
5.137.27
ततः प्रयाते दाशार्हे कुरवः सङ्गता मिथः ।
जजल्पुर्महदाश्चर्यं केशवे परमाद्भुतम् ॥ ५.१३७.२७ ॥
दाशार्ह निघून गेल्यानंतर कुरू एकत्र जमून केशवाविषयी मोठे आश्चर्य आणि अत्यंत अद्भुत गोष्टी परस्परांशी बोलू लागले.
5.137.28
प्रमूढा पृथिवी सर्वा मृत्युपाशवशीकृता ।
दुर्योधनस्य बालिश्यान्नैतदस्तीति चाब्रुवन् ॥ ५.१३७.२८ ॥
सारी पृथ्वी मोहग्रस्त होऊन मृत्यूच्या पाशाच्या अधीन झाली आहे. हे दुर्योधनाच्या बालिशपणामुळे नाही, असेही ते म्हणू लागले.
5.137.29
ततो निर्याय नगरात्प्रययौ पुरुषोत्तमः ।
मन्त्रयामास च तदा कर्णेन सुचिरं सह ॥ ५.१३७.२९ ॥
नंतर नगरातून निघून पुरुषोत्तम पुढे गेले; तेव्हा कर्णाशी बराच वेळ सल्लामसलत केली.
5.137.30
विसर्जयित्वा राधेयं सर्वयादवनन्दनः ।
ततो जवेन महता तूर्णमश्वानचोदयत् ॥ ५.१३७.३० ॥
राधेयाला (कर्णाला) निरोप देऊन सर्व यादवांना आनंद देणारे कृष्ण मोठ्या वेगाने घोड्यांना हाकू लागले.
5.137.31
ते पिबन्त इवाकाशं दारुकेण प्रचोदिताः ।
हया जग्मुर्महावेगा मनोमारुतरंहसः ॥ ५.१३७.३१ ॥
दारुकाने प्रेरित केलेले ते महावेगवान घोडे जणू आकाश पीत असल्यासारखे, मन आणि वायूच्या वेगाने धावले.
5.137.32
ते व्यतीत्य महाध्वानं क्षिप्रं श्येना इवाशुगाः ।
उच्चैर्जग्मुरुपप्लाव्यं शार्ङ्गधन्वानमावहन् ॥ ५.१३७.३२ ॥
ते महामार्ग ओलांडून, ससाण्यांसारखे वेगाने उंचावरून धावत, शार्ङ्गधनुष्य धारण करणाऱ्या कृष्णाला वाहून उपप्लाव्याकडे गेले.