มหาภารตะ · อัธยายะ 5.16

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

5.16.1

त्वमग्रे सर्वदेवानां मुखं त्वमसि हव्यवाट् ।
त्वमन्तः सर्वभूतानां गूढश्चरसि साक्षिवत् ॥ ५.१६.१ ॥

ข้าแต่พระอัคนี พระองค์เป็นปากแรกของเทพทั้งปวง พระองค์เป็นผู้นำเครื่องบูชาไป พระองค์ซ่อนอยู่ภายในสรรพสัตว์ทั้งปวง และเคลื่อนไปดุจพยาน

5.16.2

त्वामाहुरेकं कवयस्त्वामाहुस्त्रिविधं पुनः ।
त्वया त्यक्तं जगच्चेदं सद्यो नश्येद्धुताशन ॥ ५.१६.२ ॥

กวีทั้งหลายเรียกพระองค์ว่าหนึ่ง และเรียกอีกทีว่ามีสามประการ ข้าแต่หุตาศน หากพระองค์ละทิ้งโลกนี้ โลกนี้ก็จะพินาศในทันที

5.16.3

कृत्वा तुभ्यं नमो विप्राः स्वकर्मविजितां गतिम् ।
गच्छन्ति सह पत्नीभिः सुतैरपि च शाश्वतीम् ॥ ५.१६.३ ॥

พราหมณ์ทั้งหลายถวายความนอบน้อมแด่พระองค์แล้ว ย่อมไปพร้อมกับภรรยาและบุตรทั้งหลาย สู่คติอันนิรันดรที่ได้มาด้วยกรรมของตน

5.16.4

त्वमेवाग्ने हव्यवाहस्त्वमेव परमं हविः ।
यजन्ति सत्रैस्त्वामेव यज्ञैश्च परमाध्वरैः ॥ ५.१६.४ ॥

ข้าแต่พระอัคนี พระองค์เพียงผู้เดียวเป็นผู้นำเครื่องบูชาไป พระองค์เพียงผู้เดียวเป็นเครื่องบูชาอันสูงสุด มนุษย์บูชาพระองค์เพียงผู้เดียวด้วยสัตรยัญอันยาวนาน และด้วยยัญพิธีและอัธวระอันสูงสุด

5.16.5

सृष्ट्वा लोकांस्त्रीमिमान्हव्यवाह ।
प्राप्ते काले पचसि पुनः समिद्धः ।
त्वं सर्वस्य भुवनस्य प्रसूति-
स्त्वमेवाग्रे भवसि पुनः प्रतिष्ठा ॥ ५.१६.५ ॥

ข้าแต่ผู้นำเครื่องบูชา เมื่อพระองค์สร้างโลกทั้งสามนี้แล้ว ครั้นถึงเวลาอันควร พระองค์ก็ลุกโพลงขึ้นอีกและหุงต้มโลกเหล่านั้น พระองค์เป็นต้นกำเนิดของโลกทั้งปวง ในเบื้องต้นพระองค์คือผู้ดำรงอยู่ และอีกทีพระองค์คือที่ตั้งมั่น

5.16.6

त्वामग्ने जलदानाहुर्विद्युतश्च मनीषिणः ।
वहन्ति सर्वभूतानि त्वत्तो निष्क्रम्य हेतयः ॥ ५.१६.६ ॥

ข้าแต่พระอัคนี นักปราชญ์ทั้งหลายเรียกพระองค์ว่าผู้ให้น้ำฝนและสายฟ้า เหล่าอาวุธออกมาจากพระองค์และค้ำจุนสรรพสัตว์ทั้งปวง

5.16.7

त्वय्यापो निहिताः सर्वास्त्वयि सर्वमिदं जगत् ।
न तेऽस्त्यविदितं किचित्रिषु लोकेषु पावक ॥ ५.१६.७ ॥

ข้าแต่ปาวกะ น้ำทั้งปวงตั้งอยู่ในพระองค์ และโลกทั้งสิ้นนี้ก็อยู่ในพระองค์ ในโลกทั้งสามนี้ไม่มีสิ่งใดที่พระองค์ไม่ทรงรู้

5.16.8

स्वयोर्नि भजते सर्वो विशस्वापोऽविशङ्कितः ।
अहं त्वां वर्धयिष्यामि ब्राह्मैर्मन्त्रैः सनातनैः ॥ ५.१६.८ ॥

