महाभारत · अध्याय 5.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.141.1
असंशयं सौहृदान्मे प्रणयाच्चाथ केशव ।
सख्येन चैव वार्ष्णेय श्रेयस्कामतयैव च ॥ ५.१४१.१ ॥
हे केशवा, निःसंशय तू माझ्यावरील स्नेह, प्रेम, मैत्री आणि माझ्या कल्याणाच्या इच्छेनेच हे बोलत आहेस, हे वार्ष्णेया.
5.141.2
सर्वं चैवाभिजानामि पाण्डोः पुत्रोऽस्मि धर्मतः ।
निश्चयाद्धर्मशास्त्राणां यथा त्वं कृष्ण मन्यसे ॥ ५.१४१.२ ॥
हे सर्व मला चांगले ठाऊक आहे; धर्मानुसार मी पांडूचा पुत्र आहे, हे कृष्णा, धर्मशास्त्रांच्या निश्चयानुसार तूही तसेच मानतोस.
5.141.3
कन्या गर्भं समाधत्त भास्करान्मां जनार्दन ।
आदित्यवचनाच्चैव जातं मां सा व्यसर्जयत् ॥ ५.१४१.३ ॥
हे जनार्दना, एका कन्येने सूर्यापासून गर्भ धारण केला; आदित्याच्या वचनाने जन्मलेल्या मला तिने त्यागले.
5.141.4
सोस्मि कृष्ण तथाजातः पाण्डोः पुत्रोस्मि धर्मतः ।
कुन्त्या त्वहमपाकीर्णो यथा न कुशलं तथा ॥ ५.१४१.४ ॥
हे कृष्णा, मीच तो आहे; अशा प्रकारे जन्मलेला मी धर्मानुसार पांडूचा पुत्र आहे; पण कुंतीने मला त्यागले, ते बरे झाले नाही.
5.141.5
सूतो हि मामधिरथो दृष्ट्वैवाभ्यानयद्गृहान् ।
राधायाश्चैव मां प्रादात्सौहार्दान्मधुसूदन ॥ ५.१४१.५ ॥
सूत अधिरथ मला पाहताच घरी घेऊन आला; हे मधुसूदना, स्नेहाने त्याने मला राधेला दिले.
5.141.6
मत्स्नेहाच्चैव राधायां सद्यः क्षीरमवातरत् ।
सा मे मूत्रं पुरीषं च प्रतिजग्राह माधव ॥ ५.१४१.६ ॥
माझ्या स्नेहामुळे राधेच्या ठिकाणी लगेच दूध उतरले; हे माधवा, तिने माझे मूत्र आणि मल स्वीकारले.
5.141.7
तस्याः पिण्डव्यपनयं कुर्यादस्मद्विधः कथम् ।
धर्मविद्धर्मशास्त्राणां श्रवणे सततं रतः ॥ ५.१४१.७ ॥
तिचे पिंडव्यपनय माझ्यासारखा कसा करील? धर्म जाणणारा आणि धर्मशास्त्रांच्या श्रवणात सतत रमलेला मी.
5.141.8
तथा मामभिजानाति सूतश्चाधिरथः सुतम् ।
पितरं चाभिजानामि तमहं सौहृदात्सदा ॥ ५.१४१.८ ॥
सूत अधिरथ मला आपला पुत्र म्हणून ओळखतो आणि मीही प्रेमामुळे नेहमी त्यांना पिता म्हणून ओळखतो.
5.141.9
स हि मे जातकर्मादि कारयामास माधव ।
शास्त्रदृष्टेन विधिना पुत्रप्रीत्या जनार्दन ॥ ५.१४१.९ ॥
हे माधवा, जनार्दना, त्यांनीच पुत्रप्रेमाने शास्त्रविधीप्रमाणे माझे जातकर्म इत्यादी संस्कार करवले.
5.141.10
नाम वै वसुषेणेति कारयामास वै द्विजैः ।
भार्याश्चोढा मम प्राप्ते यौवने तत्परिग्रहात् ॥ ५.१४१.१० ॥
ब्राह्मणांकडून त्यांनी माझे नाव 'वसुषेण' असे ठेववले; तारुण्य आल्यावर त्यांच्याच व्यवस्थेने मला पत्नीही मिळाल्या.
