మహాభారతం · అధ్యాయం 5.147
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.147.1
आगम्य हास्तिनपुरादुपप्लाव्यमरिन्दमः ।
पाण्डवानां यथावृत्तं केशवः सर्वमुक्तवान् ॥ ५.१४७.१ ॥
హస్తినాపురం నుండి వచ్చి అరిందముడైన కేశవుడు ఉపప్లవ్యంలో పాండవులకు జరిగినదంతా ఉన్నది ఉన్నట్లు చెప్పాడు.
5.147.2
संभाष्य सुचिरं कालं मन्त्रयित्वा पुनः पुनः ।
स्वमेव भवनं शौरिर्विश्रमार्थं जगाम ह ॥ ५.१४७.२ ॥
చాలసేపు మాట్లాడి, మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించిన తర్వాత, శౌరి విశ్రాంతి కోసం తన నివాసానికి వెళ్లాడు.
5.147.3
विसृज्य सर्वान्नृपतीन्विराटप्रमुखांस्तदा ।
पाण्डवा भ्रातरः पञ्च भानावस्तंगते सति ॥ ५.१४७.३ ॥
విరాటుడు మొదలైన రాజులందరినీ పంపివేసిన తర్వాత, సూర్యుడు అస్తమించినప్పుడు, ఐదుగురు సోదరులైన పాండవులు…
5.147.4
सन्ध्यामुपास्य ध्यायन्तस्तमेव गतमानसाः ।
आनाय्य कृष्णं दाशार्हं पुनर्मन्त्रममन्त्रयन् ॥ ५.१४७.४ ॥
సంధ్యావందనం చేసి, మనసు అతనిపైనే ఉంచి, దాశార్హ కృష్ణుడిని పిలిపించి మళ్లీ మంత్రాలోచన చేశారు.
5.147.5
त्वया नागपुरं गत्वा सभायां धृतराष्ट्रजः ।
किमुक्तः पुण्डरीकाक्ष तन्नः शंसितुमर्हसि ॥ ५.१४७.५ ॥
ఓ పుండరీకాక్షా! నువ్వు నాగపురం వెళ్లి సభలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారునితో ఏమి చెప్పావు? అది మాకు చెప్పాల్సింది.
5.147.6
मया नागपुरं गत्वा सभायां धृतराष्ट्रजः ।
तथ्यं पथ्यं हितं चोक्तो न च गृह्णाति दुर्मतिः । ॥ ५.१४७.६ ॥
నేను నాగపురానికి వెళ్లి సభలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారునికి సత్యమైన, హితమైన, శ్రేయస్కరమైన మాటలు చెప్పాను; కానీ ఆ దుర్బుద్ధి వాటిని స్వీకరించలేదు.
5.147.7
तस्मिन्नुत्पथमापन्ने कुरुवृद्धः पितामहः ।
किमुक्तवान्हृषीकेश दुर्योधनममर्षणम् ॥ ५.१४७.७ ॥
హృషీకేశా! అతడు దుర్మార్గపు దారిలో పడినప్పుడు, కురువృద్ధుడైన పితామహుడు అసహనశీలుడైన దుర్యోధనునితో ఏమన్నాడు?
5.147.8
आचार्यो वा महाभाग भारद्वाजः किमब्रवीत् ।
पितरौ धृतराष्ट्रस्तं गान्धारी वा किमब्रवीत् ॥ ५.१४७.८ ॥
మహాభాగా! ఆచార్యుడు భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) ఏమన్నాడు? లేదా తల్లిదండ్రులు ధృతరాష్ట్రుడు, గాంధారి అతనితో ఏమన్నారు?
5.147.9
पिता यवीयानस्माकं क्षत्ता धर्मविदां वरः ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तः किमाह धृतराष्ट्रजम् ॥ ५.१४७.९ ॥
మన తండ్రి తమ్ముడైన, ధర్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడైన క్షత్త (విదురుడు), పుత్రశోకంతో తపించి ధృతరాష్ట్ర పుత్రునితో ఏమన్నాడు?
