महाभारत · अध्याय 5.145

5.145.1

राधेयोऽहमाधिरथिः कर्णस्त्वामभिवादये ।
प्राप्ता किमर्थं भवती ब्रूहि किं करवामि ते ॥ ५.१४५.१ ॥

राधेचा पुत्र, सारथी अधिरथाचा मुलगा कर्ण मी आहे; आपणास वंदन करतो. आपण कोणत्या कारणासाठी आलात? सांगा, आपल्यासाठी मी काय करू?

कौन्तेयस्त्वं न राधेयो न तवाधिरथः पिता ।
नासि सूतकुले जातः कर्ण तद्विद्धि मे वचः ॥ ५.१४५.२ ॥

तू कौन्तेय आहेस, राधेचा पुत्र नाहीस; अधिरथ तुझा पिता नाही. कर्णा, तू सूतकुलात जन्मलेला नाहीस; माझे हे वचन जाण.

कानीनस्त्वं मया जातः पूर्वजः कुक्षिणा धृतः ।
कुन्तिराजस्य भवने पार्थस्त्वमसि पुत्रक ॥ ५.१४५.३ ॥

लग्नापूर्वी मी तुला जन्म दिला; तू माझा पहिला पुत्र, माझ्या गर्भात धारण केलेला. कुन्तिराजाच्या भवनात, पुत्रा, तू पृथेचा पुत्र आहेस.

प्रकाशकर्मा तपनो योऽयं देवो विरोचनः ।
अजीजनत्त्वां मय्येष कर्ण शस्त्रभृतां वरम् ॥ ५.१४५.४ ॥

जो हा प्रकट कर्मे करणारा, तापवणारा, तेजस्वी देव — सूर्य — त्याने माझ्यापासून तुला जन्म दिला. कर्णा, तू शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ आहेस.

कुण्डली बद्धकवचो देवगर्भः श्रिया वृतः ।
जातस्त्वमसि दुर्धर्ष मया पुत्र पितुर्गृहे ॥ ५.१४५.५ ॥

कुंडले धारण केलेला, कवच बांधलेला, देवगर्भातून, तेजाने युक्त असा तू जन्मलास. हे दुर्धर्ष पुत्रा, माझ्याद्वारे पित्याच्या घरी तू जन्मलास.

स त्वं भ्रातॄनसंबुद्ध्य मोहद्यदुपसेवसे ।
धार्तराष्ट्रान्न तद्युक्तं त्वयि पुत्र विशेषतः ॥ ५.१४५.६ ॥

बंधूंना न ओळखता, मोहाने तू धृतराष्ट्राच्या पुत्रांची सेवा करतोस — ते तुला योग्य नाही; विशेषतः हे पुत्रा, तुला ते अजिबात योग्य नाही.

एतद्धर्मफलं पुत्र नराणां धर्मनिश्चये ।
यत्तुष्यन्त्यस्य पितरो माता चाप्येकदर्शिनी ॥ ५.१४५.७ ॥

हे पुत्रा, धर्माच्या निश्चयात माणसांना धर्माचे फळ हेच आहे; यामुळे पितर आणि समदृष्टी असलेली माताही संतुष्ट होतात.

अर्जुनेनार्जितां पूर्वं हृतां लोभादसाधुभिः ।
आच्छिद्य धार्तराष्ट्रेभ्यो भुङ्क्ष यौधिष्ठिरीं श्रियम् ॥ ५.१४५.८ ॥

अर्जुनाने पूर्वी मिळवलेली, दुष्टांनी लोभाने हरण केलेली युधिष्ठिराची ती राजलक्ष्मी धृतराष्ट्रपुत्रांकडून परत घेऊन भोग.

अद्य पश्यन्तु कुरवः कर्णार्जुनसमागमम् ।
सौभ्रात्रेण समालक्ष्य संनमन्तामसाधवः । ॥ ५.१४५.९ ॥

आज कौरवांनी कर्ण-अर्जुनांचा समागम पाहावा; बंधुभावाने हे पाहून दुष्टांनी नम्र व्हावे.

कर्णार्जुनौ वै भवतां यथा रामजनार्दनौ ।
असाध्यं किं नु लोके स्याद्युवयोः संहितात्मनोः ॥ ५.१४५.१० ॥

कर्ण-अर्जुन, तुम्ही दोघे राम-जनार्दनांसारखे आहात; एकचित्त असलेल्या तुम्हा दोघांना जगात असाध्य काय असेल?

कर्ण शोभिष्यसे नूनं पञ्चमिर्भ्रातृभिर्वृतः ।
देवैः परिवृतो ब्रह्मा वेद्यामिव महाध्वरे ॥ ५.१४५.११ ॥

हे कर्णा, पाच बंधूंनी वेढलेला तू निश्चितच शोभशील; महायज्ञाच्या वेदीवर देवांनी वेढलेल्या ब्रह्मदेवासारखा.

उपपद्यो गुणैः सर्वैर्ज्येष्ठः श्रेष्ठेषु बन्धुषु ।
सूतपुत्रेति मा शब्दः पार्थस्त्वमसि वीर्यवान् ॥ ५.१४५.१२ ॥

तू सर्व गुणांनी युक्त आहेस, श्रेष्ठ बांधवांमध्ये ज्येष्ठ आहेस; 'सूतपुत्र' हा शब्द नको. तू पृथेचा पुत्र आहेस, पराक्रमी आहेस.