Mahābhārata · Adhyāya 5.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.141.1
असंशयं सौहृदान्मे प्रणयाच्चाथ केशव ।
सख्येन चैव वार्ष्णेय श्रेयस्कामतयैव च ॥ ५.१४१.१ ॥
Without doubt, Keśava, you say this out of affection, fondness and friendship for me, and out of desire for my welfare, O descendant of Vṛṣṇi.
5.141.2
सर्वं चैवाभिजानामि पाण्डोः पुत्रोऽस्मि धर्मतः ।
निश्चयाद्धर्मशास्त्राणां यथा त्वं कृष्ण मन्यसे ॥ ५.१४१.२ ॥
I know all of this well: by lawful right I am a son of Pāṇḍu, O Kṛṣṇa, as you too think from the certainty of the sacred laws.
5.141.3
कन्या गर्भं समाधत्त भास्करान्मां जनार्दन ।
आदित्यवचनाच्चैव जातं मां सा व्यसर्जयत् ॥ ५.१४१.३ ॥
O Janārdana, a maiden conceived me from the Sun; and at the Sun's word, when I was born, she cast me away.
5.141.4
सोस्मि कृष्ण तथाजातः पाण्डोः पुत्रोस्मि धर्मतः ।
कुन्त्या त्वहमपाकीर्णो यथा न कुशलं तथा ॥ ५.१४१.४ ॥
O Kṛṣṇa, that is what I am; thus born, I am by lawful right a son of Pāṇḍu. But Kuntī cast me away, and that was not well.
5.141.5
सूतो हि मामधिरथो दृष्ट्वैवाभ्यानयद्गृहान् ।
राधायाश्चैव मां प्रादात्सौहार्दान्मधुसूदन ॥ ५.१४१.५ ॥
The charioteer Adhiratha, seeing me, at once brought me home; and out of affection, O Madhusūdana, he gave me to Rādhā.
5.141.6
मत्स्नेहाच्चैव राधायां सद्यः क्षीरमवातरत् ।
सा मे मूत्रं पुरीषं च प्रतिजग्राह माधव ॥ ५.१४१.६ ॥
Out of love for me, milk at once flowed down in Rādhā; and she, O Mādhava, received my urine and excrement.
5.141.7
तस्याः पिण्डव्यपनयं कुर्यादस्मद्विधः कथम् ।
धर्मविद्धर्मशास्त्राणां श्रवणे सततं रतः ॥ ५.१४१.७ ॥
How could one like me perform the removal of the funeral offering for her, I who know dharma and am constantly devoted to hearing the scriptures of dharma?
5.141.8
तथा मामभिजानाति सूतश्चाधिरथः सुतम् ।
पितरं चाभिजानामि तमहं सौहृदात्सदा ॥ ५.१४१.८ ॥
Thus the charioteer Adhiratha recognizes me as his son, and out of affection I have always known him as my father.
5.141.9
स हि मे जातकर्मादि कारयामास माधव ।
शास्त्रदृष्टेन विधिना पुत्रप्रीत्या जनार्दन ॥ ५.१४१.९ ॥
It was he, O Mādhava, who out of love for a son had my birth rites and the rest performed according to the rule seen in the scriptures, O Janārdana.
5.141.10
नाम वै वसुषेणेति कारयामास वै द्विजैः ।
भार्याश्चोढा मम प्राप्ते यौवने तत्परिग्रहात् ॥ ५.१४१.१० ॥
Through the twice-born priests he had me named Vasuṣeṇa, and when youth came, by his arrangement I took wives.
5.141.11
तासु पुत्राश्च पौत्राश्च मम जाता जनार्दन ।
तासु मे हृदयं कृष्ण संजातं कामबन्धनम् ॥ ५.१४१.११ ॥
Among them sons and grandsons were born to me, O Janārdana; and O Kṛṣṇa, my heart has been bound to them by the bond of desire.
5.141.12
न पृथिव्या सकलया न सुवर्णस्य राशिभिः ।
हर्षाद्भयाद्वा गोविन्द मिथ्या कर्तुं तदुत्सहे ॥ ५.१४१.१२ ॥
Not by the whole earth, nor by heaps of gold, nor out of joy or out of fear, O Govinda, would I have the courage to make that false.
