మహాభారతం · అధ్యాయం 5.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.158.1
एतस्मिन्नैव काले तु भीष्मकस्य महात्मनः ।
हिरण्यरोम्णो नृपतेः साक्षादिन्द्रसखस्य वै ॥ ५.१५८.१ ॥
ఈ సమయంలోనే మహాత్ముడైన భీష్మకుడు, బంగారు రోమాలు కలిగిన ఆ రాజు, సాక్షాత్తు ఇంద్రుని మిత్రుడు.
5.158.2
आकूतीनामधिपतिर्भोजस्यातियशस्विनः ।
दाक्षिणात्यपतेः पुत्रो दिक्षु रुक्मीति विश्रुतः ॥ ५.१५८.२ ॥
ఆకూతుల అధిపతి, అత్యంత యశస్వియైన భోజుని కుమారుడు, దక్షిణ దేశాధిపతి కుమారుడు, దిక్కులన్నిటా రుక్మి అని ప్రసిద్ధుడు.
5.158.3
यः किंपुरुषसिंहस्य गन्धमादनवासिनः ।
कृत्स्नं शिष्यो धनुर्वेदं चतुष्पादमवाप्तवान् ॥ ५.१५८.३ ॥
కింపురుషుల సింహమూ గంధమాదనవాసియైన గురువు శిష్యుడై, నాలుగు పాదాలతో కూడిన సమగ్ర ధనుర్వేదాన్ని అతడు పొందాడు.
5.158.4
यो माहेन्द्रं धनुर्लेभे तुल्यं गाण्डीवतेजसा ।
शार्ङ्गेण च महाबाहुः संमितं दिव्यलक्षणम् ॥ ५.१५८.४ ॥
గాండీవ తేజస్సుతో సమానమైన మాహేంద్ర ధనుస్సును, శార్ఙ్గంతో సమానమైన దివ్య లక్షణాల ధనుస్సును పొందిన మహాబాహువు.
5.158.5
त्रीण्येवैतानि दिव्यानि धनूंषि दिविचारिणाम् ।
वारुणं गाण्डिवं तत्र माहेन्द्रं विजयं धनुः ।
शार्ङ्ग तु वैष्णवं प्राहुर्दिव्यं तेजोमयं धनुः ॥ ५.१५८.५ ॥
ఇవే మూడు దివ్య ధనుస్సులు దివిచారులవి: వరుణుని గాండీవం, అక్కడ ఇంద్రుని విజయ ధనుస్సు, శార్ఙ్గాన్ని వైష్ణవమని, తేజోమయమైన దివ్య ధనుస్సని అంటారు.
5.158.6
धारयामास तत्कृष्णः परसेनाभयावहम् ।
गाण्डीवं पावकाल्लेभे खाण्डवे पाकशासनिः ॥ ५.१५८.६ ॥
శత్రుసేనలకు భయం కలిగించే దానిని కృష్ణుడు ధరించాడు. ఖాండవంలో ఇంద్రపుత్రుడు అగ్ని నుండి గాండీవాన్ని పొందాడు.
5.158.7
द्रुमाद्रुक्मी महातेजा विजयं प्रत्यपद्यत ।
संछिद्य मौरवान्पाशान्निहत्य मुरमोजसा ॥ ५.१५८.७ ॥
మహాతేజస్వి అయిన రుక్మి వృక్షం నుండి విజయాన్ని పొందాడు. మౌర్వ పాశాలను ఛేదించి, బలంతో ముర రాక్షసుడిని సంహరించాడు.
5.158.8
निर्जित्य नरकं भौममाहृत्य मणिकुण्डले ।
षोडश स्त्रीसहस्राणि रत्नानि विविधानि च ॥ ५.१५८.८ ॥
భౌముడైన నరకుడిని జయించి, మణికుండలాలను, పదహారు వేల స్త్రీలను, వివిధ రత్నాలను తీసుకువచ్చాడు.
5.158.9
प्रतिपेदे हृषीकेशः शार्ङ्गं च धनुरुत्तमम् ।
रुक्मी तु विजयं लब्ध्वा धनुर्मेघनिभस्वनम् ॥ ५.१५८.९ ॥
హృషీకేశుడు శార్ఙ్గమనే ఉత్తమ ధనుస్సును పొందాడు. రుక్మి విజయం పొంది, మేఘంలా గర్జించే ధనుస్సును పొందాడు.
5.158.10
विभीषयन्निव जगत्पाण्डवानभ्यवर्तत ।
नामृष्यत पुरा योऽसौ स्वबाहुलगर्वितः ॥ ५.१५८.१० ॥
లోకాన్ని భయపెట్టినట్లు అతడు పాండవుల వైపు ముందుకు సాగాడు. పూర్వం తన బాహుబలంతో గర్వించి సహించలేకపోయిన అతడు...
