Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 5.141

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

5.141.1

असंशयं सौहृदान्मे प्रणयाच्चाथ केशव ।
सख्येन चैव वार्ष्णेय श्रेयस्कामतयैव च ॥ ५.१४१.१ ॥

हे केशव, निश्चय ही आप मेरे प्रति स्नेह, प्रेम और मित्रता से, तथा मेरे कल्याण की कामना से ही यह कह रहे हैं। हे वार्ष्णेय।

5.141.2

सर्वं चैवाभिजानामि पाण्डोः पुत्रोऽस्मि धर्मतः ।
निश्चयाद्धर्मशास्त्राणां यथा त्वं कृष्ण मन्यसे ॥ ५.१४१.२ ॥

यह सब मैं भली-भांति जानता हूँ कि मैं धर्मतः पाण्डु का पुत्र हूँ, जैसा कि हे कृष्ण, धर्मशास्त्रों के निश्चय से आप मानते हैं।

5.141.3

कन्या गर्भं समाधत्त भास्करान्मां जनार्दन ।
आदित्यवचनाच्चैव जातं मां सा व्यसर्जयत् ॥ ५.१४१.३ ॥

हे जनार्दन, एक कन्या ने सूर्य से गर्भ धारण किया, और सूर्य के वचन से ही जन्म लेने पर उसने मुझे त्याग दिया।

5.141.4

सोस्मि कृष्ण तथाजातः पाण्डोः पुत्रोस्मि धर्मतः ।
कुन्त्या त्वहमपाकीर्णो यथा न कुशलं तथा ॥ ५.१४१.४ ॥

हे कृष्ण, मैं वही हूँ, इस प्रकार जन्मा हुआ धर्मतः पाण्डु का पुत्र हूँ; किन्तु कुन्ती ने मुझे त्याग दिया, जिससे वह भलाई न हुई।

5.141.5

सूतो हि मामधिरथो दृष्ट्वैवाभ्यानयद्गृहान् ।
राधायाश्चैव मां प्रादात्सौहार्दान्मधुसूदन ॥ ५.१४१.५ ॥

सूत अधिरथ ने मुझे देखते ही घर ले आया, और स्नेह से मुझे राधा को दे दिया, हे मधुसूदन।

5.141.6

मत्स्नेहाच्चैव राधायां सद्यः क्षीरमवातरत् ।
सा मे मूत्रं पुरीषं च प्रतिजग्राह माधव ॥ ५.१४१.६ ॥

मेरे प्रति स्नेह से ही राधा के स्तनों में तुरन्त दूध उतर आया; हे माधव, उसने मेरा मूत्र और मल भी स्वीकार किया।

5.141.7

तस्याः पिण्डव्यपनयं कुर्यादस्मद्विधः कथम् ।
धर्मविद्धर्मशास्त्राणां श्रवणे सततं रतः ॥ ५.१४१.७ ॥

उसकी पिंडव्यपनय क्रिया मुझ जैसा कैसे करे, जो धर्म का ज्ञाता है और धर्मशास्त्रों के श्रवण में सदा रत रहता है।

5.141.8

तथा मामभिजानाति सूतश्चाधिरथः सुतम् ।
पितरं चाभिजानामि तमहं सौहृदात्सदा ॥ ५.१४१.८ ॥

सूत अधिरथ मुझे अपना पुत्र जानते हैं, और मैं भी उन्हें सदा स्नेह के कारण अपना पिता जानता हूँ।

5.141.9

स हि मे जातकर्मादि कारयामास माधव ।
शास्त्रदृष्टेन विधिना पुत्रप्रीत्या जनार्दन ॥ ५.१४१.९ ॥

हे माधव, उन्होंने ही पुत्र-प्रेम से मेरे जातकर्म आदि संस्कार शास्त्रविहित विधि के अनुसार करवाए थे, हे जनार्दन।

5.141.10

नाम वै वसुषेणेति कारयामास वै द्विजैः ।
भार्याश्चोढा मम प्राप्ते यौवने तत्परिग्रहात् ॥ ५.१४१.१० ॥

द्विजों द्वारा उन्होंने मेरा नाम 'वसुषेण' रखवाया, और युवावस्था आने पर उनके ही प्रबंध से मेरा विवाह भी हुआ।

