महाभारत · अध्याय 5.150
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.150.1
एवमुक्ते तु भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ।
गान्धार्या धृतराष्ट्रेण न वै मन्दोऽन्वबुद्ध्यत ॥ ५.१५०.१ ॥
भीष्म, द्रोण आणि विदुर असे बोलले असता, तसेच गांधारी व धृतराष्ट्र यांनी सांगितले असता, त्या मूर्खाने ते समजून घेतले नाही.
5.150.2
अवधूयोत्थितो मन्दः क्रोधसंरक्तलोचनः ।
अन्वद्रवन्त तं पश्चाद्राजानस्त्यक्तजीविताः ॥ ५.१५०.२ ॥
त्या मूर्खाने सर्वांना झिडकारून, क्रोधाने लाल डोळे करून उठून प्रस्थान केले; जीवाची आशा सोडलेले राजे त्याच्या मागे धावले.
5.150.3
आज्ञापयच्च राज्ञस्तान्पार्थिवान्नष्टचेतसः ।
प्रयात वै कुरुक्षेत्रं पुष्योऽद्येति पुनः पुनः ॥ ५.१५०.३ ॥
आणि त्या भ्रष्टबुद्धी राजांना त्याने पुन्हा पुन्हा आज्ञा केली—'आज पुष्य नक्षत्र आहे; कुरुक्षेत्राकडे प्रयाण करा.'
5.150.4
ततस्ते पृथिवीपालाः प्रययुः सहसैनिकाः ।
भीष्मं सेनापतिं कृत्वा संहृष्टाः कालचोदिताः ॥ ५.१५०.४ ॥
मग कालप्रेरित, हर्षित झालेले ते भूपाल सैनिकांसह, भीष्मांना सेनापती करून प्रयाण करते झाले.
5.150.5
अक्षौहिण्यो दशैका च कौरवाणां समागताः ।
तासां प्रमुखतो भीष्मस्तालकेतुर्व्यरोचत ॥ ५.१५०.५ ॥
कौरवांच्या अकरा अक्षौहिणी सेना एकत्र झाल्या; त्यांच्या अग्रभागी तालध्वज भीष्म शोभू लागले.
5.150.6
यदत्र युक्तं प्राप्तं च तद्विधत्स्व विशांपते ।
उक्तं भीष्मेण यद्वाक्यं द्रोणेन विदुरेण च ॥ ५.१५०.६ ॥
हे नरपते! या बाबतीत जे योग्य व प्राप्त आहे तेच कर—भीष्म, द्रोण आणि विदुर यांनी सांगितलेले वचनच.
5.150.7
गान्धार्या धृतराष्ट्रेण समक्षं मम भारत ।
एतत्ते कथितं राजन्यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ ५.१५०.७ ॥
हे भारता, गांधारी आणि धृतराष्ट्र यांच्यासमोर कुरुसभेत जे घडले ते सर्व हे राजा, मी तुला सांगितले आहे.
5.150.8
साम चादौ प्रयुक्तं मे राजन्सौभ्रात्रमिच्छता ।
अभेदायास्य वंशस्य प्रजानां च विवृद्धये ॥ ५.१५०.८ ॥
हे राजा, बंधुभाव इच्छिताना मी प्रथम सामनीतीचा वापर केला, या वंशाचे विभाजन न होण्यासाठी आणि प्रजेच्या वृद्धीसाठी.
5.150.9
पुनर्भेदश्च मे युक्तो यदा साम न गृह्यते ।
कर्मानुकीर्तनं चैव देवमानुपसंहितम् ॥ ५.१५०.९ ॥
सामनीती स्वीकारली जात नाही तेव्हा माझ्यासाठी पुन्हा भेदनीती योग्य आहे; आणि देव-मानवांशी संबंधित कर्मांचे कथनही.
5.150.10
यदा नाद्रियते वाक्यं सामपूर्वं सुयोधनः ।
तदा मया समानीय भेदिताः सर्वपार्थिवाः ॥ ५.१५०.१० ॥
सामपूर्वक शब्द सुयोधनाने मानले नाहीत तेव्हा मी सर्व राजांना एकत्र करून त्यांच्यात फूट पाडली.
