మహాభారతం · అధ్యాయం 5.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.16.1
त्वमग्रे सर्वदेवानां मुखं त्वमसि हव्यवाट् ।
त्वमन्तः सर्वभूतानां गूढश्चरसि साक्षिवत् ॥ ५.१६.१ ॥
ఓ అగ్నీ, నీవు సకల దేవతలకు ప్రథమ ముఖం; నీవు హవ్యవాహుడవు. సకల ప్రాణులలో అంతర్గతంగా గూఢంగా, సాక్షిలా సంచరిస్తావు.
5.16.2
त्वामाहुरेकं कवयस्त्वामाहुस्त्रिविधं पुनः ।
त्वया त्यक्तं जगच्चेदं सद्यो नश्येद्धुताशन ॥ ५.१६.२ ॥
జ్ఞానులు నిన్ను ఏకమని, మళ్లీ త్రివిధమని అంటారు. ఓ హుతాశనా, నీవు ఈ జగత్తును విడిచిపెడితే, ఇది తక్షణమే నశించిపోతుంది.
5.16.3
कृत्वा तुभ्यं नमो विप्राः स्वकर्मविजितां गतिम् ।
गच्छन्ति सह पत्नीभिः सुतैरपि च शाश्वतीम् ॥ ५.१६.३ ॥
నీకు నమస్కరించిన బ్రాహ్మణులు తమ కర్మలచే గెలిచిన గతిని పొందుతారు; భార్యలు, కుమారులతో కలిసి శాశ్వత గతిని పొందుతారు.
5.16.4
त्वमेवाग्ने हव्यवाहस्त्वमेव परमं हविः ।
यजन्ति सत्रैस्त्वामेव यज्ञैश्च परमाध्वरैः ॥ ५.१६.४ ॥
ఓ అగ్నీ, నీవే హవ్యవాహుడవు; నీవే పరమ హవిస్సు. సత్రాల ద్వారా, పరమ అధ్వరాల ద్వారా, యజ్ఞాల ద్వారా ప్రజలు నిన్నే ఆరాధిస్తారు.
5.16.5
सृष्ट्वा लोकांस्त्रीमिमान्हव्यवाह ।
प्राप्ते काले पचसि पुनः समिद्धः ।
त्वं सर्वस्य भुवनस्य प्रसूति-
स्त्वमेवाग्रे भवसि पुनः प्रतिष्ठा ॥ ५.१६.५ ॥
ఓ హవ్యవాహా, ఈ మూడు లోకాలను సృష్టించి, తగిన కాలం వచ్చినప్పుడు మళ్లీ ప్రజ్వలించి వాటిని వండుతావు. నీవే సర్వ భువనానికి ఉత్పత్తి; ఆరంభంలో నీవే ఉంటావు, మళ్లీ నీవే ఆధారమవుతావు.
5.16.6
त्वामग्ने जलदानाहुर्विद्युतश्च मनीषिणः ।
वहन्ति सर्वभूतानि त्वत्तो निष्क्रम्य हेतयः ॥ ५.१६.६ ॥
ఓ అగ్నీ, విజ్ఞులు నిన్ను జలాన్నిచ్చేవాడని, మెరుపని అంటారు. నీ నుండి బయలుదేరిన మెరుపులు సకల ప్రాణులను మోస్తాయి.
5.16.7
त्वय्यापो निहिताः सर्वास्त्वयि सर्वमिदं जगत् ।
न तेऽस्त्यविदितं किचित्रिषु लोकेषु पावक ॥ ५.१६.७ ॥
ఓ పావకా, అన్ని జలాలు నీలో నిలిచి ఉన్నాయి; నీలో ఈ సమస్త జగత్తూ ఉంది. మూడు లోకాలలో నీకు తెలియనిది ఏదీ లేదు.
