మహాభారతం · అధ్యాయం 5.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.148.1
भीष्मेणोक्ते ततो द्रोणो दुर्योधनमभाषत ।
मध्ये नृपाणां भद्रं ते वचनं वचनक्षमः ॥ ५.१४८.१ ॥
భీష్ముడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మాటలో నేర్పరి అయిన ద్రోణుడు రాజుల మధ్య దుర్యోధనుడితో ఇలా అన్నాడు: నీకు శుభం కలుగుగాక.
5.148.2
प्रातीपः शन्तनुस्तात कुलस्यार्थे यथा स्थितः ।
यथा देवव्रतो भीष्मः कुलस्यार्थे स्थितोऽभवत् ॥ ५.१४८.२ ॥
ప్రతీపుని కుమారుడైన శంతనుడు కులహితం కోసం ఎలా స్థిరంగా నిలిచాడో, దేవవ్రతుడైన భీష్ముడు కులహితం కోసం అలాగే స్థిరంగా నిలిచాడు.
5.148.3
तथा पाण्डुर्नरपतिः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ।
राजा कुरूणां धर्मात्मा सुव्रतः सुसमाहिताः ॥ ५.१४८.३ ॥
అలాగే పాండు, నరపతి, సత్యసంధుడు, జితేంద్రియుడు, కురురాజు, ధర్మాత్ముడు, సుదృఢవ్రతుడు, చక్కగా సమాహితుడు.
5.148.4
ज्येष्ठाय राज्यमददद्धृतराष्ट्राय धीमते ।
यवीयसे तथा क्षत्रे कुरूणां वंशवर्धनः । ॥ ५.१४८.४ ॥
కురువంశాన్ని వర్ధిల్లజేసిన అతను జ్ఞాని అయిన జ్యేష్ఠుడు ధృతరాష్ట్రునికి రాజ్యం ఇచ్చాడు; అలాగే చిన్నవాడైన క్షత్రునికీ ఇచ్చాడు.
5.148.5
ततः सिंहासने राजन्स्थापयित्वैनमच्युतम् ।
वनं जगाम कौरव्यो भार्याभ्यां सहितो नृपः ॥ ५.१४८.५ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, ఆ అచ్యుతుడిని సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి, కౌరవ రాజు ఇద్దరు భార్యలతో కలిసి అడవికి వెళ్లాడు.
5.148.6
नीचैः स्थित्वा तु विदुर उपास्ते स्म विनीतवत् ।
प्रेष्यवत्पुरुषव्याघ्रो वालव्यजनमुत्क्षिपन् ॥ ५.१४८.६ ॥
విదురుడు క్రింద నిలబడి వినయంగా సేవకునిలా సేవిస్తూ, పురుషవ్యాఘ్రుడిగా చామరాన్ని వీస్తూ ఉండేవాడు.
5.148.7
ततः सर्वाः प्रजास्तात धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
अन्वपद्यन्त विधिवद्यथा पाण्डुं जनाधिपम् ॥ ५.१४८.७ ॥
అప్పుడు ఓ తాతా, ప్రజలందరూ జనాధిపతి ధృతరాష్ట్రునికి విధి ప్రకారం శరణు పొందారు, జనాధిపతి పాండుకు పూర్వం పొందినట్లుగా.
5.148.8
विसृज्य धृतराष्ट्राय राज्यं स विदुराय च ।
चचार पृथिवीं पाण्डुः सर्वां परपुरञ्जयः ॥ ५.१४८.८ ॥
రాజ్యాన్ని ధృతరాష్ట్రునికి, విదురునికి అప్పగించి, శత్రునగరాలను జయించిన పాండువు భూమంతటా సంచరించాడు.
5.148.9
कोशसंवनने दाने भृत्यानां चान्ववेक्षणे ।
भरणे चैव सर्वस्य विदुरः सत्यसङ्गरः ॥ ५.१४८.९ ॥
కోశ నిర్వహణలో, దానంలో, సేవకుల పర్యవేక్షణలో, అందరినీ పోషించడంలో సత్యప్రతిజ్ఞుడైన విదురుడు నిలిచాడు.
5.148.10
सन्धिविग्रहसंयुक्तो राज्ञां संवाहनक्रियाः ।
अवैक्षत महातेजा भीष्मः परपुरञ्जयः ॥ ५.१४८.१० ॥
సంధి, విగ్రహాలలో నిమగ్నుడైన మహాతేజస్వి, శత్రునగరాలను జయించిన భీష్ముడు రాజుల యాత్రలను, రవాణా కార్యాలను పర్యవేక్షించాడు.