5.141.11

तासु पुत्राश्च पौत्राश्च मम जाता जनार्दन ।
तासु मे हृदयं कृष्ण संजातं कामबन्धनम् ॥ ५.१४१.११ ॥

उन्हीं (पत्नियों) से मेरे पुत्र और पौत्र उत्पन्न हुए, हे जनार्दन; और हे कृष्ण, उनमें मेरा हृदय कामना के बंधन में बंध गया है।

5.141.12

न पृथिव्या सकलया न सुवर्णस्य राशिभिः ।
हर्षाद्भयाद्वा गोविन्द मिथ्या कर्तुं तदुत्सहे ॥ ५.१४१.१२ ॥

न समूची पृथ्वी से, न सोने के ढेरों से, और न हर्ष या भय से, हे गोविन्द, मैं उसे मिथ्या करने का साहस करूँगा।

5.141.13

धृतराष्ट्रकुले कृष्ण दुर्योधनसमाश्रयात् ।
मया त्रयोदशसमा भुक्तं राज्यमकण्टकम् ॥ ५.१४१.१३ ॥

हे कृष्ण, धृतराष्ट्र के कुल में, दुर्योधन का आश्रय लेकर, मैंने तेरह वर्षों तक निष्कंटक राज्य का भोग किया है।

5.141.14

इष्टं च बहुभिर्यज्ञैः सहसूतैर्मयाऽसकृत् ।
आवाहाश्च विवाहाश्च सहसूतैर्मया कृताः ॥ ५.१४१.१४ ॥

मैंने सहसूतों के साथ अनेक यज्ञ बार-बार किए हैं, और सहसूतों के साथ मैंने आवाह और विवाह भी किए हैं।

5.141.15

मां च कृष्ण समासाद्य कृतः शस्त्रसमुद्यमः ।
दुर्योधनेन वार्ष्णेय विग्रहश्चापि पाण्डवैः ॥ ५.१४१.१५ ॥

हे कृष्ण, मेरे पास आकर दुर्योधन ने शस्त्र-प्रयोग का उद्योग किया, और हे वार्ष्णेय, पाण्डवों के साथ भी संघर्ष छिड़ गया।

5.141.16

तस्माद्रणे द्वैरथे मां प्रत्युद्यातारमच्युत ।
वृतवान्परमं कृष्ण प्रतीपं सव्यसाचिनः ॥ ५.१४१.१६ ॥

इसलिए हे अच्युत, हे कृष्ण, सव्यसाची के प्रतिपक्षी के रूप में रण में द्वैरथ युद्ध के लिए उसने मुझे ही सर्वोत्तम प्रत्युद्योगी चुना है।

5.141.17

वधाद्बन्धाद्भयाद्वापि लोभाद्वापि जनार्दन ।
अनृतं नोत्सहे कर्तुं धार्तराष्ट्रस्य धीमतः ॥ ५.१४१.१७ ॥

हे जनार्दन, वध से, बन्धन से, भय से, या लोभ से भी मैं धीमान् धृतराष्ट्र-पुत्र के लिए असत्य करने को तत्पर नहीं हूँ।

5.141.18

यदि ह्यद्य न गच्छेयं द्वैरथं सव्यसाचिना ।
अकीर्तिः स्याद्धृपीकेश मम पार्थस्य चोभयोः ॥ ५.१४१.१८ ॥

यदि आज मैं सव्यसाची के साथ द्वैरथ युद्ध के लिए न जाऊँ, तो हे हृषीकेश, मेरी और पार्थ, दोनों की अपकीर्ति होगी।

5.141.19

असंशयं हितार्थाय ब्रूयास्त्वं मधुसूदन ।
सर्वं च पाण्डवाः कुर्युस्त्वद्वशित्वान्न संशयः ॥ ५.१४१.१९ ॥

हे मधुसूदन, तुम निश्चय ही हित के लिए बोलना, और पाण्डव सब कुछ करेंगे, क्योंकि वे तुम्हारे वश में हैं — इसमें कोई संदेह नहीं।