5.141.11
तासु पुत्राश्च पौत्राश्च मम जाता जनार्दन ।
तासु मे हृदयं कृष्ण संजातं कामबन्धनम् ॥ ५.१४१.११ ॥
त्यांच्यापासून माझे पुत्र आणि नातू जन्मले, हे जनार्दना; हे कृष्णा, त्यांच्यावर माझे हृदय कामबंधनात अडकले आहे.
5.141.12
न पृथिव्या सकलया न सुवर्णस्य राशिभिः ।
हर्षाद्भयाद्वा गोविन्द मिथ्या कर्तुं तदुत्सहे ॥ ५.१४१.१२ ॥
सर्व पृथ्वीने नव, सोन्याच्या राशींनीही नव; हर्षाने किंवा भयानेही नव; हे गोविंदा, ते खोटे करण्याचे धाडस मी करू इच्छित नाही.
5.141.13
धृतराष्ट्रकुले कृष्ण दुर्योधनसमाश्रयात् ।
मया त्रयोदशसमा भुक्तं राज्यमकण्टकम् ॥ ५.१४१.१३ ॥
हे कृष्णा, धृतराष्ट्राच्या कुलात, दुर्योधनाच्या आश्रयाने, मी तेरा वर्षे निष्कंटक राज्य भोगले आहे.
5.141.14
इष्टं च बहुभिर्यज्ञैः सहसूतैर्मयाऽसकृत् ।
आवाहाश्च विवाहाश्च सहसूतैर्मया कृताः ॥ ५.१४१.१४ ॥
सहसूतांसह मी अनेक यज्ञ वारंवार केले आहेत; सहसूतांसह विवाहसोहळेही मी पार पाडले आहेत.
5.141.15
मां च कृष्ण समासाद्य कृतः शस्त्रसमुद्यमः ।
दुर्योधनेन वार्ष्णेय विग्रहश्चापि पाण्डवैः ॥ ५.१४१.१५ ॥
हे कृष्णा, माझ्याकडे येऊन दुर्योधनाने शस्त्रसज्जता केली; हे वार्ष्णेया, पांडवांशीही संघर्ष उभा राहिला.
5.141.16
तस्माद्रणे द्वैरथे मां प्रत्युद्यातारमच्युत ।
वृतवान्परमं कृष्ण प्रतीपं सव्यसाचिनः ॥ ५.१४१.१६ ॥
म्हणून हे अच्युता, कृष्णा, सव्यसाचीचा प्रतिस्पर्धी म्हणून, युद्धात द्वंद्वयुद्धासाठी त्याने मलाच श्रेष्ठ प्रतिपक्षी निवडले आहे.
5.141.17
वधाद्बन्धाद्भयाद्वापि लोभाद्वापि जनार्दन ।
अनृतं नोत्सहे कर्तुं धार्तराष्ट्रस्य धीमतः ॥ ५.१४१.१७ ॥
हे जनार्दना, वधामुळे, बंधनामुळे, भयामुळे किंवा लोभामुळेही, बुद्धिमान धृतराष्ट्रपुत्रासाठी असत्य करण्यास मी उत्सुक नाही.
5.141.18
यदि ह्यद्य न गच्छेयं द्वैरथं सव्यसाचिना ।
अकीर्तिः स्याद्धृपीकेश मम पार्थस्य चोभयोः ॥ ५.१४१.१८ ॥
आज जर मी सव्यसाचीशी द्वंद्वयुद्धासाठी गेलो नाही, तर हे हृषीकेशा, माझी व पार्थाची दोघांचीही अपकीर्ती होईल.
5.141.19
असंशयं हितार्थाय ब्रूयास्त्वं मधुसूदन ।
सर्वं च पाण्डवाः कुर्युस्त्वद्वशित्वान्न संशयः ॥ ५.१४१.१९ ॥
हे मधुसूदना, तू निःसंशय हिताकरिता बोल; पांडव तुझ्या वशात असल्यामुळे सर्व काही करतील — यात संशय नाही.
