మహాభారతం · అధ్యాయం 5.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.149.1
एवमुक्ते तु गान्धार्या धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
दुर्योधनमुवाचेदं राजमध्ये जनाधिप ॥ ५.१४९.१ ॥
గాంధారి ఇలా పలికినప్పుడు, జనేశ్వరుడైన ధృతరాష్ట్రుడు రాజుల మధ్య దుర్యోధనుడితో ఇలా అన్నాడు, ఓ జనాధిపా.
5.149.2
दुर्योधन निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि पुत्रक ।
तथा तत्कुरु भद्रं ते यद्यस्ति पितृगौरवम् ॥ ५.१४९.२ ॥
దుర్యోధనా, నేను నీతో చెప్పబోయేది విను, కుమారా. నీకు శుభం కలుగుగాక; తండ్రిపట్ల గౌరవం ఉంటే అలాగే చేయి.
5.149.3
सोमः प्रजापतिः पूर्वं कुरूणां वंशवर्धनः ।
सोमाद्बभूव षष्ठोऽयं ययातिर्नहुषात्मजः ॥ ५.१४९.३ ॥
పూర్వం కురువంశాన్ని వర్ధిల్లజేసిన సోముడు, ప్రజాపతి. సోముని నుండి ఆరవ తరంలో ఈ యయాతి జన్మించాడు, అతడు నహుషుని కుమారుడు.
5.149.4
तस्य पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च राजर्षिसत्तमाः ।
तेषां यदुर्महातेजा ज्येष्ठः समभवत्प्रभुः ॥ ५.१४९.४ ॥
అతనికి ఐదుగురు కుమారులు జన్మించారు, వారు రాజర్షులలో శ్రేష్ఠులు. వారిలో మహాతేజస్వి యదువు జ్యేష్ఠుడై ప్రభువయ్యాడు.
5.149.5
पूरुर्यवीयांश्च ततो योऽस्माकं वंशवर्धनः ।
शर्मिष्ठया संप्रसूतो दुहित्रा वृषपर्वणः ॥ ५.१४९.५ ॥
తరువాత చిన్నవాడైన పూరుడు జన్మించాడు; అతడు మన వంశాన్ని వర్ధిల్లజేసినవాడు, వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ ద్వారా జన్మించాడు.
5.149.6
यदुश्च भरतश्रेष्ठ देवयान्याः सुतोऽभवत् ।
दौहित्रस्तात शुक्रस्य काव्यस्यामिततेजसः ॥ ५.१४९.६ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, యదువు దేవయానికి కుమారుడయ్యాడు. ప్రియుడా, అతడు అమిత తేజస్వి శుక్రాచార్యుడు (కావ్యుడు) కు దౌహిత్రుడు.
5.149.7
यादवानां कुलकरो बलवान्वीर्यसंमतः ।
अवमेने स तु क्षत्रं दर्पपूर्णः सुमन्दधीः ॥ ५.१४९.७ ॥
యాదవుల వంశకర్త, బలవంతుడు, పరాక్రమంతో గౌరవింపబడినవాడు అయిన అతడు, గర్వంతో నిండి, అతి మందబుద్ధితో క్షత్రియులను అవమానించాడు.
5.149.8
न चातिष्ठत्पितुः शस्त्रि बलदर्पविमोहितः ।
अवमेने च पितरं भ्रातॄंश्चाप्यपराजितः ॥ ५.१४९.८ ॥
బల గర్వంతో మోహితుడైన అతడు తండ్రికి లోబడలేదు; అజేయుడుగా ఉండి తండ్రిని, సోదరులను కూడా అవమానించాడు.
5.149.9
पृथिव्यां चतुरन्तायां यदुदेवाभवद्बली ।
वशे कृत्वा स नृपतीन्न्यवसन्नागसाह्वये ॥ ५.१४९.९ ॥
నాలుగు సముద్రాలతో చుట్టబడిన భూమిపై యాదవుల బలవంతుడైన ప్రభువు అయ్యాడు; రాజులను వశపరచుకొని నాగసాహ్వయంలో (హస్తినాపురంలో) నివసించాడు.
5.149.10
तं पिता परमक्रुद्धो ययातिर्नहुषात्मजः ।
शशाप पुत्रं गान्धारे राज्याच्चापि व्यरोपयत् ॥ ५.१४९.१० ॥
నహుషుని కుమారుడైన యయాతి అత్యంత కోపంతో ఆ కుమారుణ్ణి శపించాడు; ఓ గాంధారీ, అతన్ని రాజ్యం నుండి కూడా తొలగించాడు.