5.16.8
स्वयोर्नि भजते सर्वो विशस्वापोऽविशङ्कितः ।
अहं त्वां वर्धयिष्यामि ब्राह्मैर्मन्त्रैः सनातनैः ॥ ५.१६.८ ॥
ప్రతి ఒక్కరూ తమ స్వంత జలాలలోకి నిర్భయంగా ప్రవేశిస్తారు. బ్రాహ్మణ సనాతన మంత్రాలతో నేను నిన్ను వర్ధిల్లజేస్తాను.
5.16.9
एवं स्तुतो हव्यवाट् स भगवान्कविरुत्तमः ।
बृहस्पतिमथोवाच प्रीतिमान्वाक्यमुत्तमम्।
दर्शयिष्यामि ते शक्रं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.१६.९ ॥
ఇలా స్తుతించబడిన ఆ హవ్యవాహనుడు, భగవంతుడు, ఉత్తమ కవి, సంతోషంతో బృహస్పతితో ఉత్తమ వాక్యాలు పలికాడు: నేను నీకు ఇంద్రుడిని చూపిస్తాను; ఇది సత్యం, నీకు చెబుతున్నాను.
5.16.10
प्रविष्यापस्ततो वह्निः ससमुद्राः सपल्वलाः ।
आससाद सरस्तच्च गूढो यत्र शतक्रतुः ॥ ५.१६.१० ॥
అప్పుడు ఆ అగ్ని సముద్రాలు, సరస్సులతో సహా జలాలలో ప్రవేశించి, శతక్రతువు ఇంద్రుడు దాగి ఉన్న ఆ సరస్సును చేరుకున్నాడు.
5.16.11
अथ तत्रापि पद्मानि विचिन्वन्भरतर्षभ ।
अपश्यत्स तु देवेन्द्रं बिसमध्यगतं तदा ॥ ५.१६.११ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా! అక్కడ కూడా తామరలను వెతుకుతూ ఉండగా, అతడు అప్పుడు తామర తూడు మధ్యలో దాగిపోయిన దేవేంద్రుడిని చూశాడు.
5.16.12
आगत्य च ततस्तूर्णं तमाचष्ट बृहस्पतेः ।
अणुमात्रेण वपुषा पद्मतन्त्वाश्रितं प्रभुम् ॥ ५.१६.१२ ॥
అప్పుడు త్వరగా వచ్చి, ఆ ప్రభువు అణుమాత్ర శరీరంతో తామర తంతువులో ఆశ్రయించి ఉన్నాడని బృహస్పతికి చెప్పాడు.
5.16.13
गत्वा देवर्षिगन्धर्वैः सहितोऽथ बृहस्पतिः ।
पुराणैः कर्मभिर्देवं तुष्टाव बलसूदनम् ॥ ५.१६.१३ ॥
దేవర్షులు, గంధర్వులతో కలిసి బృహస్పతి వెళ్లి, పురాతన కర్మలను కీర్తిస్తూ బలసూదనుడైన దేవుణ్ణి స్తుతించాడు.
5.16.14
महाऽसुरो हतः शक्र नमुचिर्दारुणस्त्वया ।
शम्बरश्च बलश्चैव तथोभौ घोरविक्रमौ ॥ ५.१६.१४ ॥
ఓ శక్రుడా, నీవు మహా అసురుడైన భయంకరమైన నముచిని చంపావు; ఘోర పరాక్రమశాలులైన శంబరుడిని, బలుడిని కూడా నీవు చంపావు.
5.16.15
शतक्रतो विवर्धस्व सर्वाञ्शत्रून्निषूदय ।
उत्तिष्ठ शक्र संपश्य देवर्षीश्च समागतान् ॥ ५.१६.१५ ॥
ఓ శతక్రతుడా, ఎదుగు; శత్రువులందరినీ నాశనం చేయి. ఓ శక్రుడా, లే; సమావేశమైన దేవర్షులను చూడు.