ทุกคนเข้าสู่น้ำของตนเองโดยไม่หวาดหวั่น จงเข้าไปเถิดข้าแต่น้ำ ข้าพเจ้าจะทำให้พระองค์เจริญขึ้นด้วยมนตร์พราหมณ์อันนิรันดร์

5.16.9

एवं स्तुतो हव्यवाट् स भगवान्कविरुत्तमः ।
बृहस्पतिमथोवाच प्रीतिमान्वाक्यमुत्तमम्।
दर्शयिष्यामि ते शक्रं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.१६.९ ॥

เมื่อได้รับการสรรเสริญเช่นนี้ พระอัคนีผู้ทรงพระคุณ ผู้นำเครื่องบูชาไป ผู้เป็นกวีสูงสุด ทรงพอพระทัยแล้วตรัสถ้อยคำอันประเสริฐแก่พฤหัสบดีว่า เราจะแสดงพระอินทร์แก่ท่าน สิ่งนี้เป็นความจริง เราบอกท่านด้วยความจริง

5.16.10

प्रविष्यापस्ततो वह्निः ससमुद्राः सपल्वलाः ।
आससाद सरस्तच्च गूढो यत्र शतक्रतुः ॥ ५.१६.१० ॥

แล้วพระอัคนีก็เข้าไปในน้ำพร้อมกับทะเลและบึงทั้งหลาย และเสด็จถึงทะเลสาบนั้นซึ่งพระอินทร์ผู้มีร้อยยัญซ่อนอยู่

5.16.11

अथ तत्रापि पद्मानि विचिन्वन्भरतर्षभ ।
अपश्यत्स तु देवेन्द्रं बिसमध्यगतं तदा ॥ ५.१६.११ ॥

ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ แม้ในที่นั้น พระอัคนีก็ทรงค้นหาท่ามกลางดอกบัว แล้วจึงทอดพระเนตรเห็นพระเจ้าแห่งเทวดา ผู้เข้าไปอยู่กลางก้านบัวในขณะนั้น

5.16.12

आगत्य च ततस्तूर्णं तमाचष्ट बृहस्पतेः ।
अणुमात्रेण वपुषा पद्मतन्त्वाश्रितं प्रभुम् ॥ ५.१६.१२ ॥

แล้วพระอัคนีเสด็จกลับมาโดยเร็ว ทูลพฤหัสบดีว่า องค์พระผู้เป็นเจ้าประทับอยู่บนเส้นใยของดอกบัว มีพระกายเล็กเท่าอณู

5.16.13

गत्वा देवर्षिगन्धर्वैः सहितोऽथ बृहस्पतिः ।
पुराणैः कर्मभिर्देवं तुष्टाव बलसूदनम् ॥ ५.१६.१३ ॥

พฤหัสบดีเสด็จไปพร้อมกับฤๅษีเทพและคันธรรพ์ทั้งหลาย แล้วสรรเสริญพระเจ้าผู้ทำลายพละ ด้วยกรรมอันเก่าแก่

5.16.14

महाऽसुरो हतः शक्र नमुचिर्दारुणस्त्वया ।
शम्बरश्च बलश्चैव तथोभौ घोरविक्रमौ ॥ ५.१६.१४ ॥

ข้าแต่ศักระ พระองค์ได้ทรงสังหารอสูรใหญ่ นมุจีผู้โหดร้าย และทรงสังหารศัมพระกับพละ ทั้งสองมีกำลังอันน่าสะพรึงกลัว

5.16.15

शतक्रतो विवर्धस्व सर्वाञ्शत्रून्निषूदय ।
उत्तिष्ठ शक्र संपश्य देवर्षीश्च समागतान् ॥ ५.१६.१५ ॥

ข้าแต่ศตกรตุ ขอทรงเจริญยิ่งขึ้นและทำลายศัตรูทั้งปวงเถิด ข้าแต่ศักระ จงลุกขึ้นและทอดพระเนตรเหล่าฤๅษีเทพที่มาประชุมกัน

5.16.16

महेन्द्र दानवान्हत्वा लोकास्त्रातास्त्वया विभो ।
अपां फेनं समासाद्य विष्णुतेजोतिबृंहितम्।
त्वया वृत्रो हतः पूर्वं देवराज जगत्पते ॥ ५.१६.१६ ॥

