マハーバーラタ · 章 5.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.160.1
हिरण्वत्यां निविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
न्यविशन्त महाराज कौरवेया यथाविधि ॥ ५.१६०.१ ॥
大王よ、ヒラニャヴァティー河畔に高潔なパーンダヴァたちが陣営を構えると、クル族の者たちもまた定めに従って陣営に入った。
5.160.2
तत्र दुर्योधनो राजा निवेस्य बलमोजसा ।
संमानयित्वा नृपतीन्न्यस्य गुल्मांस्तथैव च ॥ ५.१६०.२ ॥
そこでドゥリヨーダナ王は力をもって軍を宿営させ、諸王を敬い、同じく守備の部隊を配置した。
5.160.3
आरक्षस्य विधिं कृत्वा योधानां तत्र भारत ।
कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ५.१६०.३ ॥
バーラタよ、そこで戦士たちの警護を手配し、カルナ、ドゥッシャーサナ、そしてスバラの子シャクニをも呼び寄せた。
5.160.4
आनाय्य नृपतिस्तत्र मन्त्रयामास भारत ।
तत्र दुर्योधनो राजा कर्णेन सह भारत ॥ ५.१६०.४ ॥
王は彼らをそこに呼び寄せて協議した、バーラタよ。そこでドゥリヨーダナ王はカルナと共に、バーラタよ、協議した。
5.160.5
सौबलेन च राजेन्द्र मन्त्रयित्वा नरर्षभ ।
आहूयोपह्वरे राजन्नुलूकमिदमब्रवीत् ॥ ५.१६०.५ ॥
王者の中の王よ、人の中の最上の者よ、スバラの子シャクニと協議して、人のいないところでウルーカを呼び、彼にこう言った。
5.160.6
उलूक गच्छ कैतव्य पाण्डवान्सहसोमकान् ।
गत्वा मम वचो ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.६ ॥
カイタヴァの末裔ウルーカよ、行け。ソーマカ族と共にパーンダヴァたちのもとへ行き、ヴァースデーヴァ（クリシュナ）が聞いている前で私の言葉を伝えよ。
5.160.7
इदं तत्समनुप्राप्तं वर्षपूगाभिचिन्तितम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च युद्धं लोकभयङ्करम् ॥ ५.१६०.७ ॥
幾年も思い描かれてきたその戦いが、ついに到来した。パーンドゥの子らとクルの間の、世界を恐怖させる戦いである。
5.160.8
यदेतत्कत्थनावाक्यं सञ्जयो महदब्रवीत् ।
वासुदेवसहायस्य गर्जतः सानुजस्य ते ॥ ५.१६०.८ ॥
これこそサンジャヤが大きく語った、誇り高い言葉である。ヴァースデーヴァを味方とし、弟とともに吠えるお前について。
5.160.9
मध्ये करूणां कौन्तेय तस्य कालोयमागतः ।
यथावत्संप्रतिज्ञातं तत्सर्वं क्रियतामिति ॥ ५.१६०.९ ॥
クンティーの子よ、その時がクルの中に訪れた。取り決めたとおりに、すべてを行え。
5.160.10
ज्येष्ठं तथैव कौन्तेयं ब्रूयास्त्यं वचनान्मम ॥ ५.१६०.१० ॥
私の言葉のとおり、クンティーの長子にも同じように告げよ。
5.160.11
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सोमकैश्च सकेकयैः ।
कथं वा धार्मिको भूत्वा त्वमधर्मे मनः कृथाः।
य इच्छसि जगत्सर्वं नश्यमानं नृशंसवत् ॥ ५.१६०.११ ॥
兄弟たちやすべてのソーマカ、ケーカヤと共にありながら、正しい者であるお前が、どうして心を不正に向けるのか。残忍な者のように、世界全体が滅びるのを見たいと望むお前が。
5.160.12
अभयं सर्वभूतेभ्यो पाता त्वमिति मे मतिः ॥ ५.१६०.१२ ॥
お前は、すべての存在に無畏を与える守護者である。それが私の考えだ。
5.160.13
श्रूयते हि पुरा गीतः श्लोकोऽयं भरतर्षभ ।
प्रह्लादेनाथ भद्रं ते हृते राज्ये तु दैवतैः ॥ ५.१६०.१३ ॥
バラタ族の牡牛よ、昔プラフラーダが歌ったこの詩節が伝えられている。神々が彼の王国を奪ったときのことである。あなたに幸いがありますように。
5.160.14
यस्य धर्मध्वजो नित्यं सुरा ध्वज इवोच्छ्रितः ।
प्रच्छन्नानि च पापानि बैडालं नाम तद्ब्रतम् ॥ ५.१६०.१४ ॥
その法の旗は神々の旗のように常に高く掲げられているが、隠れた罪を持つ者——その誓いは猫の誓いと呼ばれる。
5.160.15
अत्र ते वर्तयिष्यामि आख्यानमिदमुत्तमम् ।
कथितं नारदेनेह पितुर्मम नराधिप ॥ ५.१६०.१५ ॥
人の王よ、ここで私はあなたにこの優れた物語を語りましょう。これはナーラダがここで私の父に語ったものです。
5.160.16
मार्जारः किल दुष्टात्मा निश्चेष्टः सर्वकर्मसु ।
ऊर्ध्वबाहुः स्थितो राजन् गङ्गातीर कदाचन ॥ ५.१६०.१६ ॥
王よ、かつて心の邪な一匹の猫が、ガンガーの岸辺で、すべての行いにおいて動かず、両腕を高く上げて立っていた。
5.160.17
