Mahābhārata · Adhyāya 5.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.143.1
केशवस्य तु तद्वाक्यं कर्णः श्रुत्वा हितं शुभम् ।
अब्रवीदभिसंपूज्य कृष्णं तं मधुसूदनम् ॥ ५.१४३.१ ॥
Having heard that beneficial and auspicious speech of Keśava, Karṇa, paying full honor to Kṛṣṇa, the slayer of Madhu, spoke.
5.143.2
जानन्मां किं महाबाहो संमोहयितुमिच्छसि ।
योयं पृथिव्याः कार्त्स्न्येन विनाशः समुपस्थितः ॥ ५.१४३.२ ॥
O mighty-armed one, knowing me, why do you wish to delude me? This complete destruction of the earth has now arrived.
5.143.3
निमित्तं तत्र शकुनिरहं दुःशासनस्तथा ।
दुर्योधनश्च नृपतिर्धृतराष्ट्रसुतोऽभवत् ॥ ५.१४३.३ ॥
The causes of that were Śakuni, I myself, Duḥśāsana, and King Duryodhana, the son of Dhṛtarāṣṭra.
5.143.4
असंशयमिदं कृष्ण महद्युद्धमुपस्थितम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च घोरं रुधिरकर्दमम् ॥ ५.१४३.४ ॥
O Kṛṣṇa, without doubt this great battle has come upon us — the terrible mire of blood between the Pāṇḍavas and the Kurus.
5.143.5
राजानो राजपुत्राश्च दुर्योधनवशानुगाः ।
रणे शस्त्राग्निना दग्धाः प्राप्स्यन्ति यमसादनम् ॥ ५.१४३.५ ॥
The kings and princes who follow the will of Duryodhana, burned in battle by the fire of weapons, will attain the abode of Yama.
5.143.6
स्वप्ना हि बहवो घोरा दृश्यन्ते मधुसूदन ।
निमित्तानि च घोराणि तथोत्पाताः सुदारुणाः ॥ ५.१४३.६ ॥
O Madhusūdana, many terrible dreams are seen, and likewise terrible omens and most dreadful portents.
5.143.7
पराजयं धार्तराष्ट्रे विजयं च युधिष्ठिरे ।
संसन्त इव वार्ष्णेय विविधा रोमहर्षणाः ॥ ५.१४३.७ ॥
O Vārṣṇeya, various hair-raising portents appear, as if announcing the defeat of the sons of Dhṛtarāṣṭra and the victory of Yudhiṣṭhira.
5.143.8
प्राजापत्यं हि नक्षत्रं ग्रहस्तीक्ष्णो महाद्युतिः ।
शनैश्चरः पीडयति पीडयन्प्राणिनोऽधिकम् ॥ ५.१४३.८ ॥
Saturn, a fierce and greatly brilliant planet, afflicts the lunar mansion belonging to Prajāpati, causing living beings excessive suffering.
5.143.9
कृत्वा चाङ्गारको वक्रं ज्येष्ठायां मधुसूदन ।
अनुराधां प्रार्थयते मैत्रं संगमयन्निव । ॥ ५.१४३.९ ॥
O Madhusūdana, Mars, having turned retrograde in Jyeṣṭhā, seeks Anurādhā as if bringing about a friendly union.
5.143.10
नूनं महद्भयं कृष्ण कुरूणां समुपस्थितम् ।
विशेषेण हि वार्ष्णेय चित्रां पीडयते ग्रहः ॥ ५.१४३.१० ॥
O Kṛṣṇa, surely a great danger has come upon the Kurus; O Vārṣṇeya, especially a planet is afflicting the asterism Citrā.
5.143.11
सोमस्य लक्ष्म व्यावृत्तं राहुरर्कमुपैति च ।
दिवश्चोल्काः पतन्त्येताः सनिर्घाताः सकंपनाः ॥ ५.१४३.११ ॥
The mark of the moon has turned away, and Rāhu draws near the sun; from the sky these meteors fall, with thunderclaps and tremors.
5.143.12
निष्टनन्ति च मातङ्गा मुञ्चन्त्यश्रूणि वाजिनः ।
पानीयं यवसं चापि नाभिनन्दन्ति माधव ॥ ५.१४३.१२ ॥
O Mādhava, the elephants cry out and the horses shed tears; they do not take pleasure even in water or fodder.
5.143.13
प्रादुर्भूतेषु चैतेषु भयमाहुरुपास्थितम् ।
निमित्तेषु महाबाहो दारुणं प्राणिनाशनम् ॥ ५.१४३.१३ ॥
When these have appeared, fear is said to be at hand; these omens, O mighty-armed one, are terrible signs of the destruction of living beings.