5.16.16
महेन्द्र दानवान्हत्वा लोकास्त्रातास्त्वया विभो ।
अपां फेनं समासाद्य विष्णुतेजोतिबृंहितम्।
त्वया वृत्रो हतः पूर्वं देवराज जगत्पते ॥ ५.१६.१६ ॥
ఓ మహేంద్రా, నీవు దానవులను చంపి లోకాలను రక్షించావు. ఓ విభూ, విష్ణు తేజస్సుతో అత్యంత వృద్ధి చెందిన నీటి నురుగును పొంది, పూర్వం నీవు వృత్రుడిని చంపావు. ఓ దేవరాజా, జగత్పతీ!
5.16.17
त्वं सर्वभूतेषु शरण्य ईड्य-
स्त्वया समं विद्यते नेह भूतम्।
त्वया धार्यन्ते सर्वभूतानि शक्र ।
त्वं देवानां महिमानं चकर्थ ॥ ५.१६.१७ ॥
నీవు సర్వ భూతాలకు శరణ్యుడవు, స్తుతింపదగినవాడవు. ఇక్కడ నీతో సమానమైన ప్రాణి లేదు. ఓ శక్రుడా, నీ చేతనే సర్వ భూతాలు ధరించబడుతున్నాయి. నీవు దేవతల మహిమను చేశావు.
5.16.18
पाहि सर्वांश्च लोकांश्च महेन्द्र बलमाप्नुहि ।
एवं संस्तूयमानश्च सोऽवर्धत शनैः शनैः ॥ ५.१६.१८ ॥
ఓ మహేంద్రా, అన్ని లోకాలను రక్షించి బలాన్ని పొందు. ఈ విధంగా స్తుతింపబడుతూ అతడు క్రమంగా వృద్ధి చెందాడు.
5.16.19
स्वं चैव वपुरास्थाय बभूव स बलान्वितः ।
अब्रवीच्च गुरं देवो बृहस्पतिमवस्थितम् ॥ ५.१६.१९ ॥
అతడు తన స్వంత శరీరాన్ని ధరించి బలవంతుడయ్యాడు; దేవుడు దగ్గర నిలిచిన గురువు బృహస్పతితో అన్నాడు.
5.16.20
किं कार्यमवशिष्टं वो हतस्त्वाष्ट्रो महासुरः ।
वृत्रश्च सुमहाकायो यो वै लोकाननाशयत् ॥ ५.१६.२० ॥
మీకు ఇంకా ఏ పని మిగిలి ఉంది? లోకాలను నాశనం చేసిన త్వష్టృ కుమారుడైన మహా అసురుడు, అత్యంత విశాల శరీరుడైన వృత్రుడు చంపబడ్డాడు.
5.16.21
बृहस्पतिरुवाच ।
मानुषो नहुषो राजा देवर्षिगणतेजसा।
देवराज्यमनुप्राप्तः सर्वान्नो बाधते भृशम् ॥ ५.१६.२१ ॥
దేవతలు మరియు ఋషుల తేజస్సుతో మానవుడైన రాజు నహుషుడు దేవరాజ్యాన్ని పొంది మమ్మల్ని అందరినీ తీవ్రంగా బాధిస్తున్నాడు.
5.16.22
कथं च नहुषो राज्यं देवानां प्राप दुर्लभम् ।
तपसा केन वा युक्तः किंवीर्यो वा बृहस्पते ।
तत्सर्वं कथय त्वं मे यथेन्द्रत्वमुपेयिवान् ॥ ५.१६.२२ ॥
నహుషుడు దేవతల దుర్లభ రాజ్యాన్ని ఎలా పొందాడు? ఏ తపస్సుతో, లేదా ఏ శక్తితో కూడినవాడై? బృహస్పతీ, అతడు ఇంద్రత్వాన్ని ఎలా పొందాడో అంతా నాకు చెప్పు.