स वै कृत्वा मनःशुद्धिं प्रत्ययार्थं शरीरिणाम् ।
करोमि धर्ममित्याह सर्वानेव शरीरिणः ॥ ५.१६०.१७ ॥
心を清め、生きとし生けるものの信頼を得るために、「私は法を行う」と言い、すべての生き物にもそう言った。
5.160.18
तस्य कालेन महता विस्त्रम्यं जग्मुरण्डजाः ।
समेत्य च प्रशंसन्ति मार्जारं तं विशांपते ॥ ५.१६०.१८ ॥
長い時を経て、鳥たちは信頼して彼のもとに来た。民の主よ、集まって彼らはその猫を称賛した。
5.160.19
पूज्यमानस्तु तैः सर्वैः पक्षिभिः पक्षिभोजनः ।
आत्मकार्यं कृतं मेने चार्यायाश्च कृतं फलम् ॥ ५.१६०.१९ ॥
すべての鳥に敬われたその鳥食いの猫は、自分の目的は果たされ、尊きアーリヤーの目的も実を結んだと考えた。
5.160.20
अथ दीर्घस्य कालस्य तं देशं मूषिका ययुः ।
ददृशुस्तं च ते तत्र धार्मिकं व्रतचारिणम् ॥ ५.१६०.२० ॥
やがて長い時が過ぎ、ネズミたちはその場所に行き、そこで誓願を守る敬虔な彼を見た。
5.160.21
कार्येण महता युक्तं दम्भयुक्तेन भारत ।
तेषां मतिरियं राजन्नासीत्तत्र विनिश्चये ॥ ५.१६०.२१ ॥
バーラタよ、彼は大きな目的を持っていたが、偽りも備えていた。王よ、その決断における彼らの考えはこれであった。
5.160.22
बहुमित्रा वयं सर्वे तेषां नो मातुलो ह्ययम् ।
रक्षां करोतु सततं वृद्धबालस्य सर्वशः ॥ ५.१६०.२२ ॥
私たちには皆多くの友がいる。この方は私たちの母方の叔父である。どうか彼が常にあらゆる方法で老いた者と幼い者を守ってくださいますように。
5.160.23
उपगम्य तु ते सर्वे बिडालमिदमब्रुवन् ।
भवत्प्रसादादिच्छामश्चर्तुं चैव यथासुखम् ॥ ५.१६०.२३ ॥
そこで彼らはみな猫のもとに近づき、こう言った。「あなたのお恵みで、私たちは安らかに歩き回りたいのです。」
5.160.24
भवान्नो गतिरव्यग्रा भवान्नः परमः सुहृत् ।
ते वयं सहिताः सर्वे भवन्तं शरणं गताः ॥ ५.१६०.२४ ॥
あなたこそ私たちの揺るぎない拠り所であり、最上の友である。私たちは皆そろってあなたに庇護を求めて来たのだ。
5.160.25
भवान्धर्मपरो नित्यं भवान्धर्मे व्यवस्थितः ।
स नो रक्ष महाप्रज्ञ त्रिदशानिव वज्रभृत् ॥ ५.१६०.२५ ॥
あなたは常に法に専心し、法に確立しています。大智の方よ、雷霆を持つ者が神々を守るように、我らをお守りください。
5.160.26
एवमुक्तस्तु तैः सर्वैर्मूषिकैः स विशांपते ।
प्रत्युवाच ततः सर्वान्मूषिकान्मूषिकान्तकृत् ॥ ५.१६०.२६ ॥
民の主よ、すべての鼠がこのように言うと、鼠を滅ぼす者は彼ら全てに答えた。
5.160.27
द्वयोर्योगं न पश्यामि तपसो रक्षणस्य च ।
अवश्यं तु मया कार्यं वचनं भवतां हितम् ॥ ५.१६०.२७ ॥
苦行と庇護というこの二つの結び付きは見えない。だが、あなた方の益となる言葉を私は必ず果たさねばならない。
5.160.28
युष्माभिरपि कर्तव्यं वचनं मम नित्यशः ।
तपसास्मि परिश्रान्तो दृढं नियमामास्थितः ॥ ५.१६०.२८ ॥
あなた方もまた常に私の言葉を守らねばならない。私は苦行に疲れ果て、厳しい誓いを固く守っている。
5.160.29
न चापि गमने शक्तिं कांचित्पश्यामि चिन्तयन् ।
सोस्मि नेयः सदा ताता नदीकूलमितःपरम् ॥ ५.१६०.२९ ॥
考えても、私には歩く力が見当たらない。愛しい者たちよ、私は常に導かれるべき者だ。ここから先、川岸まで私を運んでくれ。
5.160.30
तथेति तं प्रतिज्ञाय मूषिका भरतर्षभ ।
वृद्धबालमथो सर्वं मार्जाराय न्यवेदयन् ॥ ५.१६०.३० ॥
バラタ族の雄牛よ。「そのとおりに」と彼に約束した鼠たちは、老いた者も幼い者も含め、すべてを猫に報告した。
5.160.31
ततः स पापो दुष्टात्मा मूषिकानथ भक्षयन् ।
पीवरश्च सुवर्णश्च दृढबन्धश्च जायते ॥ ५.१६०.३१ ॥
そして、その邪悪で心のねじれた獣は、ネズミを食べ続けて肥え、艶やかで堅固な体になった。
5.160.32
मूषिकाणां गणश्चात्र भृशं संक्षीयतेऽथ सः ।
मार्जारो वर्धते चापि तेजोबलसमन्वितः ॥ ५.१६०.३२ ॥
ここでネズミの群れは大いに減っていき、一方その猫は輝きと力を備えて育っていった。
5.160.33
ततस्ते मूषिकाः सर्वे समेत्यान्योन्यमब्रुवन् ।
मातुलो वर्धते नित्यं वयं क्षीयामहे भृशम् ॥ ५.१६०.३३ ॥
するとネズミたちは皆集まり、互いに言った。「我らの叔父は日ごとに育つのに、我らは大いに減っていく。」
5.160.34
