મહાભારત · અધ્યાય 5.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.15.1
एवमुक्तः स भगवाञ्शच्या तां पुनरब्रवीत् ।
विक्रमस्य न कालोऽयं नहुषो बलवत्तरः ॥ ५.१५.१ ॥
આમ કહેવાયા પછી તે ભગવાન (ઇન્દ્ર) શચીને ફરી બોલ્યા — આ પરાક્રમનો સમય નથી; નહુષ અતિ બળવાન છે.
5.15.2
विवर्द्धितश्च ऋषिभिर्हव्यकव्यैश्च भामिनि ।
नीतिमत्र विधास्यामि देवि तां कर्तुमर्हसि ॥ ५.१५.२ ॥
હે ભામિની, ઋષિઓએ હવ્ય-કવ્યથી પોષેલો તે છે; હે દેવી, અહીં હું એક ઉપાય યોજીશ, તમારે તે કરવો જોઈએ.
5.15.3
गुह्यं चैतत्त्वया कार्यं नाख्यातव्यं शुभे क्वचित् ।
गत्वा नहुषमेकान्ते ब्रवीहि च सुमध्यमे ॥ ५.१५.३ ॥
આ ગુપ્ત કાર્ય તમારે કરવાનું છે, કદી કોઈને કહેવું નહીં. હે શુભે, હે સુમધ્યમે, એકાંતમાં નહુષ પાસે જઈને કહો.
5.15.4
ऋषियानेन दिव्येन मामुपैहि जगत्पते ।
एवं तव वशे प्रीता भविष्यामीति तं वद ॥ ५.१५.४ ॥
"હે જગતપતિ, દિવ્ય ઋષિ-યાનમાં મારી પાસે આવો. આ રીતે હું તમારા વશમાં આનંદિત રહીશ" એમ તેને કહો.
5.15.5
इत्युक्ता देवराजेन पत्नी सा कमलेक्षणा ।
एवमस्त्वित्यथोक्त्वा तु जगाम नहुषं प्रति ॥ ५.१५.५ ॥
દેવરાજે આમ કહ્યું ત્યારે તે કમળનયની પત્ની "એમ જ થાઓ" કહીને નહુષ તરફ ગઈ.
5.15.6
नहुषस्तां ततो दृष्ट्वा सस्मितो वाक्यमब्रवीत् ।
स्वागतं ते वरारोहे किं करोमि शुचिस्मिते ॥ ५.१५.६ ॥
ત્યારે નહુષે તેને જોઈને હસીને કહ્યું — "હે વરારોહે, તારું સ્વાગત છે; હે શુચિસ્મિતે, હું શું કરું?"
5.15.7
भक्तं मां भज कल्याणि किमिच्छसि मनस्विनि ।
तव कल्याणि यत्कार्यं तत्करिष्ये सुमध्यमे ॥ ५.१५.७ ॥
હે કલ્યાણી, તારા ભક્ત એવા મને સ્વીકાર. હે મનસ્વિની, તું શું ઇચ્છે છે? હે કલ્યાણી, હે સુમધ્યમા, તારું જે કાર્ય છે તે હું કરીશ.
5.15.8
न च व्रीडा त्वया कार्या सुश्रोणि मयि विश्वसेः ।
सत्येन वै पशे देवि करिष्ये वचनं तव ॥ ५.१५.८ ॥
હે સુશ્રોણી, તારે શરમ ન રાખવી; મારા પર વિશ્વાસ રાખ. હે દેવી, સત્યની શપથ લઈને કહું છું, તારા વચન પ્રમાણે હું કરીશ.
5.15.9
यो मे कृतस्त्वया कालस्तमाकाङ्क्षे जगत्पते ।
ततस्त्वमेव भर्ता मे भविष्यसि सुराधिम ॥ ५.१५.९ ॥
હે જગત્પતિ, તેં મારા માટે જે સમય નક્કી કર્યો છે, તેની જ હું આકાંક્ષા કરું છું. ત્યારે તું જ મારો પતિ થઈશ, હે સુરાધિપ.
5.15.10
कार्यं च हृदि मे यत्तद्देवराजावधारय ।
वक्ष्यामि यदि मे राजन्प्रियमेतत्करिष्यसि ॥ ५.१५.१० ॥
હે દેવરાજ, મારા હૃદયમાં જે કાર્ય છે તે સમજી લે. હે રાજા, જો તું મારું આ પ્રિય કાર્ય કરીશ તો હું તે કહીશ.
