มหาภารตะ · อัธยายะ 5.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.149.1
एवमुक्ते तु गान्धार्या धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
दुर्योधनमुवाचेदं राजमध्ये जनाधिप ॥ ५.१४९.१ ॥
เมื่อคานธารีกล่าวดังนี้แล้ว พระเจ้าธฤตราษฎร์ ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ได้ตรัสกับทุรโยธน์ท่ามกลางบรรดากษัตริย์ว่า ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน
5.149.2
दुर्योधन निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि पुत्रक ।
तथा तत्कुरु भद्रं ते यद्यस्ति पितृगौरवम् ॥ ५.१४९.२ ॥
ทุรโยธน์ ลูกรัก จงฟังสิ่งที่เราจะกล่าวกับเจ้า ขอให้เจ้าได้รับความเจริญ หากเจ้ายังเคารพบิดา จงทำตามที่เรากล่าว
5.149.3
सोमः प्रजापतिः पूर्वं कुरूणां वंशवर्धनः ।
सोमाद्बभूव षष्ठोऽयं ययातिर्नहुषात्मजः ॥ ५.१४९.३ ॥
ในกาลก่อน พระโสมผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ เป็นผู้ทำให้วงศ์กุรุเจริญขึ้น จากพระโสมนั้น ยยาติ บุตรของนหุษ เป็นองค์ที่หกนี้ได้บังเกิดขึ้น
5.149.4
तस्य पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च राजर्षिसत्तमाः ।
तेषां यदुर्महातेजा ज्येष्ठः समभवत्प्रभुः ॥ ५.१४९.४ ॥
ยยาติมีบุตรห้าคน ซึ่งเป็นเลิศในบรรดาราชฤๅษี ในจำนวนนั้น ยทุ ผู้มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ เป็นพี่คนโตและเป็นผู้เป็นใหญ่
5.149.5
पूरुर्यवीयांश्च ततो योऽस्माकं वंशवर्धनः ।
शर्मिष्ठया संप्रसूतो दुहित्रा वृषपर्वणः ॥ ५.१४९.५ ॥
ต่อมาคือปูรุผู้เป็นน้องคนเล็ก ผู้ทำให้วงศ์ของพวกเราเจริญ ปูรุประสูติจากศรรมิษฐา ธิดาของวฤษปรรวัน
5.149.6
यदुश्च भरतश्रेष्ठ देवयान्याः सुतोऽभवत् ।
दौहित्रस्तात शुक्रस्य काव्यस्यामिततेजसः ॥ ५.१४९.६ ॥
ข้าแต่ผู้เลิศแห่งภรตะ ส่วนยทุเป็นบุตรของเทวยานี ข้าแต่ลูกรัก ท่านเป็นหลานของศุกระ หรือกาวยะ ผู้มีเดชานุภาพไม่มีที่สิ้นสุด ทางฝ่ายบุตรีของท่าน
5.149.7
यादवानां कुलकरो बलवान्वीर्यसंमतः ।
अवमेने स तु क्षत्रं दर्पपूर्णः सुमन्दधीः ॥ ५.१४९.७ ॥
ยทุผู้เป็นต้นตระกูลของพวกยาทพ เป็นผู้มีกำลังและเป็นที่นับถือในความกล้าหาญ แต่เขาเต็มไปด้วยความทะนงตน มีปัญญาทึบ จึงดูหมิ่นวรรณะกษัตริย์
5.149.8
न चातिष्ठत्पितुः शस्त्रि बलदर्पविमोहितः ।
अवमेने च पितरं भ्रातॄंश्चाप्यपराजितः ॥ ५.१४९.८ ॥
ด้วยความหลงในกำลังและความทะนง เขาจึงไม่ยอมอยู่ใต้อำนาจของบิดา และยังดูหมิ่นทั้งบิดาและพี่น้อง เขาไม่เคยพ่ายแพ้
5.149.9
पृथिव्यां चतुरन्तायां यदुदेवाभवद्बली ।
वशे कृत्वा स नृपतीन्न्यवसन्नागसाह्वये ॥ ५.१४९.९ ॥
บนแผ่นดินที่มีมหาสมุทรสี่ทิศล้อมรอบ ยทุผู้ทรงพลังได้เป็นเจ้าแห่งพวกยทุ เขาปราบบรรดากษัตริย์ให้อยู่ใต้อำนาจ แล้วอาศัยอยู่ในนครที่เรียกว่านาคสาหวัย คือหัสตินาปุระ