ततः प्राज्ञतमः कश्चिड्डिण्डिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजन्मूषिकाणां महागणम् ॥ ५.१६०.३४ ॥
すると、ディンディカという名の最も賢いネズミが、王よ、その大勢のネズミたちにこの言葉を告げた。
5.160.35
गच्छतां वो नदीतीरं सहितानां विशेषतः ।
पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सहैव मातुलेन तु ॥ ५.१६०.३५ ॥
皆、川岸へ行け、特に群れをなして。私は叔父と共に後ろからついて行こう。
5.160.36
साधु साध्विति ते सर्वे पूजयाञ्चक्रिरे तदा ।
चक्रुश्चैव यथान्यायं डिण्डिकस्य वचोऽर्थवत् ॥ ५.१६०.३६ ॥
「よく言った、よく言った！」と皆はそのとき叫び、ディンディカを称え、その意味ある言葉のとおりに正しく行動した。
5.160.37
अविज्ञानात्ततः सोऽथ डिण्डिकं ह्युपभुक्तवान् ।
ततस्ते सहिताः सर्वे मन्त्रयामासुरञ्जसा ॥ ५.१६०.३७ ॥
無知ゆえに彼はそのダインディカを飲み込んだ。すると皆が集まり、ただちに協議を始めた。
5.160.38
तत्र वृद्धतमः कश्चित्कोलिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजञ्ज्ञातिमध्ये यथातथम् ॥ ५.१६०.३८ ॥
そこにはコーリカという名の非常に年老いた鼠がいた。王よ、彼は親族の中で、事の真実のままに言葉を述べた。
5.160.39
न मातुलो धर्मकामश्छद्ममात्रं कृता शिखा ।
न मूलफलभक्षस्य विष्ठा भवति लोमशा ॥ ५.१६०.३९ ॥
この叔父は法を求める者ではなく、ただの偽装にすぎない。作った髷もまた同じだ。根や果実を食べる者の糞が、これほど毛だらけになることはない。
5.160.40
अस्य गात्राणि वर्धन्ते गणश्च परिहीयते ।
अद्य सप्ताष्टदिवसान्डिण्डिकोपि न दृश्यते ॥ ५.१६०.४० ॥
彼の手足は大きくなり、鼠の群れは減っていく。今日で七、八日が過ぎ、あの太鼓打ちさえ見えない。
5.160.41
एतच्छ्रुत्वा वचः सर्वे मूषिका विप्रदुद्रुवुः ।
बिडालोपि स दुष्टात्मा जगामैव यथागतम् ॥ ५.१६०.४१ ॥
この言葉を聞いて、鼠たちは皆四方へ逃げ去った。そして邪悪な心の猫もまた、来た道を引き返していった。
5.160.42
तथा त्वमपि दुष्टात्मन्बैडालं व्रतमास्थितः ।
चरसि ज्ञातिषु सदा बिडालोमूषिकेष्विव ॥ ५.१६०.४२ ॥
同じように、邪悪な心の者よ、お前も猫の誓いを立てて、猫が鼠の間をうろつくように、いつも親族の間をうろついている。
5.160.43
अन्यथा किल ते वाक्यमन्यथा कर्म दृश्यते ।
दम्भनार्थाय लोकस्य वेदाश्चोपशमश्च ते ॥ ५.१६०.४३ ॥
あなたの言葉は一方、行いは別に見える。ヴェーダもあなたの自制も、人々を欺くためのものだ。
5.160.44
त्यक्त्वा छद्म त्विदं राजन्क्षत्रधर्मं समाश्रितः ।
कुरु कार्याणि सर्वाणि धर्मिष्ठोऽसि नरर्षभ ॥ ५.१६०.४४ ॥
王よ、この偽りを捨てて、クシャトリヤの義務に拠れ。すべての務めを果たせ。あなたは正しき人、人中の雄牛よ。
5.160.45
बाहुवीर्येण पृथिवीं लब्ध्वा भरतसत्तम ।
देहि दानं द्विजातिभ्यः पितृभ्यश्चयथोचितम् ॥ ५.१६०.४५ ॥
バラタの中の最上の者よ、腕の力で大地を得たならば、再生族と祖霊に相応しい布施をせよ。
5.160.46
क्लिष्टाया वर्षपूगांश्च मातुर्मातृहिते स्थितः ।
प्रमार्जाश्रु रणे जित्वा संमानं परमावह ॥ ५.१६०.४६ ॥
母が長年苦しんできたことを思い、母の幸福のために立ち、戦いに勝って母の涙を拭い、最高の名誉をもたらせ。
5.160.47
पञ्चग्रामा वृता यत्नात्रास्माभिरपवर्जिताः ।
युध्यामहे कथं सङ्ख्ये कोपयेम च पाण्डवान् ॥ ५.१६०.४७ ॥
五つの村は苦労して選ばれ、我らは手放していない。戦いでどう戦い、パーンダヴァたちをどう怒らせようというのか。
5.160.48
त्वत्कृते दुष्टभावस्य संत्यागो विदुरस्य च ।
जातुषे च गृहे दाहं स्मर तं पुरुषो भव ॥ ५.१६०.४८ ॥
あなたのために、邪な心によってヴィドゥラは捨てられ、蝋の館は焼かれた。それを思い出し、男らしくあれ。
5.160.49
यच्च कृष्णमवोचस्त्वमायान्तं कुरुसंसदि ।
अयमस्मि स्थितो राजञ्शमायसमराय च ॥ ५.१६०.४९ ॥
クル族の集会に来たクリシュナにあなたが言った言葉：「王よ、私はここに立っている、平和のためにも戦いのためにも」。
5.160.50
तस्यायमागतः कालः समरस्य नराधिप ।
एतदर्थं मया सर्वं कृतमेतद्युधिष्ठिर ॥ ५.१६०.५० ॥
人の王よ、その戦いの時がついに来た。そのために私はこれらすべてを行ったのだ、ユディシュティラよ。
5.160.51
किं नु युद्धात्परं लाभं क्षत्रियो बहु मन्यते ।