5.16.23
बृहस्पतिरुवाच ।
त्वयि प्रनष्टे देवेश विश्वं प्रव्यथितं जगत्।
परस्परभयोद्विग्नं बभूवार्तमराजकम् ॥ ५.१६.२३ ॥
దేవేశా, నువ్వు కనిపించకపోయినప్పుడు సమస్త జగత్తు అత్యంత వ్యథకు గురైంది; పరస్పర భయంతో కలవరపడి, పీడితమై, రాజు లేనిదిగా అయింది.
5.16.24
ततो देवैः सगन्धर्वैः सर्षिसङ्घैः सपावकैः ।
मानुषो नहुषो राजा देवराज्येऽभिषेचितः ॥ ५.१६.२४ ॥
అప్పుడు దేవతలు, గంధర్వులు, ఋషిసమూహాలు, అగ్నులతో కలిసి, మానవుడైన రాజు నహుషుడు దేవరాజ్యంపై అభిషేకించబడ్డాడు.
5.16.25
देवा भीताः शक्रमकामयन्त ।
त्वया त्यक्तं महदैन्द्रं पदं तत्।
तदा देवाः पितरोऽथर्षयश्च ।
गन्धर्वमुख्याश्च समेत्य सर्वे ॥ ५.१६.२५ ॥
దేవతలు భయపడి ఇంద్రుని కోరారు. నీవు ఆ గొప్ప ఇంద్రపదవిని విడిచిపెట్టావు. అప్పుడు దేవతలు, పితరులు, ఋషులు, ప్రధాన గంధర్వులు అందరూ కలిసి వచ్చారు.
5.16.26
गत्वाऽब्रुवन्नहुषं तत्र शक्र ।
त्वं नो राजा भव भुवनस्य गोप्ता।
तानब्रवीन्नहुषो नास्मि शक्त ।
आप्यायध्वं तपसा तेजसा माम् ॥ ५.१६.२६ ॥
అక్కడికి వెళ్లి వారు నహుషునితో, 'ఓ ఇంద్రా, నీవు మాకు రాజువై లోకాలను రక్షించు' అన్నారు. నహుషుడు వారితో, 'నేను సమర్థుడను కాను; తపస్సుతో, తేజస్సుతో నన్ను పుష్టిపరచండి' అన్నాడు.
5.16.27
एवमुक्तैर्वर्द्धितश्चापि देवै ।
राजाऽभवन्नहुषो घोरवीर्यः।
त्रैलोक्ये च प्राप्य राज्यं महर्षी-
न्कृत्वा वाहान्याति लोकान्दुरात्मा ॥ ५.१६.२७ ॥
ఈ విధంగా దేవతలచే చెప్పబడి పెంపొందించబడిన భయంకర పరాక్రమశాలి నహుషుడు రాజయ్యాడు. త్రిలోకాలలో రాజ్యం పొంది ఆ దుష్టాత్ముడు మహర్షులను వాహనాలుగా చేసి లోకాలలో తిరిగాడు.
5.16.28
तेजोहरं दृष्टिविषं सुघोरं ।
मा त्वं पश्येर्नहुषं वै कदाचित्।
देवाश्च सर्वे नहुषं भृशार्ता ।
न पश्यन्ते गूढरूपाश्चरन्तः ॥ ५.१६.२८ ॥
'నీవు ఎప్పుడూ నహుషుని చూడకు; అతని చూపు తేజస్సును హరించే విషం వంటిది, అత్యంత భయంకరమైనది.' దేవతలందరూ నహుషునితో అత్యంత పీడితులై, గూఢ రూపాలతో తిరుగుతూ అతన్ని చూడలేదు.
5.16.29
एवं वदत्यङ्गिरसां वरिष्ठे ।
बृहस्पतौ लोकपालः कुबेरः।
वैवस्वतश्चैव यमः पुराणो ।
दवेश्च सोमो वरुणश्चाजगाम ॥ ५.१६.२९ ॥
అంగిరసులలో శ్రేష్ఠుడైన బృహస్పతి ఇలా చెప్పగా, లోకపాలకుడు కుబేరుడు, పురాతన వైవస్వతుడైన యముడు, దేవతల ప్రభువు సోముడు, వరుణుడు కూడా వచ్చారు.