5.148.11
सिंहासनस्थो नृपतिर्धृतराष्ट्रो महाबलः ।
अन्वास्यमानः सततं विदुरेण महात्मना ॥ ५.१४८.११ ॥
సింహాసనంపై కూర్చున్న మహాబలుడైన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు, మహాత్ముడైన విదురునిచే నిరంతరం సేవించబడ్డాడు.
5.148.12
कथं तस्य कुले जातः कुलभेदं व्यवस्यसि ।
संभूय भ्रातृभिः सार्धं भुङ्क्ष भोगाञ्जनाधिप ॥ ५.१४८.१२ ॥
అతని వంశంలో జన్మించి, వంశంలో చీలికను ఎలా సంకల్పిస్తున్నావు? ఓ జనాధిపతీ, సోదరులతో కలిసి భోగాలను అనుభవించు.
5.148.13
ब्रवीम्यहं न कार्पण्यान्नार्थहेतोः कथञ्चन ।
भीष्मेण दत्तमिच्छामि न त्वया राजसत्तम ॥ ५.१४८.१३ ॥
నేను భయంతోగాని, ఏ విధంగానైనా ధనం కోసంగాని ఇది చెప్పడం లేదు. భీష్ముడు ఇచ్చినదే నేను కోరుతున్నాను, నీవు ఇచ్చినది కాదు, ఓ రాజశ్రేష్ఠా.
5.148.14
नाहं त्वत्तोऽभिकाङ्क्षिष्ये वृत्त्युपायं जनाधिप ।
यतो भीष्मस्ततो द्रोणो यद्भीष्मस्त्वाह तत्कुरु ॥ ५.१४८.१४ ॥
ఓ జనాధిపా, నేను నీ నుండి జీవనోపాధిని అడగను. భీష్ముడి నుండి, తరువాత ద్రోణుడి నుండి; భీష్ముడు నీకు ఏది చెబుతాడో అదే చేయి.
5.148.15
दीयतां पाण्डुपुत्रेभ्यो राज्यार्धमरिकर्शन ।
सममाचार्यकं तात तव तेषां च मे सदा ॥ ५.१४८.१५ ॥
శత్రువులను అణచివేసేవాడా, పాండుకుమారులకు రాజ్యంలో సగం ఇవ్వాలి. ప్రియుడా, నీకూ వారికీ, నాకూ, ఆచార్యత్వం ఎల్లప్పుడూ సమానంగా ఉండాలి.
5.148.16
अश्वत्थामा यथा मह्यं तथा श्वेतहयो मम ।
बहुना किं प्रलापेन यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ५.१४८.१६ ॥
అశ్వత్థామ నాకు ఎలాగో, అలాగే శ్వేతహయుడు (అర్జునుడు) నాకు. ఎక్కువ విలాపంతో ఏమి లాభం? ఎక్కడ ధర్మం ఉందో, అక్కడే విజయం.
5.148.17
एवमुक्ते महाराज द्रोणेनामिततेजसा ।
व्याजहार ततो वाक्यं विदुरः सत्यसङ्गरः ।
पितुर्वदनमन्वीक्ष्य परिवृत्त्य च धर्मवित् ॥ ५.१४८.१७ ॥
మహారాజా, అపరిమిత తేజస్సు గల ద్రోణుడు ఇలా పలికిన తరువాత, సత్యనిష్ఠుడైన, ధర్మజ్ఞుడైన విదురుడు తండ్రి ముఖాన్ని చూసి, వెనక్కి తిరిగి ఈ మాట చెప్పాడు.
5.148.18
देवव्रत निबोधेदं वचनं मम भाषतः ।
प्रनष्टः कौरवो वंशस्त्वयायं पुनरुद्धृतः ॥ ५.१४८.१८ ॥
దేవవ్రతా, నేను పలికే ఈ మాటను అర్థం చేసుకో. కౌరవ వంశం నశించిపోయింది; నువ్వు దాన్ని మళ్లీ ఉద్ధరించావు.
5.148.19
तन्मे विलपमानस्य वचनं समुपेक्षसे ।
कोयं दुर्योधनो नाम कुलेऽस्मिन्कुलपांसनः ॥ ५.१४८.१९ ॥
కాబట్టి విలపిస్తున్న నా మాటలను నీవు పట్టించుకోవడం లేదు. ఈ కులంలో దుర్యోధనుడనే ఈ కులాంగారం ఎవరు?