किंच त्वं क्षत्रियकुले जातः संप्रथितो भुवि ॥ ५.१६०.५१ ॥
戦士は戦い以上に大きな利益が何だと考えるのか？そしてクシャトリヤの家に生まれ、大地に名高いお前は？
5.160.52
द्रोणादस्त्राणि संप्राप्य कृपाच्च भरतर्षभ ।
तुल्ययोनौ समबले वासुदेवं समाश्रितः ॥ ५.१६०.५२ ॥
バラタ族の牡牛よ、ドローナとクリパから武器を得て、同じ出自で同じ力を持つヴァースデーヴァに身を寄せた。
5.160.53
ब्रूयास्त्वं वासुदेवं च पाण्डवानां समीपतः ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च यत्तो मां प्रतियोधय ॥ ५.१६०.५३ ॥
パーンダヴァのそばにいるヴァースデーヴァに言え。自分のため、パーンダヴァのために準備をして、私と戦え、と。
5.160.54
सभामध्ये च यद्रूपं मायया कृतवानसि ।
तत्तथैव पुनः कृत्वा सार्जुनो मामभिद्रव ॥ ५.१६०.५४ ॥
集会の真ん中で幻術によって作ったあの姿を再び取り、アルジュナと共に私を攻撃せよ。
5.160.55
इन्द्रजालं च मायां वै कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रमे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.५५ ॥
インドラの幻術とマーヤー、そして恐ろしい欺きは、武器を取った者のために戦場で響き渡る咆哮を生む。
5.160.56
वयमप्युत्सहेम द्यां खं च गच्छेम मायया ।
रसातलं विशामोपि ऐन्द्रं वा पुरमेव तु ॥ ५.१६०.५६ ॥
我々もマーヤーによって天空や虚空へ行き、地底界や、インドラの都にさえ入ることができる。
5.160.57
दर्शयेम च रूपाणि स्वशरीरे बहून्यपि ।
न तु पर्यायतः सिद्धिर्बुद्धिमाप्नोति मानुषीम् ॥ ५.१६०.५७ ॥
自らの身体に多くの姿を現すこともできるが、成就は順番に得られるものではなく、人の知性では得られない。
5.160.58
मनसैव हि भूतानि धातैव कुरुते वशे ।
यद्ब्रवीषि च वार्ष्णेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ॥ ५.१६०.५८ ॥
創造主はただ心によって一切の生き物を支配する。ヴリシュニの末裔よ、君の言うとおり、戦場でドリタラーシュトラの息子たちにそれをしよう。
5.160.59
घातयित्वा प्रदास्यामि पार्थेभ्यो राज्यमुत्तमम् ।
आचचक्षे च मे सर्वं सञ्जयस्तव भाषितम्।
मद्द्वितीयेन पार्थेन वैरं वः सव्यसाचिना ॥ ५.१६०.५९ ॥
彼らを殺した後、プリターの子らに最高の王国を与えよう。サンジャヤは君の言葉をすべて私に伝えた。君の敵意は、私を第二の味方とする、パールタ・サヴィヤサーチンに向けられている。
5.160.60
स सत्यसङ्गरो भूत्वा पाण्डवार्थे पराक्रमी ।
युद्ध्यस्वाद्य रणे यत्तः पश्यामः पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६० ॥
誓いに忠実に、パーンダヴァのためにご勇敢であれ。今日戦場で、備えて戦え。君が男であるかどうか見てみよう。
5.160.61
यस्तु शत्रुमभिज्ञाय शुद्धं पौरुषमास्थितः ।
करोति द्विषतां शोकं स जीवति सुजीवितम् ॥ ५.१६०.६१ ॥
敵を見極め、純粋な男らしさに拠って敵に悲しみを与える者こそ、真によく生きる者である。
5.160.62
अकस्माच्चैव ते कृष्ण ख्यातं लोके महद्यशः ।
अद्येदानीं विजानीमः सन्ति षण्डाः शश्रृङ्गकाः ॥ ५.१६०.६२ ॥
クリシュナよ、突然に、世に名高いあなたの大いなる名声を今知る。宦官も、兎の角のような（あり得ぬ）者もいるのだ。
5.160.63
मद्विधो नापि नृपतिस्त्वयि युक्तः कथंचन ।
सन्नाहं संयुगे कर्तुं कंसभृत्ये विशेषतः ॥ ५.१६०.६३ ॥
私のような王が、戦いにおいて君に対して鎧をまとうことは決して相応しくない。ましてカンサの従者に対してはなおさらだ。
5.160.64
तं च तूबरकं बालं बह्वाशिनमविद्यकम् ।
उलूक मद्वचो ब्रूहि असकृद्भीमसेनकम् ॥ ५.१६०.६४ ॥
ウルーカよ、あの矮小で子どものような大食らいの無知なビーマセーナに、私の言葉を繰り返し伝えよ。
5.160.65
विराटनगरे पार्थ यस्त्वं सूदो ह्यभूः पुरा ।
बल्लवो नाम विख्यातस्तन्ममैव हि पौरुषम् ॥ ५.१६०.६५ ॥
プリターの子よ、ヴィラータの町であなたはかつて料理人で、バッラヴァという名で知られていた。それこそ私の男らしさである。
5.160.66
प्रतिज्ञातं सभामध्ये न तन्मिथ्या त्वया पुरा ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते ॥ ५.१६०.६६ ॥