5.141.13
धृतराष्ट्रकुले कृष्ण दुर्योधनसमाश्रयात् ।
मया त्रयोदशसमा भुक्तं राज्यमकण्टकम् ॥ ५.१४१.१३ ॥
O Kṛṣṇa, in the house of Dhṛtarāṣṭra, under the protection of Duryodhana, I have enjoyed a kingdom free of thorns for thirteen years.
5.141.14
इष्टं च बहुभिर्यज्ञैः सहसूतैर्मयाऽसकृत् ।
आवाहाश्च विवाहाश्च सहसूतैर्मया कृताः ॥ ५.१४१.१४ ॥
I have performed many sacrifices again and again with the charioteers, and I have also performed invitation rites and weddings with the charioteers.
5.141.15
मां च कृष्ण समासाद्य कृतः शस्त्रसमुद्यमः ।
दुर्योधनेन वार्ष्णेय विग्रहश्चापि पाण्डवैः ॥ ५.१४१.१५ ॥
O Kṛṣṇa, having approached me, Duryodhana readied his weapons; and O descendant of Vṛṣṇi, conflict also arose with the Pāṇḍavas.
5.141.16
तस्माद्रणे द्वैरथे मां प्रत्युद्यातारमच्युत ।
वृतवान्परमं कृष्ण प्रतीपं सव्यसाचिनः ॥ ५.१४१.१६ ॥
Therefore, O Acyuta, O Kṛṣṇa, as Savyasācin's opponent in battle, he has chosen me as the supreme counterpart for a single-combat duel.
5.141.17
वधाद्बन्धाद्भयाद्वापि लोभाद्वापि जनार्दन ।
अनृतं नोत्सहे कर्तुं धार्तराष्ट्रस्य धीमतः ॥ ५.१४१.१७ ॥
O Janārdana, neither from fear of death, nor from fear of bondage, nor from fear, nor even from greed, am I willing to act falsely for the wise son of Dhṛtarāṣṭra.
5.141.18
यदि ह्यद्य न गच्छेयं द्वैरथं सव्यसाचिना ।
अकीर्तिः स्याद्धृपीकेश मम पार्थस्य चोभयोः ॥ ५.१४१.१८ ॥
If today I do not go to the single-combat duel with Savyasācin, O Hṛṣīkeśa, there would be infamy for both me and the son of Pṛthā.
5.141.19
असंशयं हितार्थाय ब्रूयास्त्वं मधुसूदन ।
सर्वं च पाण्डवाः कुर्युस्त्वद्वशित्वान्न संशयः ॥ ५.१४१.१९ ॥
O Madhusūdana, speak without doubt for the good; the Pāṇḍavas will do everything, being under your control — there is no doubt.
5.141.20
मन्त्रस्य नियमं कुर्यास्त्वमत्र मधुसूदन ।
एतदत्र हितं मन्ये सर्वं यादवनन्दन ॥ ५.१४१.२० ॥
O Madhusūdana, observe a restraint in this counsel; this, I think, is beneficial here — O delight of the Yādavas, let all be so.
5.141.21
यदि जानाति मां राजा धर्मात्मा संयतेन्द्रियः ।
कुन्त्याः प्रथमजं पुत्रं न स राज्यं ग्रहीष्यति ॥ ५.१४१.२१ ॥
If the king, righteous-souled and with senses controlled, knows me to be Kuntī's firstborn son, he will not take the kingdom.
5.141.22
प्राप्य चापि महद्राज्यं तदहं मधुसूदन ।
स्फीतं दुर्योधनायैव संप्रदद्यामरिन्दम ॥ ५.१४१.२२ ॥
O Madhusūdana, even having obtained that great and prosperous kingdom, I would give it over to Duryodhana — O subduer of enemies.
5.141.23
स एव राजा धर्मात्मा शाश्वतोऽस्तु युधिष्ठिरः ।
नेता यस्य हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः ॥ ५.१४१.२३ ॥
Let that righteous king Yudhiṣṭhira endure forever, whose leader is Hṛṣīkeśa and whose warrior is Dhanañjaya.
5.141.24
पृथिवी तस्य राष्ट्रं च यस्य भीमो महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाश्च माधव ॥ ५.१४१.२४ ॥
Let the earth and the realm belong to him whose great chariot-warrior is Bhīma; and Nakula, Sahadeva, and the sons of Draupadī as well — O Mādhava.