5.148.20
यस्य लोभाभिभूतस्य मतिं समनुवर्तसे ।
अनार्यस्याकृतज्ञस्य लोभेन हृतचेतसः ।
अतिक्रामति यः शास्त्रं पितुर्धर्मार्थदर्शिनः ॥ ५.१४८.२० ॥
లోభంతో అభిభూతుడైన, అనార్యుడు, కృతజ్ఞత లేనివాడు, లోభంచే మనసు హరించబడినవాడు ఎవరి బుద్ధిని నీవు అనుసరిస్తున్నావో, తన ధర్మార్థాలను చూసే తండ్రి శాస్త్రాన్ని అతిక్రమించేవాడు.
5.148.21
एते नश्यन्ति कुरवो दुर्योधनकृतेन वै ।
यथा ते न प्रणश्येयुर्महाराज तथा कुरु ॥ ५.१४८.२१ ॥
దుర్యోధనుని కార్యం వల్ల ఈ కురువులు నిజంగా నశిస్తున్నారు. మహారాజా, వారు నశించకుండా నీవు చేయుము.
5.148.22
मां चैव धृतराष्ट्रं च पूर्वमेव महामते ।
चित्रकार इवालेख्यं कृत्वा स्थापितवानसि ॥ ५.१४८.२२ ॥
నన్ను, ధృతరాష్ట్రుని కూడా, ఓ మహామతీ, ముందే చిత్రకారుడు చిత్రించిన బొమ్మల్లా నీవు నిలిపి ఉంచావు.
5.148.23
प्रजापतिः प्रजाः सृष्ट्वा यथा संहरते तथा ।
नोपेक्षश्व महाबाहो पश्यमानः कुलक्षयम् ॥ ५.१४८.२३ ॥
ప్రజాపతి ప్రజలను సృష్టించి తిరిగి సంహరించినట్లు, ఓ మహాబాహూ, కులక్షయాన్ని చూస్తూ ఉపేక్షించకు.
5.148.24
अथ तेऽद्य मतिर्नष्टा विनाशे प्रत्युपस्थिते ।
वनं गच्छ मया सार्धं धृतराष्ट्रेण चैव ह ॥ ५.१४८.२४ ॥
ఇప్పుడు వినాశం ముందుకొచ్చినప్పుడు, నీ బుద్ధి ఈ రోజు నశించింది. నాతో, ధృతరాష్ట్రునితో కలిసి వనానికి వెళ్ళు.
5.148.25
बद्ध्वा वा निकृतिप्रज्ञं धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिम् ।
शाधीदं राज्यमद्याशु पाण्डवैरभिरक्षितम् ॥ ५.१४८.२५ ॥
లేదా కపటబుద్ధి, అతిదుర్మార్గుడైన ధార్తరాష్ట్రుడిని బంధించి, పాండవులచే రక్షించబడిన ఈ రాజ్యాన్ని ఇప్పుడే వేగంగా పాలించు.
5.148.26
प्रसीद राजशार्दूल विनाशो दृश्यते महान् ।
पाण्डवानां कुरूणां च राज्ञाममिततेजसाम् ॥ ५.१४८.२६ ॥
రాజశార్దులా, ప్రసన్నుడవు కమ్ము. అమిత తేజస్వులైన పాండవులకు, కురువులకు, రాజులకు మహా వినాశనం కనిపిస్తోంది.
5.148.27
विररामैवमुक्त्वा तु विदुरो दीनमानसः ।
प्रध्यायमानः स तदा निःश्वसंश्च पुनः पुनः ॥ ५.१४८.२७ ॥
ఇలా చెప్పి విదురుడు ఆగిపోయాడు. దుఃఖిత మనస్కుడై చింతిస్తూ అతడు పదే పదే నిట్టూర్పు విడిచాడు.
5.148.28
ततोऽस्य राज्ञः सुबलस्य पुत्री ।
धर्मार्थयुक्तं कुलनाशमीता।
दुर्योधनं पापमतिं नृशंसं ।
राज्ञां समक्षं सुतमाह कोपात् ॥ ५.१४८.२८ ॥
అప్పుడు సుబలుని కుమార్తె, కులనాశనానికి భయపడి, ధర్మార్థయుక్తంగా, పాపబుద్ధి గల క్రూరుడైన దుర్యోధనుడితో, రాజుల సమక్షంలో కోపంగా తన కుమారునితో పలికింది.
5.148.29
ये पार्थिवा राजसभां प्रविष्टा ।
ब्रह्मर्षयो ये च सभासदोऽन्ये।
श्रृण्वन्तु वक्ष्यामि तवापराधं ।
पापस्य सामात्यपरिच्छदस्य ॥ ५.१४८.२९ ॥
రాజసభలో ప్రవేశించిన రాజులు, బ్రహ్మర్షులు, ఇతర సభికులు వినండి. మంత్రులు, పరివారంతో కూడిన ఈ పాపి నీ అపరాధాన్ని నేను చెబుతాను.