かつて会衆の中であなたが立てた誓いは偽りではない。できるなら、ドゥフシャーサナの血を飲むがよい。
5.160.67
यद्ब्रवीषि च कौन्तेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ।
निहनिष्यामि तरसा तस्य कालोऽयमागतः ॥ ५.१६०.६७ ॥
クンティーの息子よ、お前が言う——私が戦場でダールタラーシュトラの息子たちを速やかに殺すという——その時は今や来た。
5.160.68
त्वं हि भोज्ये पुरस्कार्यो भक्ष्ये पेये च भारत ।
क्व युद्धं क्व च भोक्तव्यं युध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६८ ॥
バーラタよ、食べ物、食物、飲み物において、まず敬われるべきはお前だ。戦いはどこにあり、食事はどこにあるのか。戦え、男になれ。
5.160.69
शयिष्यसे हतो भूमौ गदामालिङ्ग्य भारत ।
तद्वृथा च सभामध्ये वल्गितं ते वृकोदर ॥ ५.१६०.६९ ॥
バーラタよ、お前は棍棒を抱きしめ、殺されて地に横たわるだろう。ヴリコーダラよ、議場の真ん中でのお前のその大言は空しかった。
5.160.70
उलूक नकुलं ब्रूहि वचनान्मम भारत ।
युध्द्यस्वाद्य स्थिरो भूत्वा पश्यामस्तव पौरुषम् ॥ ५.१६०.७० ॥
ウルーカよ、私の言葉として、ナクラに告げよ。バーラタよ、今日、堅固に立って戦え。我らはお前の男らしさを見るだろう。
5.160.71
युधिष्ठिरानुरागं च द्वेषं च मयि भारत ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं स्मरेदानीं यथातथम् ॥ ५.१६०.७१ ॥
バーラタよ、彼は今こそありのままを思い出せ。ユディシュティラへの忠誠、私への憎しみ、そしてクリシュナー（ドラウパディー）の苦しみを。
5.160.72
ब्रूयास्त्वं सहदेवं च राजमध्ये वचो मम ।
युद्ध्येदानीं रणे यत्तः क्लेशान्स्मर च पाण्डव ॥ ५.१६०.७२ ॥
王の宮廷の真ん中でサハデーヴァに私の言葉を告げよ。パーンドゥの子よ、今こそ熱心に戦場で戦い、（賭博の広間の）苦難を思い出せ。
5.160.73
विराटद्रुपदौ चोभौ ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
न दृष्टपूर्वा भर्तारो भृत्यैरपि महागुणैः ।
तथार्थपतिभिर्भृत्या यतः सृष्टाः प्रजास्ततः ॥ ५.१६०.७३ ॥
ヴィラータとドルパダの二人に、私の言葉として言え。以前には見られなかった主君であっても、偉大な徳を備えた従者がいる。富の主の従者のように、臣民は彼らによって生み出されたのだ。
5.160.74
अश्लाघ्योऽयं नरपतिर्युवयोरिति चागतम् ॥ ५.१६०.७४ ॥
この人の王は、お前たち二人にほめられる価値がない、とも言われている。
5.160.75
ते यूयं संहता भूत्वा तद्वधार्थं ममापि च ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च प्रयुद्ध्यध्वं मया सह ॥ ५.१६०.७५ ॥
お前たちは団結して、彼を討つため、そして私をも討つため、自分たちのため、またパーンダヴァのために、私とともに戦え。
5.160.76
धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यं ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
एष ते समयः प्राप्तो लब्धव्यश्च त्वयापि सः ॥ ५.१६०.७६ ॥
パーンチャーラのドリシュタデュムナにも、私の言葉として言え。お前の時が来た、お前もそれを得るべきだ、と。
5.160.77
द्रोणमासाद्य समरे ज्ञास्यसे हितमुत्तमम् ।
युद्ध्यस्व समुहृत्पापं कुरु कर्म सुदुष्करम् ॥ ५.१६०.७७ ॥
戦場でドローナに近づけば、お前は最高の利益を知るだろう。罪人よ、友と共に戦い、極めて困難な行いをせよ。
5.160.78
शिखण्डिनमथो ब्रूहि उलूक वचनान्मम ।
स्त्रीति मत्वा महाबाहुर्न हनिष्यति कौरवः ॥ ५.१६०.७८ ॥
さらに、ウルーカよ、私の言葉としてシカンディンに言え。彼を女と思って、大腕の クル族の者は彼を殺さないだろう、と。
5.160.79
गाङ्गेयो धन्विनां श्रेष्ठो युद्ध्येदानीं सुनिर्भयः ।
कुरु कर्म रणे यत्तः पश्यामः पौरुषं तव ॥ ५.१६०.७९ ॥
弓手の中で最も優れたガーンゲーヤよ、今こそ恐れなく戦え。戦場で努めて自らの務めを果たせ。我らはあなたの勇武を見よう。
5.160.80
एवमुक्त्वा ततो राजा प्रहस्योलूकमब्रवीत् ।
धनञ्जयं पुनर्ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.८० ॥
こう言うと、王は笑ってウルーカに言った。「ヴァースデーヴァが聞いている間に、ダナンジャヤにもう一度伝えよ。」
5.160.81
अस्मान्वा त्वं पराजित्य प्रसाधि पृतिवीमिमाम् ।
