ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.144.1
असिद्धानुनये कृष्णे कुरुभ्यः पाण्डवान्गते ।
अभिगम्य पृथां क्षत्ता शनैः शोचन्निवाब्रवीत् ॥ ५.१४४.१ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਕੋਲ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਕ੍ਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਕੁੰਤੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੌਲੀ ਬੋਲੇ।
5.144.2
जानासि मे जीवपुत्री भावं नित्यमविग्रहे ।
क्रोशतो नच गृह्णीते वचनं मे सुयोधनः ॥ ५.१४४.२ ॥
ਹੇ ਜੀਵਪੁੱਤਰੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਮੇਰਾ ਸਦਾ ਦਾ ਭਾਵ ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਸੁਯੋਧਨ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
5.144.3
उपपन्नो ह्यसौ राजा चेदिपाञ्चालकेकयैः ।
भीमार्जुनाभ्यां कृष्णेन युयुधानयमैरपि ॥ ५.१४४.३ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹ ਰਾਜਾ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ) ਚੇਦੀ, ਪਾਂਚਾਲ, ਕੇਕਯਾਂ ਨਾਲ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
5.144.4
उपप्लाव्ये निविष्टोऽपि धर्ममेव युधिष्ठिरः ।
काङ्क्षते ज्ञातिसौहार्दाद्बलवान्दुर्बलो यथा ॥ ५.१४४.४ ॥
ਉਪਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਲਾਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਤਾਕਤਵਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.144.5
राजा तु धृतराष्ट्रोऽयं वयोवृद्धो न शाम्यति ।
मत्तः पुत्रमदेनैव विधर्मे पथि वर्तते ॥ ५.१४४.५ ॥
ਪਰ ਇਹ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
5.144.6
जयद्रथस्य कर्णस्य तथा दुःशासनस्य च ।
सौबलस्य च दुर्बुद्ध्या मिथो भेदः प्रपत्स्यते । ॥ ५.१४४.६ ॥
ਜਯਦ੍ਰਥ, ਕਰਨ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦੀ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਫੁੱਟ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।
5.144.7
अधर्मेम हि धर्मिष्ठं ह्रियते राज्यमीदृशम् ।
येषां तेषामयं धर्मः सानुबन्धो भविष्यति ॥ ५.१४४.७ ॥
ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਮਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰਾਜ ਖੋਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਣਗੇ।
5.144.8
क्रियमाणे बलाद्धर्मे कुरुभिः को न संज्वरेत् ।
असाम्ना केशवे याते समुद्योक्ष्यन्ति पाण्डवाः ॥ ५.१४४.८ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਲ ਨਾਲ ਧਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੌਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੜੇਗਾ? ਕੇਸ਼ਵ ਬਿਨਾਂ ਸੁਲ੍ਹਾ ਗਏ ਤਾਂ ਪਾਂਡਵ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉੱਠਣਗੇ।
5.144.9
ततः कुरूणामनयो भविता वीरनाशनः ।
चिन्तयन्न लभे निद्रामहःसु च निशासु च ॥ ५.१४४.९ ॥
ਤਦ ਕੁਰੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਿਪਤਾ ਆਵੇਗੀ। ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
5.144.10
श्रुत्वा तु कुन्ती तद्वाक्यमर्थकामेन भाषितम् ।
सा निःश्वसन्ती दुःखार्ता मनसा विममर्श ह ॥ ५.१४४.१० ॥
ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ ਗਏ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁੰਤੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
5.144.11
धिगस्त्वर्थं यत्कृतेयं सुमहाञ्ज्ञातिसंक्षयः ।
वर्त्स्यते सुहृदां चैव युद्धेऽस्मिन्वै पराभवः ॥ ५.१४४.११ ॥
ਉਸ ਧਨ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹਾਰ ਹੋਵੇਗੀ।
5.144.12
पाण्डवाश्चेदिपञ्चाला यादवाश्च समागताः ।
भारतैः सह योत्स्यन्ति किं नु दुःखमतःपरम् ॥ ५.१४४.१२ ॥
ਪਾਂਡਵ, ਚੇਦੀ, ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇਗਾ?
5.144.13
पश्ये दोषं ध्रुवं युद्धे तथाऽयुद्धे पराभवम् ।
अधनस्य मृतं श्रेयो न हि ज्ञातिक्षयो जयः।
इति मे चिन्तयन्त्या वै हृदि दुःखं प्रवर्तते ॥ ५.१४४.१३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ; ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਰ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹੈ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਜਿੱਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।
5.144.14
पितामहः शान्तनव आचार्यश्च युधां पतिः ।
कर्णश्च धार्तराष्ट्रार्थं वर्धयन्ति भयं मम ॥ ५.१४४.१४ ॥
ਪਿਤਾਮਹ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਆਚਾਰੀਆ, ਅਤੇ ਕਰਨ — ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਇਹ ਮੇਰਾ ਡਰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।
5.144.15
नाचार्यः कामवाञ्शिष्यैद्रौणोयुद्ध्येत जातुचित् ।
पाण्डवेषु कथं हार्दं कुर्यान्न च पितामहः । ॥ ५.१४४.१५ ॥
ਆਚਾਰੀਆ — ਜੋ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਹੈ — ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਲੜੇਗਾ। ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨੇਹ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੇਗਾ?
