ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.148.1
भीष्मेणोक्ते ततो द्रोणो दुर्योधनमभाषत ।
मध्ये नृपाणां भद्रं ते वचनं वचनक्षमः ॥ ५.१४८.१ ॥
ଭୀଷ୍ମ ଏହା କହିବା ପରେ, ବଚନ-ନିପୁଣ ଦ୍ରୋଣ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ — ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ — ଏହି ବଚନ।
5.148.2
प्रातीपः शन्तनुस्तात कुलस्यार्थे यथा स्थितः ।
यथा देवव्रतो भीष्मः कुलस्यार्थे स्थितोऽभवत् ॥ ५.१४८.२ ॥
ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁ ଯେପରି କୁଳର ହିତ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ରହିଥିଲେ, ସେପରି ଦେବବ୍ରତ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ କୁଳର ହିତ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ରହିଥିଲେ।
5.148.3
तथा पाण्डुर्नरपतिः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ।
राजा कुरूणां धर्मात्मा सुव्रतः सुसमाहिताः ॥ ५.१४८.३ ॥
ସେହିପରି ପାଣ୍ଡୁ, ନରପତି, ସତ୍ୟସନ୍ଧ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ, କୁରୁମାନଙ୍କ ରାଜା, ଧର୍ମାତ୍ମା, ସୁବ୍ରତ ଏବଂ ସୁସମାହିତ ଥିଲେ।
5.148.4
ज्येष्ठाय राज्यमददद्धृतराष्ट्राय धीमते ।
यवीयसे तथा क्षत्रे कुरूणां वंशवर्धनः । ॥ ५.१४८.४ ॥
କୁରୁବଂଶ ବଢ଼ାଉଥିବା ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ; ସେହିପରି କନିଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
5.148.5
ततः सिंहासने राजन्स्थापयित्वैनमच्युतम् ।
वनं जगाम कौरव्यो भार्याभ्यां सहितो नृपः ॥ ५.१४८.५ ॥
ତା'ପରେ ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ କୌରବ ରାଜା ଦୁଇ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଗଲେ।
5.148.6
नीचैः स्थित्वा तु विदुर उपास्ते स्म विनीतवत् ।
प्रेष्यवत्पुरुषव्याघ्रो वालव्यजनमुत्क्षिपन् ॥ ५.१४८.६ ॥
ବିଦୁର ତଳେ ଠିଆ ହୋଇ ବିନୀତ ଭାବରେ ସେବକ ପରି ସେବା କରୁଥିଲେ; ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଚାମର ଦୋଳାଉଥିଲେ।
5.148.7
ततः सर्वाः प्रजास्तात धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
अन्वपद्यन्त विधिवद्यथा पाण्डुं जनाधिपम् ॥ ५.१४८.७ ॥
ତା'ପରେ ହେ ତାତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଜନେଶ୍ୱର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅନୁଗତ ହେଲେ, ଯେପରି ଜନାଧିପ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପ୍ରତି ହୋଇଥିଲେ।
5.148.8
विसृज्य धृतराष्ट्राय राज्यं स विदुराय च ।
चचार पृथिवीं पाण्डुः सर्वां परपुरञ्जयः ॥ ५.१४८.८ ॥
ରାଜ୍ୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି, ଶତ୍ରୁ ନଗରର ବିଜୟୀ ପାଣ୍ଡୁ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କଲେ।
5.148.9
कोशसंवनने दाने भृत्यानां चान्ववेक्षणे ।
भरणे चैव सर्वस्य विदुरः सत्यसङ्गरः ॥ ५.१४८.९ ॥
ଭଣ୍ଡାର ସଂରକ୍ଷଣ, ଦାନ, ସେବକମାନଙ୍କ ତଦାରଖ ଓ ସକଳଙ୍କ ପୋଷଣରେ ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ବିଦୁର ଥିଲେ।
5.148.10
सन्धिविग्रहसंयुक्तो राज्ञां संवाहनक्रियाः ।
अवैक्षत महातेजा भीष्मः परपुरञ्जयः ॥ ५.१४८.१० ॥
ସନ୍ଧି-ବିଗ୍ରହରେ ନିୟୁକ୍ତ, ମହାତେଜା, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜୟୀ ଭୀଷ୍ମ ରାଜାମାନଙ୍କ ଅଭିଯାନ ଓ ଯାତାୟାତ କାର୍ଯ୍ୟ ତଦାରଖ କଲେ।