5.141.20

मन्त्रस्य नियमं कुर्यास्त्वमत्र मधुसूदन ।
एतदत्र हितं मन्ये सर्वं यादवनन्दन ॥ ५.१४१.२० ॥

हे मधुसूदन, तुम इस मन्त्रणा पर संयम रखना; मेरे विचार से यही यहाँ हितकर है — हे यादवनन्दन, सब कुछ ऐसा ही हो।

5.141.21

यदि जानाति मां राजा धर्मात्मा संयतेन्द्रियः ।
कुन्त्याः प्रथमजं पुत्रं न स राज्यं ग्रहीष्यति ॥ ५.१४१.२१ ॥

यदि धर्मात्मा और संयमी इन्द्रियों वाला राजा मुझे कुन्ती का प्रथमजात पुत्र जानता है, तो वह राज्य ग्रहण नहीं करेगा।

5.141.22

प्राप्य चापि महद्राज्यं तदहं मधुसूदन ।
स्फीतं दुर्योधनायैव संप्रदद्यामरिन्दम ॥ ५.१४१.२२ ॥

हे मधुसूदन, महान और समृद्ध राज्य पाकर भी मैं उसे दुर्योधन को ही दे दूँगा — हे शत्रुदमन।

5.141.23

स एव राजा धर्मात्मा शाश्वतोऽस्तु युधिष्ठिरः ।
नेता यस्य हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः ॥ ५.१४१.२३ ॥

वही धर्मात्मा राजा युधिष्ठिर शाश्वत रहें, जिनके नेता हृषीकेश हैं और जिनके योद्धा धनञ्जय हैं।

5.141.24

पृथिवी तस्य राष्ट्रं च यस्य भीमो महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाश्च माधव ॥ ५.१४१.२४ ॥

जिसका महारथी भीम है, उसी की पृथ्वी और राष्ट्र हो; और नकुल, सहदेव तथा द्रौपदी के पुत्र भी उसी के हों — हे माधव।

5.141.25

धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः सात्यकिश्च महारथः ।
उत्तमौजा युधामन्युः सत्यधर्मा च सौमकिः ॥ ५.१४१.२५ ॥

धृष्टद्युम्न पाञ्चाल्य, महारथी सात्यकि, उत्तमौजा, युधामन्यु और सौमकि सत्यधर्मा।

5.141.26

चैद्यश्च चेकितानश्च शिखण्डी चापराजितः ।
इन्द्रगोपकवर्णाश्च केकया भ्रातरस्तथा।
इन्द्रायुधसवर्णश्च कुन्तिभोजो महामनाः ॥ ५.१४१.२६ ॥

चैद्य, चेकितान, शिखण्डी, अपराजित, इन्द्रगोप के रंग वाले केकय भाई, इन्द्रायुध के समान कुन्तिभोज महामना।

5.141.27

मातुलो भीमसेनस्य श्येनजिच्च महारथः ।
शङ्खः पुत्रो विराटस्य निधिस्त्वं च जनार्दन ॥ ५.१४१.२७ ॥

भीमसेन के मामा श्येनजित् महारथी, विराट के पुत्र शङ्ख, और हे जनार्दन, तुम निधि हो।

5.141.28

महानयं कृष्ण कृतः क्षत्रस्य समुदानयः ।
राज्यं प्राप्तमिदं दीप्तं प्रथितं सर्वराजसु ॥ ५.१४१.२८ ॥

हे कृष्ण, क्षत्रियों का यह महान् संगठन हुआ है; यह चमकता, प्रसिद्ध राज्य सब राजाओं के बीच प्राप्त हो गया है।

5.141.29

धार्तराष्ट्रस्य वार्ष्णेय शस्त्रयज्ञो भविष्यति ।
अस्य यज्ञस्य वेत्ता त्वं भविष्यसि जनार्दन ॥ ५.१४१.२९ ॥

हे वार्ष्णेय, धृतराष्ट्र के पुत्र का यह शस्त्र-यज्ञ होगा; हे जनार्दन, इस यज्ञ के ज्ञाता तुम होओगे।

5.141.30

आध्वर्यवं च ते कृष्ण ऋतावस्मिन्भविष्यति ।
होता चैवात्र बीभत्सुः सन्नद्धः स कपिध्वजः ॥ ५.१४१.३० ॥

