महाभारत · अध्याय 5.151
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.151.1
जनार्दनवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातॄनुवाच धर्मात्मा समक्षं केशवस्य ह ॥ ५.१५१.१ ॥
जनार्दनाचे वचन ऐकून धर्मराज युधिष्ठिर, केशवासमोर, धर्मात्मा होऊन आपल्या बंधूंना म्हणाला.
5.151.2
श्रुतं भवद्भिर्यद्वृत्तं सभायां कुरुसंसदि ।
केशवस्यापि यद्वाक्यं तत्सर्वमवधारितम् ॥ ५.१५१.२ ॥
कुरुसभेत जे घडले ते तुम्ही ऐकले आहे; केशवाचे वचनही सर्व निश्चित केले गेले आहे.
5.151.3
तस्मात्सेनाविभागं मे कुरुध्वं नरसत्तमाः ।
अक्षौहिण्यश्च सप्तैताः समेता विजयाय वै ॥ ५.१५१.३ ॥
म्हणून, हे नरश्रेष्ठांनो, माझ्यासाठी सेनेची विभागणी करा; या सात अक्षौहिणी विजयासाठी एकत्र आल्या आहेत.
5.151.4
तासां ये पतयः सप्त विख्यातास्तान्निबोधत ।
द्रुपदश्च विराटश्च धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ॥ ५.१५१.४ ॥
यांचे सात प्रसिद्ध नेते कोण ते जाणून घ्या: द्रुपद, विराट, धृष्टद्युम्न आणि शिखंडी.
5.151.5
सात्यकिश्चेकितानश्च भीमसेनश्च वीर्यवान् ।
एते सेनाप्रणेतारो वीराः सर्वे तनुत्यजः ॥ ५.१५१.५ ॥
सात्यकी, एकितान आणि पराक्रमी भीमसेन — हे सेनापती आहेत; सर्व वीर आहेत, देहत्यागास सिद्ध आहेत.
5.151.6
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे सुचिरितव्रताः ।
ह्रीमन्तो नीतिमन्तश्च सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ५.१५१.६ ॥
ते सर्व वेदज्ञ, शूर, व्रतांचे नीट पालन करणारे, लज्जाशील, नीतिमान आणि युद्धकुशल आहेत.
5.151.7
इष्वस्त्रकुशलाः सर्वे तथा सर्वास्त्रयोधिनः ।
सप्तानामपि यो नेता सेनानां प्रविभागवित् ॥ ५.१५१.७ ॥
बाण आणि अस्त्रांमध्ये कुशल, सर्व अस्त्रांनी लढणारे; सात सेनांचा जो नेता आणि त्यांची विभागणी जाणणारा.
5.151.8
यः सहेत रणे भीष्णं शरार्चिःपावकोपमम् ।
तं तावत्सहदेवात्र प्रब्रूहि कुरुनन्दन।
स्वगतं पुरुषव्याघ्र को नः सेनापतिः क्षमः ॥ ५.१५१.८ ॥
युद्धात बाणांच्या ज्वाळांनी युक्त अग्नीसारख्या भीष्माला जो सहन करू शकेल, त्याला येथे सांग, हे कुरुनंदना. हे पुरुषव्याघ्रा, आमचा सेनापती होण्यास योग्य कोण, ते मनात सांग.
5.151.9
संयुक्त एकदुःखश्च वीर्यवांश्च महीपतिः ।
यं समाश्रित्य धर्मज्ञं स्वमंशमनुयुञ्ज्महे ॥ ५.१५१.९ ॥
एकाच दुःखात सामील, वीर्यवान आणि भूपती असलेला; धर्मज्ञ अशाचा आश्रय घेऊन आपला वाटा त्याला लावू.
5.151.10
मत्स्यो विराटो बलवान्कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ।
प्रसहिष्यति सङ्ग्रामे भीष्मं तांश्च महारथान् ॥ ५.१५१.१० ॥
मत्स्यराजा विराट — बलवान, अस्त्रांत प्रशिक्षित, युद्धात उत्साही — तो युद्धात भीष्माला आणि त्या महारथींनाही सहन करील.