5.143.14
अल्पे भुक्ते पुरीषं च प्रभूतमिह दृश्यते ।
वाजिनां वारणानां च मनुष्याणां च केशव ॥ ५.१४३.१४ ॥
Though little has been eaten, a great deal of dung of horses, elephants and men is seen here, O Keśava.
5.143.15
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु सर्वेषु मधुसूदन ।
पराभवस्य तल्लिङ्गमिति प्राहुर्मनीषिणः ॥ ५.१४३.१५ ॥
O Madhusūdana, among all the armies of Dhṛtarāṣṭra's sons, this is a sign of defeat, so the wise declare.
5.143.16
प्रहृष्टं वाहनं कृष्ण पाण्डवानां प्रचक्षते ।
प्रदक्षिणा मृगाश्चैव तत्तेषां जयलक्षणम् ॥ ५.१४३.१६ ॥
O Kṛṣṇa, the mounts of the Pāṇḍavas are said to be rejoicing; and the deer turn to the right—this is the sign of their victory.
5.143.17
अपसव्या मृगाः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य केशव ।
वाचश्चाप्यशरीरिण्यस्तकत्पराभवलक्षणम् ॥ ५.१४३.१७ ॥
O Keśava, all the deer of Dhṛtarāṣṭra's sons turn to the left, and bodiless voices are heard too—this is the sign of defeat.
5.143.18
मयूराः पुण्यशकुना हंससारसचातकाः ।
जीवञ्जीवकसङ्घाश्चाप्यनुगच्छन्ति पाण्डवान् ॥ ५.१४३.१८ ॥
Peacocks, auspicious omen-birds, swans, cranes and cātaka birds, and flocks of jīvañjīvaka birds follow the Pāṇḍavas.
5.143.19
गृध्राः कङ्का बकाः श्येना यातुधानास्तथा वृकाः ।
मक्षिकाणां च सङ्घाता अनुधावन्ति कौरवान् ॥ ५.१४३.१९ ॥
Vultures, kaṅka-birds, cranes, hawks, flesh-eating demons and wolves, and swarms of flies, chase after the Kurus.
5.143.20
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु भेरीणां नास्ति निःस्वनः ।
अनाहताः पाण्डवानां नदन्ति पटहाः किल ॥ ५.१४३.२० ॥
In the armies of Dhṛtarāṣṭra's sons there is no sound of kettledrums; yet the drums of the Pāṇḍavas, unstruck, indeed resound.
5.143.21
उदपानाश्च नर्दन्ति यथा गोवृषभास्तथा ।
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु तत्पराभवलक्षणम् ॥ ५.१४३.२१ ॥
The wells, too, roar like bulls; in the armies of Dhṛtarāṣṭra's sons this is the sign of their defeat.
5.143.22
मांसशोणितवर्षं च वृष्टं देवेन माधव ।
तथा गन्धर्वनगरं भानुमत्समुपस्थितम् ॥ ५.१४३.२२ ॥
O Mādhava, a rain of flesh and blood has fallen from the god, and likewise a Gandharva city has appeared close to the sun.
5.143.23
सप्राकारं सपरिखं सवप्रं चारुतोरणम् ।
कृष्णश्च परिघस्तत्र भानुमावृत्य तिष्ठति ॥ ५.१४३.२३ ॥
It has ramparts, moats, earthworks and fine gateways; and there a dark bar stands, encircling the sun.
5.143.24
उदयास्तमने संध्ये वेदयन्ती महद्भयम् ।
शिवा च वाशते घोरं तत्पराभवलक्षणम् ॥ ५.१४३.२४ ॥
The twilights of sunrise and sunset proclaim great fear, and the jackal howls dreadfully — this is the sign of their defeat.
5.143.25
एकपक्षाक्षिचरणाः पक्षिणो मधुसूदन ।
उत्सृजन्ति महद्धोरं तत्पराभवलक्षणम् ॥ ५.१४३.२५ ॥
O Madhusūdana, birds with one wing, one eye and one foot send forth a great and terrible cry: that is a sign of defeat.
5.143.26
कृष्णग्रीवाश्च शकुना रक्तपादा भयानकाः ।
सन्ध्यामिमुखा यान्ति तत्पराभवलक्षणम् ॥ ५.१४३.२६ ॥
Terrible birds with black necks and red feet go facing toward the twilight: that is a sign of defeat.