हे कृष्ण, इस समय तुम्हारा आध्वर्यव (कार्य) होगा; और यहाँ होता बीभत्सु होगा, कवचधारी वह कपिध्वज अर्जुन।

5.141.31

गाण्डीवं स्रुक् तथा चाज्यं वीर्यं पुंसां भविष्यति ।
ऐन्द्रं पाशुपतं ब्राह्मं स्थूणाकर्णं च माधव ।
मन्त्रास्तत्र भविष्यन्ति प्रयुक्ताः सव्यसाचिना ॥ ५.१४१.३१ ॥

गाण्डीव धनुष स्रुक् है, वैसे ही घी भी है; पुरुषों का पराक्रम ही वहाँ (आहुति) होगा। ऐन्द्र, पाशुपत, ब्राह्म और स्थूणाकर्ण अस्त्र, हे माधव, वहाँ मन्त्र होंगे, जिन्हें सव्यसाची (अर्जुन) प्रयोग करेंगे।

5.141.32

अनुयातश्च पितरमधिको वा पराक्रमे ।
गीतं स्तोत्रं स सौभद्रः सम्यक् तत्र भविष्यति ॥ ५.१४१.३२ ॥

जो अपने पिता के समान या उनसे भी अधिक पराक्रमी होकर उनका अनुसरण करता है, वह सौभद्र (अभिमन्यु) वहाँ भली प्रकार गीत और स्तोत्र होगा।

5.141.33

उद्गातात्र पुनर्भीमः प्रस्तोता सुमहाबलः ।
विनदन्स नरव्याघ्रो नागानीकान्तकृद्रणे ॥ ५.१४१.३३ ॥

यहाँ फिर भीम उद्गाता और महाबली प्रस्तोता होगा; वह नरव्याघ्र युद्ध में गर्जना करता हुआ गजसेना का संहार करने वाला होगा।

5.141.34

स चैव तत्र धर्मात्मा शश्वद्राजा युधिष्ठिरः ।
जपैर्होमैश्च संयुक्तो ब्रह्मत्वं कारयिष्यति ॥ ५.१४१.३४ ॥

वह धर्मात्मा राजा युधिष्ठिर भी वहाँ सदा जप और होम से युक्त होकर ब्रह्मा (पुरोहित) का कार्य सम्पन्न करेगा।

5.141.35

शङ्खशब्दाः समुरजा भेर्यश्च मधुसूदन ।
उत्कृष्टः सिंहनादश्च सुब्रह्मण्यो भविष्यति ॥ ५.१४१.३५ ॥

हे मधुसूदन, शंखध्वनि, मृदंग सहित भेरियाँ, और उत्कृष्ट सिंहनाद तथा सुब्रह्मण्य का उच्चारण वहाँ होगा।

5.141.36

नकुलः सहदेवश्च माद्रीपुत्रौ यशस्विनौ ।
शामित्रं तौ महावीर्यौ सम्यक् तत्र भविष्यतः।
तौ मैत्रावरुणाग्नीध्रौ महावीर्यौ भविष्यतः ॥ ५.१४१.३६ ॥

नकुल और सहदेव, माद्री के दोनों यशस्वी पुत्र, वहाँ शामित्र (यज्ञ-पशुघातक पुरोहित) होंगे; वे दोनों महापराक्रमी भली प्रकार वहाँ होंगे। वे दोनों महापराक्रमी मैत्रावरुण और आग्नीध्र होंगे।

5.141.37

कल्माषदण्डा गोविन्द विमला रथपङ्क्तयः ।
यूपाः समुपकल्पन्तामस्मिन्यज्ञे जनार्दन ॥ ५.१४१.३७ ॥

हे गोविन्द, जनार्दन, इस यज्ञ में चितकबरे दण्डों वाली, निर्मल रथ-पंक्तियाँ यूप बनकर तैयार हों।

5.141.38

कर्णिनालीकनाराचा वत्सदन्तोपबृंहणाः ।
तोमराः सोमकलशाः पवित्राणि धनूंषि च ॥ ५.१४१.३८ ॥