5.149.10
तं पिता परमक्रुद्धो ययातिर्नहुषात्मजः ।
शशाप पुत्रं गान्धारे राज्याच्चापि व्यरोपयत् ॥ ५.१४९.१० ॥
ยยาติ บุตรของนหุษ ผู้โกรธจัดยิ่งนัก ได้สาปบุตรคนนั้น ข้าแต่คานธารี และยังขับไล่เขาออกจากราชอาณาจักรอีกด้วย
5.149.11
ये चैनमन्ववर्तन्त भ्रातरो बलदर्पिताः ।
शशाप तानपि क्रुद्धो ययातिस्तनयानथ ॥ ५.१४९.११ ॥
ยยาติผู้โกรธแล้ว ยังได้สาปพี่น้องที่คอยตามเขา ผู้หลงทะนงในกำลังของตน และสาปบุตรของพวกนั้นต่อไปด้วย
5.149.12
यवीयांसं ततः पुरुं पुत्रं स्ववशवर्तिनम् ।
राज्ये निवेशयामास विधेयं नृपसत्तमः ॥ ५.१४९.१२ ॥
จากนั้นกษัตริย์ผู้ประเสริฐนั้นได้ตั้งปูรุ บุตรคนเล็กผู้เชื่อฟังตน ให้ครองราชย์ เพราะปูรุเป็นผู้ที่ควรแก่การมอบหมายและเชื่อฟังบิดา
5.149.13
एवं ज्येष्ठोऽप्यथोत्सिक्तो न राज्यमभिजायते ।
यवीयांसोपि जायन्ते राज्यं वृद्धोपसेवया ॥ ५.१४९.१३ ॥
ดังนั้น แม้เป็นพี่คนโต หากทะนงตน ก็ไม่ได้ครองราชย์ ส่วนน้องๆ ย่อมได้ครองราชย์ด้วยการรับใช้ผู้เฒ่าผู้แก่
5.149.14
तथैव सर्वधर्मज्ञः पितुर्मम पितामहः ।
प्रतीपः पृथिवीपालस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ ५.१४९.१४ ॥
ในทำนองเดียวกัน ปรตีปะ ผู้รู้ธรรมทั้งปวง เป็นปู่ของบิดาข้า เป็นผู้ปกครองแผ่นดิน มีชื่อเสียงไปทั่วสามโลก
5.149.15
तस्य पार्थिवसिंहस्य राज्यं धर्मेण शासतः ।
त्रयः प्रजज्ञिरे पुत्रा देवकल्पा यशस्विनः ॥ ५.१४९.१५ ॥
ขณะที่ราชสีห์แห่งกษัตริย์องค์นั้นปกครองราชอาณาจักรด้วยธรรม ก็มีบุตรสามคนที่รุ่งโรจน์ เหมือนเทพเจ้า บังเกิดแก่ท่าน
5.149.16
देवापिरभवच्छ्रेष्ठो बाह्लीकस्तदनन्तरम् ।
तृतीयः शन्तनुस्तात धृतिमान्मे पितामहः ॥ ५.१४९.१६ ॥
เทวาปิเป็นพี่คนโตและประเสริฐที่สุด ต่อจากนั้นคือพาหลีกะ และคนที่สามคือศานตนุ ข้าแต่ลูกรัก ศานตนุผู้มีความมั่นคงนี้ คือปู่ของข้า
5.149.17
देवापिस्तु महातेजास्त्वग्दोषी राजसत्तमः ।
धार्मिकः सत्यवादी च पितुः शुश्रूषणे रतः ॥ ५.१४९.१७ ॥
ส่วนเทวาปิ มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ แต่มีโรคผิวหนัง เป็นผู้เลิศในหมู่กษัตริย์ เป็นผู้ประพฤติธรรม พูดแต่ความจริง และยินดีในการปรนนิบัติบิดา
5.149.18
पौरजानपदानां च संमतः साधुसत्कृतः ।
सर्वेषां बालवृद्धानां देवापिर्हृदयङ्गमः ॥ ५.१४९.१८ ॥
เทวาปิเป็นที่นับถือของชาวเมืองและชาวชนบท เป็นที่ต้อนรับอย่างดีจากผู้ดีทั้งหลาย และเป็นที่รักของทุกคน ทั้งเด็กและผู้เฒ่า
5.149.19
वदान्यः सत्यसन्धश्च सर्वभूतहिते रतः ।
वर्तमानः पितुः शास्त्रे ब्राह्मणानां तथैव च ॥ ५.१४९.१९ ॥
เทวาปิเป็นผู้มีใจกว้าง รักษาสัจจะ ยินดีในประโยชน์สุขของสรรพสัตว์ ประพฤติตามคำสอนในศาสตร์ของบิดา และประพฤติตามพราหมณ์ทั้งหลายเช่นกัน