5.143.27
ब्राह्मणान्प्रथमं द्वेष्टि गुरूंश्च मधुसूदन ।
भृत्यान्भक्तिमतश्चापि तत्पराभवलक्षणम् ॥ ५.१४३.२७ ॥
O Madhusūdana, he first hates brahmins and teachers, and even devoted servants: that is a sign of defeat.
5.143.28
पूर्वा दिग्लोहिताकारा शस्त्रवर्णा च दक्षिणा ।
आमपात्रप्रतीकाशा पश्चिमा मधुसूदन। ॥ ५.१४३.२८ ॥
The eastern quarter is blood-red in appearance, the southern the color of a weapon; the western is like an unbaked pot, O Madhusūdana.
5.143.29
उत्तरा शङ्खवर्णाभा दिशां वर्णा उदाहृताः ।
प्रदीप्ताश्च दिशः सर्वा धार्तराष्ट्रस्य माधव। ॥ ५.१४३.२९ ॥
The northern quarter has the sheen of a conch; these are declared the colors of the quarters. And all the quarters blaze for Dhṛtarāṣṭra's son, O Mādhava.
5.143.30
महद्भयं वेदयन्ति तस्मिन्नुत्पातदर्शने ।
सहस्रपादं प्रासादं स्वप्नान्ते स्म युधिष्ठिरः। ॥ ५.१४३.३० ॥
At the sight of those portents they announce great fear; at the end of sleep, Yudhiṣṭhira saw a palace with a thousand pillars.
5.143.31
अधिरोहन्मया दृष्टः सह भ्रातृभिरच्युत ।
श्वेतोष्णीषाश्च दृश्यन्ते सर्वे वै शुक्लवाससः । ॥ ५.१४३.३१ ॥
O Acyuta, I saw myself ascending it with my brothers; all of them appeared wearing white turbans and white garments.
5.143.32
आसनानि च शुभ्राणि सर्वेषामुपलक्षये ।
तव चापि मया कृष्ण स्वप्नान्ते रुधिराविला । ॥ ५.१४३.३२ ॥
I also saw the bright seats of all of them; and at the end of the dream, O Kṛṣṇa, I saw your (earth) stained with blood.
5.143.33
आन्त्रेण पृथिवी दृष्टा परिक्षिप्ता जनार्दन ।
अस्थिसञ्चयमारूढश्चामितौजा यधिष्ठिरः । ॥ ५.१४३.३३ ॥
O Janārdana, I saw the earth surrounded by entrails; and I saw Yudhiṣṭhira, of immeasurable might, mounted on a heap of bones.
5.143.34
सुवर्णपात्र्यां संहृष्टो भुक्तवान्घृतपायसम् ।
युधिष्ठिरो मया दृष्टो ग्रसमानो वसुन्धराम्। ॥ ५.१४३.३४ ॥
I saw Yudhiṣṭhira, delighted, eating ghee and milk-rice from a golden vessel, devouring the earth.
5.143.35
उच्चं पर्वतमारूढो भीमकर्मा वृकोदरः ।
गदापाणिर्नरव्याघ्रो ग्रसन्निव महीमिमाम् ॥ ५.१४३.३५ ॥
Vṛkodara (Bhīma), of terrible deeds, mace in hand, tiger among men, ascended a high mountain as if devouring this earth.
5.143.36
क्षपयिष्यति नः सर्वान्स सुव्यक्तं महारणे ।
विदितं मे हृषीकेश श्रिया परमया ज्वलन् ॥ ५.१४३.३६ ॥
He will certainly destroy all of us in the great battle; this is clearly known to me, O Hṛṣīkeśa — he blazes with supreme splendour.
5.143.37
पाण्डुरं गजमारूढो गाण्डीवी स धनञ्जयः ।
त्वया सार्धं हृषीकेश श्रिया परमया ज्वलन् ॥ ५.१४३.३७ ॥
Mounted on a white elephant, that Dhanañjaya, the wielder of the Gāṇḍīva, blazing with supreme splendour together with you, O Hṛṣīkeśa.
5.143.38
यूयं सर्वे वधिष्यध्वं तत्र मे नास्ति संशयः ।
पार्थिवान्समरे कृष्ण दुर्योधनपुरोगमान् ॥ ५.१४३.३८ ॥
There in battle you will all slay them; of this I have no doubt, O Kṛṣṇa — the kings led by Duryodhana.
5.143.39
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः ।
शुक्लकेयूरकण्ठत्राः शुक्लमाल्याम्बरावृताः ॥ ५.१४३.३९ ॥
Nakula, Sahadeva, Sātyaki, and the great charioteer — wearing white armlets and neck-armour, clothed in white garlands and garments.