5.151.11
तथोक्ते सहदेवेन वाक्ये वाक्यविशारदः ।
नकुलोऽनन्तरं तस्मादिदं वचनमाददे ॥ ५.१५१.११ ॥
सहदेवाने असे सांगितल्यानंतर, वाणीत कुशल नकुलाने त्यानंतर हे वचन घेतले.
5.151.12
वयसा शास्त्रतो धैर्यात्कुलेनाभिजनेन च ।
ह्रीमान्बलान्वितः श्रीमान्सर्वशास्त्रविशारदः ॥ ५.१५१.१२ ॥
वयाने, शास्त्राने, धैर्याने, कुळाने आणि उत्तम जन्माने — लज्जाशील, बलवान, तेजस्वी, सर्व शास्त्रांत निपुण.
5.151.13
वेद चास्त्रं भारद्वाजाहुर्धर्षः सत्यसङ्गरः ।
यो नित्यं स्पर्धते द्रोणं भीष्मं चैव महाबलम् ॥ ५.१५१.१३ ॥
तो अस्त्रविद्या जाणतो; भारद्वाज (द्रोण) याचा शिष्य म्हणतात. तो धाडसी आणि सत्यप्रतिज्ञ आहे. जो सदैव द्रोण आणि महाबली भीष्म यांच्याशी स्पर्धा करतो.
5.151.14
श्लाघ्यः पार्थिववंशस्य प्रमुखे वाहिनीपतिः ।
पुत्रपौत्रेः परिवृतः शतशाख इव द्रुमः ॥ ५.१५१.१४ ॥
राजवंशात अग्रभागी असलेला सेनापती प्रशंसनीय आहे; पुत्र-पौत्रांनी वेढलेला तो शंभर फांद्यांच्या वृक्षासारखा आहे.
5.151.15
यस्तताप तपो घोरं सदारः पृथिवीपतिः ।
रोषाद्द्रोणविनाशाय वीरः समितिशोभनः ॥ ५.१५१.१५ ॥
ज्या पृथ्वीपतीने पत्नीसह घोर तप केले, रागाने द्रोणाच्या विनाशासाठी; तो वीर युद्धात शोभणारा आहे.
5.151.16
पितेवास्मान्समाधत्ते यः सदा पार्थिवर्षभः ।
श्वशुरो द्रुपदोऽस्माकं सेनाग्रं स प्रकर्षतु ॥ ५.१५१.१६ ॥
जो श्रेष्ठ राजा नेहमी आमची पित्यासारखी काळजी घेतो, आमचे सासरे द्रुपद — त्यांनी सैन्याचा अग्रभाग चालवावा.
5.151.17
स द्रोणभीष्मावायातौ सहेदिति मतिर्मम ।
स हि दिव्यास्त्रविद्राजा सखा चाङ्गिरसो नृपः ॥ ५.१५१.१७ ॥
द्रोण आणि भीष्म आले तर त्यांना तो सहन करो, असे माझे मत आहे. तो राजा दिव्यास्त्रे जाणणारा आहे, आंगिरस वंशाचा मित्र आहे.
5.151.18
माद्रीसुताभ्यामुक्ते तु स्वमते कुरुनन्दनः ।
वासविर्वासवसमः सव्यसाच्यब्रवीद्वचः ॥ ५.१५१.१८ ॥
माद्रीच्या दोन पुत्रांनी असे सांगितल्यावर, आपल्या मताने कुरुंना आनंद देणारा, इंद्रासमान इंद्रपुत्र सव्यसाची (अर्जुन) ही वचने बोलला.
5.151.19
योयं तपःप्रभावेन ऋषिसन्तोषणेन च ।
दिव्यः पुरुष उत्पन्नो ज्वालावर्णो महाभुजः ॥ ५.१५१.१९ ॥
तपाच्या प्रभावाने आणि ऋषींना संतुष्ट केल्याने जो हा दिव्य पुरुष उत्पन्न झाला, ज्वालेच्या वर्णाचा, महाबाहू.
5.151.20
धनुष्मान्कवची खङ्गी रथमारुह्य दंशितः ।
दिव्यैर्हयवरैर्युक्तमग्निकुण्डात्समुत्थितः ॥ ५.१५१.२० ॥
धनुष्य, कवच आणि खड्ग धारण करून, रथावर आरूढ होऊन सज्ज, दिव्य उत्तम घोड्यांनी जुंपलेल्या रथासह अग्निकुंडातून उठलेला.