5.144.16
अयं त्वेको वृथादृष्टिर्धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
मोहानुवर्ती सततं पापो द्वेष्टि च पाण्डवान् ॥ ५.१४४.१६ ॥
ਪਰ ਵਿਅਰਥ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਦੁਰਮਤੀ ਵਾਲਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹੀ ਇਕੱਲਾ ਹੈ; ਲਗਾਤਾਰ ਮੋਹ ਦਾ ਪਿਛਲੱਗ ਇਹ ਪਾਪੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.144.17
महत्यनर्थे निर्बन्धी बलवांश्च विशेषतः ।
कर्णः सदा पाण्डवानां तन्मे दहति संप्रति ॥ ५.१४४.१७ ॥
ਮਹਾਨ ਅਨਰਥ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੱਦੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਲਵਾਨ ਕਰਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
5.144.18
आशंसे त्वद्य कर्णस्य मनोऽहं पाण्डवान्प्रति ।
ग्रसादयितुमासाद्य दर्शयन्ती यथातथम् ॥ ५.१४४.१८ ॥
ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਰਨ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ — ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਉਵੇਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੋਈ।
5.144.19
तोषितो भगवान्यत्र दुर्वासा मे वरं ददौ ।
आह्वानं मन्त्रसंयुक्तं वसन्त्याः पितृवेश्मनि ॥ ५.१४४.१९ ॥
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਭਗਵਾਨ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੰਤਰ-ਸਹਿਤ ਆਹਵਾਨ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
5.144.20
साहमन्तःपुरे राज्ञः कुन्तिभोजपुरस्कृता ।
चिन्तयन्ती बहुविधं हृदयेन विदूयता ॥ ५.१४४.२० ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੁੰਤਿਭੋਜ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਮੈਂ, ਦਿਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ।
5.144.21
बलाबलं च मन्त्राणां ब्राह्मणस्य च वाग्बलम् ।
स्त्रीभावाद्बालभावाच्च चिन्तयन्ती पुनः पुनः ॥ ५.१४४.२१ ॥
ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਬਲ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਾਣੀ ਦਾ ਬਲ - ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬਾਲਿਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ - ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ।
5.144.22
धात्र्या विस्रब्धया गुप्ता सखीजनवृता तदा ।
दोषं परिहरन्ती च पितुश्चारित्र्यरक्षिणी ॥ ५.१४४.२२ ॥
ਉਦੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਦਾਈ ਦੁਆਰਾ ਰਖਿਆ ਪਾਈ, ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਦੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਮੈਂ ਸੀ।
5.144.23
कथं नु सुकृतं मे स्यान्नापराधवती कथम् ।
भवेयमिति संचिन्त्य ब्राह्मणं तं नमस्य च ॥ ५.१४४.२३ ॥
"ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਦੋਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਬਣਾਂ?" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
5.144.24
कौतूहलात्तु तं लब्धा बालिश्यादाचरं तदा ।
कन्या सती देवमर्कमासादयमहं ततः ॥ ५.१४४.२४ ॥
ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮੰਤਰ ਪਾ ਕੇ, ਬਾਲਪਨ ਦੀ ਨਾਸਮਝੀ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਕੁਆਰੀ ਅਤੇ ਸਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਦੇਵ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
5.144.25
योऽसौ कानीनगर्भो मे पुत्रवत्परिरक्षितः ।
कस्मान्न कुर्याद्वचनं पथ्यं भ्रातृहितं तथा ॥ ५.१४४.२५ ॥
ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ ਇਹ ਕਾਨੀਨ ਗਰਭਜ ਮੇਰਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
5.144.26
इति कुन्ती विनिश्चित्य कार्यनिश्चयमुत्तमम् ।
कार्यार्थमभिनिश्चित्य ययौ भागीरथीं प्रति ॥ ५.१४४.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਕਾਰਜ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵੱਲ ਗਈ।
5.144.27
आत्मजस्य ततस्तस्य घृणिनः सत्यसङ्गिनः ।
गङ्गातीरे पृथापश्यञ्जपस्थानमनुत्तमम् ॥ ५.१४४.२७ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਸਤਿਯਨਿਸ਼ਠ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਜਪ-ਸਥਾਨ ਵੇਖਿਆ।
5.144.28
प्राङ्मुखस्योर्ध्वबाहोः सा पर्यतिष्ठत पृष्ठतः ।
जप्यावसानं कार्यार्थं प्रतीक्षन्ती तपस्विनी ॥ ५.१४४.२८ ॥
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ; ਕਾਰਜ ਲਈ ਜਪ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।
5.144.29
अतिष्ठत्सूर्यतापार्ता कर्णस्योत्तरवाससि ।
कौरव्यपत्नी वार्ष्णेयी मद्ममालेव शुष्यती ॥ ५.१४४.२९ ॥
ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਰਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀਯ ਵਸਤਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ; ਕੌਰਵ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਧੀ, ਮਦ੍ਮਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਮੁਰਝਾਉਂਦੀ ਹੋਈ।
5.144.30
आपृष्ठतापाञ्जप्त्वा स परिवृत्त्य यतव्रतः ।
दृष्ट्वा कुन्तीमुपातिष्ठदभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ ५.१४४.३० ॥
ਪਿੱਠ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਕੇ, ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਉਹ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
5.144.31
यथान्यायं महातेजा मानी धर्मभृतां वरः ।
उत्स्मयन्प्रणतः प्राह कुन्तीं वैकर्तनो वृषः ॥ ५.१४४.३१ ॥
ਯਥਾਨਿਆਏ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਮਾਨੀ, ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੈਕਰਤਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ (ਕਰਣ) ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।