ข้าแต่มเหนทร เมื่อพระองค์สังหารทานพทั้งหลายแล้ว พระองค์ก็ทรงคุ้มครองโลกทั้งหลายไว้ ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อพระองค์ไปถึงฟองน้ำที่พองขึ้นด้วยพระเดชานุภาพของพระวิษณุ พระองค์ได้ทรงสังหารวฤตระในกาลก่อน ข้าแต่พระเจ้าแห่งเทวดา ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่แห่งจักรวาล

5.16.17

त्वं सर्वभूतेषु शरण्य ईड्य-
स्त्वया समं विद्यते नेह भूतम्।
त्वया धार्यन्ते सर्वभूतानि शक्र ।
त्वं देवानां महिमानं चकर्थ ॥ ५.१६.१७ ॥

พระองค์เป็นที่พึ่งและควรแก่การสรรเสริญของสรรพสัตว์ ในที่นี้ไม่มีสิ่งมีชีวิตใดเสมอด้วยพระองค์ ข้าแต่ศักระ สรรพสัตว์ทั้งปวงย่อมได้รับการค้ำจุนด้วยพระองค์ พระองค์ได้ทำให้ความยิ่งใหญ่ของเทวดาเจริญขึ้น

5.16.18

पाहि सर्वांश्च लोकांश्च महेन्द्र बलमाप्नुहि ।
एवं संस्तूयमानश्च सोऽवर्धत शनैः शनैः ॥ ५.१६.१८ ॥

ข้าแต่มเหนทร ขอทรงคุ้มครองโลกทั้งปวง และขอให้ได้รับกำลัง เมื่อได้รับการสรรเสริญเช่นนี้ พระองค์ก็ทรงเจริญขึ้นทีละน้อยๆ

5.16.19

स्वं चैव वपुरास्थाय बभूव स बलान्वितः ।
अब्रवीच्च गुरं देवो बृहस्पतिमवस्थितम् ॥ ५.१६.१९ ॥

พระองค์ทรงรับพระกายเดิมของพระองค์กลับคืนมา และทรงมีกำลังบริบูรณ์ แล้วพระเจ้าแห่งเทวดาตรัสแก่ครูพฤหัสบดีผู้ยืนอยู่เฉพาะพระพักตร์

5.16.20

किं कार्यमवशिष्टं वो हतस्त्वाष्ट्रो महासुरः ।
वृत्रश्च सुमहाकायो यो वै लोकाननाशयत् ॥ ५.१६.२० ॥

ท่านทั้งหลายยังมีกิจอะไรเหลืออยู่อีกหรือ ทวัษฏฤผู้เป็นบุตรและอสูรใหญ่ กับวฤตระผู้มีร่างกายใหญ่โต ผู้ได้ทำลายโลกทั้งหลายนั้น ก็ถูกสังหารไปแล้ว

5.16.21

बृहस्पतिरुवाच ।
मानुषो नहुषो राजा देवर्षिगणतेजसा।
देवराज्यमनुप्राप्तः सर्वान्नो बाधते भृशम् ॥ ५.१६.२१ ॥

บฤหัสปติตรัสว่า นหุษะผู้เป็นกษัตริย์ของมนุษย์ ด้วยเดชของเหล่าเทวดาและฤๅษี ได้รับความเป็นใหญ่แห่งเทวดา และกำลังเบียดเบียนพวกเราทุกคนอย่างยิ่ง

5.16.22

कथं च नहुषो राज्यं देवानां प्राप दुर्लभम् ।
तपसा केन वा युक्तः किंवीर्यो वा बृहस्पते ।
तत्सर्वं कथय त्वं मे यथेन्द्रत्वमुपेयिवान् ॥ ५.१६.२२ ॥

นหุษะได้อาณาจักรของเทวดาอันหาได้ยากนั้นมาได้อย่างไร ด้วยตบะอะไร หรือมีกำลังอันใด โอ บฤหัสปติ จงเล่าเรื่องทั้งหมดนั้นให้ข้าพเจ้าฟังเถิด ว่าเขาได้ความเป็นพระอินทร์มาอย่างไร

5.16.23

बृहस्पतिरुवाच ।
त्वयि प्रनष्टे देवेश विश्वं प्रव्यथितं जगत्।
परस्परभयोद्विग्नं बभूवार्तमराजकम् ॥ ५.१६.२३ ॥