अथवा निर्जितोस्माभी रणे वीर शयिष्यसि ॥ ५.१६०.८१ ॥
我らを打ち破ってこの大地を治めよ。あるいは勇士よ、戦いで我らに敗れて横たわることになろう。
5.160.82
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.८२ ॥
パーンドゥの子よ、王国からの追放の苦しみ、森での暮らしの辛さ、そしてクリシュナー（ドラウパディー）の大いなる苦悩を思い起こし、男らしくあれ。
5.160.83
यदर्थं क्षत्रिया सूते सर्वं तदिदमागतम् ।
बलं वीर्यं च शौर्यं च परं चाप्यस्त्रलाघवम् ॥ ५.१६०.८३ ॥
クシャトリヤが生まれてきた目的のすべてが今ここに来た。力、勇気、武勇、そして武器における最高の技量も。
5.160.84
पौरुषं दर्शयन्युद्धे कोपस्य कुरु निष्कृतिम् ।
परिक्लिष्टस्य दीनस्य दीर्घकालोषितस्य च।
हृदयं कस्य न स्फोटेदैश्वर्याद्धंशितस्य च ॥ ५.१६०.८४ ॥
戦いで男らしさを示し、怒りの償いをせよ。苦しみに打ちひしがれ、惨めで、長く追放の身にあり、王権を奪われた者の心は、誰が張り裂けずにいられようか。
5.160.85
कुले जातस्य शूरस्य परिवित्तेष्वगृध्यतः ।
आस्थितं राज्यमाक्रम्य कोपं कस्य न दीपयेत् ॥ ५.१६०.८५ ॥
高貴な家に生まれた勇士で、他人のものを欲しがらない者が、力ずくで王国を奪われたなら、誰の怒りが燃え上がらないだろうか。
5.160.86
यत्तदुक्तं महद्वाक्यं कर्मणा तद्विभाव्यताम् ।
अकर्मणा कत्थितेन सन्तः कुपुरुषं विदुः ॥ ५.१६०.८६ ॥
語られた偉大な言葉は行動によって示されるべきである。行いなくして大言を吐く者を、賢者は卑しい人と呼ぶ。
5.160.87
अमित्राणां वशे स्थानं राज्यं च पुनरुद्धर ।
द्वावर्थौ युद्धकामस्य तस्मात्तत्कुरु पौरुषम् ॥ ५.१६०.८७ ॥
敵の手に落ちた地位と王国を再び取り戻せ。戦いを望む者には二つの目的しかない。ゆえに男の勇を示せ。
5.160.88
पराजितोऽसि द्यूतेन कृष्णा चानायिता सभाम् ।
शक्योऽमर्षो मनुष्येण कर्तु पुरुषमानिना ॥ ५.१६०.८८ ॥
お前は賭博に負け、クリシュナーは会堂に引きずり出された。自らを男と思う者にとって、憤りを抑えることは難しい。
5.160.89
द्वादशैव तु वर्षाणि वने धिष्ण्याद्विवासितः ।
संवत्सरं विराटस्य दास्यमास्थाय चोषितः ॥ ५.१६०.८९ ॥
十二年のあいだ、お前は森で家から追放されて過ごし、一年はヴィラータの下僕となって暮らした。
5.160.90
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९० ॥
パーンドゥの子よ、王国からの追放の苦しみ、森での流浪、そしてクリシュナーの受けた苦難を思い出し、男児となれ。
5.160.91
अप्रियाणां च वचनं प्रब्रुवत्सु पुनः पुनः ।
अमर्षं दर्शयस्व त्वममर्षो ह्येव पौरुषम् ॥ ५.१६०.९१ ॥
不快な言葉を繰り返し語る者たちに対して、怒りを示せ。怒りこそが男らしさなのだから。
5.160.92
क्रोधो बलं तथा वीर्यं ज्ञानयोगोऽस्त्रलाघवम् ।
इह ते दृश्यतां पार्थ युद्ध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९२ ॥
パールタよ、怒り、力、勇気、知の道、武器の巧みさを、ここでお前の中に現せ。戦え、そして男となれ。
5.160.93
लोहाभिसारो निर्वृत्तः कुरुक्षेत्रमकर्दमम् ।
पुष्टास्तेऽश्वा भृता योधाः श्वो युद्ध्यस्व सकेशवः ॥ ५.१६०.९३ ॥
鉄の軍勢は集結を終えた。クルクシェートラには泥がない。馬は肥え、戦士は養われている。明日、ケーシャヴァと共に戦え。
5.160.94
असमागम्य भीष्मेण संयुगे किं विकत्थसे ।
आरुरुक्षुर्यथा मन्दः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.१६०.९४ ॥
戦場でビーシュマと対峙もせず、なぜ自慢するのか。ガンダマーダナ山に登ろうとする愚か者のように。
5.160.95
एवं कत्थसि कौन्तेय अकत्थन्पुरुषो भव ।
सूतपुत्रं सुदुर्धर्षं शल्यं च बलिनां वरम् ॥ ५.१६०.९५ ॥
クンティーの子よ、そのように自慢する。自慢せずに男となれ。御者の子、打ち破りがたい者、そして強者の中で最もすぐれたシャリヤを、お前は征服せねばならない。
5.160.96
द्रोणं च बलिनां श्रेष्ठं शचीपतिसमं युधि ।
अजित्वा संयुगे पार्थ राज्यं कथमिहेच्छसि ॥ ५.१६०.९६ ॥
パールタよ、戦場で強者の中の最良者、インドラに等しいドローナを打ち破らずして、どうしてここで王国を望むのか。
5.160.97
ब्राह्मे धनुषि चाचार्यं वेदयोरन्तगं द्वयोः ।
युधि धुर्यमविक्षोभ्यमनीकचरमच्युतम् ॥ ५.१६०.९७ ॥