कर्णी, नाराच और वत्सदन्त बाण, तोमर सोमकलश बनें, और धनुष पवित्र पात्र बनें।

5.141.39

असयोऽत्र कपालानि पुरोडाशाः शिरांसि च ।
हविस्तु रुधिरं कृष्ण तस्मिन्यज्ञे भविष्यति ॥ ५.१४१.३९ ॥

यहाँ तलवारें कपाल बनेंगी, सिर पुरोडाश होंगे, और हे कृष्ण, उस यज्ञ में रक्त ही हवि होगा।

5.141.40

इध्माः परिधयश्चैव शक्तयो विमला गदाः ।
सदस्या द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः ॥ ५.१४१.४० ॥

समिधाएँ, परिधियाँ, शक्तियाँ और निर्मल गदाएँ यहाँ होंगी, और द्रोण के शिष्य तथा शरद्वान् के पुत्र कृप सदस्य होंगे।

5.141.41

इषवोऽत्र परिस्तोमा मुक्ता गाण्डीवधन्वना ।
महारथप्रयुक्ताश्च द्रोणद्रौणिप्रचोदिताः ॥ ५.१४१.४१ ॥

यहाँ गाण्डीवधारी द्वारा छोड़े गए बाण परिस्तोम बनेंगे, और महारथियों द्वारा चलाए गए तथा द्रोण और द्रौणि द्वारा प्रेरित बाण भी।

5.141.42

प्रतिप्रास्थानिकं कर्म सात्यकिस्तु करिष्यति ।
दीक्षितो धार्तराष्ट्रोऽत्र पत्नी चास्य महाचमूः ॥ ५.१४१.४२ ॥

प्रतिप्रस्थाता का कर्म सात्यकि करेगा, और धृतराष्ट्र का पुत्र यहाँ दीक्षित होगा; उसकी पत्नी महान सेना होगी।

5.141.43

घटोत्कचोऽत्र शामित्रं करिष्यति महाबलः ।
अतिरात्रे महाबाहो वितते यज्ञकर्मणि ॥ ५.१४१.४३ ॥

यहाँ महाबली घटोत्कच शामित्र कर्म करेगा। हे महाबाहो, अतिरात्र यज्ञ के विस्तृत कर्म में।

5.141.44

दक्षिणा त्वस्य यज्ञस्य धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
वैतानिके कर्ममुखे जातो यत्कृष्ण पावकात् ॥ ५.१४१.४४ ॥

इस यज्ञ की दक्षिणा तो प्रतापी धृष्टद्युम्न होगा, जो हे कृष्ण, वैतानिक कर्म के आरम्भ में अग्नि से उत्पन्न हुआ था।

5.141.45

यदब्रुवमहं कृष्ण कटुकानि स्म पाण्डवान् ।
प्रियार्थं धार्तराष्ट्रस्य तेन तप्ये ह्यकर्मणा ॥ ५.१४१.४५ ॥

हे कृष्ण, जो मैंने पाण्डवों से कठोर वचन कहे, धृतराष्ट्र के पुत्र को प्रसन्न करने के लिए, उसी अकर्म से मैं सचमुच संतप्त हूँ।

5.141.46

यदा द्रक्ष्यसि मां कृष्ण निहतं सव्यसाचिना ।
पुनश्चितिस्तदा चास्य यज्ञस्याथ भविष्यति ॥ ५.१४१.४६ ॥

हे कृष्ण, जब तुम मुझे सव्यसाची अर्जुन द्वारा मारा गया देखोगे, तब इस यज्ञ की चिति (अग्निवेदी) पुनः होगी।

5.141.47

दुःशासनस्य रुधिरं यदा पास्यति पाण्डवः ।
आनर्दं नर्दतः सम्यक् तदा सूयं भविष्यति ॥ ५.१४१.४७ ॥

जब पाण्डव (भीम) दुःशासन का रक्त पीएगा, और गर्जना करते हुए भली-भाँति गर्जेगा, तब सूय यज्ञ होगा।

5.141.48

यदा द्रोणं च भीष्मं च पाञ्चाल्यौ पातयिष्यतः ।
तदा यज्ञावसानं तद्भविष्यति जनार्दन ॥ ५.१४१.४८ ॥