5.141.20
मन्त्रस्य नियमं कुर्यास्त्वमत्र मधुसूदन ।
एतदत्र हितं मन्ये सर्वं यादवनन्दन ॥ ५.१४१.२० ॥
हे मधुसूदना, या मंत्रणेत तू नियम ठेव; येथे हेच हितकारक आहे असे मला वाटते — हे यादवनंदना, सर्व काही असेच होवो.
5.141.21
यदि जानाति मां राजा धर्मात्मा संयतेन्द्रियः ।
कुन्त्याः प्रथमजं पुत्रं न स राज्यं ग्रहीष्यति ॥ ५.१४१.२१ ॥
जर धर्मात्मा आणि संयमी इंद्रियांचा राजा मला कुंतीचा प्रथमपुत्र म्हणून ओळखत असेल, तर तो राज्य स्वीकारणार नाही.
5.141.22
प्राप्य चापि महद्राज्यं तदहं मधुसूदन ।
स्फीतं दुर्योधनायैव संप्रदद्यामरिन्दम ॥ ५.१४१.२२ ॥
हे मधुसूदना, मोठे समृद्ध राज्य मिळवले तरी ते मी दुर्योधनालाच देईन — हे शत्रुदमना.
5.141.23
स एव राजा धर्मात्मा शाश्वतोऽस्तु युधिष्ठिरः ।
नेता यस्य हृषीकेशो योद्धा यस्य धनञ्जयः ॥ ५.१४१.२३ ॥
ज्याचा नेता हृषीकेश आहे, ज्याचा योद्धा धनंजय आहे, तो धर्मात्मा राजा युधिष्ठिर शाश्वत राहो.
5.141.24
पृथिवी तस्य राष्ट्रं च यस्य भीमो महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाश्च माधव ॥ ५.१४१.२४ ॥
महारथी भीम ज्याचा आहे, त्याचीच पृथ्वी आणि राष्ट्र; नकुल, सहदेव आणि द्रौपदीचे पुत्रही त्याचेच — हे माधवा.
5.141.25
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः सात्यकिश्च महारथः ।
उत्तमौजा युधामन्युः सत्यधर्मा च सौमकिः ॥ ५.१४१.२५ ॥
पांचाल्य धृष्टद्युम्न, महारथी सात्यकी, उत्तमौजा, युधामन्यू आणि सोमकाचा पुत्र सत्यधर्मा.
5.141.26
चैद्यश्च चेकितानश्च शिखण्डी चापराजितः ।
इन्द्रगोपकवर्णाश्च केकया भ्रातरस्तथा।
इन्द्रायुधसवर्णश्च कुन्तिभोजो महामनाः ॥ ५.१४१.२६ ॥
चैद्य, चेकितान, शिखंडी, अपराजित, इंद्रगोपकाच्या रंगाचे केकय बंधू, इंद्रायुधासारखा कुंतिभोज महामना.
5.141.27
मातुलो भीमसेनस्य श्येनजिच्च महारथः ।
शङ्खः पुत्रो विराटस्य निधिस्त्वं च जनार्दन ॥ ५.१४१.२७ ॥
भीमसेनाचा मामा महारथी श्येनजित, विराटाचा पुत्र शंख, आणि हे जनार्दना, तूच निधी आहेस.
5.141.28
महानयं कृष्ण कृतः क्षत्रस्य समुदानयः ।
राज्यं प्राप्तमिदं दीप्तं प्रथितं सर्वराजसु ॥ ५.१४१.२८ ॥
हे कृष्णा, हे क्षत्रियांचे महान एकत्रीकरण आहे; सर्व राजांमध्ये प्रसिद्ध व तेजस्वी असे हे राज्य प्राप्त झाले आहे.
5.141.29
धार्तराष्ट्रस्य वार्ष्णेय शस्त्रयज्ञो भविष्यति ।
अस्य यज्ञस्य वेत्ता त्वं भविष्यसि जनार्दन ॥ ५.१४१.२९ ॥
हे वार्ष्णेया, धृतराष्ट्रपुत्राचा शस्त्रयज्ञ होईल; हे जनार्दना, या यज्ञाचा जाणकार तूच होशील.