5.16.30
ते वै समागम्य महेन्द्रमूचु-
र्दिष्ट्या त्वाष्ट्रो निहतश्चैव वृत्रः।
दिष्ट्या च त्वां कुशलिनमक्षतं च ।
पश्यामो वै निहतारिं च शक्र ॥ ५.१६.३० ॥
వారు మహేంద్రుని కలిసి ఇలా అన్నారు—అదృష్టవశాత్తు త్వాష్ట్రుడైన వృత్రుడు చంపబడ్డాడు; అదృష్టవశాత్తు నీవు క్షేమంగా, గాయాలు లేకుండా ఉన్నావు; ఓ శక్రా, నీ శత్రువు హతమైనట్లు చూస్తున్నాము.
5.16.31
स तान्यथावच्च हि लोकपाला-
न्समेत्स वै प्रीतमना महेन्द्रः।
उवाच चैनान्प्रतिभाष्य शक्रः ।
संचोदयिष्यन्नहुषस्यान्तरेण ॥ ५.१६.३१ ॥
ఆ లోకపాలకులను యథావిధిగా కలిసి ప్రసన్నమనస్కుడైన మహేంద్రుడు, వారితో మాట్లాడుతూ, నహుషుని గురించి ప్రేరేపించాలనే ఉద్దేశంతో ఇలా అన్నాడు.
5.16.32
राजा देवानां नहुषो घोररूप-
स्तत्र साह्यं दीयतां मे भवद्भिः ।
ते चाब्रुवन्नहुषो घोररूपो ।
दृष्टीविषस्तस्य बिभीम ईश ॥ ५.१६.३२ ॥
దేవతల రాజు నహుషుడు భయంకర రూపుడు; అక్కడ మీరు నాకు సహాయం చేయాలి. వారు అన్నారు—భయంకర రూపుడైన నహుషుడు, దృష్టివిషుడు; ఓ ఈశా, మేము అతనికి భయపడుతున్నాము.
5.16.33
त्वं चेद्राजानं नहुषं पराजये-
स्ततो वयं भागमर्हाम शक्र।
इन्द्रोऽब्रवीद्भवतु भवानपां पति-
र्यमः कुबेरश्च मयाभिषेकम् ॥ ५.१६.३३ ॥
నీవు రాజు నహుషుని ఓడిస్తే, ఓ శక్రా, మేము భాగాన్ని పొందాలి. ఇంద్రుడు అన్నాడు—నీవు జలాధిపతివి కావాలి; యముడు, కుబేరుడు నా చేత అభిషేకం పొందాలి.
5.16.35
चेन्द्राग्न्योर्वै भाग एको महाक्रतौ ।
शल्य उवाच।
एवं संचिन्त्य भगवान्महेन्द्रः पाकशासनः ।
कुबेरं सर्वयक्षाणां धनानां च प्रभुं तथा ॥ ५.१६.३५ ॥
ఇంద్రునికి, అగ్నికి మహాయజ్ఞంలో ఒక భాగం ఉంటుంది. శల్యుడు అన్నాడు—ఇలా ఆలోచించి భగవంతుడైన మహేంద్రుడు, పాకశాసనుడు, యక్షులందరికీ, ధనాలకు ప్రభువైన కుబేరునికీ అలాగే (స్థానం ఇచ్చాడు).
5.16.36
वैवस्वतं पितॄणां च वरुणं चाप्यपां तथा ।
आधिपत्यं ददौ शक्रः सत्कृत्य वरदस्तथा ॥ ५.१६.३६ ॥
ఇంద్రుడు వైవస్వతుడైన యముడికి పితృదేవతల ఆధిపత్యాన్ని, వరుణుడికి జలాల ఆధిపత్యాన్ని గౌరవంతో ఇచ్చాడు; వరదాతగా అలాగే చేశాడు.