5.148.11
सिंहासनस्थो नृपतिर्धृतराष्ट्रो महाबलः ।
अन्वास्यमानः सततं विदुरेण महात्मना ॥ ५.१४८.११ ॥
ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ମହାବଳ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ବିଦୁର ସର୍ବଦା ସେବା କରୁଥିଲେ।
5.148.12
कथं तस्य कुले जातः कुलभेदं व्यवस्यसि ।
संभूय भ्रातृभिः सार्धं भुङ्क्ष भोगाञ्जनाधिप ॥ ५.१४८.१२ ॥
ତାଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ କୁଳଭେଦ କରିବାକୁ ତୁମେ କିପରି ସଂକଳ୍ପ କରୁଛ? ହେ ଜନାଧିପ, ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିମିଶି ଭୋଗ ଭୋଗ କର।
5.148.13
ब्रवीम्यहं न कार्पण्यान्नार्थहेतोः कथञ्चन ।
भीष्मेण दत्तमिच्छामि न त्वया राजसत्तम ॥ ५.१४८.१३ ॥
ମୁଁ କାପୁରୁଷତାରୁ କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଧନ ଲୋଭରୁ ଏହା କହୁ ନାହିଁ। ଭୀଷ୍ମ ଯାହା ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା ମୁଁ ଚାହେଁ, ତୁମେ ଦେଇଥିବା ନୁହେଁ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.148.14
नाहं त्वत्तोऽभिकाङ्क्षिष्ये वृत्त्युपायं जनाधिप ।
यतो भीष्मस्ततो द्रोणो यद्भीष्मस्त्वाह तत्कुरु ॥ ५.१४८.१४ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଜୀବିକା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ମାଗିବି ନାହିଁ। ଯାହାଙ୍କଠାରୁ (ମିଳିଥିଲା) ଭୀଷ୍ମ, ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ; ଭୀଷ୍ମ ଯାହା କହିବେ ତାହା କର।
5.148.15
दीयतां पाण्डुपुत्रेभ्यो राज्यार्धमरिकर्शन ।
सममाचार्यकं तात तव तेषां च मे सदा ॥ ५.१४८.१५ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ, ପାଣ୍ଡୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଅଧା ଦିଆଯାଉ। ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମ, ସେମାନଙ୍କ ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପଦ ସର୍ବଦା ସମାନ ରହୁ।
5.148.16
अश्वत्थामा यथा मह्यं तथा श्वेतहयो मम ।
बहुना किं प्रलापेन यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ५.१४८.१६ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ମୋ ପାଇଁ ଯେପରି, ସେପରି ଶ୍ୱେତହୟ (ଅର୍ଜୁନ) ମୋ ପାଇଁ। ଅଧିକ ବିଳାପରେ କଣ ଲାଭ? ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ, ସେଠାରେ ଜୟ।
5.148.17
एवमुक्ते महाराज द्रोणेनामिततेजसा ।
व्याजहार ततो वाक्यं विदुरः सत्यसङ्गरः ।
पितुर्वदनमन्वीक्ष्य परिवृत्त्य च धर्मवित् ॥ ५.१४८.१७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଦ୍ରୋଣ ଏପରି କହିବାରୁ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଦୁର ପିତାଙ୍କ ମୁଖକୁ ଦେଖି, ଫେରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.148.18
देवव्रत निबोधेदं वचनं मम भाषतः ।
प्रनष्टः कौरवो वंशस्त्वयायं पुनरुद्धृतः ॥ ५.१४८.१८ ॥
ହେ ଦେବବ୍ରତ, ମୋ ଏହି ବାକ୍ୟ ବୁଝ। କୌରବ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ତୁମେ ତାକୁ ପୁଣି ଉଠାଇଛ।
5.148.19
तन्मे विलपमानस्य वचनं समुपेक्षसे ।
कोयं दुर्योधनो नाम कुलेऽस्मिन्कुलपांसनः ॥ ५.१४८.१९ ॥
ତେଣୁ ବିଳାପ କରୁଥିବା ମୋ କଥାକୁ ତୁମେ ଅବହେଳା କରୁଛ। ଏ କୁଳରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନାମକ ଏହି କୁଳକଳଙ୍କ କିଏ?