5.141.25
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः सात्यकिश्च महारथः ।
उत्तमौजा युधामन्युः सत्यधर्मा च सौमकिः ॥ ५.१४१.२५ ॥
Dhṛṣṭadyumna of the Pāñcālas, Sātyaki the great charioteer, Uttamaujas, Yudhāmanyu, and Satyadharmā, son of Somaka.
5.141.26
चैद्यश्च चेकितानश्च शिखण्डी चापराजितः ।
इन्द्रगोपकवर्णाश्च केकया भ्रातरस्तथा।
इन्द्रायुधसवर्णश्च कुन्तिभोजो महामनाः ॥ ५.१४१.२६ ॥
The Caidya, Cekitāna, Śikhaṇḍin, the unconquered one, the Kekaya brothers colored like the indragopaka beetle, and Kuntibhoja the magnanimous, like Indra's weapon.
5.141.27
मातुलो भीमसेनस्य श्येनजिच्च महारथः ।
शङ्खः पुत्रो विराटस्य निधिस्त्वं च जनार्दन ॥ ५.१४१.२७ ॥
Śyenajit, the great charioteer, maternal uncle of Bhīmasena, Śaṅkha, son of Virāṭa, and you, O Janārdana, are the treasure.
5.141.28
महानयं कृष्ण कृतः क्षत्रस्य समुदानयः ।
राज्यं प्राप्तमिदं दीप्तं प्रथितं सर्वराजसु ॥ ५.१४१.२८ ॥
O Kṛṣṇa, this great gathering of the warrior class has been made; this blazing, renowned kingdom has been obtained among all kings.
5.141.29
धार्तराष्ट्रस्य वार्ष्णेय शस्त्रयज्ञो भविष्यति ।
अस्य यज्ञस्य वेत्ता त्वं भविष्यसि जनार्दन ॥ ५.१४१.२९ ॥
O descendant of Vṛṣṇi, there will be a sacrifice of weapons for Dhṛtarāṣṭra's son; O Janārdana, you will be the knower of this sacrifice.
5.141.30
आध्वर्यवं च ते कृष्ण ऋतावस्मिन्भविष्यति ।
होता चैवात्र बीभत्सुः सन्नद्धः स कपिध्वजः ॥ ५.१४१.३० ॥
O Kṛṣṇa, the office of adhvaryu will be yours in this season; and here the hotṛ will be Bībhatsu, armored, the one with the monkey banner.
5.141.31
गाण्डीवं स्रुक् तथा चाज्यं वीर्यं पुंसां भविष्यति ।
ऐन्द्रं पाशुपतं ब्राह्मं स्थूणाकर्णं च माधव ।
मन्त्रास्तत्र भविष्यन्ति प्रयुक्ताः सव्यसाचिना ॥ ५.१४१.३१ ॥
O Mādhava, the Gāṇḍīva bow will be the sruk, and likewise the clarified butter; the might of men will be the oblation. The Aindra, Pāśupata, Brāhma and Sthūṇākarṇa weapons will be the mantras, invoked by the ambidextrous Arjuna.
5.141.32
अनुयातश्च पितरमधिको वा पराक्रमे ।
गीतं स्तोत्रं स सौभद्रः सम्यक् तत्र भविष्यति ॥ ५.१४१.३२ ॥
He who follows his father, equal or even superior in valour, that son of Subhadrā (Abhimanyu), will be fully the chant and the hymn there.
5.141.33
उद्गातात्र पुनर्भीमः प्रस्तोता सुमहाबलः ।
विनदन्स नरव्याघ्रो नागानीकान्तकृद्रणे ॥ ५.१४१.३३ ॥
Here again Bhīma will be the udgātṛ, and the very mighty prastotṛ; that tiger among men, roaring in battle, will be the destroyer of the elephant host.
5.141.34
स चैव तत्र धर्मात्मा शश्वद्राजा युधिष्ठिरः ।
जपैर्होमैश्च संयुक्तो ब्रह्मत्वं कारयिष्यति ॥ ५.१४१.३४ ॥
And that righteous-souled king Yudhiṣṭhira, constantly engaged in recitations and oblations, will there carry out the office of the brahmā priest.