5.147.10
किंच सर्वे नृपतयः सभायां ये समासते ।
उक्तवन्तो यथातत्त्वं तद्ब्रूहि त्वं जनार्दन ॥ ५.१४७.१० ॥
సభలో కూర్చున్న రాజులందరూ యథార్థంగా ఏమి పలికారు? జనార్దనా! నీవే దానిని చెప్పు.
5.147.11
उक्तवान्हि भवान्सर्वं वचनं कुरुमुख्ययोः ।
धार्तराष्ट्रस्य तेषां हि वचनं कुरुसंसदि ॥ ५.१४७.११ ॥
కురుశ్రేష్ఠులైన ఇద్దరి మాటలన్నింటినీ నీవు చెప్పావు; కురుసభలో ధృతరాష్ట్రపుత్రుని మాటలను, వారి మాటలను కూడా.
5.147.12
कामलोभाभिभूतस्य मन्दस्य प्राज्ञमानिनः ।
अप्रियं हृदये मह्यं तन्न तिष्ठति केशव ॥ ५.१४७.१२ ॥
కామలోభాలచే అభిభూతుడైన, మందబుద్ధి అయినా తనను ప్రాజ్ఞునిగా భావించే వాడి అప్రియమైన మాటలు నా హృదయంలో నిలవవు; కేశవా!
5.147.13
तेषां वाक्यानि गोविन्द श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो ।
यथा च नाभिपद्येत कालस्तात तथा कुरु।
भवान्हि नो गतिः कृष्ण भवान्नाथो भवान्गुरुः ॥ ५.१४७.१३ ॥
గోవిందా, ఓ విభూ, వారి మాటలను వినాలనుకుంటున్నాను. ప్రియమైనవాడా, కాలం మమ్మల్ని దెబ్బతీయని విధంగా చేయి. కృష్ణా, నీవే మా ఆశ్రయం; నీవే నాథుడు, నీవే గురువు.
5.147.14
श्रृणु राजन्यथा वाक्यमुक्तो राजा सुयोधनः ।
मध्ये कुरूणां राजेन्द्र सभायां तन्निबोध मे ॥ ५.१४७.१४ ॥
రాజా, విను. కురువుల మధ్య సభలో రాజు సుయోధనునితో చెప్పబడిన ఆ మాటలను నా నుండి తెలుసుకో.
5.147.15
मया विश्राविते वाक्ये जहास धृतराष्ट्रजः ।
अथ भीष्मः सुसंक्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.१४७.१५ ॥
నేను ఆ మాటలను ప్రకటించినప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు నవ్వాడు. అప్పుడు భీష్ముడు మిక్కిలి కోపించి ఈ మాటలు పలికాడు.
5.147.16
दुर्योधन निबोधेदं कुलार्थे यद्ब्रवीमि ते ।
तच्छ्रुत्वा राजशार्दूल स्वकुलस्य हितं कुरु ॥ ५.१४७.१६ ॥
దుర్యోధనా, కులం కోసం నేను నీకు చెప్పేది విను. రాజులలో పులివంటివాడా, అది విని నీ కులానికి హితం చేయి.
5.147.17
मम तात पिता राजञ्शन्तनुर्लोकविश्रुतः ।
तस्याहमेक एवासं पुत्रः पुत्रवतां वरः ॥ ५.१४७.१७ ॥
నా తండ్రి, రాజా, లోకప్రసిద్ధుడైన శంతనుడు. ఆయనకు నేనొక్కడినే కుమారుడిని; కుమారులు కలవారిలో శ్రేష్ఠుడిని.
5.147.18
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना द्वितीयः स्यात्कथं सुतः ।
एकपुत्रमपुत्रं वै प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ५.१४७.१८ ॥
ఆయనకు ఇలా ఆలోచన కలిగింది: రెండవ కుమారుడు ఎలా కలుగుతాడు? ఒకే కుమారుడున్నవానిని జ్ఞానులు కుమారుడు లేనివాడు అంటారు.