5.148.30
राज्यं कुरूणामनुरूपभोज्यं ।
क्रमागतो नः कुलधर्म एषः।
त्वं पापबुद्धेऽतिनृशंसकर्मन् ।
राज्यं कुरूणामनयाद्विहंसि ॥ ५.१४८.३० ॥
కురువుల ఈ రాజ్యం మనకు తగిన భోగ్యం; ఇది క్రమంగా వచ్చిన మన కులధర్మం. పాపబుద్ధీ, అత్యంత క్రూరకర్మీ, నీవు అన్యాయంగా కురువుల రాజ్యాన్ని అపహరిస్తున్నావు.
5.148.31
राज्ये स्थितो धृतराष्ट्रो मनीषी ।
तस्यानुजो विदुरो दीर्घदर्शी ।
एतावतिक्रम्य कथं नृपत्वं ।
दुर्योधन प्रार्थयसेऽद्य मोहात् ॥ ५.१४८.३१ ॥
రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్న ధృతరాష్ట్రుడు మేధావి. అతని తమ్ముడు విదురుడు దూరదృష్టి గలవాడు. ఈ ఇద్దరినీ అధిగమించి, దుర్యోధనా, మోహంతో ఈరోజు రాజత్వాన్ని ఎలా కోరుతున్నావు?
5.148.32
राजा च क्षत्ता च महानुभावौ ।
भीष्मे स्थिते परवन्तौ भवेताम् ।
अयं तु धर्मज्ञतया महात्मा ।
न राज्यकामो नृवरो नदीजः ॥ ५.१४८.३२ ॥
రాజు, క్షత్త ఇద్దరూ మహానుభావులు. భీష్ముడు ఉన్నప్పుడు వీరు పరాధీనులుగా ఉంటారు. కానీ ఈ మహాత్ముడు ధర్మజ్ఞుడు కావడంచేత రాజ్యాన్ని కోరడు, నరులలో శ్రేష్ఠుడు, నదిలో జన్మించినవాడు.
5.148.33
राज्य तु पाण्डोरिदमप्रधृष्यं ।
तस्याद्य पुत्राः प्रभवन्ति नान्ये।
राज्यं तदेतन्निखिलं पाण्डवानां ।
पैतामहं पुत्रपौत्रानुगामि ॥ ५.१४८.३३ ॥
కానీ ఈ రాజ్యం పాండుదిది, అజేయమైనది. ఈ రోజు అతని కుమారులే సమర్థులు, ఇతరులు కాదు. ఆ మొత్తం రాజ్యం పాండవులదే, పితామహుల నుండి వచ్చినది, కుమారులు పౌత్రులు వెంట వచ్చేది.
5.148.34
यद्वै ब्रूते कुरुमुख्यो महात्मा ।
देवव्रतः सत्यसन्धो मनीषी ।
सर्वं तदस्माभिरहत्य कार्यं ।
राज्यं स्वधर्मान्परिपालयद्भिः ॥ ५.१४८.३४ ॥
మహాత్ముడు, కురుముఖ్యుడు, దేవవ్రతుడు, సత్యసంధుడు, మేధావి ఏది చెబుతాడో, దానినంతా మనం ఉల్లంఘించకుండా చేయాలి; రాజ్యాన్ని కాపాడుతూ తమ ధర్మాలను పాటించేవారిగా.
5.148.35
अनुज्ञया चाथ महाव्रतस्य ।
ब्रूयान्नृपोऽयं विदुरस्तथैव।
कार्यं भवेत्तत्सुहृद्भिर्नियोज्यं ।
धर्मं पुरस्कृत्य सुदीर्घकालम् ॥ ५.१४८.३५ ॥
మహావ్రతుని అనుమతితో రాజు, ఈ విదురుడు కూడా అలాగే చెప్పనీ. చేయవలసినది మిత్రులచే నియమించబడాలి; ధర్మాన్ని ముందుంచి, చాలా దీర్ఘకాలం.
5.148.36
न्यायागतं राज्यमिदं कुरूणां ।
युधिष्ठिरः शास्तु वै धर्मपुत्रः ।
प्रचोदितो धृतराष्ट्रेण राज्ञा ।
पुरस्कृतः शान्तनवेन चैव ॥ ५.१४८.३६ ॥
ఈ కురువుల రాజ్యం న్యాయంగా దక్కినది. ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు పాలించుగాక; రాజు ధృతరాష్ట్రునిచే ప్రేరితుడై, శంతనుని కుమారునిచే ముందుంచబడినవాడు.