5.149.11
ये चैनमन्ववर्तन्त भ्रातरो बलदर्पिताः ।
शशाप तानपि क्रुद्धो ययातिस्तनयानथ ॥ ५.१४९.११ ॥
అతనిని అనుసరించిన, బల గర్వంతో ఉన్న సోదరులను కూడా కోపించిన యయాతి శపించాడు.
5.149.12
यवीयांसं ततः पुरुं पुत्रं स्ववशवर्तिनम् ।
राज्ये निवेशयामास विधेयं नृपसत्तमः ॥ ५.१४९.१२ ॥
అప్పుడు ఆ శ్రేష్ఠ రాజు తనకు విధేయుడైన చిన్న కుమారుడు పురుని రాజ్యంలో ప్రతిష్ఠించాడు.
5.149.13
एवं ज्येष्ठोऽप्यथोत्सिक्तो न राज्यमभिजायते ।
यवीयांसोपि जायन्ते राज्यं वृद्धोपसेवया ॥ ५.१४९.१३ ॥
ఈ విధంగా జ్యేష్ఠుడైనా గర్వితుడైతే రాజ్యాన్ని పొందడు; పెద్దల సేవ వల్ల చిన్నవారు రాజ్యాన్ని పొందుతారు.
5.149.14
तथैव सर्वधर्मज्ञः पितुर्मम पितामहः ।
प्रतीपः पृथिवीपालस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ ५.१४९.१४ ॥
అలాగే సర్వధర్మజ్ఞుడు, నా తండ్రికి తాత అయిన ప్రతీపుడు, భూమిని పాలించినవాడు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు.
5.149.15
तस्य पार्थिवसिंहस्य राज्यं धर्मेण शासतः ।
त्रयः प्रजज्ञिरे पुत्रा देवकल्पा यशस्विनः ॥ ५.१४९.१५ ॥
ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు ధర్మంగా పరిపాలిస్తుండగా దేవతుల్యులైన ముగ్గురు యశస్వి కుమారులు జన్మించారు.
5.149.16
देवापिरभवच्छ्रेष्ठो बाह्लीकस्तदनन्तरम् ।
तृतीयः शन्तनुस्तात धृतिमान्मे पितामहः ॥ ५.१४९.१६ ॥
దేవాపి శ్రేష్ఠుడు; తర్వాత బాహ్లీకుడు; ప్రియుడా, మూడవవాడు ధృతిమంతుడైన శంతనుడు, నా తాత.
5.149.17
देवापिस्तु महातेजास्त्वग्दोषी राजसत्तमः ।
धार्मिकः सत्यवादी च पितुः शुश्रूषणे रतः ॥ ५.१४९.१७ ॥
కానీ దేవాపి మహాతేజస్వి; చర్మవ్యాధిగ్రస్తుడు; రాజశ్రేష్ఠుడు, ధార్మికుడు, సత్యవాది, తండ్రి సేవలో నిమగ్నుడు.
5.149.18
पौरजानपदानां च संमतः साधुसत्कृतः ।
सर्वेषां बालवृद्धानां देवापिर्हृदयङ्गमः ॥ ५.१४९.१८ ॥
పట్టణ, గ్రామ ప్రజలచే గౌరవింపబడినవాడు, సజ్జనులచే సత్కరింపబడినవాడు; బాలురు, వృద్ధులందరికీ హృదయానికి ఇష్టుడైన దేవాపి.
5.149.19
वदान्यः सत्यसन्धश्च सर्वभूतहिते रतः ।
वर्तमानः पितुः शास्त्रे ब्राह्मणानां तथैव च ॥ ५.१४९.१९ ॥
అతడు దాతృత్వం గలవాడు, సత్యప్రతిజ్ఞుడు; సకల ప్రాణుల హితంలో నిమగ్నుడు. తండ్రి శాస్త్రానుసారంగా, బ్రాహ్మణుల ఉపదేశానుసారంగా ప్రవర్తించేవాడు.
5.149.20
बाह्लीकस्य प्रियो भ्राता शन्तनोश्च महात्मनः ।
सौभ्रात्रं च परं तेषां सहितानां महात्मनाम् ॥ ५.१४९.२० ॥
అతడు బాహ్లీకునికి ప్రియమైన సోదరుడు, మహాత్ముడైన శంతనుని కుమారుడు. కలిసి ఉన్న ఆ మహాత్ముల మధ్య శ్రేష్ఠమైన సోదర ప్రేమ ఉండేది.