5.141.35
शङ्खशब्दाः समुरजा भेर्यश्च मधुसूदन ।
उत्कृष्टः सिंहनादश्च सुब्रह्मण्यो भविष्यति ॥ ५.१४१.३५ ॥
O Madhusūdana, there will be the sounds of conch shells, kettledrums together with mṛdaṅgas, the supreme lion's roar, and the subrahmaṇya call.
5.141.36
नकुलः सहदेवश्च माद्रीपुत्रौ यशस्विनौ ।
शामित्रं तौ महावीर्यौ सम्यक् तत्र भविष्यतः।
तौ मैत्रावरुणाग्नीध्रौ महावीर्यौ भविष्यतः ॥ ५.१४१.३६ ॥
Nakula and Sahadeva, the two renowned sons of Mādrī, will there be the śāmitra priest; those two of great valour will be there in proper form. Those two of great valour will be the maitrāvaruṇa and āgnīdhra priests.
5.141.37
कल्माषदण्डा गोविन्द विमला रथपङ्क्तयः ।
यूपाः समुपकल्पन्तामस्मिन्यज्ञे जनार्दन ॥ ५.१४१.३७ ॥
O Govinda, O Janārdana, let the spotless rows of chariots with piebald staffs be made ready as the sacrificial posts in this sacrifice.
5.141.38
कर्णिनालीकनाराचा वत्सदन्तोपबृंहणाः ।
तोमराः सोमकलशाः पवित्राणि धनूंषि च ॥ ५.१४१.३८ ॥
Barbed, crescent-headed and iron arrows, calf-tooth shafts, spears, and bows as purifying vessels, let them become the soma pots.
5.141.39
असयोऽत्र कपालानि पुरोडाशाः शिरांसि च ।
हविस्तु रुधिरं कृष्ण तस्मिन्यज्ञे भविष्यति ॥ ५.१४१.३९ ॥
Here the swords will be the skulls, the heads the sacrificial cakes, and, O Kṛṣṇa, in that sacrifice blood itself will be the oblation.
5.141.40
इध्माः परिधयश्चैव शक्तयो विमला गदाः ।
सदस्या द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः ॥ ५.१४१.४० ॥
Kindling sticks, enclosing sticks, lances and bright maces will be here, and the disciples of Droṇa and Kṛpa, son of Śaradvat, will be the assembly priests.
5.141.41
इषवोऽत्र परिस्तोमा मुक्ता गाण्डीवधन्वना ।
महारथप्रयुक्ताश्च द्रोणद्रौणिप्रचोदिताः ॥ ५.१४१.४१ ॥
Here the arrows released by the wielder of the Gāṇḍīva will be the sacred strewing-grass, and likewise the arrows shot by the great charioteers and impelled by Droṇa and Droṇi.
5.141.42
प्रतिप्रास्थानिकं कर्म सात्यकिस्तु करिष्यति ।
दीक्षितो धार्तराष्ट्रोऽत्र पत्नी चास्य महाचमूः ॥ ५.१४१.४२ ॥
Sātyaki will perform the preliminary rite; the son of Dhṛtarāṣṭra will be the consecrated initiate here, and his wife will be the great army.
5.141.43
घटोत्कचोऽत्र शामित्रं करिष्यति महाबलः ।
अतिरात्रे महाबाहो वितते यज्ञकर्मणि ॥ ५.१४१.४३ ॥
Here the mighty Ghaṭotkaca will perform the śāmitra office, O mighty-armed one, in the extended sacrificial rite of the Atirātra.
5.141.44
दक्षिणा त्वस्य यज्ञस्य धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
वैतानिके कर्ममुखे जातो यत्कृष्ण पावकात् ॥ ५.१४१.४४ ॥
And the sacrificial fee of this rite is the mighty Dhṛṣṭadyumna, who, O Kṛṣṇa, was born from the fire at the head of the Vaitānika rite.
5.141.45
यदब्रुवमहं कृष्ण कटुकानि स्म पाण्डवान् ।
प्रियार्थं धार्तराष्ट्रस्य तेन तप्ये ह्यकर्मणा ॥ ५.१४१.४५ ॥
That harsh speech I spoke to the Pāṇḍavas, O Kṛṣṇa, for the sake of pleasing the son of Dhṛtarāṣṭra — by that wrong deed I am indeed tormented.
