महाभारत · अध्याय 5.159
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.159.1
तथा व्यूढेष्वनीकेषु कुरुक्षेत्रे द्विजर्षभ ।
किमर्कुर्वंश्च कुरवः कालेनाभिप्रचोदिताः ॥ ५.१५९.१ ॥
हे द्विजश्रेष्ठा, कुरुक्षेत्रावर सेना व्यूहरचनेत उभ्या राहिल्या असता, कालप्रेरित कौरवांनी काय केले?
5.159.2
तथा व्यूढेष्वनीकेषु यत्तेषु भरतर्षभ ।
धृतराष्ट्रो महाराज सञ्जयं वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.१५९.२ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, अशा प्रकारे सेना व्यूहरचनेत सज्ज असताना, महाराज धृतराष्ट्र संजयाला म्हणाले.
5.159.3
एहि सञ्जय सर्व मे आचक्ष्वानवशेषतः ।
सेनानिवेशे यद्वृत्तं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ ५.१५९.३ ॥
ये संजया, कौरव आणि पांडव सैन्याच्या छावणीत जे घडले ते सर्व काही न वगळता मला सांग.
5.159.4
दिष्टमेव परं मन्ये पौरुषं चाप्यनर्थकम् ।
यदहं बुद्ध्यमानोऽपि युद्धदोषान्क्षयोदयान् ॥ ५.१५९.४ ॥
दैवच श्रेष्ठ आहे आणि पौरुषही व्यर्थ आहे असे मला वाटते; युद्धाचे दोष, त्याचा विनाश आणि उदय मला ठाऊक असूनही.
5.159.5
तथापि निकृतिप्रज्ञं पुत्रं दुर्द्यूतदेविनम् ।
न शक्नोमि नियन्तुं वा कर्तुं वा हितमात्मनः ॥ ५.१५९.५ ॥
तरीही, कपटी बुद्धीच्या आणि वाईट द्यूतात आसक्त झालेल्या पुत्राला मी आवरू शकत नाही, किंवा त्याच्या स्वतःच्या हितासाठी काही करू शकत नाही.
5.159.6
भवत्येव हि मे सूत बुद्धिर्दोषानुदर्शिनी ।
दुर्योधनं समासाद्य पुनः सा परिवर्तते ॥ ५.१५९.६ ॥
हे सूता, माझी बुद्धी दोष पाहणारीच असते; पण दुर्योधनाजवळ जाताच ती पुन्हा बदलते.
5.159.7
एवं गते वै यद्भावि तद्भविष्यति सञ्जय ।
क्षत्रधर्मः किल रणे तनुत्यागे हि पूजितः ॥ ५.१५९.७ ॥
असे घडल्यानंतर जे व्हायचे तेच होईल, हे सञ्जया. रणात देहत्याग हाच क्षत्रधर्म म्हणून गौरवला गेला आहे.
5.159.8
त्वद्युक्तोऽयमनुप्रश्नो महाराज यथेच्छसि ।
न तु दुर्योधने दोषमिममाधातुमर्हसि ॥ ५.१५९.८ ॥
महाराज, तुमचा हा प्रश्न तुम्हाला शोभतो; जसे तुम्हाला वाटेल तसे विचारा. पण दुर्योधनावर हा दोष ठेवणे तुम्हाला योग्य नाही.
5.159.9
शृणुष्वानवशेषेण वदतो मम पार्थिव ।
य आत्मनो दुश्चरितादशुभं प्राप्नुयान्नरः ।
न स कालं न वा देवानेनसा गन्तुमर्हति ॥ ५.१५९.९ ॥
हे राजा, मी जे सांगतो ते पूर्ण ऐका. स्वतःच्या दुराचाराने अशुभ फळ मिळवणारा माणूस काळाला किंवा देवांना दोष देण्यास पात्र नाही.
5.159.10
महाराज मनुष्येषु निन्द्यं यः सर्वमाचरेत् ।
स वध्यः सर्वलोकस्य निन्दितानि समाचरन् ॥ ५.१५९.१० ॥
हे महाराज, मनुष्यांमध्ये जो सर्व निंद्य आचरण करतो, निंद्य कर्मे करणारा तो सर्व लोकांना वध्य आहे.
5.159.11
निकारा मनुजश्रेष्ठ पाण्डवैस्त्वत्प्रतीक्षया ।
अनुभूताः सहामात्यैर्निकृतैरधिदेवने ॥ ५.१५९.११ ॥
हे मनुजश्रेष्ठा, तुमची वाट पाहत पांडवांनी मंत्र्यांसह द्यूतात फसवणुकीने पराभूत होऊन अपमान सहन केले.
5.159.12
हयानां च गजानां च राज्ञां चामिततेजसाम् ।
वैशसं समरे वृत्तं यत्तन्मे शृणु सर्वशः ॥ ५.१५९.१२ ॥
घोडे, हत्ती आणि अमिततेजस्वी राजे यांचा युद्धात झालेला संहार माझ्याकडून सर्व प्रकारे ऐका.
5.159.13
स्थिरो भूत्वा महाप्राज्ञ सर्वलोकक्षयोदयम् ।
यथाभूतं महायुद्धे श्रुत्वा मा विमना भव ॥ ५.१५९.१३ ॥
हे महाप्राज्ञा, स्थिर राहून महायुद्धात सर्व लोकांचा क्षय आणि उदय कसा घडला ते ऐका; ऐकून खिन्न होऊ नका.
5.159.14
न ह्येव कर्ता पुरुषः कर्मणोः शुभपापयोः ।
अस्वतन्त्रो हि पुरुषः कार्यते दारुयन्त्रवत् ॥ ५.१५९.१४ ॥
माणूस शुभ आणि अशुभ कर्मांचा खरा कर्ता नाही; माणूस स्वतंत्र नाही, लाकडी बाहुलीप्रमाणे त्याला चालवले जाते.
5.159.15
केचिदीश्वरनिर्दिष्टाः केचिदेव यदृच्छया ।
पूर्वकर्मभिरप्यन्ये त्रैधमेतत्प्रदृश्यते।
तस्मादनर्थमापन्नः स्थिरो भूत्वा निशामय ॥ ५.१५९.१५ ॥
काही ईश्वराने निर्दिष्ट केलेली, काही केवळ योगायोगाने, तर काही पूर्वकर्मांनी घडतात; हे त्रिविध दिसते. म्हणून अनर्थ ओढवलेल्या तुम्ही स्थिर होऊन ऐका.