5.151.21
गर्जन्निव महामेघो रथघोषेण वीर्यवान् ।
सिंहसंहननो वीरः सिंहतुल्यपराक्रमः ॥ ५.१५१.२१ ॥
रथाच्या घरघराटाने महामेघाप्रमाणे गर्जणारा, पराक्रमी, सिंहासारखे दृढ शरीर असलेला, वीर, सिंहासारखा पराक्रम असलेला.
5.151.22
सिंहोरस्कः सिंहभुजः सिंहवक्षा महाबलः ।
सिंहप्रगर्जनो वीरः संहस्कन्धो महाद्युतिः ॥ ५.१५१.२२ ॥
सिंहासारखी छाती, सिंहासारखे बाहू व वक्ष असलेला, महाबली, सिंहासारखा गर्जणारा, वीर, दृढ खांद्यांचा, महातेजस्वी.
5.151.23
शुभ्रूः सुदंष्ट्रः सुहनुः सुबाहुः सुमुखोऽकृशः ।
सुजत्रुः सुविशालाक्षः सुपादः सुप्रतिष्ठितः ॥ ५.१५१.२३ ॥
सुंदर भुवया असलेला, सुंदर दात असलेला, सुंदर हनुवटी असलेला, सुंदर बाहू असलेला, सुंदर मुख असलेला, कृश नसलेला, सुंदर खांद्याचे हाड असलेला, अतिविशाल नेत्र असलेला, सुंदर पाय असलेला, सुस्थिर.
5.151.24
अभेद्यः सर्वशस्त्राणां प्रभिन्न इव वारणः ।
जज्ञे द्रोणविनाशाय सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ ५.१५१.२४ ॥
सर्व शस्त्रांनी अभेद्य, मदोन्मत्त हत्तीप्रमाणे, द्रोणाच्या विनाशासाठी जन्मलेला, सत्यवादी, जितेंद्रिय.
5.151.25
धृष्टद्युम्नमहं मन्ये सहेद्भीष्मस्य सायकान् ।
वज्राशनिसमस्पर्शान्दीप्तास्यानुरगानिव ॥ ५.१५१.२५ ॥
भीष्मांचे वज्र व विजेसारखे स्पर्श असलेले, पेटलेल्या तोंडाच्या सर्पांसारखे बाण केवळ धृष्टद्युम्नच सहन करू शकेल असे मला वाटते.
5.151.26
यमदूतसमान्वेगे निपाते पावकोपमान् ।
रामेणाजौ विषिहितान्वज्रनिष्पेषदारुणान् ॥ ५.१५१.२६ ॥
यमदूतांसारखा वेग असलेले, अग्नीसारखे पडणारे, वज्राच्या गडगडाटासारखे भयंकर, युद्धात रामाने सोडलेले.
5.151.27
पुरुष तं न पश्यामि यः सहेत महाव्रतम् ।
धृष्टद्युम्नमृते राजन्निति मे धीयते मतिः ॥ ५.१५१.२७ ॥
हे राजा, धृष्टद्युम्नाशिवाय तो महाव्रत सहन करू शकेल असा पुरुष मला दिसत नाही. माझी बुद्धी हेच ठरवते.
5.151.28
क्षिप्रहस्तश्चित्रयोधी मतः सेनापतिर्मम ।
अभेद्यकवचः श्रीमान्मातङ्ग इव यूथपः ॥ ५.१५१.२८ ॥
वेगवान हात असलेला, विविध प्रकारे लढणारा, अभेद्य कवच असलेला, तेजस्वी—माझ्या मते तोच सेनापती, जसा कळपाचा प्रमुख हत्ती.
5.151.29
अर्जुनेनैवमुक्ते तु भीमो वाक्यं समाददे ।
वधार्थं यः समुत्पन्नः शिखण्डी द्रुपदात्मजः ।
वदन्ति सिद्धा राजेन्द्र ऋषयश्च समागताः ॥ ५.१५१.२९ ॥
अर्जुनाने असे म्हटल्यावर भीमाने ते वचन स्वीकारले. हे राजेंद्रा, भीष्मवधासाठीच जन्मलेला द्रुपदपुत्र शिखंडी—असे तेथे जमलेले सिद्ध आणि ऋषी म्हणतात.