5.15.11
वाक्यं प्रणयसंयुक्तं ततः स्यां वशगा तव ।
इन्द्रस्य वाजिनो वाहा हस्तिनोऽथ रथास्तथा ॥ ५.१५.११ ॥
પ્રેમથી ભરેલું આ વચન સાંભળ્યા પછી હું તારે વશ થઈશ. ઇન્દ્રના અશ્વો, વાહનો, હાથીઓ અને રથો પણ (જોઈએ).
5.15.12
इच्छाम्यहमथापूर्वं वाहनं ते सुराधिप ।
यन्न विष्णोर्न रुद्रस्य न सुराणां न रक्षसाम् ॥ ५.१५.१२ ॥
હે સુરાધિપ, હું તારી પાસેથી એક અપૂર્વ વાહન ઇચ્છું છું; જે વિષ્ણુનું નહીં, રુદ્રનું નહીં, દેવોનું નહીં કે રાક્ષસોનું પણ નહીં.
5.15.13
वहन्तु त्वां महाभागा ऋषयः सङ्गता विभो ।
सर्वे शिबिकया राजन्नेतद्धि मम रोचते ॥ ५.१५.१३ ॥
હે વિભો, મહાભાગ્યશાળી સર્વ ઋષિઓ ભેગા થઈને તમને પાલખીમાં ઊંચકે. હે રાજન, મને તો આ જ ગમે છે.
5.15.14
नासुरेषु न देवेषु तुल्यो भवितुमर्हसि ।
सर्वेषां तेज आदत्से स्वेन वीर्येण दर्शनात् ॥ ५.१५.१४ ॥
તમે અસુરોમાં કે દેવોમાં કોઈના પણ સમાન થવા યોગ્ય નથી. તમે તમારા પોતાના પરાક્રમથી, માત્ર દર્શનથી, સૌનું તેજ હરી લો છો.
5.15.15
न ते प्रमुखतः स्थातुं कश्चिच्छक्नोति वीर्यवान् ।
एवमुक्तस्तु नहुषः प्राहृष्यत तदा किल।
उवाच वचनं चापि सुरेन्द्रस्तामनिन्दिताम् ॥ ५.१५.१५ ॥
કોઈ પણ વીર તમારી સામે ઊભા રહેવા સમર્થ નથી. એમ કહેવાતાં નહુષ ત્યારે ખરેખર હર્ષિત થયો; અને તે દેવેન્દ્રે તે નિર્દોષ સ્ત્રીને આ વચનો પણ કહ્યાં.
5.15.16
अपूर्वं वाहनमिदं त्वयोक्तं वरवर्णिनि ।
दृढं मे रुचिरं देवि त्वद्वशोऽस्मि वरानने ॥ ५.१५.१६ ॥
હે સુંદર વર્ણવાળી, તમે કહેલું આ અપૂર્વ વાહન મને ખૂબ ગમ્યું. હે દેવી, હું તમારે વશ છું, હે સુમુખી.
5.15.17
न ह्यल्पवीर्यो भवति यो वाहान्कुरुते मुनीन् ।
अहं तपस्वी बलवान्भूतभव्यभवत्प्रभुः ॥ ५.१५.१७ ॥
જે મુનિઓને વાહન બનાવે છે તે ખરેખર અલ્પ વીર્યવાળો નથી. હું તપસ્વી, બળવાન, ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાનનો પ્રભુ છું.
5.15.18
मयि क्रुद्धे जगन्न स्यान्मयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
देवदानवगन्धर्वाः किन्नरोरगराक्षसाः ॥ ५.१५.१८ ॥
હું ક્રોધિત થાઉં તો જગત રહે નહીં, કારણ કે બધું મારામાં જ પ્રતિષ્ઠિત છે — દેવો, દાનવો, ગંધર્વો, કિન્નરો, ઉરગો અને રાક્ષસો.
5.15.19
न मे क्रुद्धस्य पर्याप्ताः सर्वे लोकाः शुचिस्मिते ।
चक्षुषा यं प्रपश्यामि तस्य तेजो हराम्यहम् ॥ ५.१५.१९ ॥
હે શુચિસ્મિતા, ક્રોધિત એવા મને સર્વ લોકો પણ પૂરતા નથી. જેને હું મારી આંખે જોઉં છું, તેનું તેજ હું હરી લઉં છું.