5.149.21
अथ कालस्य पर्याये वृद्धो नृपतिसत्तमः ।
संभारानभिषेकार्थं कारयामास शास्त्रतः ॥ ५.१४९.२१ ॥
తరువాత కాలక్రమంలో వృద్ధుడైన రాజులలో శ్రేష్ఠుడు అభిషేకానికి కావలసిన సామగ్రిని శాస్త్రానుసారంగా సిద్ధం చేయించాడు.
5.149.22
कारयामास सर्वाणि मङ्गलार्थानि वै विभुः ।
तं ब्राह्मणाश्च वृद्धाश्च पौरजानपदैः सह ॥ ५.१४९.२२ ॥
ఆ సమర్థుడైన రాజు మంగళకరమైన సమస్త వస్తువులను సిద్ధం చేయించాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణులు, పెద్దలు, పౌరులు, జానపదులు అతని వద్దకు వచ్చారు.
5.149.23
सर्वे निवारयामासुर्देवापेरभिषेचनम् ।
स तच्छ्रुत्वा तु नृपतिरभिषेकनिवारणम्।
अश्रुकण्ठोऽभवद्राजा पर्यशोचत चात्मजम् ॥ ५.१४९.२३ ॥
అందరూ దేవాపి అభిషేకాన్ని నివారించడానికి ప్రయత్నించారు. అభిషేకం నిలిచిపోయిందని విని రాజు కన్నీటితో గొంతు మూగబోయి తన కుమారుని కోసం విలపించాడు.
5.149.24
एवं वदान्यो धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च सोऽभवत् ।
प्रियः प्रजानामपि संस्त्वग्दोषेण प्रदूषितः ॥ ५.१४९.२४ ॥
ఈ విధంగా అతడు దాతృత్వం గలవాడు, ధర్మజ్ఞుడు, సత్యప్రతిజ్ఞుడు; ప్రజలకు ప్రియుడు కూడా. అయినా చర్మవ్యాధి దోషంతో అతడు కళంకితుడయ్యాడు.
5.149.25
हीनाङ्गं पृथिवीपालं नाभिनन्दन्ति देवताः ।
इति कृत्वा नृपश्रेष्ठं प्रत्यषेधन्द्विजर्षभाः ॥ ५.१४९.२५ ॥
అవయవ లోపం ఉన్న భూపాలుడిని దేవతలు అభినందించరు అని భావించి, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు ఆ నృపశ్రేష్ఠుడిని నిరాకరించారు.
5.149.26
ततः प्रव्यथिताङ्गोऽसौ पुत्रशोकसमन्वितः ।
ममार तं मृतं दृष्ट्वा देवापिः संश्रितो वनम् ॥ ५.१४९.२६ ॥
అప్పుడు దుఃఖంతో అవయవాలు వణికిన అతడు, కుమారుడి శోకంతో కూడినవాడై మరణించాడు; అతడు మరణించినట్లు చూసి దేవాపి అరణ్యాన్ని ఆశ్రయించాడు.
5.149.27
बाह्लीको मातुलकुलं त्यक्त्वा राज्यं समाश्रितः ।
पितृभ्रातॄन्परित्यज्य प्राप्तवान्परमर्धिमत् ॥ ५.१४९.२७ ॥
బాహ్లీకుడు మేనమామ కులాన్ని విడిచి రాజ్యాన్ని పొందాడు; తండ్రిని, సోదరులను విడిచి అత్యంత సమృద్ధిని పొందాడు.
5.149.28
बाह्लीकेन त्वनुज्ञातः शन्तनुर्लोकविश्रुतः ।
पितर्युपरते राजन्राजा राज्यमकारयत् ॥ ५.१४९.२८ ॥
బాహ్లీకుని అనుమతితో లోకప్రసిద్ధుడైన శంతనుడు, ఓ రాజా, తండ్రి మరణించిన తర్వాత రాజై రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
5.149.29
तथैवाहं मतिमता परिचिन्त्येह पाण्डुना ।
ज्येष्ठः प्रभ्रंशितो राज्याद्धीनाङ्ग इति भारत ॥ ५.१४९.२९ ॥
అదేవిధంగా, బుద్ధిమంతుడైన పాండు ఇక్కడ బాగా ఆలోచించి, ఓ భారతా, అవయవ లోపం కారణంగా జ్యేష్ఠుడినైన నన్ను రాజ్యం నుండి తొలగించాడు.
