મહાભારત · અધ્યાય 5.159
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.159.1
तथा व्यूढेष्वनीकेषु कुरुक्षेत्रे द्विजर्षभ ।
किमर्कुर्वंश्च कुरवः कालेनाभिप्रचोदिताः ॥ ५.१५९.१ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, કુરુક્ષેત્રમાં સેનાઓ વ્યૂહમાં ગોઠવાઈ ત્યારે, કાળથી પ્રેરાયેલા કૌરવોએ શું કર્યું?
5.159.2
तथा व्यूढेष्वनीकेषु यत्तेषु भरतर्षभ ।
धृतराष्ट्रो महाराज सञ्जयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.१५९.२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ રીતે સેનાઓ વ્યૂહમાં સજ્જ હતી ત્યારે, મહારાજ ધૃતરાષ્ટ્રે સંજયને આ વચન કહ્યું.
5.159.3
एहि सञ्जय सर्व मे आचक्ष्वानवशेषतः ।
सेनानिवेशे यद्वृत्तं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ ५.१५९.३ ॥
આવ સંજય, કૌરવ અને પાંડવ સેનાઓના પડાવમાં જે બન્યું તે બધું મને કશું છોડ્યા વિના કહે.
5.159.4
दिष्टमेव परं मन्ये पौरुषं चाप्यनर्थकम् ।
यदहं बुद्ध्यमानोऽपि युद्धदोषान्क्षयोदयान् ॥ ५.१५९.४ ॥
મને લાગે છે કે ભાગ્ય જ સર્વોપરી છે અને પુરુષાર્થ પણ નિરર્થક છે; યુદ્ધના દોષો, તેનો વિનાશ અને ઉદય હું જાણતો હોવા છતાં.
5.159.5
तथापि निकृतिप्रज्ञं पुत्रं दुर्द्यूतदेविनम् ।
न शक्नोमि नियन्तुं वा कर्तुं वा हितमात्मनः ॥ ५.१५९.५ ॥
તોપણ, કપટબુદ્ધિવાળા અને ખરાબ જુગારમાં આસક્ત પુત્રને હું રોકી શકતો નથી, કે તેના પોતાના હિત માટે કંઈ કરી શકતો નથી.
5.159.6
भवत्येव हि मे सूत बुद्धिर्दोषानुदर्शिनी ।
दुर्योधनं समासाद्य पुनः सा परिवर्तते ॥ ५.१५९.६ ॥
હે સૂત, મારી બુદ્ધિ દોષો જોનારી તો હોય છે; પણ દુર્યોધન પાસે પહોંચતાં જ તે ફરી પલટાઈ જાય છે.
5.159.7
एवं गते वै यद्भावि तद्भविष्यति सञ्जय ।
क्षत्रधर्मः किल रणे तनुत्यागे हि पूजितः ॥ ५.१५९.७ ॥
આમ બન્યા પછી જે થવાનું હશે તે જ થશે, હે સંજય. યુદ્ધમાં દેહત્યાગ એ ક્ષત્રધર્મ તરીકે પૂજાય છે.
5.159.8
त्वद्युक्तोऽयमनुप्रश्नो महाराज यथेच्छसि ।
न तु दुर्योधने दोषमिममाधातुमर्हसि ॥ ५.१५९.८ ॥
મહારાજ, આપનો આ પ્રશ્ન આપને શોભે છે; જેમ આપની ઇચ્છા હોય તેમ પૂછો. પરંતુ દુર્યોધન પર આ દોષ આરોપવો આપને યોગ્ય નથી.
5.159.9
शृणुष्वानवशेषेण वदतो मम पार्थिव ।
य आत्मनो दुश्चरितादशुभं प्राप्नुयान्नरः ।
न स कालं न वा देवानेनसा गन्तुमर्हति ॥ ५.१५९.९ ॥
હે રાજન, હું જે કહું છું તે સંપૂર્ણપણે સાંભળો. પોતાના દુરાચારથી અશુભ પામનાર મનુષ્ય કાળ કે દેવોને દોષ આપવાને પાત્ર નથી.
5.159.10
महाराज मनुष्येषु निन्द्यं यः सर्वमाचरेत् ।
स वध्यः सर्वलोकस्य निन्दितानि समाचरन् ॥ ५.१५९.१० ॥
મહારાજ, મનુષ્યોમાં જે નિંદિત બધું આચરે છે, તે નિંદિત કર્મો કરતાં સર્વ લોક માટે વધ્ય છે.
5.159.11
निकारा मनुजश्रेष्ठ पाण्डवैस्त्वत्प्रतीक्षया ।
अनुभूताः सहामात्यैर्निकृतैरधिदेवने ॥ ५.१५९.११ ॥
હે મનુજશ્રેષ્ઠ, આપની રાહ જોતા પાંડવોએ મંત્રીઓ સહિત જુગારમાં છળથી હારીને અપમાન સહન કર્યાં.
5.159.12
हयानां च गजानां च राज्ञां चामिततेजसाम् ।
वैशसं समरे वृत्तं यत्तन्मे शृणु सर्वशः ॥ ५.१५९.१२ ॥
ઘોડા, હાથીઓ અને અમિત તેજસ્વી રાજાઓનો યુદ્ધમાં થયેલો સંહાર મારી પાસેથી સર્વ રીતે સાંભળો.
5.159.13
स्थिरो भूत्वा महाप्राज्ञ सर्वलोकक्षयोदयम् ।
यथाभूतं महायुद्धे श्रुत्वा मा विमना भव ॥ ५.१५९.१३ ॥
હે મહાપ્રાજ્ઞ, સ્થિર થઈને સાંભળો કે મહાયુદ્ધમાં સર્વ લોકોનો ક્ષય અને ઉદય જેમ બન્યો તેમ; સાંભળીને ખિન્ન ન થાઓ.
5.159.14
न ह्येव कर्ता पुरुषः कर्मणोः शुभपापयोः ।
अस्वतन्त्रो हि पुरुषः कार्यते दारुयन्त्रवत् ॥ ५.१५९.१४ ॥
માણસ શુભ અને અશુભ કર્મોનો ખરો કર્તા નથી; માણસ સ્વતંત્ર નથી, લાકડાના યંત્રની જેમ તેને ચલાવાય છે.
5.159.15
केचिदीश्वरनिर्दिष्टाः केचिदेव यदृच्छया ।
पूर्वकर्मभिरप्यन्ये त्रैधमेतत्प्रदृश्यते।
तस्मादनर्थमापन्नः स्थिरो भूत्वा निशामय ॥ ५.१५९.१५ ॥
કેટલાંક ઈશ્વરે નિર્દેશેલાં, કેટલાંક કેવળ યદૃચ્છાથી, અને બીજાં પૂર્વકર્મોથી; આ ત્રણ પ્રકારે દેખાય છે. તેથી અનર્થમાં પડેલા તમે સ્થિર થઈને સાંભળો.