5.15.20
अहमिन्द्रोऽस्मि देवानां लोकानां च महेश्वरः ।
मयि हव्यं च कव्यं च लोकाश्चैव सनातनाः ।
तस्मात्ते वचनं देवि करिष्यामि न संशयः ॥ ५.१५.२० ॥
હું દેવો અને લોકોનો મહેશ્વર ઇન્દ્ર છું. મારામાં હવ્ય, કવ્ય અને સનાતન લોકો સ્થિત છે. તેથી હે દેવી, તારા વચન પ્રમાણે હું કરીશ, તેમાં સંશય નથી.
5.15.21
सप्तर्षयो मां वक्ष्यन्ति सर्वे ब्रह्मर्षयस्तथा ।
पश्य माहात्म्ययोगं मे ऋद्धिं च वरवर्णिनि ॥ ५.१५.२१ ॥
સપ્તર્ષિઓ અને સર્વ બ્રહ્મર્ષિઓ મને જ (સ્વામી તરીકે) કહેશે. હે વરવર્ણિની, મારા મહાત્મ્યનો યોગ અને મારી ઋદ્ધિ જો.
5.15.22
एवमुक्त्वा तु तां देवीं विसृज्य च वराननाम् ।
अथ संचिन्त्य नहुषो बलवीर्येण भारत ॥ ५.१५.२२ ॥
આ રીતે તે દેવીને કહીને, તે સુંદર મુખવાળીને વિદાય આપીને, હે ભારત, નહુષે પોતાના બળ અને વીર્યનો વિચાર કર્યો.
5.15.23
विसृज्य सुप्रतीकं च नागमैरावतं तथा ।
हंसयुक्तं विमानं च हरियुक्तं तथा रथम् ॥ ५.१५.२३ ॥
સુપ્રતીક હાથી અને ઐરાવત નાગને છોડીને, હંસો જોડેલું વિમાન અને ઘોડા જોડેલો રથ (પણ છોડીને)...
5.15.24
स तु दर्पेण महता परिभूय महामुनीन् ।
विमाने योजयित्वा च ऋषीन्नियमामास्थितान् ॥ ५.१५.२४ ॥
પરંતુ તેણે મહાન અભિમાનથી મહામુનિઓનો તિરસ્કાર કરીને, નિયમોમાં સ્થિત ઋષિઓને વિમાનમાં જોડીને...
5.15.25
अब्रह्मण्यो बलोपेतो मत्तो मदबलेन च ।
कामवृत्तः स दुष्टात्मा वाहयामास तानृषीन् ॥ ५.१५.२५ ॥
બ્રાહ્મણદ્વેષી, બળવાન, અભિમાન અને પોતાના મદબળથી મત્ત, કામવશ વર્તનારો તે દુષ્ટાત્મા તે ઋષિઓ પાસે વાહન ઉપાડાવતો હતો.
5.15.26
नहुषेण विसृष्टा च बृहस्पतिमथाब्रवीत् ।
समयोऽल्पावशेषो मे नहुषेणेह यः कृतः ॥ ५.१५.२६ ॥
નહુષે મોકલેલી તે બૃહસ્પતિને બોલી: નહુષ સાથે અહીં મારા માટે નક્કી થયેલો સમય થોડો જ બાકી છે.
5.15.27
शक्रं मृगय शीघ्रं त्वं भक्तायाः कुरु मे दयाम् ।
बाढमित्येव भगवान्बृहस्पतिरुवाच ताम् ॥ ५.१५.२७ ॥
ઇન્દ્રને શીઘ્ર શોધ; તારી ભક્તા એવી મારા પર દયા કર. 'ઠીક છે' એમ કહીને ભગવાન બૃહસ્પતિએ તેને કહ્યું.
5.15.28
न भेतव्यं त्वया देवि नहुषाद्दुष्टचेतसः ।
न ह्येष स्थास्यति चिरं गत एष नराधमः ॥ ५.१५.२८ ॥
હે દેવી, દુષ્ટચિત્ત નહુષથી તારે ડરવાનું નથી; આ નરાધમ લાંબો સમય ટકશે નહીં, તે તો ચાલ્યો ગયો છે.