5.148.20
यस्य लोभाभिभूतस्य मतिं समनुवर्तसे ।
अनार्यस्याकृतज्ञस्य लोभेन हृतचेतसः ।
अतिक्रामति यः शास्त्रं पितुर्धर्मार्थदर्शिनः ॥ ५.१४८.२० ॥
ଲୋଭରେ ଅଭିଭୂତ, ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅକୃତଜ୍ଞ, ଲୋଭରେ ଯାହାର ଚିତ୍ତ ହରଣ ହୋଇଛି, ତାହାର ବୁଦ୍ଧିକୁ ତୁମେ ଅନୁସରଣ କରୁଛ; ଧର୍ମାର୍ଥଦର୍ଶୀ ପିତାଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ସେ ଲଙ୍ଘନ କରେ।
5.148.21
एते नश्यन्ति कुरवो दुर्योधनकृतेन वै ।
यथा ते न प्रणश्येयुर्महाराज तथा कुरु ॥ ५.१४८.२१ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ କର୍ମରୁ ଏହି କୁରୁମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି। ହେ ମହାରାଜ, ଯେପରି ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି କର।
5.148.22
मां चैव धृतराष्ट्रं च पूर्वमेव महामते ।
चित्रकार इवालेख्यं कृत्वा स्थापितवानसि ॥ ५.१४८.२२ ॥
ମୋତେ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ମହାମତି, ପୂର୍ବରୁ ଚିତ୍ରକରଙ୍କ ପରି ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି ତୁମେ ସ୍ଥାପନ କରିଛ।
5.148.23
प्रजापतिः प्रजाः सृष्ट्वा यथा संहरते तथा ।
नोपेक्षश्व महाबाहो पश्यमानः कुलक्षयम् ॥ ५.१४८.२३ ॥
ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ଯେପରି ସଂହାର କରନ୍ତି, ସେପରି ହେ ମହାବାହୁ, କୁଳକ୍ଷୟ ଦେଖି ଉପେକ୍ଷା କର ନାହିଁ।
5.148.24
अथ तेऽद्य मतिर्नष्टा विनाशे प्रत्युपस्थिते ।
वनं गच्छ मया सार्धं धृतराष्ट्रेण चैव ह ॥ ५.१४८.२४ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିନାଶ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଆଜି ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ମୋ ସହିତ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବନକୁ ଚାଲ।
5.148.25
बद्ध्वा वा निकृतिप्रज्ञं धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिम् ।
शाधीदं राज्यमद्याशु पाण्डवैरभिरक्षितम् ॥ ५.१४८.२५ ॥
କିମ୍ବା ପ୍ରତାରଣାବୁଦ୍ଧି, ଅତି ଦୁର୍ମତି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ବାନ୍ଧି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଏବେ ଶୀଘ୍ର ଶାସନ କର।
5.148.26
प्रसीद राजशार्दूल विनाशो दृश्यते महान् ।
पाण्डवानां कुरूणां च राज्ञाममिततेजसाम् ॥ ५.१४८.२६ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୁଳ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ଅମିତତେଜସ୍ୱୀ ପାଣ୍ଡବ, କୌରବ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କର ମହା ବିନାଶ ଦେଖାଯାଉଛି।
5.148.27
विररामैवमुक्त्वा तु विदुरो दीनमानसः ।
प्रध्यायमानः स तदा निःश्वसंश्च पुनः पुनः ॥ ५.१४८.२७ ॥
ଏପରି କହି ବିଦୁର ଚୁପ୍ ହେଲେ। ଦୁଃଖିତ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିଲେ।
5.148.28
ततोऽस्य राज्ञः सुबलस्य पुत्री ।
धर्मार्थयुक्तं कुलनाशमीता।
दुर्योधनं पापमतिं नृशंसं ।
राज्ञां समक्षं सुतमाह कोपात् ॥ ५.१४८.२८ ॥
ତେବେ ସୁବଳ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, କୁଳନାଶ ଭୟରେ, ଧର୍ମାର୍ଥଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟ ପାପବୁଦ୍ଧି ଓ ନୃଶଂସ ଦୁର୍ଯୋଧନକୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ।
5.148.29
ये पार्थिवा राजसभां प्रविष्टा ।
ब्रह्मर्षयो ये च सभासदोऽन्ये।
श्रृण्वन्तु वक्ष्यामि तवापराधं ।
पापस्य सामात्यपरिच्छदस्य ॥ ५.१४८.२९ ॥
ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ରାଜସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସଭାସଦମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ—ଅମାତ୍ୟ ଓ ପରିଜନ ସହିତ ଏହି ପାପୀ ତୁମର ଅପରାଧ ମୁଁ କହିବି।
5.148.30
राज्यं कुरूणामनुरूपभोज्यं ।
क्रमागतो नः कुलधर्म एषः।
त्वं पापबुद्धेऽतिनृशंसकर्मन् ।
राज्यं कुरूणामनयाद्विहंसि ॥ ५.१४८.३० ॥
କୁରୁମାନଙ୍କର ଏହି ରାଜ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭୋଗ୍ୟ; ଏହା କ୍ରମାଗତ ଆସିଥିବା ଆମ କୁଳଧର୍ମ। ହେ ପାପବୁଦ୍ଧି, ଅତି ନୃଶଂସ କର୍ମକାରୀ, ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟରେ କୁରୁମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରୁଛ।
5.148.31
राज्ये स्थितो धृतराष्ट्रो मनीषी ।
तस्यानुजो विदुरो दीर्घदर्शी ।
एतावतिक्रम्य कथं नृपत्वं ।
दुर्योधन प्रार्थयसेऽद्य मोहात् ॥ ५.१४८.३१ ॥
ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ। ତାଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ବିଦୁର ଦୂରଦର୍ଶୀ। ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ହେ ଦୁର୍ଯୋଧନ, ମୋହରୁ ଆଜି ତୁମେ କିପରି ରାଜତ୍ୱ ଚାହୁଁଛ?