5.141.30
आध्वर्यवं च ते कृष्ण ऋतावस्मिन्भविष्यति ।
होता चैवात्र बीभत्सुः सन्नद्धः स कपिध्वजः ॥ ५.१४१.३० ॥
हे कृष्णा, या ऋतूत तुझे आध्वर्यव कार्य होईल; आणि येथे होता म्हणून बीभत्सू असेल, कवचधारी तो कपिध्वज.
5.141.31
गाण्डीवं स्रुक् तथा चाज्यं वीर्यं पुंसां भविष्यति ।
ऐन्द्रं पाशुपतं ब्राह्मं स्थूणाकर्णं च माधव ।
मन्त्रास्तत्र भविष्यन्ति प्रयुक्ताः सव्यसाचिना ॥ ५.१४१.३१ ॥
हे माधवा, गाण्डीव हीच स्रुक् (आहुतीचा चमचा) असेल, तसेच तूप; पुरुषांचे पराक्रमच तेथे हविर्द्रव्य होईल. ऐंद्र, पाशुपत, ब्राह्म आणि स्थूणाकर्ण ही अस्त्रे तेथे मंत्र होतील, जी सव्यसाची (अर्जुन) प्रयुक्त करील.
5.141.32
अनुयातश्च पितरमधिको वा पराक्रमे ।
गीतं स्तोत्रं स सौभद्रः सम्यक् तत्र भविष्यति ॥ ५.१४१.३२ ॥
पित्याचे अनुसरण करणारा आणि पराक्रमात त्याच्याइतकाच किंवा त्याहूनही अधिक असलेला, तो सौभद्र (अभिमन्यु) तेथे नीट गीत व स्तोत्र होईल.
5.141.33
उद्गातात्र पुनर्भीमः प्रस्तोता सुमहाबलः ।
विनदन्स नरव्याघ्रो नागानीकान्तकृद्रणे ॥ ५.१४१.३३ ॥
येथे पुन्हा भीम उद्गाता आणि अतिबलवान प्रस्तोता होईल; तो नरव्याघ्र युद्धात गर्जना करीत हत्तींच्या सेनेचा संहार करणारा असेल.
5.141.34
स चैव तत्र धर्मात्मा शश्वद्राजा युधिष्ठिरः ।
जपैर्होमैश्च संयुक्तो ब्रह्मत्वं कारयिष्यति ॥ ५.१४१.३४ ॥
तो धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरही तेथे सदैव जप व होम यांनी युक्त होऊन ब्रह्मत्वाचे कार्य करवील.
5.141.35
शङ्खशब्दाः समुरजा भेर्यश्च मधुसूदन ।
उत्कृष्टः सिंहनादश्च सुब्रह्मण्यो भविष्यति ॥ ५.१४१.३५ ॥
हे मधुसूदना, शंखध्वनी, मृदंगासह भेरी, उत्कृष्ट सिंहनाद आणि सुब्रह्मण्य घोष तेथे होईल.
5.141.36
नकुलः सहदेवश्च माद्रीपुत्रौ यशस्विनौ ।
शामित्रं तौ महावीर्यौ सम्यक् तत्र भविष्यतः।
तौ मैत्रावरुणाग्नीध्रौ महावीर्यौ भविष्यतः ॥ ५.१४१.३६ ॥
नकुल आणि सहदेव, माद्रीचे दोन यशस्वी पुत्र, तेथे शामित्र (यज्ञपशूचा वध करणारा पुरोहित) होतील; ते दोघे महापराक्रमी तेथे नीट असतील. तेच महापराक्रमी दोघे मैत्रावरुण व आग्नीध्र होतील.
5.141.37
कल्माषदण्डा गोविन्द विमला रथपङ्क्तयः ।
यूपाः समुपकल्पन्तामस्मिन्यज्ञे जनार्दन ॥ ५.१४१.३७ ॥
हे गोविंदा, जनार्दना, या यज्ञात चित्रित दंडांच्या निर्मळ रथपंक्ती यूप म्हणून सिद्ध होवोत.
5.141.38
कर्णिनालीकनाराचा वत्सदन्तोपबृंहणाः ।
तोमराः सोमकलशाः पवित्राणि धनूंषि च ॥ ५.१४१.३८ ॥
कर्णी, लीक, नाराच बाण, वत्सदंत बाण, तोमर सोमकलश होवोत आणि धनुष्ये पवित्र होवोत.