5.147.19
न चोच्छेदं कुलं यायाद्विस्तीर्येच्च कथं यशः ।
तस्याहमीप्सितं बुद्ध्वा कालीं मातरमावहम् ॥ ५.१४७.१९ ॥
కులం నశించకుండా, కీర్తి ఎలా వ్యాపించాలి — అతని కోరికను తెలుసుకొని నేను తల్లి కాళిని తీసుకువచ్చాను.
5.147.20
प्रतिज्ञां दुष्करां कृत्वा पितुरर्थे कुलस्य च ।
अराजा चोर्ध्वरेताश्च यथा सुविदितं तव।
प्रतीतो निवसाम्येष प्रतिज्ञामनुपालयन् ॥ ५.१४७.२० ॥
తండ్రి కోసం, కులం కోసం కష్టమైన ప్రతిజ్ఞ చేసి, రాజు కాకుండా, ఊర్ధ్వరేతుడిగా ఉండి — మీకు బాగా తెలిసినట్లు — ఇతడు ప్రసిద్ధుడై, తన ప్రతిజ్ఞను పాటిస్తూ జీవిస్తున్నాడు.
5.147.21
तस्यां जज्ञे महाबाहुः श्रीमान्कुरुकुलोद्वहः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा कनीयान्मम पार्थिव ॥ ५.१४७.२१ ॥
ఆమె నుండి మహాబాహువు, శ్రీమంతుడు, కురుకులాన్ని నిలిపినవాడు, ధర్మాత్ముడు విచిత్రవీర్యుడు జన్మించాడు — ఓ రాజా, అతడు నా తమ్ముడు.
5.147.22
स्वर्यातेऽहं पितरि तं स्वराज्ये सन्न्यवेशयम् ।
विचित्रवीर्यं राजानं भृत्यो भूत्वा ह्यधश्चरः ॥ ५.१४७.२२ ॥
తండ్రి స్వర్గస్థుడైన తర్వాత, అతడిని అతని స్వరాజ్యంలో నిలిపాను — రాజు విచిత్రవీర్యుడిని, సేవకుడిగా మారి, క్రింద నిలిచి.
5.147.23
तस्याहं सदृशान्दारान्राजेन्द्र समुपाहरम् ।
जित्वा पार्थिवसङ्घातमपि ते बहुशः श्रुतम् ॥ ५.१४७.२३ ॥
ఓ రాజేంద్రా, అతనికి తగిన భార్యలను నేను తెచ్చాను — రాజుల సమూహాన్ని జయించి; ఇది మీరు కూడా అనేకసార్లు విన్నారు.
5.147.24
ततो रामेण समरे द्वन्द्वयुद्धमुपागमम् ।
स हि रामभयादेभिर्नागरैर्विप्रवासितः ॥ ५.१४७.२४ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో రాముడితో ద్వంద్వయుద్ధం చేశాను. అతను రాముడి భయంతో ఈ పౌరుల వల్ల బహిష్కరించబడ్డాడు.
5.147.25
दारेष्वप्यतिसक्तश्च यक्ष्माणं समपद्यत ।
यदा त्वराजके राष्ट्रे न ववर्ष सुरेश्वरः ।
तदाभ्यधावन्मामेव प्रजाः क्षुद्भयपीडिताः ॥ ५.१४७.२५ ॥
భార్యలపై కూడా అతిగా ఆసక్తి చూపి అతడు యక్ష్మ వ్యాధికి గురయ్యాడు. రాజులేని రాజ్యంలో సురేశ్వరుడు (ఇంద్రుడు) వర్షం కురిపించనప్పుడు, ఆకలి భయంతో బాధపడిన ప్రజలు నా వద్దకే పరుగెత్తి వచ్చారు.
5.147.26
उपक्षीणाः प्रजाः सर्वा राजा भव भवाय नः ।
ईतीः प्रणुद भद्रं शन्तनोः कुलवर्धन ॥ ५.१४७.२६ ॥
ప్రజలందరూ క్షీణించిపోయారు. మా శ్రేయస్సు కోసం రాజువు అవ్వు. శంతనుని కులాన్ని వర్ధిల్లజేసేవాడా, ఈతులను (ఉపద్రవాలను) తరిమివేయి; శంతనునికి శుభం కలుగుగాక.