5.15.29
अधर्मज्ञो महर्षीणां वाहनाच्च हतः शुभे ।
इष्टिं चाहं करिष्यामि विनाशायास्य दुर्मतेः ॥ ५.१५.२९ ॥
હે શુભે, ધર્મ ન જાણનારો મહર્ષિઓને વાહન બનાવવાથી નાશ પામ્યો છે; આ દુર્બુદ્ધિના વિનાશ માટે હું ઇષ્ટિ કરીશ.
5.15.30
शक्रं चाधिगमिष्यामि माभैस्त्वं भद्रमस्तु ते ।
ततः प्रज्वाल्य विधिवज्जुहाव परमं हविः ॥ ५.१५.३० ॥
હું ઇન્દ્રને ફરીથી પ્રાપ્ત કરીશ; તું ડરીશ નહીં, તારું કલ્યાણ થાઓ. પછી તેણે વિધિપ્રમાણે અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરીને પરમ હવિ હોમી.
5.15.31
बृहस्पतिर्महातेजा देवराजोपलब्धये ।
हुत्वाऽग्निं सोब्रवीद्राजञ्छक्र अन्विष्यतामिति ॥ ५.१५.३१ ॥
મહાતેજસ્વી બૃહસ્પતિએ દેવરાજ ઇન્દ્રને પાછો મેળવવા અગ્નિમાં આહુતિ આપીને કહ્યું, "હે રાજન, ઇન્દ્રની શોધ કરવામાં આવે."
5.15.32
तस्माच्च भगवान्देवः स्वयमेव हुताशनः ।
स्त्रीवेषमद्भुतं कृत्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ ५.१५.३२ ॥
પછી ભગવાન દેવ હુતાશન અગ્નિએ પોતે અદ્ભુત સ્ત્રીરૂપ ધારણ કરીને ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
5.15.33
स दिशः प्रदिशश्चैव पर्वतांश्च वनानि च ।
पृथिवीं चान्तरिक्षं च विचित्याथ मनोगतिः।
निमेषान्तरमात्रेण बृहस्पतिमुपागमत् ॥ ५.१५.३३ ॥
તેમણે દિશાઓ, ઉપદિશાઓ, પર્વતો, વનો, પૃથ્વી અને આકાશની શોધ કરી, મનની ગતિએ, એક પળમાં બૃહસ્પતિ પાસે પહોંચ્યા.
5.15.34
बृहस्पते न पश्यामि देवराजमिह क्वचित् ।
आपः शेषाः सदा चापः प्रवेष्टुं नोत्सहाम्यहम् ॥ ५.१५.३४ ॥
હે બૃહસ્પતિ, અહીં ક્યાંય મને દેવરાજ ઇન્દ્ર દેખાતા નથી. બાકીનું પાણી સદા રહે છે, અને હું તેમાં પ્રવેશવાની હિંમત કરતો નથી.
5.15.35
न मे तत्र गतिर्ब्रह्मन्किमन्यत्करवाणि ते ।
तमब्रवीद्देवगुरुरपो विश महाद्युते ॥ ५.१५.३५ ॥
હે બ્રહ્મન, ત્યાં મારો માર્ગ નથી. તમારા માટે હું બીજું શું કરું? ત્યારે દેવગુરુએ તેમને કહ્યું, "હે મહાદ્યુતિ, પાણીમાં પ્રવેશ કર."
5.15.36
नापः प्रवेष्टुं शक्ष्यामि क्षयो मेऽत्र भविष्यति ।
शरणं त्वां प्रपन्नोऽस्मि स्वस्ति तेस्तु महाद्युते ॥ ५.१५.३६ ॥
હું પાણીમાં પ્રવેશી શકીશ નહીં; તેમાં મારો વિનાશ થશે. હું તમારી શરણે આવ્યો છું. હે મહાદ્યુતિ, તમારું કલ્યાણ થાઓ.
5.15.37
अद्भ्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्रमश्मनो लोहमुत्थितम् ।
तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति ॥ ५.१५.३७ ॥
પાણીમાંથી અગ્નિ, બ્રહ્મમાંથી ક્ષાત્ર, પથ્થરમાંથી લોખંડ ઉત્પન્ન થયાં. તેમનું સર્વત્ર વ્યાપક તેજ પોતપોતાના મૂળમાં શાંત થાય છે.