5.151.30
यस्य सङ्ग्राममध्ये तु दिव्यमस्त्रं प्रकुर्वतः ।
रूपं द्रक्ष्यन्ति पुरुषा रामस्येव महात्मनः ॥ ५.१५१.३० ॥
युद्धाच्या मध्यभागी दिव्य अस्त्र सोडणाऱ्याचे रूप, महात्मा रामाच्या रूपाप्रमाणेच लोक पाहतील.
5.151.31
न तं युद्धे प्रपश्यामि यो भिन्द्यात्तु शिखण्डिनाम् ।
शस्त्रेण समरे राजन्सन्नद्वं स्यन्दने स्थितम् ॥ ५.१५१.३१ ॥
राजा, युद्धात रथावर उभ्या असलेल्या, चिलखत घातलेल्या शिखंडीवर शस्त्राने प्रहार करणारा कोणी मला दिसत नाही.
5.151.32
द्वैरथे समरे नान्यो भीष्मं हन्यान्महाव्रतम् ।
शिखण्डिनमृते वीरं स मे सेनापतिर्मतः ॥ ५.१५१.३२ ॥
द्वंद्व युद्धात शिखंडीवाचून दुसरा कोणीही महाव्रती भीष्माला मारू शकत नाही; तोच वीर माझ्या मते सेनापती असावा.
5.151.33
सर्वस्य जगतस्तात सारासारं बालाबलम् ।
सर्वं जानाति धर्मात्मा मतमेषां च केशवः ॥ ५.१५१.३३ ॥
हे तात, जगाचे सार-असार, बल-दुर्बलता हे सर्व धर्मात्मा केशव जाणतो; यांचे मतही तोच जाणतो.
5.151.34
यमाह कृष्णो दाशार्हः सोऽस्तु सेनापतिर्मम ।
कृतास्त्रोप्यकृतास्त्रो वा वृद्धो वा यदि वा युवा ॥ ५.१५१.३४ ॥
दाशार्ह कृष्ण ज्याचे नाव सांगेल तोच माझा सेनापती होवो; तो शस्त्रविद्येत निपुण असो वा नसो, वृद्ध असो वा तरुण.
5.151.35
एष नो विजये मूलमेष तात विपर्यये ।
अत्र प्राणाश्च राज्यं च भावाभावौ सुखासुखे ॥ ५.१५१.३५ ॥
हेच आमच्या विजयाचे मूळ आहे, हे तात, आणि पराभवाचेही मूळ हेच आहे; इथेच प्राण व राज्य, जीवन-मरण, सुख-दुःख आहे.
5.151.36
एष धाता विधाता च सिद्धिरत्र प्रतिष्ठिता ।
यमाह कृष्णो दाशार्हः सोस्तु नो वाहिनीपतिः ॥ ५.१५१.३६ ॥
हे धाता व विधाता आहेत; सिद्धी येथेच प्रतिष्ठित आहे; दाशार्ह कृष्ण ज्याचे नाव सांगेल तोच आमचा सेनापती होवो.
5.151.37
ब्रवीतु वदतां श्रेष्ठो निशा समभिवर्तते ।
ततः सेनापतिं कृत्वा कृष्णस्य वशवर्तिनः ॥ ५.१५१.३७ ॥
बोलणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्याने बोलावे; रात्र सरत आली आहे. मग कृष्णाच्या वशवर्ती असणाऱ्यांपैकी एकाला सेनापती करून.
5.151.38
रात्रेः शेषे व्यतिक्रान्ते प्रयास्यामो रणाजिरम् ।
अधिवासितशस्त्राश्च कृतकौतुकमङ्गलाः ॥ ५.१५१.३८ ॥
रात्रीचा उरलेला भाग सरल्यावर आपण रणांगणाकडे जाऊ; शस्त्रांना अभिमंत्रित करून व मंगल विधी करून.
5.151.39
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः ।
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षो धनञ्जयमवेक्ष्य ह ॥ ५.१५१.३९ ॥
धर्मराज आणि बुद्धिमान युधिष्ठिरांचे ते वचन ऐकून कमलनयन धनंजयाकडे पाहून म्हणाले.
5.151.40
ममाप्येते महाराज भवद्भिर्य उदाहृताः ।
नेतारस्तव सेनाया मता विक्रान्तयोधिनः ॥ ५.१५१.४० ॥
हे महाराज, आपण ज्यांचे नाव घेतले ते सर्व मलाही मान्य आहेत; ते आपल्या सेनेचे नेते आणि पराक्रमी योद्धे मानले गेले आहेत.
5.151.41
सर्व एव समर्था हि तव शत्रुं प्रबाधितुम् ।
इन्द्रस्यापि भयं ह्येते जनयेयुर्महाहवे ॥ ५.१५१.४१ ॥
हे सर्व आपल्या शत्रूला पीडा देण्यास समर्थ आहेत; या महायुद्धात हे इंद्रालाही भय उत्पन्न करू शकतील.
5.151.42
किं पुनर्धार्तराष्ट्राणां लुब्धानां पापचेतसाम् ।
मयापि हि महाबाहो त्वत्प्रियार्थं महाहवे ॥ ५.१५१.४२ ॥
मग धृतराष्ट्राच्या लोभी आणि पापी मनाच्या पुत्रांबद्दल काय बोलावे! हे महाबाहो, आपल्या प्रियासाठी मीही त्या महायुद्धात.
5.151.43
कृतो यत्नो महांस्तत्र शमः स्यादिति भारत ।
धर्मस्य गतमानृण्यं न स्म वाच्या विवक्षताम् ॥ ५.१५१.४३ ॥
हे भरतवंशजा, तिथे शांती व्हावी म्हणून मोठा प्रयत्न केला गेला. धर्मानुसार ऋणमुक्ती झाली आहे; बोलू इच्छिणाऱ्यांना दोष देऊ नये.
5.151.44
कृतार्थं मन्यते बाल आत्मनमविचक्षणः ।
धार्तराष्ट्रो बलस्थं च पश्यत्यात्मानमातुरः ॥ ५.१५१.४४ ॥
अविवेकी मूर्ख धृतराष्ट्रपुत्र स्वतःला कृतार्थ मानतो; दुःखी होऊन तो स्वतःला बलात स्थित पाहतो.
5.151.45
युज्यतां वाहिनी साधु वधसाध्या हि मे मताः ।
न धार्तराष्ट्राः शक्ष्यन्ति स्थातुं दृष्ट्वा धनञ्जयम् ॥ ५.१५१.४५ ॥
सेना चांगली सजवा; माझ्या मते हे वधानेच साध्य होईल. धनंजयाला पाहून धृतराष्ट्राचे पुत्र टिकू शकणार नाहीत.
5.151.46
भीमसेनं च सङ्क्रुद्धं यमौ चापि यमोपमौ ।
युयुधानं द्वितीयं च धृष्टद्युम्नममर्षणम् ॥ ५.१५१.४६ ॥
क्रुद्ध भीमसेन, यमासारखे दोन जुळे बंधू, दुसरा युयुधान आणि असहिष्णू धृष्टद्युम्न.
5.151.47
अभिमन्युं द्रौपदेयान्विराटद्रुपदावपि ।
अक्षौहिणीपतींश्चान्यान्नरेन्द्रान्भीमविक्रमान् ॥ ५.१५१.४७ ॥
अभिमन्यू, द्रौपदीचे पुत्र, विराट आणि द्रुपद, तसेच इतर अक्षौहिणीपती, भयंकर पराक्रमी राजे.
5.151.48
सारवद्बलमस्माकं दुष्प्रधर्षं दुरासदम् ।
धार्तराष्ट्रबलं सङ्ख्ये हनिष्यति न संशयः ॥ ५.१५१.४८ ॥
आमचे सैन्य बलवान, दुर्धर्ष आणि दुरासद आहे; युद्धात ते धृतराष्ट्राच्या पुत्रांच्या सैन्याचा संहार करील, यात संशय नाही.