5.149.20
बाह्लीकस्य प्रियो भ्राता शन्तनोश्च महात्मनः ।
सौभ्रात्रं च परं तेषां सहितानां महात्मनाम् ॥ ५.१४९.२० ॥
เทวาปิเป็นน้องชายที่รักของพาหลีกะ และเป็นบุตรของศานตนุผู้ยิ่งใหญ่ ความรักฉันพี่น้องระหว่างบุรุษผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นที่อยู่ร่วมกันนั้นมีอย่างยิ่งยวด
5.149.21
अथ कालस्य पर्याये वृद्धो नृपतिसत्तमः ।
संभारानभिषेकार्थं कारयामास शास्त्रतः ॥ ५.१४९.२१ ॥
ต่อมา เมื่อกาลเวลาผ่านไป กษัตริย์ผู้เฒ่าผู้ประเสริฐที่สุดได้ให้จัดเตรียมเครื่องประกอบพิธีอภิเษกตามที่คัมภีร์กำหนด
5.149.22
कारयामास सर्वाणि मङ्गलार्थानि वै विभुः ।
तं ब्राह्मणाश्च वृद्धाश्च पौरजानपदैः सह ॥ ५.१४९.२२ ॥
พระราชาผู้ทรงอำนาจได้ให้จัดเตรียมสิ่งอันเป็นมงคลทั้งปวง จากนั้นพราหมณ์และผู้เฒ่าพร้อมด้วยชาวเมืองและชาวชนบทได้มาเฝ้าพระองค์
5.149.23
सर्वे निवारयामासुर्देवापेरभिषेचनम् ।
स तच्छ्रुत्वा तु नृपतिरभिषेकनिवारणम्।
अश्रुकण्ठोऽभवद्राजा पर्यशोचत चात्मजम् ॥ ५.१४९.२३ ॥
ทุกคนพยายามห้ามมิให้มีการอภิเษกเทวาปี เมื่อได้ยินว่าการอภิเษกถูกขัดขวาง พระราชาก็มีพระสุรเสียงสะอื้น ทรงคร่ำครวญถึงพระโอรส
5.149.24
एवं वदान्यो धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च सोऽभवत् ।
प्रियः प्रजानामपि संस्त्वग्दोषेण प्रदूषितः ॥ ५.१४९.२४ ॥
พระองค์เป็นผู้มีน้ำใจกว้าง รู้จักธรรม และซื่อสัตย์ต่อคำมั่น เป็นที่รักของประชาชน แต่กลับถูกทำให้มัวหมองด้วยโทษของโรคผิวหนัง
5.149.25
हीनाङ्गं पृथिवीपालं नाभिनन्दन्ति देवताः ।
इति कृत्वा नृपश्रेष्ठं प्रत्यषेधन्द्विजर्षभाः ॥ ५.१४९.२५ ॥
"เทวดาไม่โปรดกษัตริย์ที่พิการในอวัยวะ" พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งคิดดังนี้จึงห้ามกษัตริย์ผู้ประเสริฐนั้นไว้
5.149.26
ततः प्रव्यथिताङ्गोऽसौ पुत्रशोकसमन्वितः ।
ममार तं मृतं दृष्ट्वा देवापिः संश्रितो वनम् ॥ ५.१४९.२६ ॥
จากนั้น เทวาปีผู้มีร่างกายสั่นสะท้านด้วยความทุกข์ และเต็มไปด้วยความโศกเศร้าถึงพระโอรส ได้สิ้นพระชนม์ไป เมื่อเห็นพระบิดาสิ้นพระชนม์ เทวาปีจึงเข้าไปพึ่งป่า
5.149.27
बाह्लीको मातुलकुलं त्यक्त्वा राज्यं समाश्रितः ।
पितृभ्रातॄन्परित्यज्य प्राप्तवान्परमर्धिमत् ॥ ५.१४९.२७ ॥
พาหลีกได้ละทิ้งตระกูลของมารดาซึ่งเป็นพี่ชายของมารดา แล้วรับราชสมบัติไว้ เขาทอดทิ้งบิดาและพี่น้อง แต่ได้รับความเจริญรุ่งเรืองอย่างยิ่ง
5.149.28
बाह्लीकेन त्वनुज्ञातः शन्तनुर्लोकविश्रुतः ।
पितर्युपरते राजन्राजा राज्यमकारयत् ॥ ५.१४९.२८ ॥
ด้วยความอนุญาตของพาหลีก ศันตนุผู้มีชื่อเสียงโด่งดังในโลก ขึ้นครองราชย์เมื่อบิดาสิ้นพระชนม์แล้ว ข้าแต่พระราชา และได้ปกครองราชอาณาจักร
5.149.29
तथैवाहं मतिमता परिचिन्त्येह पाण्डुना ।