บฤหัสปติตรัสว่า เมื่อพระองค์ผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดาสูญหายไป โลกทั้งสิ้นก็สั่นสะเทือนอย่างยิ่ง เมื่อหวาดกลัวซึ่งกันและกัน โลกก็ตกทุกข์และปราศจากกษัตริย์

5.16.24

ततो देवैः सगन्धर्वैः सर्षिसङ्घैः सपावकैः ।
मानुषो नहुषो राजा देवराज्येऽभिषेचितः ॥ ५.१६.२४ ॥

ครั้นแล้ว พร้อมด้วยเหล่าเทวดา คนธรรพ์ หมู่ฤๅษี และเทพแห่งไฟ นหุษะผู้เป็นกษัตริย์ของมนุษย์ก็ได้รับการอภิเษกในราชอาณาจักรแห่งเทวดา

5.16.25

देवा भीताः शक्रमकामयन्त ।
त्वया त्यक्तं महदैन्द्रं पदं तत्।
तदा देवाः पितरोऽथर्षयश्च ।
गन्धर्वमुख्याश्च समेत्य सर्वे ॥ ५.१६.२५ ॥

เหล่าเทวดาผู้หวาดกลัวได้ปรารถนาพระอินทร์ ที่นั่งอันยิ่งใหญ่ของพระอินทร์ที่พระองค์ทรงละทิ้งไปนั้น จากนั้นเหล่าเทวดา บรรพบุรุษ ฤๅษี และคนธรรพ์ผู้เป็นประธาน ก็มาประชุมพร้อมกันทั้งหมด

5.16.26

गत्वाऽब्रुवन्नहुषं तत्र शक्र ।
त्वं नो राजा भव भुवनस्य गोप्ता।
तानब्रवीन्नहुषो नास्मि शक्त ।
आप्यायध्वं तपसा तेजसा माम् ॥ ५.१६.२६ ॥

เมื่อไปถึงที่นั่นแล้ว เขาก็กล่าวแก่นหุษะว่า ขอท่านจงเป็นกษัตริย์ของพวกเรา ผู้คุ้มครองโลกทั้งหลายเถิด นหุษะกล่าวแก่พวกเขาว่า ข้าพเจ้าไม่สามารถ ขอพวกท่านจงเสริมกำลังข้าพเจ้าด้วยตบะและเดชเถิด

5.16.27

एवमुक्तैर्वर्द्धितश्चापि देवै ।
राजाऽभवन्नहुषो घोरवीर्यः।
त्रैलोक्ये च प्राप्य राज्यं महर्षी-
न्कृत्वा वाहान्याति लोकान्दुरात्मा ॥ ५.१६.२७ ॥

เมื่อเหล่าเทวดาได้กล่าวเช่นนั้นและเสริมกำลังให้แล้ว นหุษะผู้มีพลานุภาพอันน่าสะพรึงกลัวก็ได้เป็นกษัตริย์ ครั้นได้อาณาจักรแห่งไตรโลกแล้ว ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นก็ใช้มหาฤๅษีเป็นพาหนะ แล้วไปยังโลกต่างๆ

5.16.28

तेजोहरं दृष्टिविषं सुघोरं ।
मा त्वं पश्येर्नहुषं वै कदाचित्।
देवाश्च सर्वे नहुषं भृशार्ता ।
न पश्यन्ते गूढरूपाश्चरन्तः ॥ ५.१६.२८ ॥

อย่าได้มองดูนหุษะเลยเป็นอันขาด สายตาของเขาคือพิษที่แย่งเอาความรุ่งเรือง น่ากลัวยิ่งนัก เหล่าเทวดาทั้งปวงซึ่งทุกข์ใจอย่างยิ่งเพราะนหุษะ และพเนจรอยู่ในรูปที่ซ่อนเร้น จึงไม่มีใครกล้ามองดูเขาเลย

5.16.29

एवं वदत्यङ्गिरसां वरिष्ठे ।
बृहस्पतौ लोकपालः कुबेरः।
वैवस्वतश्चैव यमः पुराणो ।
दवेश्च सोमो वरुणश्चाजगाम ॥ ५.१६.२९ ॥