梵天の弓と二つのヴェーダに通じた師、戦いにおける第一人者、不動にして、軍勢の間を進む不滅の者（ドローナ）。
5.160.98
द्रोणं महाद्युतिं पार्थ जेतुमिच्छसि तन्मृषा ।
न हि शुश्रुम वातेन मेरुमुन्मथितं गिरिम् ॥ ५.१६०.९८ ॥
パールタよ、大いなる光輝のドローナに勝とうと望むのは虚しい。風がメール山を揺り動かし倒したとは、私たちは聞いたことがない。
5.160.99
अनिलो वा वहेन्मेरुं द्यौर्वापि निपतेन्महीम् ।
युगं वा रिवर्तेत यद्येवं स्याद्यथात्थ माम् ॥ ५.१६०.९९ ॥
風がメール山を運び去り、空が大地に落ち、あるいは時代が逆転する——君が私に言うとおりのことが起こるならば。
5.160.100
को ह्यस्ति जीविताकाङ्क्षी पराप्येममरिमर्दनम् ।
पार्थो वा इतरो वापि कोन्यः स्वस्ति गृहान्व्रजेत् ॥ ५.१६०.१०० ॥
生きることを望む者が、この敵を砕く者に立ち向かうだろうか。パールタであれ他の誰であれ、無事に家へ帰れる者があろうか。
5.160.101
कथमाभ्यामभिध्यातः संस्पृष्टो दारुणेन वा ।
रणे जीवन्प्रमुच्येत पदा भूमिपुमस्पृशन् ॥ ५.१६०.१०१ ॥
この二人に狙われ、あるいはあの恐ろしき者に触れられた者が、戦場で生きて解放されることがあろうか——大地に足を踏み入れずとも。
5.160.102
किं दर्दुरः कूपशयो यथेमां ।
न बुध्यसे राजचमूं समेताम्।
दुराधर्षां देवचमूप्रकाशां ।
गुप्तां नरेन्द्रैस्त्रिदशैरिव द्याम् ॥ ५.१६०.१०२ ॥
井戸の中に住む蛙のように、お前は集まったこの王の軍勢が分からないのか。それは打ち破りがたく、神々の軍のように輝き、天が神々に守られるように王たちに守られている。
5.160.103
प्राच्यैः प्रतीच्यैरथ दाक्षिणात्यै-
रुदीच्यकाम्भोजशकैः खशैश्च ।
साल्वैः समत्स्यैः कुरुमध्यदेश्यै-
र्म्लेच्छैः पुलिन्दैर्द्रविडान्ध्रकाञ्च्यैः ॥ ५.१६०.१०३ ॥
東方と西方の民族、南方の民族、北方のカンボージャとシャカ、ハサ、サールヴァ、マツヤ、クル中央地方の人々、ミレーッチャ、プリンダ、そしてドラヴィダ、アーンドラ、カーンチーの人々。
5.160.104
नानाजनौघं युधि संप्रवृद्धं ।
गाङ्गं यथा वेगमपारणीयम्।
मां च स्थितं नानाबलस्य मध्ये ।
युयुत्ससे मन्द किमल्पबुद्धे ॥ ५.१६०.१०४ ॥
戦いで膨れ上がった多くの民の奔流のように、渡ることのできないガンジスの流れのように、多くの軍勢の中央に立つ私に、愚か者よ、浅はかな者よ、なぜおまえは戦おうとするのか。
5.160.105
अक्षय्याविषुधी चैव अग्निदत्तं च ते रथम् ।
जानीमो हि रणे पार्थ केतुं दिव्यं च भारत ॥ ५.१६०.१०५ ॥
プリター の子よ、おまえには尽きることのない二つの矢筒と、アグニが授けた戦車があることを私たちは知っている。バラタの末裔よ、戦いにはおまえの神聖な旗もある。
5.160.106
अकत्थमानो युद्ध्यस्व कत्थसेऽर्जुन किं बहु ।
पर्यायात्सिद्धिरेतस्य नैतत्सिध्याति कत्थनात् ॥ ५.१६०.१०६ ॥
自慢せずに戦え。アルジュナよ、なぜそれほど自慢するのか。成功は順序を追って訪れるのであり、自慢によって成し遂げられるものではない。
5.160.107
यदीदं कत्थनाल्लोके सिध्येत्कर्म धनञ्जय ।
सर्वे भवेयुः सिद्धार्थाः कत्थने को हि दुर्गतः ॥ ५.१६०.१०७ ॥
ダナンジャヤよ、もしこの世で自慢によって行いが成就するなら、誰もが目的を果たすだろう。自慢して不運に陥る者など、いるだろうか。
5.160.108
जनामि ते वासुदेवं सहायं ।
जानामि ते गाण्डिवं तालमात्रम् ।
जानाम्यहं त्वादृशो नास्ति योद्धा ।
जानानस्ते राज्यमेतद्धरामि ॥ ५.१६०.१०८ ॥
君の味方ヴァース デーヴァを私は知っている。椰子の木ほど高い君のガーンディーヴァ弓も知っている。君のような戦士は他にいないことも知っている。それを知った上で、私はこの王国を取り戻す。
5.160.109
न तु पर्यायधर्मेम सिद्धिं प्राप्नोति मानवः ।
मनसैवानुकूलानि धातैव कुरुते वशे ॥ ५.१६०.१०९ ॥
しかし人は、連続する原因の順序だけによって成功を得るのではない。心によってのみ人は好都合なものを支配する。創造主自身がそれらを支配するのである。
5.160.110
त्रयोदशसमा भुक्तं राज्यं विलपतस्तव ।
भूयश्चैव प्रशासिष्ये त्वां निहत्य सबान्धवम् ॥ ५.१६०.११० ॥
十三年間、君は嘆きながら王国を享受した。君とその親族を殺した後、再び私が統治するであろう。
5.160.111
क्व तदा गाण्डिवं तेऽभूद्यत्त्वं दासपणैर्जितः ।
क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुन ॥ ५.१६०.१११ ॥