ज्येष्ठः प्रभ्रंशितो राज्याद्धीनाङ्ग इति भारत ॥ ५.१४९.२९ ॥
ข้าแต่ภารตะ ในทำนองเดียวกัน ปาณฑุผู้มีปัญญา ได้พิจารณาอย่างรอบคอบแล้วจึงปลดข้าพเจ้าผู้เป็นโอรสคนโตออกจากราชสมบัติ เพราะข้าพเจ้าพิการในอวัยวะส่วนหนึ่ง
5.149.30
पाण्डुस्तु राज्यं संप्राप्तः कनीयानपि सन्नृपः ।
विनाशे तस्य पुत्राणामिदं राज्यमरिन्दम ॥ ५.१४९.३० ॥
ปาณฑุซึ่งเป็นน้องคนเล็กได้รับราชสมบัติและขึ้นเป็นพระราชา ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ราชสมบัตินี้มาถึงเขาเพื่อความพินาศของบุตรของเขาเอง
5.149.31
मय्यभागिनि राज्याय कथं त्वं राज्यमिच्छसि ।
अराजपुत्रो ह्यस्वामी परस्वं हर्तुमिच्छसि ॥ ५.१४९.३१ ॥
ในเมื่อท่านไม่มีส่วนในราชสมบัติ เหตุใดท่านจึงปรารถนาราชสมบัติ ท่านผู้ไม่ใช่โอรสของพระราชาและไม่ใช่เจ้าของ กลับปรารถนาจะแย่งชิงทรัพย์ของผู้อื่น
5.149.32
युधिष्ठिरो राजपुत्रो महात्मा ।
न्यायागतं राज्यमिदं च तस्य।
स कौरवस्यास्य कुलस्य भर्ता ।
प्रशासिता चैव महानुभावः ॥ ५.१४९.३२ ॥
ยุธิษฐิระเป็นโอรสของพระราชาและเป็นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ราชสมบัตินี้ตกทอดมาถึงเขาโดยชอบธรรม เขาเป็นผู้ปกป้องตระกูลเการพนี้ และเป็นผู้ปกครองที่มีอานุภาพยิ่งใหญ่
5.149.33
स सत्यसन्धः स तथाऽप्रमत्तः ।
शास्त्रे स्थितो बन्धुजनस्य साधुः।
प्रियः प्रजानां सुहृदानुकम्पी ।
जितेन्द्रियः साधुजनस्य भर्ता ॥ ५.१४९.३३ ॥
เขาซื่อสัตย์ต่อคำมั่น ไม่ประมาท ตั้งมั่นในคัมภีร์ และเป็นคนดีต่อญาติพี่น้อง เป็นที่รักของประชาชน เป็นมิตรของสหาย มีความเมตตา ข่มใจตนได้ และเป็นผู้ปกป้องคนดีทั้งหลาย
5.149.34
क्षमा तितिक्षा दम आर्जवं च ।
सत्यव्रतत्वं श्रुतमप्रमादः ।
भूतानुकम्पा ह्यनुशासनं च ।
युधिष्ठिरे राजगुणाः समस्ताः ॥ ५.१४९.३४ ॥
ความอดทน ความอดกลั้น การข่มใจ ความซื่อตรง ความมั่นคงในสัตยวัตร ความรู้ ความไม่ประมาท ความเอ็นดูต่อสรรพสัตว์ และวินัย คุณธรรมของกษัตริย์ทั้งปวงมีอยู่ในยุธิษฐิระ
5.149.35
अराजपुत्रस्त्वमनार्यवृत्तो ।
लुब्धः सदा बन्धुषु पापबुद्धिः ।
क्रमागतं राज्यमिदं परेषां ।
हर्तुं कथं शक्ष्यसि दुर्विनीत ॥ ५.१४९.३५ ॥
ท่านไม่ใช่โอรสของพระราชา มีความประพฤติต่ำทราม โลภอยู่เสมอ มีใจคิดชั่วต่อญาติพี่น้อง ราชสมบัติที่ตกทอดมาจากผู้อื่นตามลำดับนี้ ท่านผู้ไม่รู้จักความสุภาพเอ๋ย ท่านจะแย่งชิงได้อย่างไร
5.149.36
प्रयच्छ राज्यार्धमपेतमोहः ।
सवाहनं त्व सपरिच्छदं च ।
ततोऽवशेषं तव जीवितस्य ।
सहानुजस्यैव भवेन्नरेन्द्र ॥ ५.१४९.३६ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ ขอพระองค์จงทรงปราศจากความหลง และคืนครึ่งหนึ่งของราชอาณาจักรพร้อมทั้งพาหนะและบริวาร เมื่อนั้นส่วนที่เหลือของชีวิตพระองค์พร้อมทั้งพระอนุชาจึงจะมั่นคง