5.148.32
राजा च क्षत्ता च महानुभावौ ।
भीष्मे स्थिते परवन्तौ भवेताम् ।
अयं तु धर्मज्ञतया महात्मा ।
न राज्यकामो नृवरो नदीजः ॥ ५.१४८.३२ ॥
ରାଜା ଓ କ୍ଷତ୍ତା ଉଭୟ ମହାନୁଭାବ। ଭୀଷ୍ମ ଥିବାବେଳେ ଏ ଦୁଇଜଣ ପରାଧୀନ ରହିବେ। କିନ୍ତୁ ଏ ମହାତ୍ମା ଧର୍ମଜ୍ଞ ହେତୁ ରାଜ୍ୟକାମନା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନଦୀଜାତ।
5.148.33
राज्य तु पाण्डोरिदमप्रधृष्यं ।
तस्याद्य पुत्राः प्रभवन्ति नान्ये।
राज्यं तदेतन्निखिलं पाण्डवानां ।
पैतामहं पुत्रपौत्रानुगामि ॥ ५.१४८.३३ ॥
କିନ୍ତୁ ଏ ରାଜ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର, ଯାହା ଅଜେୟ। ଆଜି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ହିଁ ସମର୍ଥ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି। ସେହି ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର, ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କର, ଯାହା ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
5.148.34
यद्वै ब्रूते कुरुमुख्यो महात्मा ।
देवव्रतः सत्यसन्धो मनीषी ।
सर्वं तदस्माभिरहत्य कार्यं ।
राज्यं स्वधर्मान्परिपालयद्भिः ॥ ५.१४८.३४ ॥
ମହାତ୍ମା, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟସନ୍ଧ, ମନୀଷୀ ଦେବବ୍ରତ ଯାହା କହନ୍ତି, ତାହା ସବୁ ଆମେ ଲଂଘନ ନ କରି କରିବା ଉଚିତ; ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା କରି ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନକାରୀ ହୋଇ।
5.148.35
अनुज्ञया चाथ महाव्रतस्य ।
ब्रूयान्नृपोऽयं विदुरस्तथैव।
कार्यं भवेत्तत्सुहृद्भिर्नियोज्यं ।
धर्मं पुरस्कृत्य सुदीर्घकालम् ॥ ५.१४८.३५ ॥
ମହାବ୍ରତଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ରାଜା ଓ ଏହି ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ସେପରି କହନ୍ତୁ। ଯାହା କରଣୀୟ ତାହା ସୁହୃଦମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖି, ବହୁକାଳ ଧରି।
5.148.36
न्यायागतं राज्यमिदं कुरूणां ।
युधिष्ठिरः शास्तु वै धर्मपुत्रः ।
प्रचोदितो धृतराष्ट्रेण राज्ञा ।
पुरस्कृतः शान्तनवेन चैव ॥ ५.१४८.३६ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ଏହି ରାଜ୍ୟ ନ୍ୟାୟତଃ ପ୍ରାପ୍ତ। ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶାସନ କରନ୍ତୁ; ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଓ ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର (ଭୀଷ୍ମ) ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ରସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଇଥିବା।