ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.160.1
हिरण्वत्यां निविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
न्यविशन्त महाराज कौरवेया यथाविधि ॥ ५.१६०.१ ॥
ହିରଣ୍ୱତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶିବିର ପକାଇବା ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଧି ଅନୁସାରେ (ନିଜ ଶିବିରରେ) ପ୍ରବେଶ କଲେ।
5.160.2
तत्र दुर्योधनो राजा निवेस्य बलमोजसा ।
संमानयित्वा नृपतीन्न्यस्य गुल्मांस्तथैव च ॥ ५.१६०.२ ॥
ସେଠାରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିଜ ସେନାକୁ ବଳପୂର୍ବକ ରଖିଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେହିପରି ସେନା ଟୁକଡ଼ିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିୟୁକ୍ତ କଲେ।
5.160.3
आरक्षस्य विधिं कृत्वा योधानां तत्र भारत ।
कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ५.१६०.३ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି କର୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ଡକାଇଲେ)।
5.160.4
आनाय्य नृपतिस्तत्र मन्त्रयामास भारत ।
तत्र दुर्योधनो राजा कर्णेन सह भारत ॥ ५.१६०.४ ॥
ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଡାକି ପରାମର୍ଶ କଲେ; ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ହେ ଭାରତ, (ପରାମର୍ଶ କଲେ)।
5.160.5
सौबलेन च राजेन्द्र मन्त्रयित्वा नरर्षभ ।
आहूयोपह्वरे राजन्नुलूकमिदमब्रवीत् ॥ ५.१६०.५ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁବଳପୁତ୍ର (ଶକୁନି) ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ହେ ରାଜନ, ନିର୍ଜନରେ (ଉଲୂକଙ୍କୁ) ଡାକି ସେ ଏହା କହିଲେ।
5.160.6
उलूक गच्छ कैतव्य पाण्डवान्सहसोमकान् ।
गत्वा मम वचो ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.६ ॥
ହେ ଉଲୂକ, କୈତବ୍ୟଙ୍କ ବଂଶଧର, ଯାଅ; ସୋମକମାନଙ୍କ ସହ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ବାସୁଦେବ (କୃଷ୍ଣ) ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ ମୋ ବାର୍ତ୍ତା କୁହ।
5.160.7
इदं तत्समनुप्राप्तं वर्षपूगाभिचिन्तितम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च युद्धं लोकभयङ्करम् ॥ ५.१६०.७ ॥
ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଚିନ୍ତିତ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି — ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ।
5.160.8
यदेतत्कत्थनावाक्यं सञ्जयो महदब्रवीत् ।
वासुदेवसहायस्य गर्जतः सानुजस्य ते ॥ ५.१६०.८ ॥
ସଞ୍ଜୟ କହିଥିବା ଏହି ବଡ଼ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସାର କଥା ଏହା — ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସହାୟକ ରଖି, ସାନ ଭାଇ ସହିତ ଗର୍ଜୁଥିବା ତୁମ ବିଷୟରେ।
5.160.9
मध्ये करूणां कौन्तेय तस्य कालोयमागतः ।
यथावत्संप्रतिज्ञातं तत्सर्वं क्रियतामिति ॥ ५.१६०.९ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ସମୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଯେପରି ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା, ସେପରି ସବୁ କରାଯାଉ।
5.160.10
ज्येष्ठं तथैव कौन्तेयं ब्रूयास्त्यं वचनान्मम ॥ ५.१६०.१० ॥
ମୋ କଥାନୁସାରେ ତୁମେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୌନ୍ତେୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେପରି କହିବ।
5.160.11
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सोमकैश्च सकेकयैः ।
कथं वा धार्मिको भूत्वा त्वमधर्मे मनः कृथाः।
य इच्छसि जगत्सर्वं नश्यमानं नृशंसवत् ॥ ५.१६०.११ ॥
ଭାଇ, ସୋମକ ଓ କେକୟଙ୍କ ସହିତ ରହି, ଧାର୍ମିକ ହୋଇ ତୁମେ କିପରି ଅଧର୍ମରେ ମନ ଦେଉଛ? କ୍ରୂର ପରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହେବା ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ତୁମେ?
5.160.12
अभयं सर्वभूतेभ्यो पाता त्वमिति मे मतिः ॥ ५.१६०.१२ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେବା ରକ୍ଷକ ତୁମେ — ଏହା ମୋ ମତ।
5.160.13
श्रूयते हि पुरा गीतः श्लोकोऽयं भरतर्षभ ।
प्रह्लादेनाथ भद्रं ते हृते राज्ये तु दैवतैः ॥ ५.१६०.१३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବକାଳରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଗାଇଥିବା ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରିଥିଲେ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
5.160.14
यस्य धर्मध्वजो नित्यं सुरा ध्वज इवोच्छ्रितः ।
प्रच्छन्नानि च पापानि बैडालं नाम तद्ब्रतम् ॥ ५.१६०.१४ ॥
ଯାହାର ଧର୍ମଧ୍ୱଜା ଦେବତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜା ପରି ସର୍ବଦା ଉଚ୍ଚରେ ଉଡୁଥାଏ, ଓ ଯାହାର ଗୁପ୍ତ ପାପ ଅଛି, ତାହାର ସେ ବ୍ରତ ବିଲେଇ ବ୍ରତ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ।
5.160.15
अत्र ते वर्तयिष्यामि आख्यानमिदमुत्तमम् ।
कथितं नारदेनेह पितुर्मम नराधिप ॥ ५.१६०.१५ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଆଖ୍ୟାନ କହିବି, ଯାହା ଏଠାରେ ନାରଦ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
5.160.16
मार्जारः किल दुष्टात्मा निश्चेष्टः सर्वकर्मसु ।
ऊर्ध्वबाहुः स्थितो राजन् गङ्गातीर कदाचन ॥ ५.१६०.१६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏକଦା ଗଙ୍ଗାତୀରରେ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ଏକ ବିଲେଇ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ, ବାହୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା।
5.160.17
स वै कृत्वा मनःशुद्धिं प्रत्ययार्थं शरीरिणाम् ।
करोमि धर्ममित्याह सर्वानेव शरीरिणः ॥ ५.१६०.१७ ॥
ସେ ମନଶୁଦ୍ଧି କରି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ 'ମୁଁ ଧର୍ମ କରେ' ବୋଲି କହିଲା; ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସେପରି କହିଲା।
5.160.18
तस्य कालेन महता विस्त्रम्यं जग्मुरण्डजाः ।
समेत्य च प्रशंसन्ति मार्जारं तं विशांपते ॥ ५.१६०.१८ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ବହୁକାଳ ପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଶ୍ୱାସରେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ମିଳିତ ହୋଇ ସେହି ବିଲେଇକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
5.160.19
पूज्यमानस्तु तैः सर्वैः पक्षिभिः पक्षिभोजनः ।
आत्मकार्यं कृतं मेने चार्यायाश्च कृतं फलम् ॥ ५.१६०.१९ ॥
ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପକ୍ଷୀଭୋଜୀ ସେହି ବିଲେଇ ଭାବିଲା ଯେ ତା'ର ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିତ ହେଲା ଏବଂ ଆର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା।
5.160.20
अथ दीर्घस्य कालस्य तं देशं मूषिका ययुः ।
ददृशुस्तं च ते तत्र धार्मिकं व्रतचारिणम् ॥ ५.१६०.२० ॥
ଏହାପରେ ବହୁ ସମୟ ପରେ ମୂଷାମାନେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଧାର୍ମିକ ଓ ବ୍ରତଚାରୀ ତାକୁ ଦେଖିଲେ।
5.160.21
कार्येण महता युक्तं दम्भयुक्तेन भारत ।
तेषां मतिरियं राजन्नासीत्तत्र विनिश्चये ॥ ५.१६०.२१ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେ ମହତ୍ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା, ମାତ୍ର ଦମ୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ନିଶ୍ଚୟରେ ସେମାନଙ୍କର ମତ ଏହା ଥିଲା।
5.160.22
बहुमित्रा वयं सर्वे तेषां नो मातुलो ह्ययम् ।
रक्षां करोतु सततं वृद्धबालस्य सर्वशः ॥ ५.१६०.२२ ॥
ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ବହୁ ମିତ୍ର ଅଛନ୍ତି; ଏ ଆମର ମାମୁ। ସେ ସର୍ବଦା ସର୍ବପ୍ରକାରେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ବାଳକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
5.160.23
उपगम्य तु ते सर्वे बिडालमिदमब्रुवन् ।
भवत्प्रसादादिच्छामश्चर्तुं चैव यथासुखम् ॥ ५.१६०.२३ ॥
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଲେଇ ପାଖକୁ ଯାଇ ଏହା କହିଲେ: 'ତୁମ୍ଭ କୃପାରେ ଆମେ ସୁଖରେ ବିଚରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ।'
5.160.24
भवान्नो गतिरव्यग्रा भवान्नः परमः सुहृत् ।
ते वयं सहिताः सर्वे भवन्तं शरणं गताः ॥ ५.१६०.२४ ॥
ଆପଣ ଆମର ଅଟଳ ଆଶ୍ରୟ; ଆପଣ ଆମର ପରମ ସୁହୃଦ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛୁ।
5.160.25
भवान्धर्मपरो नित्यं भवान्धर्मे व्यवस्थितः ।
स नो रक्ष महाप्रज्ञ त्रिदशानिव वज्रभृत् ॥ ५.१६०.२५ ॥
ଆପଣ ସଦା ଧର୍ମପରାୟଣ, ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ପରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
5.160.26
एवमुक्तस्तु तैः सर्वैर्मूषिकैः स विशांपते ।
प्रत्युवाच ततः सर्वान्मूषिकान्मूषिकान्तकृत् ॥ ५.१६०.२६ ॥
ହେ ବିଶାଂପତି, ସମସ୍ତ ମୂଷିକ ଏପରି କହିବାରୁ, ମୂଷିକନାଶକ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
5.160.27
द्वयोर्योगं न पश्यामि तपसो रक्षणस्य च ।
अवश्यं तु मया कार्यं वचनं भवतां हितम् ॥ ५.१६०.२७ ॥
ତପସ୍ୟା ଏବଂ ରକ୍ଷଣ ଏହି ଦୁଇଟିର ସଂଯୋଗ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ତଥାପି ଆପଣମାନଙ୍କ ହିତକର ବାକ୍ୟ ମୋତେ ଅବଶ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ।
5.160.28
युष्माभिरपि कर्तव्यं वचनं मम नित्यशः ।
तपसास्मि परिश्रान्तो दृढं नियमामास्थितः ॥ ५.१६०.२८ ॥
ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ମୋ ବାକ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ; ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅବସ୍ଥିତ।
5.160.29
न चापि गमने शक्तिं कांचित्पश्यामि चिन्तयन् ।
सोस्मि नेयः सदा ताता नदीकूलमितःपरम् ॥ ५.१६०.२९ ॥
ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିବାର କୌଣସି ଶକ୍ତି ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ହେ ପ୍ରିୟଗଣ, ମୁଁ ସଦା ନିଆଯିବା ଯୋଗ୍ୟ; ଏଠାରୁ ନଦୀକୂଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ନିଅ।
5.160.30
तथेति तं प्रतिज्ञाय मूषिका भरतर्षभ ।
वृद्धबालमथो सर्वं मार्जाराय न्यवेदयन् ॥ ५.१६०.३० ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, 'ଠିକ୍' କହି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ମୂଷିକମାନେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ବାଳକ ସହିତ ସବୁକିଛି ବିଲେଇକୁ ଜଣାଇଲେ।
5.160.31
ततः स पापो दुष्टात्मा मूषिकानथ भक्षयन् ।
पीवरश्च सुवर्णश्च दृढबन्धश्च जायते ॥ ५.१६०.३१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟମନା ବିଲେଇ ମୂଷାମାନଙ୍କୁ ଖାଇ ଖାଇ ମୋଟା, ଚିକ୍କଣ ଓ ଦୃଢ଼ ଶରୀରବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
5.160.32
मूषिकाणां गणश्चात्र भृशं संक्षीयतेऽथ सः ।
मार्जारो वर्धते चापि तेजोबलसमन्वितः ॥ ५.१६०.३२ ॥
ଏଠାରେ ମୂଷାମାନଙ୍କର ଦଳ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷୀଣ ହେଲା; ଏବଂ ସେ ବିଲେଇ ତେଜ ଓ ବଳରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବଢ଼ିଲା।
5.160.33
ततस्ते मूषिकाः सर्वे समेत्यान्योन्यमब्रुवन् ।
मातुलो वर्धते नित्यं वयं क्षीयामहे भृशम् ॥ ५.१६०.३३ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ମୂଷା ଏକତ୍ର ହୋଇ ପରସ୍ପରକୁ କହିଲେ, "ଆମ ମାମୁ ପ୍ରତିଦିନ ବଢ଼ୁଛି, ଆମେ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷୀଣ ହେଉଛୁ।"
5.160.34
ततः प्राज्ञतमः कश्चिड्डिण्डिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजन्मूषिकाणां महागणम् ॥ ५.१६०.३४ ॥
ତା'ପରେ ଡିଣ୍ଡିକ ନାମକ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଜ୍ଞ ମୂଷା, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ମହାନ୍ ମୂଷାଦଳକୁ ଏହି ବଚନ କହିଲା।
5.160.35
गच्छतां वो नदीतीरं सहितानां विशेषतः ।
पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सहैव मातुलेन तु ॥ ५.१६०.३५ ॥
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ନଦୀ କୂଳକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ବିଶେଷତଃ ଏକତ୍ର ହୋଇ; ମୁଁ ମାମୁଙ୍କ ସହିତ ପଛରେ ଯିବି।
5.160.36
साधु साध्विति ते सर्वे पूजयाञ्चक्रिरे तदा ।
चक्रुश्चैव यथान्यायं डिण्डिकस्य वचोऽर्थवत् ॥ ५.१६०.३६ ॥
"ସାଧୁ, ସାଧୁ" କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେତେବେଳେ ଡିଣ୍ଡିକଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବଚନ ଅନୁସାରେ ଯଥାବିଧି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
5.160.37
अविज्ञानात्ततः सोऽथ डिण्डिकं ह्युपभुक्तवान् ।
ततस्ते सहिताः सर्वे मन्त्रयामासुरञ्जसा ॥ ५.१६०.३७ ॥
ଅଜ୍ଞାନ ଯୋଗୁଁ ସେ ସେହି ଡିଣ୍ଡିକକୁ ଗିଳିଦେଲା। ତା'ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ପରାମର୍ଶ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
5.160.38
तत्र वृद्धतमः कश्चित्कोलिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजञ्ज्ञातिमध्ये यथातथम् ॥ ५.१६०.३८ ॥
ସେଠାରେ କୋଳିକ ନାମକ ଅତି ବୃଦ୍ଧ ଏକ ମୂଷା ଥିଲା। ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଥାର୍ଥ କଥା କହିଲା।
5.160.39
न मातुलो धर्मकामश्छद्ममात्रं कृता शिखा ।
न मूलफलभक्षस्य विष्ठा भवति लोमशा ॥ ५.१६०.३९ ॥
ଏହି ମାମା ଧର୍ମକାମୀ ନୁହେଁ, କେବଳ ଛଦ୍ମବେଶ; ତା'ର ତିଆରି ଶିଖାଟି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ମୂଳ-ଫଳ ଖାଉଥିବା ଲୋକର ମଳ ଏତେ ଲୋମଶ ହୁଏ ନାହିଁ।
5.160.40
अस्य गात्राणि वर्धन्ते गणश्च परिहीयते ।
अद्य सप्ताष्टदिवसान्डिण्डिकोपि न दृश्यते ॥ ५.१६०.४० ॥
ଏହାର ଅଙ୍ଗ ବଢ଼ୁଛି ଓ ମୂଷାମାନଙ୍କର ଦଳ କମୁଛି। ଆଜି ସାତ-ଆଠ ଦିନ ହେଲା, ଡିଣ୍ଡିକକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
5.160.41
एतच्छ्रुत्वा वचः सर्वे मूषिका विप्रदुद्रुवुः ।
बिडालोपि स दुष्टात्मा जगामैव यथागतम् ॥ ५.१६०.४१ ॥
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମୂଷା ଚାରିଆଡ଼େ ପଳାଇଲେ। ସେହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ବିଲେଇ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲା ସେହି ପଥରେ ଫେରିଗଲା।
5.160.42
तथा त्वमपि दुष्टात्मन्बैडालं व्रतमास्थितः ।
चरसि ज्ञातिषु सदा बिडालोमूषिकेष्विव ॥ ५.१६०.४२ ॥
ସେହିପରି, ହେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବିଲେଇ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ବିଲେଇ ଯେପରି ମୂଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଲେ, ସେପରି ସର୍ବଦା ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଲୁଛ।
5.160.43
अन्यथा किल ते वाक्यमन्यथा कर्म दृश्यते ।
दम्भनार्थाय लोकस्य वेदाश्चोपशमश्च ते ॥ ५.१६०.४३ ॥
ତୁମ ବାକ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏବଂ କର୍ମ ଅନ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି। ବେଦ ଓ ତୁମ ସଂଯମ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଠକିବା ପାଇଁ।
5.160.44
त्यक्त्वा छद्म त्विदं राजन्क्षत्रधर्मं समाश्रितः ।
कुरु कार्याणि सर्वाणि धर्मिष्ठोऽसि नरर्षभ ॥ ५.१६०.४४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଛଳ ତ୍ୟାଗ କରି କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଆଶ୍ରୟ କର। ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର; ତୁମେ ଧର୍ମିଷ୍ଠ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.160.45
बाहुवीर्येण पृथिवीं लब्ध्वा भरतसत्तम ।
देहि दानं द्विजातिभ्यः पितृभ्यश्चयथोचितम् ॥ ५.१६०.४५ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାହୁବଳରେ ପୃଥିବୀ ଜିତି ଦ୍ୱିଜାତି ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଦାନ ଦିଅ।
5.160.46
क्लिष्टाया वर्षपूगांश्च मातुर्मातृहिते स्थितः ।
प्रमार्जाश्रु रणे जित्वा संमानं परमावह ॥ ५.१६०.४६ ॥
ମାତାଙ୍କର କ୍ଲେଶର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମାତାଙ୍କ ହିତରେ ସ୍ଥିର ରହି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ତାଙ୍କ ଲୋତକ ପୋଛି ପରମ ସମ୍ମାନ ଆଣ।
5.160.47
पञ्चग्रामा वृता यत्नात्रास्माभिरपवर्जिताः ।
युध्यामहे कथं सङ्ख्ये कोपयेम च पाण्डवान् ॥ ५.१६०.४७ ॥
ପାଞ୍ଚଟି ଗ୍ରାମ କଷ୍ଟରେ ବାଛାଯାଇଥିଲା; ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିନାହୁଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ଲଢ଼ିବା ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ କିପରି କ୍ରୋଧିତ କରିବା?
5.160.48
त्वत्कृते दुष्टभावस्य संत्यागो विदुरस्य च ।
जातुषे च गृहे दाहं स्मर तं पुरुषो भव ॥ ५.१६०.४८ ॥
ତୁମ କାରଣରୁ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ ଯୋଗୁ ବିଦୁରଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଲାକ୍ଷାଗୃହରେ ଦହନ ହୋଇଥିଲା। ତାହା ସ୍ମରଣ କର ଏବଂ ପୁରୁଷ ହୁଅ।
5.160.49
यच्च कृष्णमवोचस्त्वमायान्तं कुरुसंसदि ।
अयमस्मि स्थितो राजञ्शमायसमराय च ॥ ५.१६०.४९ ॥
କୁରୁସଭାରେ ଆସୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତୁମେ କହିଥିଲ: "ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି, ଶାନ୍ତି ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଉଭୟ ପାଇଁ"।
5.160.50
तस्यायमागतः कालः समरस्य नराधिप ।
एतदर्थं मया सर्वं कृतमेतद्युधिष्ठिर ॥ ५.१६०.५० ॥
ହେ ନରାଧିପ, ସେହି ଯୁଦ୍ଧର ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି। ଏହାରି ପାଇଁ ମୁଁ ଏସବୁ କରିଛି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
5.160.51
किं नु युद्धात्परं लाभं क्षत्रियो बहु मन्यते ।
किंच त्वं क्षत्रियकुले जातः संप्रथितो भुवि ॥ ५.१६०.५१ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ କଣ ବୋଲି ମନେ କରେ? ଏବଂ ତୁମେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁଳରେ ଜନ୍ମି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେ?
5.160.52
द्रोणादस्त्राणि संप्राप्य कृपाच्च भरतर्षभ ।
तुल्ययोनौ समबले वासुदेवं समाश्रितः ॥ ५.१६०.५२ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପଙ୍କଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇ, ସମାନ ଜନ୍ମ ଓ ସମାନ ବଳର ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ କଲ।
5.160.53
ब्रूयास्त्वं वासुदेवं च पाण्डवानां समीपतः ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च यत्तो मां प्रतियोधय ॥ ५.१६०.५३ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ତୁମେ କୁହ — ନିଜ ପାଇଁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
5.160.54
सभामध्ये च यद्रूपं मायया कृतवानसि ।
तत्तथैव पुनः कृत्वा सार्जुनो मामभिद्रव ॥ ५.१६०.५४ ॥
ସଭା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମାୟାରେ ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲ, ସେହି ରୂପ ପୁଣି ଧାରଣ କରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହିତ ମୋ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କର।
5.160.55
इन्द्रजालं च मायां वै कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रमे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.५५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳ ଏବଂ ମାୟା, ଓ ଭୟଙ୍କର କୁହକ ମଧ୍ୟ — ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଗର୍ଜନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
5.160.56
वयमप्युत्सहेम द्यां खं च गच्छेम मायया ।
रसातलं विशामोपि ऐन्द्रं वा पुरमेव तु ॥ ५.१६०.५६ ॥
ଆମେ ମଧ୍ୟ ମାୟାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆକାଶକୁ ଯାଇପାରିବା; ରସାତଳ କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଗରୀରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବା।
5.160.57
दर्शयेम च रूपाणि स्वशरीरे बहून्यपि ।
न तु पर्यायतः सिद्धिर्बुद्धिमाप्नोति मानुषीम् ॥ ५.१६०.५७ ॥
ନିଜ ଶରୀରରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଇ ପାରିବା; କିନ୍ତୁ ସିଦ୍ଧି କ୍ରମରେ ମିଳେ ନାହିଁ; ତାହା ମାନବ ବୁଦ୍ଧି ପାଏ ନାହିଁ।
5.160.58
मनसैव हि भूतानि धातैव कुरुते वशे ।
यद्ब्रवीषि च वार्ष्णेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ॥ ५.१६०.५८ ॥
ମନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଧାତା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ବଶରେ ରଖନ୍ତି। ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ତାହା କରିବି।
5.160.59
घातयित्वा प्रदास्यामि पार्थेभ्यो राज्यमुत्तमम् ।
आचचक्षे च मे सर्वं सञ्जयस्तव भाषितम्।
मद्द्वितीयेन पार्थेन वैरं वः सव्यसाचिना ॥ ५.१६०.५९ ॥
ବଧ କରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ଦେବି। ତୁମ କଥା ସମସ୍ତ ସଞ୍ଜୟ ମୋତେ କହିଲେ। ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହାୟକ ସବ୍ୟସାଚୀ ପାର୍ଥ ସହିତ ତୁମର ବୈର ଅଛି।
5.160.60
स सत्यसङ्गरो भूत्वा पाण्डवार्थे पराक्रमी ।
युद्ध्यस्वाद्य रणे यत्तः पश्यामः पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६० ॥
ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ପରାକ୍ରମୀ ହୁଅ। ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ସଜାଗ ହୋଇ ଲଢ; ତୁମେ ପୁରୁଷ କି ନୁହଁ ଦେଖିବା।
5.160.61
यस्तु शत्रुमभिज्ञाय शुद्धं पौरुषमास्थितः ।
करोति द्विषतां शोकं स जीवति सुजीवितम् ॥ ५.१६०.६१ ॥
ଯିଏ ଶତ୍ରୁକୁ ଚିହ୍ନି ଶୁଦ୍ଧ ପୌରୁଷ ଆଶ୍ରୟ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଶୋକ ଦିଏ, ସେ ହିଁ ସୁଜୀବନ ବଞ୍ଚେ।
5.160.62
अकस्माच्चैव ते कृष्ण ख्यातं लोके महद्यशः ।
अद्येदानीं विजानीमः सन्ति षण्डाः शश्रृङ्गकाः ॥ ५.१६०.६२ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ହଠାତ୍ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୁମ ମହାଯଶ ଆଜି ଆମେ ଜାଣୁଛୁ; ନପୁଂସକ ଓ ଶଶଶୃଙ୍ଗ ପରି (ଅସମ୍ଭବ) ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଥାଆନ୍ତି।
5.160.63
मद्विधो नापि नृपतिस्त्वयि युक्तः कथंचन ।
सन्नाहं संयुगे कर्तुं कंसभृत्ये विशेषतः ॥ ५.१६०.६३ ॥
ମୋ ପରି ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ କବଚ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବିଶେଷକରି କଂସଙ୍କ ଭୃତ୍ୟ ସହିତ।
5.160.64
तं च तूबरकं बालं बह्वाशिनमविद्यकम् ।
उलूक मद्वचो ब्रूहि असकृद्भीमसेनकम् ॥ ५.१६०.६४ ॥
ହେ ଉଲୂକ, ସେହି ଖର୍ବ, ବାଳକ, ଅଧିକ ଭୋଜନକାରୀ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମୋ କଥା ବାରମ୍ବାର କୁହ।
5.160.65
विराटनगरे पार्थ यस्त्वं सूदो ह्यभूः पुरा ।
बल्लवो नाम विख्यातस्तन्ममैव हि पौरुषम् ॥ ५.१६०.६५ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ବିରାଟ ନଗରରେ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ରୋଷେୟା ଥିଲ ଏବଂ 'ବଲ୍ଲବ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲ; ତାହା ହିଁ ମୋ ପୌରୁଷ।
5.160.66
प्रतिज्ञातं सभामध्ये न तन्मिथ्या त्वया पुरा ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते ॥ ५.१६०.६६ ॥
ସଭା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପୂର୍ବେ କରିଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଦୁଃଶାସନର ରକ୍ତ ପାନ କର।
5.160.67
यद्ब्रवीषि च कौन्तेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ।
निहनिष्यामि तरसा तस्य कालोऽयमागतः ॥ ५.१६०.६७ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ ଯେ ମୁଁ ରଣରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କରିବି — ତାହାର ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି।
5.160.68
त्वं हि भोज्ये पुरस्कार्यो भक्ष्ये पेये च भारत ।
क्व युद्धं क्व च भोक्तव्यं युध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६८ ॥
ହେ ଭାରତ, ଭୋଜନ, ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ପେୟରେ ତୁମେ ହିଁ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମାନ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯୁଦ୍ଧ କୋଥାୟ ଓ ଭୋଜନ କୋଥାୟ? ଯୁଦ୍ଧ କର, ପୁରୁଷ ହୁଅ।
5.160.69
शयिष्यसे हतो भूमौ गदामालिङ्ग्य भारत ।
तद्वृथा च सभामध्ये वल्गितं ते वृकोदर ॥ ५.१६०.६९ ॥
ହେ ଭାରତ, ଗଦାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତୁମେ ଭୂମିରେ ହତ ହୋଇ ଶୋଇବ। ହେ ବୃକୋଦର, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ସେ ଗର୍ବ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା।
5.160.70
उलूक नकुलं ब्रूहि वचनान्मम भारत ।
युध्द्यस्वाद्य स्थिरो भूत्वा पश्यामस्तव पौरुषम् ॥ ५.१६०.७० ॥
ହେ ଉଲୂକ, ମୋ ବଚନରେ ନକୁଳଙ୍କୁ କୁହ। ହେ ଭାରତ, ଆଜି ସ୍ଥିର ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କର; ଆମେ ତୁମର ପୌରୁଷ ଦେଖିବୁ।
5.160.71
युधिष्ठिरानुरागं च द्वेषं च मयि भारत ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं स्मरेदानीं यथातथम् ॥ ५.१६०.७१ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର ଅନୁରାଗ, ମୋ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଏବଂ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ (ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ) କ୍ଲେଶ — ଏବେ ଯଥାଯଥ ସ୍ମରଣ କରୁ।
5.160.72
ब्रूयास्त्वं सहदेवं च राजमध्ये वचो मम ।
युद्ध्येदानीं रणे यत्तः क्लेशान्स्मर च पाण्डव ॥ ५.१६०.७२ ॥
ତୁମେ ରାଜସଭା ମଧ୍ୟରେ ସହଦେବଙ୍କୁ ମୋ ବଚନ କୁହ — ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଏବେ ଉତ୍ସାହରେ ରଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁ ଏବଂ (ଦ୍ୟୂତସଭାର) କ୍ଲେଶ ସ୍ମରଣ କରୁ।
5.160.73
विराटद्रुपदौ चोभौ ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
न दृष्टपूर्वा भर्तारो भृत्यैरपि महागुणैः ।
तथार्थपतिभिर्भृत्या यतः सृष्टाः प्रजास्ततः ॥ ५.१६०.७३ ॥
ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ଉଭୟଙ୍କୁ ମୋ ବଚନରେ ତୁମେ କହିବ: ପୂର୍ବେ ନ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରଭୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାଗୁଣୀ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି; ଧନାଧିପତିମାନଙ୍କ ଭୃତ୍ୟଙ୍କ ପରି, କାରଣ ପ୍ରଜା ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
5.160.74
अश्लाघ्योऽयं नरपतिर्युवयोरिति चागतम् ॥ ५.१६०.७४ ॥
ଏହି ନରପତି ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ, ଏପରି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।
5.160.75
ते यूयं संहता भूत्वा तद्वधार्थं ममापि च ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च प्रयुद्ध्यध्वं मया सह ॥ ५.१६०.७५ ॥
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ତାହାର ବଧ ପାଇଁ ଏବଂ ମୋ ବଧ ପାଇଁ, ନିଜ ପାଇଁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର।
5.160.76
धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यं ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
एष ते समयः प्राप्तो लब्धव्यश्च त्वयापि सः ॥ ५.१६०.७६ ॥
ପାଞ୍ଚାଳ୍ୟ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ବଚନରେ ତୁମେ କହିବ: ତୁମ ସମୟ ଆସିଛି; ତାହା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରାଯିବା ଉଚିତ।
5.160.77
द्रोणमासाद्य समरे ज्ञास्यसे हितमुत्तमम् ।
युद्ध्यस्व समुहृत्पापं कुरु कर्म सुदुष्करम् ॥ ५.१६०.७७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ତୁମେ ପରମ ହିତ ଜାଣିବ। ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ ପାପୀ, ଅତି କଠିନ କର୍ମ କର।
5.160.78
शिखण्डिनमथो ब्रूहि उलूक वचनान्मम ।
स्त्रीति मत्वा महाबाहुर्न हनिष्यति कौरवः ॥ ५.१६०.७८ ॥
ତାପରେ, ହେ ଉଲୂକ, ମୋ ବଚନରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ କୁହ: 'ତାଙ୍କୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବି ମହାବାହୁ କୌରବ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ ନାହିଁ।'
5.160.79
गाङ्गेयो धन्विनां श्रेष्ठो युद्ध्येदानीं सुनिर्भयः ।
कुरु कर्म रणे यत्तः पश्यामः पौरुषं तव ॥ ५.१६०.७९ ॥
ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଙ୍ଗେୟ ଏବେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ରଣରେ ଯତ୍ନ ସହ ନିଜ କର୍ମ କରନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପୌରୁଷ ଦେଖିବୁ।
5.160.80
एवमुक्त्वा ततो राजा प्रहस्योलूकमब्रवीत् ।
धनञ्जयं पुनर्ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.८० ॥
ଏପରି କହି ରାଜା ହସି ଉଲୂକକୁ କହିଲେ, "ବାସୁଦେବ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପୁଣି କହ।"
5.160.81
अस्मान्वा त्वं पराजित्य प्रसाधि पृतिवीमिमाम् ।
अथवा निर्जितोस्माभी रणे वीर शयिष्यसि ॥ ५.१६०.८१ ॥
ଆମକୁ ପରାସ୍ତ କରି ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କର; ନଚେତ୍ ହେ ବୀର, ରଣରେ ଆମ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ତୁମେ ଶୟନ କରିବ।
5.160.82
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.८२ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ରାଜ୍ୟରୁ ନିର୍ବାସନର କ୍ଲେଶ, ବନବାସର କଷ୍ଟ ଏବଂ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ (ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ) ମହା କ୍ଲେଶ ସ୍ମରଣ କରି ପୁରୁଷ ହୁଅ।
5.160.83
यदर्थं क्षत्रिया सूते सर्वं तदिदमागतम् ।
बलं वीर्यं च शौर्यं च परं चाप्यस्त्रलाघवम् ॥ ५.१६०.८३ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯାହା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନିଏ, ତାହା ସବୁ ଏବେ ଆସିଛି: ବଳ, ବୀର୍ଯ୍ୟ, ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରମ ଦକ୍ଷତା ମଧ୍ୟ।
5.160.84
पौरुषं दर्शयन्युद्धे कोपस्य कुरु निष्कृतिम् ।
परिक्लिष्टस्य दीनस्य दीर्घकालोषितस्य च।
हृदयं कस्य न स्फोटेदैश्वर्याद्धंशितस्य च ॥ ५.१६०.८४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପୌରୁଷ ଦେଖାଇ କ୍ରୋଧର ପ୍ରତିଶୋଧ ନିଅ। କ୍ଲେଶରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦୀନ, ଦୀର୍ଘକାଳ ବନବାସରେ ରହିଥିବା ଏବଂ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ଲୋକର ହୃଦୟ କାହାର ନ ଫାଟିବ?
5.160.85
कुले जातस्य शूरस्य परिवित्तेष्वगृध्यतः ।
आस्थितं राज्यमाक्रम्य कोपं कस्य न दीपयेत् ॥ ५.१६०.८५ ॥
ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ବୀର, ପରର ଧନରେ ଲୋଭ ନକରୁଥିବା, ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଛଡ଼ାଇ ନିଆଗଲେ କାହାର କ୍ରୋଧ ଜ୍ୱଳି ଉଠିବ ନାହିଁ?
5.160.86
यत्तदुक्तं महद्वाक्यं कर्मणा तद्विभाव्यताम् ।
अकर्मणा कत्थितेन सन्तः कुपुरुषं विदुः ॥ ५.१६०.८६ ॥
କହିଥିବା ମହାନ ବାକ୍ୟ କର୍ମରେ ପ୍ରମାଣିତ ହେଉ। କର୍ମ ନକରି ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ କୁପୁରୁଷ କହନ୍ତି।
5.160.87
अमित्राणां वशे स्थानं राज्यं च पुनरुद्धर ।
द्वावर्थौ युद्धकामस्य तस्मात्तत्कुरु पौरुषम् ॥ ५.१६०.८७ ॥
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବଶରେ ଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ପୁଣି ଉଦ୍ଧାର କର। ଯୁଦ୍ଧକାମୀର ଦୁଇଟି ହିଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ; ତେଣୁ ପୌରୁଷ କର।
5.160.88
पराजितोऽसि द्यूतेन कृष्णा चानायिता सभाम् ।
शक्योऽमर्षो मनुष्येण कर्तु पुरुषमानिना ॥ ५.१६०.८८ ॥
ତୁମେ ପାଶାଖେଳରେ ହାରିଗଲ; କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ନିଜକୁ ପୁରୁଷ ମନେ କରୁଥିବା ମଣିଷ ପାଇଁ ଅମର୍ଷ ରୋକିବା କଷ୍ଟକର।
5.160.89
द्वादशैव तु वर्षाणि वने धिष्ण्याद्विवासितः ।
संवत्सरं विराटस्य दास्यमास्थाय चोषितः ॥ ५.१६०.८९ ॥
ବାର ବର୍ଷ ତୁମେ ବନରେ ନିଜ ଘରୁ ନିର୍ବାସିତ ଥିଲ; ଏକ ବର୍ଷ ବିରାଟଙ୍କ ଦାସତ୍ୱ ସ୍ୱୀକାର କରି ରହିଲ।
5.160.90
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९० ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ରାଜ୍ୟରୁ ନିର୍ବାସନର କ୍ଲେଶ, ବନବାସ ଓ କୃଷ୍ଣାର ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କରି ପୁରୁଷ ହୁଅ।
5.160.91
अप्रियाणां च वचनं प्रब्रुवत्सु पुनः पुनः ।
अमर्षं दर्शयस्व त्वममर्षो ह्येव पौरुषम् ॥ ५.१६०.९१ ॥
ଅପ୍ରିୟ ବଚନ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମେ କ୍ରୋଧ ପ୍ରକାଶ କର; କ୍ରୋଧ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପୌରୁଷ।
5.160.92
क्रोधो बलं तथा वीर्यं ज्ञानयोगोऽस्त्रलाघवम् ।
इह ते दृश्यतां पार्थ युद्ध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, କ୍ରୋଧ, ବଳ, ବୀର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ଞାନଯୋଗ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଲାଘବ—ଏସବ ଏଠାରେ ତୁମଠାରେ ଦେଖାଯାଉ; ଯୁଦ୍ଧ କର, ପୁରୁଷ ହୁଅ।
5.160.93
लोहाभिसारो निर्वृत्तः कुरुक्षेत्रमकर्दमम् ।
पुष्टास्तेऽश्वा भृता योधाः श्वो युद्ध्यस्व सकेशवः ॥ ५.१६०.९३ ॥
ଲୌହ ସେନାର ସମାବେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର କାଦୁଆ ନୁହେଁ; ତୁମ ଘୋଡ଼ା ପୁଷ୍ଟ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପୋଷିତ; କାଲି କେଶବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
5.160.94
असमागम्य भीष्मेण संयुगे किं विकत्थसे ।
आरुरुक्षुर्यथा मन्दः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.१६०.९४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ନ କରି ତୁମେ କାହିଁକି ଦମ୍ଭ କରୁଛ? ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଚଢ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ମୂର୍ଖ ପରି।
5.160.95
एवं कत्थसि कौन्तेय अकत्थन्पुरुषो भव ।
सूतपुत्रं सुदुर्धर्षं शल्यं च बलिनां वरम् ॥ ५.१६०.९५ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଏପରି ଦମ୍ଭ କରୁଛ; ଦମ୍ଭ ନ କରି ପୁରୁଷ ହୁଅ। ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଯେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ଏବଂ ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ (ଜିଣିବାକୁ ଅଛି)।
5.160.96
द्रोणं च बलिनां श्रेष्ठं शचीपतिसमं युधि ।
अजित्वा संयुगे पार्थ राज्यं कथमिहेच्छसि ॥ ५.१६०.९६ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ନ ଜିଣି ତୁମେ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ କିପରି ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
5.160.97
ब्राह्मे धनुषि चाचार्यं वेदयोरन्तगं द्वयोः ।
युधि धुर्यमविक्षोभ्यमनीकचरमच्युतम् ॥ ५.१६०.९७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମ ଧନୁରେ ଏବଂ ଦୁଇ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ଅବିଚଳ, ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣକାରୀ, ଅଚ୍ୟୁତ (ଦ୍ରୋଣ)।
5.160.98
द्रोणं महाद्युतिं पार्थ जेतुमिच्छसि तन्मृषा ।
न हि शुश्रुम वातेन मेरुमुन्मथितं गिरिम् ॥ ५.१६०.९८ ॥
ହେ ପାର୍ଥ! ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଜିତିବାର ଇଚ୍ଛା ବ୍ୟର୍ଥ; ପବନ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଉପାଡ଼ିଦେଇଛି ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣି ନାହୁଁ।
5.160.99
अनिलो वा वहेन्मेरुं द्यौर्वापि निपतेन्महीम् ।
युगं वा रिवर्तेत यद्येवं स्याद्यथात्थ माम् ॥ ५.१६०.९९ ॥
ପବନ ମେରୁକୁ ବହି ନେଇପାରେ, ଆକାଶ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିପାରେ, କିମ୍ବା ଯୁଗ ପଲଟି ଯାଇପାରେ — ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଯେପରି କହୁଛ ସେପରି ହୁଏ।
5.160.100
को ह्यस्ति जीविताकाङ्क्षी पराप्येममरिमर्दनम् ।
पार्थो वा इतरो वापि कोन्यः स्वस्ति गृहान्व्रजेत् ॥ ५.१६०.१०० ॥
ବଞ୍ଚିବାର ଇଚ୍ଛା ଥିବା କିଏ ଏହି ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରିବ? ପାର୍ଥ ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି, କିଏ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବ?