5.158.11
रुक्मिण्या हरणं वीरो वासुदेवेन धीमता ।
कृत्वा प्रतिज्ञां नाहत्वा निवर्तिष्ये जनार्दनम् ॥ ५.१५८.११ ॥
రుక్మిణిని అపహరించినప్పుడు, ఆ వీరుడు బుద్ధిమంతుడైన వాసుదేవునితో ప్రతిజ్ఞ చేశాడు: 'జనార్దనుడిని వధించకుండా నేను తిరిగిరాను.'
5.158.12
ततोऽन्वधावद्वार्ष्णेयं सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
सेनया चतुरङ्गिण्या महत्या दूरपातया ॥ ५.१५८.१२ ॥
అప్పుడు సర్వశస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు, దూరం వరకు వ్యాపించే నాలుగు అంగాల మహాసేనతో వృష్ణివంశీయుడిని వెంబడించాడు.
5.158.13
विचित्रायुधवर्मिण्या गङ्ग्येव प्रवृद्धया ।
स समासाद्य वार्ष्णेयं योगानामीश्वरं प्रभुम् ॥ ५.१५८.१३ ॥
వైవిధ్యమైన ఆయుధాలు, కవచాలు కలిగిన, ఉప్పొంగిన గంగలా ఉన్న సేనతో అతడు యోగాలకు ఈశ్వరుడు, ప్రభువు అయిన వార్ష్ణేయుని చేరాడు.
5.158.14
व्यंसितो व्रीडितो राजन्नाजगाम स कुण्डिनम् ।
यत्रैव कृष्णेन रणे निर्जितः परवीरहा ॥ ५.१५८.१४ ॥
ఓ రాజా, అవమానంతో, సిగ్గుతో అతడు కుండినానికి తిరిగి వచ్చాడు; యుద్ధంలో కృష్ణుడి చేత ఓడిపోయిన చోటికే, శత్రువీరులను సంహరించేవాడు అతడు.
5.158.15
तत्र भोजकटं नाम कृतं नगरमुत्तमम् ।
सैन्येन महता तेन प्रभूतगजवाजिना ॥ ५.१५८.१५ ॥
అక్కడ అతడు భోజకటం అనే ఉత్తమ నగరాన్ని నిర్మించాడు; అనేక ఏనుగులు, గుర్రాలతో నిండిన ఆ మహా సేనతో.
5.158.16
पुरं तद्भुवि विख्यातं नाम्ना भोजकटं नृप ।
स भोजराजः सैन्येन महता परिवारितः ॥ ५.१५८.१६ ॥
ఆ నగరం భూమిపై భోజకటం పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఓ నృపా, ఆ భోజరాజు మహా సేనతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
5.158.17
अक्षौहिण्या महावीर्यः पाण्डवान्क्षिप्रमागमत् ।
ततः स कवची धन्वी तली खङ्गी शरासनी ॥ ५.१५८.१७ ॥
మహాపరాక్రమశాలి అయిన అతడు ఒక అక్షౌహిణి సేనతో వేగంగా పాండవుల వద్దకు వచ్చాడు. అప్పుడు అతడు కవచం ధరించి, విల్లు, చేతితొడుగులు, ఖడ్గం ధరించి, బాణాలు, ధనుస్సుతో ఉన్నాడు.
5.158.18
रथेनादित्यवर्णेन प्रविवेश महाचमूम् ।
विदितः पाण्डवेयानां वासुदेवप्रियेप्सया ॥ ५.१५८.१८ ॥
సూర్యవర్ణపు రథంపై అతడు ఆ మహాసేనలో ప్రవేశించాడు. పాండవులకు తెలిసినవాడై, వాసుదేవుని ప్రీతి కోరి.
5.158.19
युधिष्ठिरस्तु तं राजा प्रत्युद्गम्याभ्यपूजयत् ।
स पूजितः पाण्डुपुत्रैर्यथान्यायं सुसंस्तुतः ॥ ५.१५८.१९ ॥
కానీ రాజు యుధిష్ఠిరుడు అతన్ని ఎదురేగి సత్కరించాడు. పాండుపుత్రుల చేత యథావిధిగా సత్కరింపబడి, బాగుగా స్తుతింపబడి అతడు ...
5.158.20
प्रतिगृह्य तु तान्सर्वान्विश्रान्तः सहसैनिकः ।
उवाच मध्ये वीराणां कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ५.१५८.२० ॥
వారందరినీ స్వీకరించి, సైనికులతో కలిసి విశ్రాంతి తీసుకుని, వీరుల మధ్య కుంతీపుత్రుడు ధనంజయునితో అతడు ఇలా అన్నాడు ...
5.158.21
सहायोस्मि स्थितो युद्धे यदि भीतोसि पाण्डव ।
करिष्यामि रणे साह्यमसह्यं तव शत्रुभिः ॥ ५.१५८.२१ ॥
పాండవా, నీవు భయపడి ఉంటే, యుద్ధంలో నేను సహాయకుడిగా నిలబడ్డాను. రణంలో శత్రువులకు సహించరాని సహాయాన్ని నీకు చేస్తాను.
5.158.22
न हि मे विक्रमे तुल्यः पुमानस्तीह कश्चन ।
हनिष्यामिरणे भागं यन्मे दास्यसि पाण्डव ॥ ५.१५८.२२ ॥
ఇక్కడ నా పరాక్రమానికి సమానుడైన పురుషుడు ఎవ్వడూ లేడు. పాండవా, నీవు నాకు ఇచ్చే భాగాన్ని రణంలో నేను సంహరిస్తాను.
5.158.23
अपि द्रोणकृपौ वीरौ भीष्मकर्णावथो पुनः ।
अथवा सर्व एवैते तिष्ठन्तु वसुधाधिपाः ॥ ५.१५८.२३ ॥
ద్రోణుడు, కృపుడు వీరులు, భీష్ముడు, కర్ణుడు కూడా ఉండనీ, లేదా ఈ భూపతులందరూ నిలబడనీ.
5.158.24
निहत्य समरे शत्रूंस्तव दास्यामि मेदिनीम् ।
इत्युक्तो धर्मराजस्य केशवस्य च संनिधौ ॥ ५.१५८.२४ ॥
యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించి నీకు భూమిని ఇస్తాను — అని ధర్మరాజు మరియు కేశవుని సమక్షంలో అతడు పలికాడు.
5.158.25
श्रृण्वतां पार्थिवेन्द्राणामन्येषां चैव सर्वशः ।
वासुदेवमभिप्रेक्ष्य धर्मराजं च पाण्डवम्।
उवाच धीमान्कौन्तेयः प्रहस्य सखिपूर्वकम् ॥ ५.१५८.२५ ॥
రాజులు, ఇతరులు అందరూ వింటుండగా, వాసుదేవుని, ధర్మరాజైన పాండవుని చూసి, బుద్ధిమంతుడైన కౌంతేయుడు నవ్వుతూ స్నేహపూర్వకంగా పలికాడు.
5.158.26
युध्यमानस्य मे वीर गन्धर्वैः सुमहाबलैः ।
सहायो घोषयात्रायां कस्तदासीत्सखा मम ॥ ५.१५८.२६ ॥
ఓ వీరా, ఘోషయాత్రలో అత్యంత బలవంతులైన గంధర్వులతో నేను పోరాడుతున్నప్పుడు, అప్పుడు నాకు సహాయకుడు, స్నేహితుడు ఎవరు?
5.158.27
तथा प्रतिभये तस्मिन्देवदानवसंकुले ।
खाण्डवे युध्यमानस्य कः सहायस्तदावभवत् ॥ ५.१५८.२७ ॥
అదే విధంగా, దేవదానవులతో నిండిన ఆ భయంకరమైన ఖాండవంలో యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు, అప్పుడు నాకు సహాయకుడు ఎవరయ్యాడు?
5.158.28
निवातकवचैर्युद्धे कालकेयैश्च दानवैः ।
तत्र मे युध्यमानस्य कः सहायस्तदाभवत् ॥ ५.१५८.२८ ॥
నివాతకవచులు, కాలకేయులు, దానవులతో యుద్ధంలో, అక్కడ నేను యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు అప్పుడు నాకు సహాయకుడు ఎవరయ్యాడు?
5.158.29
तथा विराटनगरे कुरुभिः सह सङ्गरे ।
युध्यतो बहुभिस्तत्र कः सहायोऽभवन्मम ॥ ५.१५८.२९ ॥
అదే విధంగా, విరాటనగరంలో కౌరవులతో జరిగిన సంఘర్షణలో, అక్కడ అనేకులతో పోరాడుతున్నప్పుడు నాకు సహాయకుడు ఎవరయ్యాడు?
5.158.30
उपजीव्य रणे रुद्रं शक्रं वैश्रवणं यमम् ।
वरुणं पावकं चैव कृपं द्रोणं च माधवम् ॥ ५.१५८.३० ॥
యుద్ధంలో రుద్రుడు, ఇంద్రుడు, వైశ్రవణుడు, యముడు, వరుణుడు, అగ్ని, కృపుడు, ద్రోణుడు, మాధవుడు—వీరిపై ఆధారపడి.
5.158.31
धारयन्गाण्डिवं दिव्यं धनुस्तेजोमयं दृढम् ।
अक्षय्यशरसंयुक्तो दिव्यास्त्रपरिबृंहितः ॥ ५.१५८.३१ ॥
గాండీవం అనే దివ్యమైన, తేజోమయమైన, దృఢమైన ధనుస్సును ధరించి, అక్షయ బాణాలతో కూడి, దివ్యాస్త్రాలతో సమృద్ధుడై.
5.158.32
कौरवामां कुले जातः पाण्डोः पुत्रो विशेषतः ।
द्रोणं व्यपदिशञ्छिष्यो वासुदेवसहायवान् ॥ ५.१५८.३२ ॥
కౌరవ వంశంలో జన్మించినవాడు, ప్రత్యేకించి పాండుని కుమారుడు, ద్రోణుని శిష్యుడని చెప్పుకునేవాడు, వాసుదేవుని సహాయం కలవాడు.
5.158.33
कथमस्मद्विधो ब्रूयाद्भीतोऽस्मीति यशोहरम् ।
वचनं नरशार्दूल वज्रायुधसमस्वनम् ॥ ५.१५८.३३ ॥
మనలాంటివాడు 'నేను భయపడుతున్నాను' అని యశస్సును హరించే మాట ఎలా చెప్పగలడు? ఓ నరశార్దూలా, వజ్రాయుధ ధ్వనితో సమానమైన ఈ మాట.
5.158.34
नास्मि भीतो महाबाहो सहायार्थश्च नास्ति मे ।
यथाकामं यथायोगं गच्छ वात्रैव तिष्ठ वा ॥ ५.१५८.३४ ॥
ఓ మహాబాహూ, నేను భయపడను; నాకు సహాయం అవసరం కూడా లేదు. నీ ఇష్టానుసారం, తగినట్లుగా వెళ్ళు, లేదా ఇక్కడే ఉండు.
5.158.35
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विजयस्य च धीमतः ।
विनिवर्त्य ततो रुक्मी सेनां सागरसंनिभाम् ।
दुर्योधनमुपागच्छत्तथैव भरतर्षभ ॥ ५.१५८.३५ ॥
ఆ జ్ఞాని విజయుని మాటలు విని, రుక్మి సముద్రంలా ఉన్న తన సేనను వెనక్కి మళ్లించి, ఓ భరతర్షభా, దుర్యోధనుని వద్దకు వెళ్ళాడు.
5.158.36
तथैव चाभिगम्यैनमुवाच वसुधाधिपः ।
प्रत्याख्यातश्च तेनापि स तदा शूरमानिना ॥ ५.१५८.३६ ॥
అలాగే అతని వద్దకు వెళ్లి ఆ భూపతి అతనితో మాట్లాడాడు. ఆ శూరమానియైన అతడు కూడా అప్పుడు అతన్ని తిరస్కరించాడు.
5.158.37
द्वावेव तु महाराज तस्माद्युद्धादपेयतुः ।
रौहिणेयश्च वार्ष्णेयो रुक्मी च वसुधाधिप ॥ ५.१५८.३७ ॥
మహారాజా, ఆ యుద్ధం నుండి ఇద్దరే వెనుదిరిగారు—రౌహిణేయుడు (బలరాముడు), వార్ష్ణేయుడు, రుక్మి కూడా, ఓ భూపతీ.
5.158.38
गते रामे तीर्थयात्रां भीष्मकस्य सुते तथा ।
उपाविशन्पाण्डवेया मन्त्राय पुनरेव च ॥ ५.१५८.३८ ॥
రాముడు తీర్థయాత్రకు వెళ్లిన తర్వాత, భీష్మకుని కుమారుడు కూడా వెళ్లిన తర్వాత, పాండవులు మళ్లీ మంత్రాంగం కోసం కూర్చున్నారు.
5.158.39
समितिर्धर्मराजस्य सा पार्थिवसमाकुला ।
शुशुभे तारकैश्चित्रा द्यौश्चन्द्रेणेव भारत ॥ ५.१५८.३९ ॥
ధర్మరాజు సభ రాజులతో నిండి ఉండెను; ఓ భారతా, అది నక్షత్రాలతో విచిత్రమైన ఆకాశం చంద్రునితో వెలిగినట్లు ప్రకాశించెను.