5.141.39
असयोऽत्र कपालानि पुरोडाशाः शिरांसि च ।
हविस्तु रुधिरं कृष्ण तस्मिन्यज्ञे भविष्यति ॥ ५.१४१.३९ ॥
येथे तलवारी कपाले होतील, मस्तके पुरोडाश होतील; हे कृष्णा, त्या यज्ञात रक्तच हविस् होईल.
5.141.40
इध्माः परिधयश्चैव शक्तयो विमला गदाः ।
सदस्या द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः ॥ ५.१४१.४० ॥
समिधा, परिधी, शक्ती आणि निर्मळ गदा असतील; द्रोणाचे शिष्य आणि शरद्वानाचा पुत्र कृप सदस्य होतील.
5.141.41
इषवोऽत्र परिस्तोमा मुक्ता गाण्डीवधन्वना ।
महारथप्रयुक्ताश्च द्रोणद्रौणिप्रचोदिताः ॥ ५.१४१.४१ ॥
येथे गांडीवधन्व्याने सोडलेले बाण परिस्तोम होतील; महारथांनी सोडलेले आणि द्रोण व द्रौणी यांनी प्रेरित केलेले बाणही तसेच.
5.141.42
प्रतिप्रास्थानिकं कर्म सात्यकिस्तु करिष्यति ।
दीक्षितो धार्तराष्ट्रोऽत्र पत्नी चास्य महाचमूः ॥ ५.१४१.४२ ॥
प्रतिप्रस्थानिक कर्म सात्यकि करेल; धृतराष्ट्राचा पुत्र येथे दीक्षित होईल; त्याची पत्नी महान सेना असेल.
5.141.43
घटोत्कचोऽत्र शामित्रं करिष्यति महाबलः ।
अतिरात्रे महाबाहो वितते यज्ञकर्मणि ॥ ५.१४१.४३ ॥
येथे महाबली घटोत्कच शामित्र कर्म करील. हे महाबाहो, अतिरात्र विस्तृत यज्ञकर्मात.
5.141.44
दक्षिणा त्वस्य यज्ञस्य धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
वैतानिके कर्ममुखे जातो यत्कृष्ण पावकात् ॥ ५.१४१.४४ ॥
या यज्ञाची दक्षिणा तर प्रतापी धृष्टद्युम्न आहे. हे कृष्णा, वैतानिक कर्माच्या आरंभी अग्नीपासून जन्मलेला.
5.141.45
यदब्रुवमहं कृष्ण कटुकानि स्म पाण्डवान् ।
प्रियार्थं धार्तराष्ट्रस्य तेन तप्ये ह्यकर्मणा ॥ ५.१४१.४५ ॥
हे कृष्णा, धृतराष्ट्रपुत्राला प्रिय वाटावे म्हणून मी पांडवांना कठोर शब्द बोललो. त्या अकर्माने मी खरोखर संतप्त आहे.
5.141.46
यदा द्रक्ष्यसि मां कृष्ण निहतं सव्यसाचिना ।
पुनश्चितिस्तदा चास्य यज्ञस्याथ भविष्यति ॥ ५.१४१.४६ ॥
हे कृष्णा, सव्यसाचीने मारलेल्या मला जेव्हा तू पाहशील, तेव्हा या यज्ञाची चिती पुन्हा होईल.
5.141.47
दुःशासनस्य रुधिरं यदा पास्यति पाण्डवः ।
आनर्दं नर्दतः सम्यक् तदा सूयं भविष्यति ॥ ५.१४१.४७ ॥
जेव्हा पांडव (भीम) दुःशासनाचे रक्त पिईल आणि उत्तम गर्जना करील, तेव्हा सूय यज्ञ होईल.
5.141.48
यदा द्रोणं च भीष्मं च पाञ्चाल्यौ पातयिष्यतः ।
तदा यज्ञावसानं तद्भविष्यति जनार्दन ॥ ५.१४१.४८ ॥
जेव्हा दोन पांचाल्य (धृष्टद्युम्न आणि शिखंडी) द्रोण आणि भीष्म यांना पाडतील, हे जनार्दना, तेव्हा त्या यज्ञाचा समारोप होईल.