5.141.46
यदा द्रक्ष्यसि मां कृष्ण निहतं सव्यसाचिना ।
पुनश्चितिस्तदा चास्य यज्ञस्याथ भविष्यति ॥ ५.१४१.४६ ॥
When you see me slain by Arjuna, the left-handed archer, O Kṛṣṇa, then the fire-altar of this sacrifice will be built again.
5.141.47
दुःशासनस्य रुधिरं यदा पास्यति पाण्डवः ।
आनर्दं नर्दतः सम्यक् तदा सूयं भविष्यति ॥ ५.१४१.४७ ॥
When the Pāṇḍava (Bhīma) drinks the blood of Duḥśāsana and roars a full roar, then the soma-pressing ceremony will be accomplished.
5.141.48
यदा द्रोणं च भीष्मं च पाञ्चाल्यौ पातयिष्यतः ।
तदा यज्ञावसानं तद्भविष्यति जनार्दन ॥ ५.१४१.४८ ॥
When the two Pāñcālas — Dhṛṣṭadyumna and Śikhaṇḍin — bring down Droṇa and Bhīṣma, then, O Janārdana, the sacrifice will reach its end.
5.141.49
दुर्योधनं यदा हन्ता भीमसेनो महाबलः ।
तदा समाप्स्यते यज्ञो धार्तराष्ट्रस्य माधव ॥ ५.१४१.४९ ॥
When the mighty Bhīmasena slays Duryodhana, then this sacrifice of Dhṛtarāṣṭra's son will be concluded, O Mādhava.
5.141.50
स्नुषाश्च प्रस्नुषाश्चैव धृतराष्ट्रस्य सङ्गताः ।
हतेश्वरा नष्टपुत्रा हतनाथाश्च केशव ॥ ५.१४१.५० ॥
The daughters-in-law and granddaughters-in-law of Dhṛtarāṣṭra are gathered together, their lords slain, their sons lost, their protectors gone, O Keśava.
5.141.51
रुदन्त्यः सहगान्धार्या श्वगृध्रकुरराकुले ।
स यज्ञेऽस्मिन्नवभृथो भविष्यति जनार्दन ॥ ५.१४१.५१ ॥
Weeping with Gāndhārī, amid a field thronged with dogs, vultures and ospreys — that will be the closing bath of this sacrifice, O Janārdana.
5.141.52
विद्यावृद्धा वयोवृद्धाः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ।
वृथा मृत्युं न कुर्वीरंस्त्वत्कृते मधुसूदन ॥ ५.१४१.५२ ॥
Let the kshatriyas, elders in learning and in years, not bring about death in vain on your account, O best of kshatriyas, O Madhusūdana.
5.141.53
शस्त्रेण निधनं गच्छेत्समृद्धं क्षत्रमण्डलम् ।
करुक्षेत्रे पुण्यतमे त्रैलोक्यस्यापि केशव ॥ ५.१४१.५३ ॥
Let the flourishing circle of kshatriyas meet death by weapon, at Kurukṣetra, the holiest of the three worlds, O Keśava.
5.141.54
तदत्र पुण्डरीकाक्ष विधत्स्व यदभीप्सितम् ।
यथा कार्त्स्न्येन वार्ष्णेय क्षत्रं स्वर्गमवाप्नुयात् ॥ ५.१४१.५४ ॥
Therefore, O lotus-eyed one, do here whatever you desire, so that, O descendant of Vṛṣṇi, the whole kshatriya order may attain heaven.
5.141.55
यावत्स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च जनार्दन ।
तावत्कीर्तिभवः शब्दः शाश्वतोयं भविष्यति ॥ ५.१४१.५५ ॥
O Janārdana, as long as the mountains and rivers endure, this sound born of fame will be eternal.
5.141.56
ब्राह्मणाः कथयिष्यन्ति महाभारतमाहवम् ।
समागमेषु वार्ष्णेय क्षत्रियाणां यशोधनम् ॥ ५.१४१.५६ ॥
O Vārṣṇeya, Brahmins will recount this great Bhārata battle in their assemblies; it is the wealth of fame of the warriors.
5.141.57
समुपानय कौन्तेयं युद्धाय मम केशव ।
मन्त्रसंवरणं कुर्वन्नित्यमेव परन्तप ॥ ५.१४१.५७ ॥
O Keśava, bring Kaunteya (Arjuna) to me for battle. O scorcher of foes, do this while always keeping your counsel secret.