5.150.11
अद्भुतानि च घोराणि दारुणानि च भारत ।
अमानुषाणि कर्माणि दर्शितानि मया विभो ॥ ५.१५०.११ ॥
हे भारता, हे विभो, मी अद्भुत, घोर, दारुण आणि अमानुष कर्मे दाखवली आहेत.
5.150.12
निर्भर्त्सयित्वा राज्ञस्तांस्तृणीकृत्य सुयोधनम् ।
राधेयं भीषयित्वा च सौबलं च पुनः पुनः ॥ ५.१५०.१२ ॥
त्या राजांना फटकारून, सुयोधनाला तृणवत् मानून, राधेय (कर्ण) आणि सौबल (शकुनी) यांना वारंवार भीती दाखवून.
5.150.13
द्यूततो धार्तराष्ट्राणां निन्दां कृत्वा तथा पुनः ।
भेदयित्वा नृपास्नर्वान्वाग्भिर्मन्त्रेम चासकृत् ॥ ५.१५०.१३ ॥
द्यूतामुळे धृतराष्ट्राच्या पुत्रांची निंदा करून, तसेच पुन्हा राजांमध्ये व आस्नर्वांमध्ये फूट पाडून, शब्दांनी व मंत्रांनी वारंवार.
5.150.14
पुनः सामाभिसंयुक्तं संप्रदानमथाब्रुवम् ।
अभेदात्कुरुवंशस्य कार्ययोगात्तथैव च ॥ ५.१५०.१४ ॥
पुन्हा सामनीतीने युक्त असा प्रस्ताव मी सांगितला, कुरुवंशाच्या अभेदासाठी आणि या कार्यासाठी.
5.150.15
ते शूरा धृतराष्ट्रस्य भीष्मस्य विदुरस्य च ।
तिष्ठेयुः पाण्डवाः सर्वे हित्वा मानमधश्चराः ॥ ५.१५०.१५ ॥
ते शूर पांडव सर्वजण धृतराष्ट्र, भीष्म आणि विदुर यांच्या अधीन राहोत, मान सोडून नम्रपणे.
5.150.16
प्रयच्छन्तु च ते राज्यमनीशास्ते भवन्तु च ।
यथाह राजा गाङ्गेयो विदुरश्च हितं तव ॥ ५.१५०.१६ ॥
त्यांनी राज्य द्यावे आणि ते शक्तिहीन राहोत; गाङ्गेय (भीष्म) राजा आणि विदुर यांनी तुझ्या हितासाठी सांगितल्याप्रमाणे.
5.150.17
सर्वं भवतु ते राज्यं पञ्च ग्रामान्विसर्जय ।
अवश्यं भरणीया हि पितुस्ते राजसत्तम ॥ ५.१५०.१७ ॥
तुझे सर्व राज्य राहो; पाच गावे सोड. हे राजश्रेष्ठा, तुझ्या पित्याच्या (पुत्रांचे) पालनपोषण अवश्य करायला हवे.
5.150.18
एवमुक्तोऽपि दुष्टात्मा नैव भागं व्यमुञ्चत ।
दण्डं चतुर्थं पश्यामि तेषु पापेषु नान्यथा ॥ ५.१५०.१८ ॥
असे सांगूनही त्या दुष्टात्म्याने कोणताही वाटा सोडला नाही. त्या पापी लोकांवर चौथी शिक्षा मला दिसते, दुसरे नाही.
5.150.19
निर्याताश्च विनाशाय कुरुक्षेत्रं नराधिपाः ।
एतत्ते कथितं राजन्यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ ५.१५०.१९ ॥
विनाशासाठी राजे कुरुक्षेत्राकडे निघाले. हे राजा, कुरुसभेत जे घडले ते तुम्हाला सांगितले.
5.150.20
न ते राज्यं प्रयच्छन्ति विना युद्धेन पाण्डव ।
विनाशहेतवः सर्वे प्रत्युपस्थितमृत्यवः ॥ ५.१५०.२० ॥
हे पांडवा, युद्धाशिवाय ते तुला राज्य देणार नाहीत. ते सर्व विनाशाचे कारण आहेत; त्यांचा मृत्यू जवळ आला आहे.