奴隷の賭けで敗れた時、君のガーンディーヴァはどこにあったのか。ああ、パールグナよ、その時ビーマセーナの力はどこにあったのか。
5.160.112
सगदाद्भीमसेनाद्वा फाल्गुनाद्वा सगाण्डिवात् ।
न वै मोक्षस्तदा यो भूद्विना कृष्णमनिन्दितां ॥ ५.१६०.११२ ॥
棍棒を持つビーマセーナも、ガーンディーヴァを持つパールグナも、その時は解放をもたらせなかった。罪なき クリシュナーなしには、それは起こり得なかったのだ。
5.160.113
सा वो दास्ये समापन्नान्मोचयामास पार्षती ।
अमानुष्यं समापन्नान्दासकर्मण्यवस्थितान् ॥ ५.१६०.११३ ॥
プリシャタの娘（ドラウパディー）は、奴隷の境遇に陥り非人間的な奴隷労働に就いていたあなた方を解放した。
5.160.114
अवोचं यत्षण्डतिलानहं वस्तथयमेव तत् ।
धृता हि वेमी पार्थेन विराटनगरे तदा ॥ ५.१६०.११४ ॥
私が言ったことはまさにそのとおりだ。あの時ヴィラータの都でパールタは機織りの梭を握っていたのだ。
5.160.115
सूदकर्मणि च श्रान्तं विराटस्य महानसे ।
भीमसेनेन कौन्तेय यत्तु तन्मम पौरुषम् ॥ ५.१६०.११५ ॥
クンティーの子よ、ヴィラータの台所で料理人の仕事に疲れ果てていた時の私の男らしい働き——それは実はビーマセーナが成したのだ。
5.160.116
एवमेव सदा दण्डं क्षत्रियाः क्षत्रिये दधुः ।
वेणीं कृत्वा षण्डवेषः कन्यां नर्तितवानसि ॥ ५.१६०.११६ ॥
このように、クシャトリヤは常にクシャトリヤに杖を振るってきた。去勢者の姿で髷を結び、お前は乙女に踊りを踊らせたのだ。
5.160.117
न भयाद्वासुदेवस्य न चापि तव फल्गुन ।
राज्यं प्रतिप्रदास्यामि युध्यस्व सहकेशवः ॥ ५.१६०.११७ ॥
ヴァースデーヴァを恐れてでも、お前を恐れてでもない、ファールグナよ——私は王国を返そう。ケーシャヴァと共に戦え。
5.160.118
न माया हीन्द्रजालं वा कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रामे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.११८ ॥
戦いで武器を取った者の前では、幻術もインドラの魔網も恐ろしい詐術も立ち行かない。それらはただ反響する咆哮を運ぶばかりだ。
5.160.119
वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा ।
आसाद्य माममोघेषुं द्रविष्यन्ति दिशो दश ॥ ५.१६०.११९ ॥
千のヴァースデーヴァや百のファールグナが私に迫ろうとも——私の矢は外れることがない——彼らは十方へと散り散りに逃げ去るだろう。
5.160.120
संयुगं गच्छ भीष्मेण भिन्धि वा शिरसा गिरिम् ।
तरस्व वा महागाधं बाहुभ्यां पुरुषोदधिम् ॥ ५.१६०.१२० ॥
戦いに赴け、ビーシュマと渡り合え、あるいは頭で山を砕け。あるいは両腕で、あの深い渡し場、人の大海を渡れ。
5.160.121
शारद्वतमहामीनं विविंशतिमहोरगम् ।
बृहद्बलमहोद्वेलं सौमदत्तितिमिङ्गिलम् ॥ ५.१६०.१२१ ॥
大魚シャーラドヴァタ、大蛇ヴィヴィンシャティ、広大な軍勢の大波、そしてティミンギラのソーマダッティに満ちている。
5.160.122
भीष्मवेगमपर्यन्तं द्रोणग्राहदुरसदम् ।
कर्णशल्यझषावर्तं काम्भोजबडबामुखम् ॥ ५.१६०.१२२ ॥
ビーシュマの勢いで果てしなく、ドローナという鰐で近づき難く、カルナとシャリヤという魚と渦に満ち、カンボジャを海底の火口とする。
5.160.123
दुःशासनौघं शलशल्यमत्स्यं ।
सुषेणचित्रायुधनागनक्रम्।
जयद्रथाद्रिं पुरुमित्रगाधं ।
दुर्मर्षणोदं शकुनिप्रपातम् ॥ ५.१६०.१२३ ॥
激流ドゥフシャーサナ、魚シャラとシャリヤ、蛇と鰐スシェーナとチトラーユダ、山ジャヤドラタ、深い渡し場プルミトラ、水ドゥルマルシャナ、断崖シャクニ。
5.160.124
शश्त्रौघमक्षय्यमभिप्रवृद्धं ।
यदावगाह्य श्रमनष्टचेताः।
भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव-
स्तदा मनस्ते परितापमेष्यति ॥ ५.१६०.१२४ ॥
尽きることなく激しく増した武器の奔流に身を沈め、疲れ果てて心を失い、親族がことごとく殺された時、お前の心は深い苦悩に満ちるであろう。
5.160.125
तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे-
र्निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्।
प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया ।
बुभूषितः स्वर्ग इवातपस्विना ॥ ५.१६०.१२५ ॥
そのとき、プリター の子よ、お前の心は大地の統治から引き返すであろう。不浄の行いをする者が天から退けられるように。苦行をせぬ者が天を望むように、お前は得がたい王国を治めることを望んだのだ。