5.147.27
पीड्यन्ते ते प्रजाः सर्वा व्याधिभिर्भृशदारुणैः ।
अल्पावशिष्टा गाङ्गेय ताः परित्रातुमर्हसि ॥ ५.१४७.२७ ॥
నీ ప్రజలందరూ అత్యంత భయంకరమైన వ్యాధులతో బాధపడుతున్నారు. గంగాపుత్రా, కొద్దిమందే మిగిలారు; వారిని రక్షించడం నీ బాధ్యత.
5.147.28
व्याधीन्प्रणुद्य वीर त्वं प्रजा धर्मेण पालय ।
त्वयि जिवती मा राष्ट्रं विनाशमुपगच्छतु ॥ ५.१४७.२८ ॥
వీరుడా, నీవు వ్యాధులను తరిమివేసి ధర్మంగా ప్రజలను పాలించు. నీవు జీవించి ఉండగా రాష్ట్రం వినాశాన్ని పొందకూడదు.
5.147.29
प्रजानां क्रोशतीनां वै नैवाक्षुभ्यत मे मनः ।
प्रतिज्ञां रक्षमाणस्य तद्वृत्तं स्मरतस्तथा ।
ततः पौरा महाराज माता काली च मे शुभा ॥ ५.१४७.२९ ॥
ప్రజలు రోదిస్తున్నా నా మనసు చలించలేదు; నేను నా ప్రతిజ్ఞను కాపాడుతూ ఆ నడవడిని స్మరిస్తూ ఉన్నాను. తరువాత, మహారాజా, పౌరులు, నా శుభమైన తల్లి కాళి కూడా (నన్ను కోరారు).
5.147.30
भृत्याः पुरोहिताचार्या ब्राह्मणाश्च बहुश्रुताः ।
मामूचुर्भृशसंतप्ता भव राजेति सन्ततम् ॥ ५.१४७.३० ॥
సేవకులు, పురోహితులు, ఆచార్యులు, బహుశ్రుతులైన బ్రాహ్మణులు కూడా అత్యంత సంతాపంతో, "రాజువు అవ్వు" అని నిరంతరం నాతో చెప్పారు.
5.147.31
प्रतीपरक्षितं राष्ट्रं त्वां प्राप्य विनशिष्यति ।
स त्वमस्मद्धितार्थं वै राजा भव महामते ॥ ५.१४७.३१ ॥
ప్రతీపుడు రక్షించిన ఈ రాజ్యం నిన్ను పొందకపోతే నశించిపోతుంది. కావున ఓ మహామతీ, మా శ్రేయస్సు కోసం నీవు రాజువు కావాలి.
5.147.32
इत्युक्तः प्राञ्जलिर्भूत्वा दुःखितो भृशमातुरः ।
तेभ्यो न्यवेदयं तत्र प्रतिज्ञां पितृगोरवात् ॥ ५.१४७.३२ ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు, చేతులు జోడించి, మిక్కిలి దుఃఖంతో, వ్యాకులతతో నేను, తండ్రిపట్ల గౌరవంతో అక్కడ వారికి నా ప్రతిజ్ఞను తెలియజేశాను.
5.147.33
ऊर्ध्वरेता ह्यराजा च कुलस्यार्थे पुनः पुनः ।
विशेषतस्त्वदर्थं च धुरि मा मां नियोजय ॥ ५.१४७.३३ ॥
నేను ఊర్ధ్వరేతుడను, రాజును కాను. అయినప్పటికీ కులహితం కోసం, ముఖ్యంగా నీకోసం, పదే పదే నన్ను భారంలో నియోగించకు.
5.147.34
ततोऽहं प्राञ्जलिर्भूत्वा मातरं संप्रसादयम् ।
नाम्ब शन्तनुना जातः कौरवं वंशमुद्वहन् ॥ ५.१४७.३४ ॥
అప్పుడు నేను చేతులు జోడించి మాతను ప్రసన్నం చేసుకున్నాను: 'అమ్మా, నేను శంతనుని వల్ల జన్మించాను; కౌరవ వంశాన్ని ధరించేవాడను.'