जब दोनों पाञ्चाल्य (धृष्टद्युम्न और शिखण्डी) द्रोण और भीष्म को गिरा देंगे, तब हे जनार्दन, उस यज्ञ का अवसान होगा।

5.141.49

दुर्योधनं यदा हन्ता भीमसेनो महाबलः ।
तदा समाप्स्यते यज्ञो धार्तराष्ट्रस्य माधव ॥ ५.१४१.४९ ॥

जब महाबली भीमसेन दुर्योधन का वध करेंगे, तब धृतराष्ट्र के पुत्र का यह यज्ञ समाप्त होगा, हे माधव।

5.141.50

स्नुषाश्च प्रस्नुषाश्चैव धृतराष्ट्रस्य सङ्गताः ।
हतेश्वरा नष्टपुत्रा हतनाथाश्च केशव ॥ ५.१४१.५० ॥

धृतराष्ट्र की पुत्रवधुएँ और पौत्रवधुएँ एकत्र हैं, जिनके स्वामी मारे गए, पुत्र नष्ट हो गए और रक्षक न रहे, हे केशव।

5.141.51

रुदन्त्यः सहगान्धार्या श्वगृध्रकुरराकुले ।
स यज्ञेऽस्मिन्नवभृथो भविष्यति जनार्दन ॥ ५.१४१.५१ ॥

गान्धारी के साथ रोती हुईं, कुत्तों, गिद्धों और कुररों से भरे उस स्थान में, हे जनार्दन, इस यज्ञ का अवभृथ-स्नान वही होगा।

5.141.52

विद्यावृद्धा वयोवृद्धाः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ।
वृथा मृत्युं न कुर्वीरंस्त्वत्कृते मधुसूदन ॥ ५.१४१.५२ ॥

विद्या और आयु में वृद्ध क्षत्रिय, हे क्षत्रियों में श्रेष्ठ, आपके कारण व्यर्थ ही मृत्यु को न प्राप्त हों, हे मधुसूदन।

5.141.53

शस्त्रेण निधनं गच्छेत्समृद्धं क्षत्रमण्डलम् ।
करुक्षेत्रे पुण्यतमे त्रैलोक्यस्यापि केशव ॥ ५.१४१.५३ ॥

समृद्ध क्षत्रिय-मंडल शस्त्र से मृत्यु को प्राप्त हो, त्रिलोक में भी सबसे पुण्य कुरुक्षेत्र में, हे केशव।

5.141.54

तदत्र पुण्डरीकाक्ष विधत्स्व यदभीप्सितम् ।
यथा कार्त्स्न्येन वार्ष्णेय क्षत्रं स्वर्गमवाप्नुयात् ॥ ५.१४१.५४ ॥

तो हे कमलनयन, यहाँ जो अभीष्ट हो वह कीजिए, ताकि, हे वार्ष्णेय, समूचा क्षत्रिय-वर्ग स्वर्ग प्राप्त करे।

5.141.55

यावत्स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च जनार्दन ।
तावत्कीर्तिभवः शब्दः शाश्वतोयं भविष्यति ॥ ५.१४१.५५ ॥

हे जनार्दन, जब तक पर्वत और नदियाँ स्थित रहेंगी, तब तक यह कीर्ति से उत्पन्न शब्द (यश की गूँज) शाश्वत रहेगा।

5.141.56

ब्राह्मणाः कथयिष्यन्ति महाभारतमाहवम् ।
समागमेषु वार्ष्णेय क्षत्रियाणां यशोधनम् ॥ ५.१४१.५६ ॥

हे वार्ष्णेय, ब्राह्मण सभाओं में इस महाभारत युद्ध की कथा कहेंगे, जो क्षत्रियों के यशरूपी धन का (वर्णन करेगी)।

5.141.57

समुपानय कौन्तेयं युद्धाय मम केशव ।
मन्त्रसंवरणं कुर्वन्नित्यमेव परन्तप ॥ ५.१४१.५७ ॥

हे केशव, मेरे लिए कौन्तेय (अर्जुन) को युद्ध के लिए ले आओ। हे परन्तप, सदा मन्त्रणा को गुप्त रखते हुए ही (ऐसा करो)।