5.151.49
धृष्टद्युम्नमहं मन्ये सेनापतिमरिन्दम ।
एवमुक्ते तु कृष्णेन संप्राहृष्यन्नरोत्तमाः ॥ ५.१५१.४९ ॥
हे शत्रूंचे दमन करणाऱ्या, मी धृष्टद्युम्नाला सेनापती मानतो. कृष्णाने असे म्हटल्यावर श्रेष्ठ पुरुष अत्यंत हर्षित झाले.
5.151.50
तेषां प्रहृष्टमनसां नादः समभवन्महान् ।
योग इत्यथ सैन्यानां त्वरतां संप्रधावताम् ॥ ५.१५१.५० ॥
प्रसन्न मनाच्या त्यांचा महान नाद उठला. वेगाने धावणाऱ्या सैन्यांचा 'योग! योग!' असा घोष झाला.
5.151.51
हयवारणशब्दाश्च नेमिघोषाश्च सर्वतः ।
शङ्खदुन्दुभिघोषाश्च तुमुलाः सर्वतोऽभवन् ॥ ५.१५१.५१ ॥
घोडे व हत्ती यांचे शब्द, रथचक्रांचा गर्जनाध्वनी आणि शंख-दुंदुभींचे घोष चहूकडे भीषण कोलाहल झाले.
5.151.52
तद्रुग्रं सागरनिभं क्षुब्धं बलसमागमम् ।
रथपत्तिगजोदयं महोर्मिभिरिवाकुलम् ॥ ५.१५१.५२ ॥
ती भयंकर सेनांची भेट सागरासारखी क्षुब्ध झाली; रथ, पायदळ व हत्तींच्या उसळीने मोठ्या लाटांनी व्याकुळ झाल्यासारखी.
5.151.53
धावतामाहुयानानां तनुत्राणि च बध्नताम् ।
प्रयास्यतां पाण्डवानां ससैन्यानां समन्ततः ॥ ५.१५१.५३ ॥
धावणारे, एकमेकांना हाका मारणारे, चिलखत बांधणारे आणि प्रयाण करू पाहणारे पांडव व त्यांची सैन्ये चहूकडे होती.
5.151.54
गङ्गेव पूर्णा दुर्धर्षा समदृश्यत वाहिनी ।
अग्रानीके भीमसेनो माद्रीपुत्रौ च दंशितौ ॥ ५.१५१.५४ ॥
गंगेप्रमाणे परिपूर्ण व दुर्धर्ष ती सेना दिसू लागली; सेनेच्या अग्रभागी भीमसेन आणि माद्रीचे दोन पुत्र सज्ज होते.
5.151.55
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च धृष्टद्युम्नस्य पार्षतः ।
प्रभद्रकाश्च पञ्चाला भीमसेनमुखा ययुः ॥ ५.१५१.५५ ॥
सुभद्रेचा पुत्र, द्रौपदीचे पुत्र, धृष्टद्युम्नाचा पुत्र पार्षत, प्रभद्रक आणि पांचाल भीमसेनाला पुढे ठेवून निघाले.
5.151.56
ततः शब्दः समभवत्सुमुद्रस्येव पर्वणि । ॥ ५.१५१.५६ ॥
तेव्हा पौर्णिमेच्या वेळी समुद्राच्या गर्जनेसारखा आवाज उठला.
5.151.59
फल्गु यच्चं बलं किंचिद्यच्चापि कृशदुर्बलम् ।
तत्सङ्गृह्य ययौ राजा ये चापि परिचारकाः ॥ ५.१५१.५९ ॥
जे थोडे सैन्य होते, जे क्षीण व दुर्बल होते ते एकत्र करून राजा निघाला; जे सेवकही होते तेही गेले.
5.151.60
उपप्लाव्ये तु पाञ्चाली द्रौपदी सत्यवादिनी ।
सह स्त्रीभिर्निनवृते दासीदाससमावृता ॥ ५.१५१.६० ॥
उपप्लव्य येथे सत्यवादी पांचाली द्रौपदी दासदासींनी वेढलेली स्त्रियांसह परत गेली.