5.147.35
प्रतिज्ञां वितथां कुर्यामिति राजन्पुनः पुनः ।
विशेषतस्त्वदर्थं च प्रतिज्ञां कृतवानहम् ॥ ५.१४७.३५ ॥
ఓ రాజా, 'నేను మళ్లీ మళ్లీ నా ప్రతిజ్ఞను అబద్ధం చేస్తాను' అని కాదు; ముఖ్యంగా నీకోసమే నేను ప్రతిజ్ఞ చేశాను.
5.147.36
अहं प्रेष्यश्च दासश्च तवाद्य सुतवत्सले ।
एवं तामनुनीयाहं मातरं जनसन्निधौ ॥ ५.१४७.३६ ॥
ఈ రోజు నేను నీ సేవకుడను, దాసుడను, ఓ కుమారులపై ప్రేమగల మాతా. ఇలా ప్రజల సమక్షంలో నేను నా మాతను ఒప్పించాను.
5.147.37
अयाचं भ्रतृदारेषु तदा व्यासं महामुनिम् ।
सह मात्रा महाराज प्रसाद्य तमृषिं महामुनिम् । ॥ ५.१४७.३७ ॥
మహారాజా, అప్పుడు సోదరుని భార్యల విషయమై మహాముని వ్యాసుని వేడుకున్నాను; తల్లితో కలిసి ఆ మహాముని ఋషిని ప్రసన్నం చేసి.
5.147.38
अपत्यार्थं महाराज प्रसादं कृतवांश्च सः ।
त्रीन्स पुत्रानजनयत्तदा भरतसत्तम ॥ ५.१४७.३८ ॥
మహారాజా, సంతానం కోసం ఆయన అనుగ్రహించాడు; అప్పుడు భరతశ్రేష్ఠా, ఆయన ముగ్గురు కుమారులను కన్నాడు.
5.147.39
अन्धः करणहीनत्वान्न वै राजा पिता तव ।
राजा तु पाण्डुरभवन्महात्मा लोकविश्रुतः ॥ ५.१४७.३९ ॥
అంధుడు కావడంవల్ల నీ తండ్రి రాజు కాలేదు; కాని మహాత్ముడు, లోకప్రసిద్ధుడైన పాండువు రాజయ్యాడు.
5.147.40
स राजा तस्य ते पुत्राः पितुर्दायाद्यहारिणः ।
मा तात कलहं कार्षी राज्यस्यार्धं प्रदीयताम् ॥ ५.१४७.४० ॥
ఆ రాజు, అతని కుమారులు తండ్రి వారసత్వాన్ని తీసుకునేవారు; కుమారా, కలహం చేయకు; రాజ్యంలో సగం ఇవ్వాలి.
5.147.41
मयि जीवति राज्यं कः संप्रशासेत्पुमानिह ।
मावमंस्या वचो मह्यं शममिच्छामि वः सदा ॥ ५.१४७.४१ ॥
నేను జీవించి ఉండగా ఈ రాజ్యాన్ని ఎవరు పాలిస్తారు? నా మాటను అవమానించకు; నేను ఎల్లప్పుడూ మీకు శాంతిని కోరుతున్నాను.
5.147.42
न विशेषोऽस्ति मे पुत्र त्वयि तेषु च षार्थिव ।
मतमेतत्पितुस्तुभ्यं गान्धार्या विदुरस्य च ॥ ५.१४७.४२ ॥
కుమారా, నాకు నీలోనూ వారిలోనూ భేదం లేదు, రాజా. ఇదే తండ్రి అభిప్రాయం; నీకు గాంధారి, విదురుల అభిప్రాయమూ ఇదే.
5.147.43
श्रोतव्यं खलु वृद्धानां नाभिशङ्कीर्वचो मम ।
नाशयिष्यसि मा सर्वमात्मानं पृथिवीं तथा ॥ ५.१४७.४३ ॥
పెద్దల మాట తప్పక వినాలి; నా మాటపై సందేహించకు. లేకపోతే అన్నింటినీ, నిన్ను, భూమిని కూడా నాశనం చేస్తావు.