5.143.40
अधिरूढा नरव्याघ्रा नरवाहनमुत्तमम् ।
त्रय एते मया दृष्टाः पाण्डुरच्छत्रवाससः ॥ ५.१४३.४० ॥
Mounted on the excellent human-drawn vehicle, these three tigers among men I have seen, with white parasols and white garments.
5.143.41
श्वेतोष्णीषाश्च दृश्यन्ते त्रय एते जनार्दन ।
धार्तराष्ट्रेषु सैन्येषु तान्विजानीहि केशव ॥ ५.१४३.४१ ॥
O Janārdana, these three are seen with white turbans. Among the armies of Dhṛtarāṣṭra's sons, know them, O Keśava.
5.143.42
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ।
रक्तोष्णीषाश्च दृश्यन्ते सर्वे माधव पार्थिवाः ॥ ५.१४३.४२ ॥
Aśvatthāman, Kṛpa, and Kṛtavarman the Sātvata — and all the kings, O Mādhava, are seen with red turbans.
5.143.43
उष्ट्रप्रयुक्तमारूढौ भीष्मद्रोणौ महारथौ ।
मया सार्धं महाबाहो धार्तराष्ट्रेण वा विभो ॥ ५.१४३.४३ ॥
Bhīṣma and Droṇa, the two great charioteers, mounted on chariots yoked to camels, whether with me or with the son of Dhṛtarāṣṭra, O mighty-armed one, O lord.
5.143.44
अगस्त्यशास्तां च दिशं प्रयाताः स्म जनार्दन ।
अचिरेणैव कालेन प्राप्स्यामो यमसादनम् ॥ ५.१४३.४४ ॥
O Janārdana, we have gone toward the direction ruled by Agastya, and in no long time we shall reach the abode of Yama.
5.143.45
अहं चान्ये च राजानो यच्च तत्क्षत्रमण्डलम् ।
गाण्डिवाग्निं प्रवेक्ष्याम इति मे नास्ति संशयः ॥ ५.१४३.४५ ॥
I, the other kings, and that circle of warriors shall enter the fire of the Gāṇḍīva; of this I have no doubt.
5.143.46
अपस्थितविनाशेयं नूनमद्य वसुंधरा ।
यथा हि मे वचः कर्ण नोपैति हृदयं तव ॥ ५.१४३.४६ ॥
Surely today this earth stands with destruction at hand, for, Karṇa, my word does not enter your heart.
5.143.47
सर्वेषां तात भूतानां विनाशे प्रत्युपस्थिते ।
अनयो नयसङ्काशो हृदयान्नापसर्पति ॥ ५.१४३.४७ ॥
Dear one, when the destruction of all beings is at hand, unrighteousness that resembles right policy does not depart from the heart.
5.143.48
अपि त्वां कृष्ण पश्यामो जीवन्तोऽस्मान्महारणात् ।
समुत्तीर्णा महाबाहो वीरक्षत्रविनाशनात् ॥ ५.१४३.४८ ॥
O Kṛṣṇa, perhaps we shall see you, living, having crossed over this great battle and the destruction of the heroic warriors, O mighty-armed one.
5.143.49
अथवा सङ्गमः कृष्ण स्वर्गे नो भविता ध्रुवम् ।
तत्रेदानीं समेष्यामः पुनः सार्धं त्वयानघ ॥ ५.१४३.४९ ॥
Or else, O Kṛṣṇa, our union in heaven will surely take place; there now we shall meet you again, O sinless one.
5.143.50
इत्युक्त्वा माधवं कर्णः परिष्वज्य च पीडितम् ।
विसर्जितः केशवेन रथोपस्थादवातरत् ॥ ५.१४३.५० ॥
Having said this, Karṇa embraced the distressed Mādhava; and, dismissed by Keśava, he descended from the seat of the chariot.
5.143.51
ततः स्वरथामस्थाय जाम्बूनदविभूषितम् ।
महात्मा वै निववृते राधेयो दीनमानसः ॥ ५.१४३.५१ ॥
Then, mounting his own chariot adorned with Jāmbūnada gold, the great-souled Rādheya turned back with a downcast heart.
5.143.52
ततः शीघ्रतरं प्रायात्केशवः सहसात्यकिः ।
पुनरुच्चारयन्वाणीं याहि याहीति सारथिम् ॥ ५.१४३.५२ ॥
Then Keśava, together with Sātyaki, suddenly set off even more swiftly, again and again urging the charioteer: "Drive on, drive on!"