5.149.30
पाण्डुस्तु राज्यं संप्राप्तः कनीयानपि सन्नृपः ।
विनाशे तस्य पुत्राणामिदं राज्यमरिन्दम ॥ ५.१४९.३० ॥
పాండు చిన్నవాడైనప్పటికీ రాజ్యాన్ని పొందాడు; ఓ శత్రుదమనా, అతని కుమారుల వినాశనం కోసమే ఈ రాజ్యం (అతనికి దక్కింది).
5.149.31
मय्यभागिनि राज्याय कथं त्वं राज्यमिच्छसि ।
अराजपुत्रो ह्यस्वामी परस्वं हर्तुमिच्छसि ॥ ५.१४९.३१ ॥
నా వాటా లేని నీవు రాజ్యం కోసం రాజ్యాన్ని ఎలా కోరుతావు? రాజపుత్రుడు కాని, యజమాని కాని నీవు ఇతరుల ఆస్తిని అపహరించాలని కోరుతున్నావు.
5.149.32
युधिष्ठिरो राजपुत्रो महात्मा ।
न्यायागतं राज्यमिदं च तस्य।
स कौरवस्यास्य कुलस्य भर्ता ।
प्रशासिता चैव महानुभावः ॥ ५.१४९.३२ ॥
యుధిష్ఠిరుడు రాజపుత్రుడు, మహాత్ముడు. ఈ రాజ్యం ఆయనకు న్యాయంగా చెందింది. ఆయన ఈ కౌరవ వంశానికి రక్షకుడు, మహాప్రభావశాలియైన పాలకుడు కూడా.
5.149.33
स सत्यसन्धः स तथाऽप्रमत्तः ।
शास्त्रे स्थितो बन्धुजनस्य साधुः।
प्रियः प्रजानां सुहृदानुकम्पी ।
जितेन्द्रियः साधुजनस्य भर्ता ॥ ५.१४९.३३ ॥
ఆయన సత్యసంధుడు, అప్రమత్తుడు, శాస్త్రంలో స్థిరంగా ఉండేవాడు, బంధువులపట్ల మంచివాడు. ప్రజలకు ప్రియుడు, మిత్రుల హితైషి, దయాళువు, ఇంద్రియ జయుడు, సజ్జనులకు రక్షకుడు.
5.149.34
क्षमा तितिक्षा दम आर्जवं च ।
सत्यव्रतत्वं श्रुतमप्रमादः ।
भूतानुकम्पा ह्यनुशासनं च ।
युधिष्ठिरे राजगुणाः समस्ताः ॥ ५.१४९.३४ ॥
క్షమ, సహనం, దమం, ఋజుత్వం, సత్యవ్రతం, శ్రుతం, అప్రమాదం, ప్రాణులపై దయ, అనుశాసనం — ఈ రాజగుణాలన్నీ యుధిష్ఠిరునిలో ఉన్నాయి.
5.149.35
अराजपुत्रस्त्वमनार्यवृत्तो ।
लुब्धः सदा बन्धुषु पापबुद्धिः ।
क्रमागतं राज्यमिदं परेषां ।
हर्तुं कथं शक्ष्यसि दुर्विनीत ॥ ५.१४९.३५ ॥
నీవు రాజపుత్రుడవు కావు; అనార్య ప్రవర్తన గలవాడవు. ఎల్లప్పుడూ లోభివి, బంధువులపట్ల పాపబుద్ధి గలవాడవు. పరంపరగా వచ్చిన ఈ రాజ్యాన్ని ఇతరుల నుండి ఎలా అపహరించగలవు, ఓ దుర్వినీతుడా?
5.149.36
प्रयच्छ राज्यार्धमपेतमोहः ।
सवाहनं त्व सपरिच्छदं च ।
ततोऽवशेषं तव जीवितस्य ।
सहानुजस्यैव भवेन्नरेन्द्र ॥ ५.१४९.३६ ॥
నరేంద్రా, మోహం వీడి రాజ్యంలో సగం వాహనాలతో, పరివారంతో ఇవ్వు. అప్పుడే నీ జీవితశేషం నీ తమ్ములతో కలిసి ఉంటుంది.