ขณะที่บฤหัสปติผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่อังคิรัสกล่าวดังนี้ กุเบรผู้พิทักษ์โลกก็มาถึง ยมบุตรของพระวิวัสวัต ยมผู้โบราณ และโสมเจ้าแห่งเทวดา และวรุณก็มาด้วยเช่นกัน

5.16.30

ते वै समागम्य महेन्द्रमूचु-
र्दिष्ट्या त्वाष्ट्रो निहतश्चैव वृत्रः।
दिष्ट्या च त्वां कुशलिनमक्षतं च ।
पश्यामो वै निहतारिं च शक्र ॥ ५.१६.३० ॥

เมื่อเหล่าเทวดาเหล่านั้นมาประชุมกันแล้ว ก็กล่าวแก่พระมเหนทร์ว่า โชคดีที่วฤตรบุตรของตวัษฏ์ถูกสังหารแล้ว และโชคดีที่เราเห็นพระองค์ปลอดภัยไม่บาดเจ็บ โอ ศักระ เราเห็นศัตรูของพระองค์ถูกสังหารแล้ว

5.16.31

स तान्यथावच्च हि लोकपाला-
न्समेत्स वै प्रीतमना महेन्द्रः।
उवाच चैनान्प्रतिभाष्य शक्रः ।
संचोदयिष्यन्नहुषस्यान्तरेण ॥ ५.१६.३१ ॥

พระมเหนทร์ผู้มีพระทัยชื่นบานได้พบกับเหล่าผู้พิทักษ์โลกเหล่านั้นตามสมควร จึงตรัสกับพวกเขา โดยประสงค์จะกระตุ้นพวกเขาเกี่ยวกับนหุษะว่า

5.16.32

राजा देवानां नहुषो घोररूप-
स्तत्र साह्यं दीयतां मे भवद्भिः ।
ते चाब्रुवन्नहुषो घोररूपो ।
दृष्टीविषस्तस्य बिभीम ईश ॥ ५.१६.३२ ॥

นหุษะผู้เป็นกษัตริย์ของเทวดามีรูปลักษณ์อันน่ากลัว ขอพวกท่านจงช่วยเหลือข้าพเจ้าในเรื่องนั้นเถิด พวกเขากล่าวตอบว่า นหุษะผู้มีรูปลักษณ์น่ากลัว มีสายตาเป็นพิษ โอ พระองค์ผู้เป็นเจ้า พวกเรากลัวเขา

5.16.33

त्वं चेद्राजानं नहुषं पराजये-
स्ततो वयं भागमर्हाम शक्र।
इन्द्रोऽब्रवीद्भवतु भवानपां पति-
र्यमः कुबेरश्च मयाभिषेकम् ॥ ५.१६.३३ ॥

หากพระองค์จะเอาชนะกษัตริย์นหุษะได้ โอ ศักระ พวกเราก็ควรได้รับส่วนแบ่ง พระอินทร์ตรัสว่า ขอให้ท่านเป็นเจ้าแห่งน้ำเถิด และขอให้ยมและกุเบรได้รับการอภิเษกโดยข้าพเจ้า

5.16.35

चेन्द्राग्न्योर्वै भाग एको महाक्रतौ ।
शल्य उवाच।
एवं संचिन्त्य भगवान्महेन्द्रः पाकशासनः ।
कुबेरं सर्वयक्षाणां धनानां च प्रभुं तथा ॥ ५.१६.३५ ॥

พระอินทร์และพระอัคนีมีส่วนหนึ่งร่วมกันในมหาพิธียัญ ศัลยะกล่าวว่า พระมเหนทร์ผู้ทรงพระภาค ผู้ปราบปาก ทรงพระดำริดังนี้แล้ว จึงทรงแต่งตั้งกุเบรให้เป็นเจ้าแห่งยักษ์ทั้งปวงและแห่งทรัพย์ทั้งหลายเช่นกัน

5.16.36

वैवस्वतं पितॄणां च वरुणं चाप्यपां तथा ।
आधिपत्यं ददौ शक्रः सत्कृत्य वरदस्तथा ॥ ५.१६.३६ ॥

พระศักระผู้ประทานพร ทรงให้เกียรติแล้วจึงประทานความเป็นใหญ่เหนือบรรพบุรุษแก่ไววัสวตยม และประทานความเป็นใหญ่เหนือน้ำแก่วรุณเช่นกัน