5.141.49
दुर्योधनं यदा हन्ता भीमसेनो महाबलः ।
तदा समाप्स्यते यज्ञो धार्तराष्ट्रस्य माधव ॥ ५.१४१.४९ ॥
महाबली भीमसेन जेव्हा दुर्योधनाचा वध करील, तेव्हा धृतराष्ट्राच्या पुत्राचा हा यज्ञ समाप्त होईल, हे माधवा.
5.141.50
स्नुषाश्च प्रस्नुषाश्चैव धृतराष्ट्रस्य सङ्गताः ।
हतेश्वरा नष्टपुत्रा हतनाथाश्च केशव ॥ ५.१४१.५० ॥
धृतराष्ट्राच्या सुना आणि नाती एकत्र जमल्या आहेत; त्यांचे स्वामी मारले गेले, पुत्र नष्ट झाले, रक्षक उरले नाहीत, हे केशवा.
5.141.51
रुदन्त्यः सहगान्धार्या श्वगृध्रकुरराकुले ।
स यज्ञेऽस्मिन्नवभृथो भविष्यति जनार्दन ॥ ५.१४१.५१ ॥
गांधारीसह रडणाऱ्या, कुत्रे, गिधाडे व कुरर पक्ष्यांनी भरलेल्या त्या भूमीत, हे जनार्दना, या यज्ञाचे अवभृथ-स्नान होईल.
5.141.52
विद्यावृद्धा वयोवृद्धाः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ।
वृथा मृत्युं न कुर्वीरंस्त्वत्कृते मधुसूदन ॥ ५.१४१.५२ ॥
विद्येने व वयाने वृद्ध क्षत्रिय, हे क्षत्रियश्रेष्ठा, तुझ्यामुळे व्यर्थ मृत्यू ओढवून घेऊ नयेत, हे मधुसूदना.
5.141.53
शस्त्रेण निधनं गच्छेत्समृद्धं क्षत्रमण्डलम् ।
करुक्षेत्रे पुण्यतमे त्रैलोक्यस्यापि केशव ॥ ५.१४१.५३ ॥
समृद्ध क्षत्रियमंडळ शस्त्राने मृत्यू पावो; त्रिलोकातील अत्यंत पुण्यभूमी कुरुक्षेत्रावर, हे केशवा.
5.141.54
तदत्र पुण्डरीकाक्ष विधत्स्व यदभीप्सितम् ।
यथा कार्त्स्न्येन वार्ष्णेय क्षत्रं स्वर्गमवाप्नुयात् ॥ ५.१४१.५४ ॥
म्हणून हे पुंडरीकाक्षा, येथे तुला जे इष्ट ते कर, जेणेकरून हे वार्ष्णेया, संपूर्ण क्षत्रियवर्ग स्वर्ग प्राप्त करील.
5.141.55
यावत्स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च जनार्दन ।
तावत्कीर्तिभवः शब्दः शाश्वतोयं भविष्यति ॥ ५.१४१.५५ ॥
हे जनार्दना, जोपर्यंत पर्वत आणि नद्या आहेत, तोपर्यंत कीर्तीतून उत्पन्न झालेला हा शब्द (यशाचा ध्वनी) शाश्वत राहील.
5.141.56
ब्राह्मणाः कथयिष्यन्ति महाभारतमाहवम् ।
समागमेषु वार्ष्णेय क्षत्रियाणां यशोधनम् ॥ ५.१४१.५६ ॥
हे वार्ष्णेया, सभांमध्ये ब्राह्मण या महाभारत युद्धाची कथा सांगतील; ते क्षत्रियांचे यशरूपी धन आहे.
5.141.57
समुपानय कौन्तेयं युद्धाय मम केशव ।
मन्त्रसंवरणं कुर्वन्नित्यमेव परन्तप ॥ ५.१४१.५७ ॥
हे केशवा, युद्धासाठी कौंतेयाला (अर्जुनाला) माझ्याकडे घेऊन ये. हे परंतपा, मसलत नेहमी गुप्त ठेवून हे कर.