5.151.61
कृत्वा मूलप्रतीकारं गुल्मैः स्थावरजङ्गमैः ।
स्कन्धावारेण महता प्रययुः पाण्डुनन्दनाः ॥ ५.१५१.६१ ॥
मूळ संरक्षणाची व्यवस्था करून, स्थिर व जंगम रक्षकदलांसह, मोठ्या छावणीसह पांडुपुत्र निघाले.
5.151.62
ददतो गां हिरण्यं च ब्राह्मणैरभिसंवृताः ।
स्तूयमाना ययू राजन्रथैर्मणिविभूषितैः ॥ ५.१५१.६२ ॥
गायी आणि सोने दान करत, ब्राह्मणांनी वेढलेले, स्तुती होत असताना, हे राजा, मणींनी सजवलेल्या रथांवर ते गेले.
5.151.63
केकया धृष्टकेतुश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः ।
श्रेणिमान्वसुदानश्च शिखण्डी चापराजितः ॥ ५.१५१.६३ ॥
केकय, धृष्टकेतू, काशिराजाचा पुत्र अभिभू, श्रेणिमान, वसुदान, शिखंडी आणि अपराजित.
5.151.64
हृष्टास्तुष्टाः कवचिनः सशस्त्राः समलङ्कृताः ।
राजानमन्वयुः सर्वे परिवार्य युधिष्ठिरम् ॥ ५.१५१.६४ ॥
हर्षित, संतुष्ट, कवच घातलेले, शस्त्रसज्ज आणि सुशोभित असे सर्वजण युधिष्ठिराला वेढून त्यांच्यामागे गेले.
5.151.65
जघनार्धे विराटश्च याज्ञसेनिश्च सौमकिः ।
सुधर्मा कुन्तिभोजश्च धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः ॥ ५.१५१.६५ ॥
मागील भागात विराट, याज्ञसेनी, सौमकी, सुधर्मा, कुन्तिभोज आणि धृष्टद्युम्नाचे पुत्र होते.
5.151.66
रथायुतानि चत्वारि हयाः पञ्चगुणास्तथा ।
पत्तिसैन्यं दशगुणं गजानामयुतानि षट् ॥ ५.१५१.६६ ॥
चार अयुत रथ, त्याच्या पाचपट घोडे, दहापट पायदळ आणि सहा अयुत हत्ती होते.
5.151.67
अनाधृष्टिश्चेकितानो धृष्टकेतुश्च सात्यकिः ।
परिवार्य ययुः सर्वे वासुदेवधनञ्जयौ ॥ ५.१५१.६७ ॥
अनाधृष्टी, चेकितान, धृष्टकेतू आणि सात्यकी सर्वजण वासुदेव व धनंजय यांना वेढून गेले.
5.151.68
आसाद्य तु कुरुक्षेत्रं व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
पाण्डवाः समदृश्यन्त नर्दन्तो वृषभा इव ॥ ५.१५१.६८ ॥
कुरुक्षेत्रावर पोहोचून व्यूहरचना केलेले प्रहारी पांडव गर्जणाऱ्या वृषभांसारखे दिसले.
5.151.69
तेऽवगाह्य कुरुक्षेत्रं शङ्खान्दध्मुररिन्दमाः ।
तथैव दध्मतुः शङ्खं वासुदेवधनञ्जयौ ॥ ५.१५१.६९ ॥
कुरुक्षेत्रात प्रवेश करून शत्रूंचे दमन करणाऱ्या वीरांनी शंख फुंकले. त्याचप्रमाणे वासुदेव आणि धनंजय यांनीही शंख फुंकला.
5.151.70
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
निशम्य सर्वसैन्यानि समहष्यन्त सर्वशः ॥ ५.१५१.७० ॥
वज्राच्या कडकडाटासारखा पांचजन्य शंखाचा निर्घोष ऐकून सर्व सैन्ये सर्वत्र हर्षित झाली.
5.151.71
शङ्खदुन्दुभिसंहृष्टः सिंहनादस्तरस्विनाम् ।
पृथिवीं चान्तरिक्षं च सागरांश्चान्वनादयत् ॥ ५.१५१.७१ ॥
शंख व दुंदुभींच्या नादाने उत्साहित झालेल्या वेगवान वीरांच्या सिंहनादाने पृथ्वी, आकाश आणि सागर दुमदुमले.