5.160.101
कथमाभ्यामभिध्यातः संस्पृष्टो दारुणेन वा ।
रणे जीवन्प्रमुच्येत पदा भूमिपुमस्पृशन् ॥ ५.१६०.१०१ ॥
ଏହି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇ, କିମ୍ବା ସେହି ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଜୀବିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବ — ମାଟିରେ ପାଦ ନ ଦେଇ?
5.160.102
किं दर्दुरः कूपशयो यथेमां ।
न बुध्यसे राजचमूं समेताम्।
दुराधर्षां देवचमूप्रकाशां ।
गुप्तां नरेन्द्रैस्त्रिदशैरिव द्याम् ॥ ५.१६०.१०२ ॥
କୂଅରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ବେଙ୍ଗ ପରି, ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏହି ରାଜସେନାକୁ ତୁମେ ବୁଝୁନାହଁ କି? ଏହା ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ଦେବସେନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ସେପରି ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ।
5.160.103
प्राच्यैः प्रतीच्यैरथ दाक्षिणात्यै-
रुदीच्यकाम्भोजशकैः खशैश्च ।
साल्वैः समत्स्यैः कुरुमध्यदेश्यै-
र्म्लेच्छैः पुलिन्दैर्द्रविडान्ध्रकाञ्च्यैः ॥ ५.१६०.१०३ ॥
ପୂର୍ବର ଲୋକ, ପଶ୍ଚିମର ଲୋକ, ଦକ୍ଷିଣର ଲୋକ, ଉତ୍ତରର କାମ୍ବୋଜ ଓ ଶକ, ଖଶ, ସାଲ୍ୱ, ମତ୍ସ୍ୟ, କୁରୁ-ମଧ୍ୟଦେଶର ଲୋକ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଦ୍ରାବିଡ, ଆନ୍ଧ୍ର ଓ କାଞ୍ଚିର ଲୋକ।
5.160.104
नानाजनौघं युधि संप्रवृद्धं ।
गाङ्गं यथा वेगमपारणीयम्।
मां च स्थितं नानाबलस्य मध्ये ।
युयुत्ससे मन्द किमल्पबुद्धे ॥ ५.१६०.१०४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବଢ଼ିଥିବା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରବାହ ପରି, ଗଙ୍ଗାର ଅପାର ବେଗ ପରି, ଅନେକ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମୋ ସହିତ ହେ ମୂର୍ଖ, ହେ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି, ତୁମେ କାହିଁକି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
5.160.105
अक्षय्याविषुधी चैव अग्निदत्तं च ते रथम् ।
जानीमो हि रणे पार्थ केतुं दिव्यं च भारत ॥ ५.१६०.१०५ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମ ପାଖରେ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୂଣୀର ଓ ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିବା ତୁମ ରଥ ଅଛି, ଏହା ଆମେ ଜାଣୁ; ହେ ଭାରତ, ରଣରେ ତୁମ ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱଜା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
5.160.106
अकत्थमानो युद्ध्यस्व कत्थसेऽर्जुन किं बहु ।
पर्यायात्सिद्धिरेतस्य नैतत्सिध्याति कत्थनात् ॥ ५.१६०.१०६ ॥
ଗର୍ବ ନ କରି ଯୁଦ୍ଧ କର; ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଏତେ ଗର୍ବ କାହିଁକି କର? ଏହାର ସିଦ୍ଧି କ୍ରମରେ ହୁଏ; ଗର୍ବ କରିବାରୁ ଏହା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
5.160.107
यदीदं कत्थनाल्लोके सिध्येत्कर्म धनञ्जय ।
सर्वे भवेयुः सिद्धार्थाः कत्थने को हि दुर्गतः ॥ ५.१६०.१०७ ॥
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଏ ଜଗତରେ ଗର୍ବ କରିବାରୁ ଯଦି କର୍ମ ସିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତା, ତେବେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତେ; ଗର୍ବ କରିବାରେ କିଏ ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡ଼ନ୍ତା?
5.160.108
जनामि ते वासुदेवं सहायं ।
जानामि ते गाण्डिवं तालमात्रम् ।
जानाम्यहं त्वादृशो नास्ति योद्धा ।
जानानस्ते राज्यमेतद्धरामि ॥ ५.१६०.१०८ ॥
ତୁମ ସହାୟକ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ଜାଣେ। ତାଳଗଛ ପରି ଉଚ୍ଚ ତୁମ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁକୁ ମୁଁ ଜାଣେ। ତୁମ ପରି ଯୋଦ୍ଧା ନାହିଁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣେ। ଏସବୁ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ନେବି।
5.160.109
न तु पर्यायधर्मेम सिद्धिं प्राप्नोति मानवः ।
मनसैवानुकूलानि धातैव कुरुते वशे ॥ ५.१६०.१०९ ॥
କିନ୍ତୁ ମଣିଷ କେବଳ କ୍ରମିକ କାରଣର ନିୟମରେ ସିଦ୍ଧି ପାଏ ନାହିଁ। ମନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେ ଅନୁକୂଳ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଶ କରେ; ବିଧାତା ହିଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବଶ କରନ୍ତି।
5.160.110
त्रयोदशसमा भुक्तं राज्यं विलपतस्तव ।
भूयश्चैव प्रशासिष्ये त्वां निहत्य सबान्धवम् ॥ ५.१६०.११० ॥
ତେର ବର୍ଷ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କଲ, ତୁମେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ବେଳେ। ପୁଣି ତୁମକୁ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ବଧ କରି ମୁଁ ଶାସନ କରିବି।
5.160.111
क्व तदा गाण्डिवं तेऽभूद्यत्त्वं दासपणैर्जितः ।
क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुन ॥ ५.१६०.१११ ॥
ତୁମେ ଦାସତ୍ୱ ପଣରେ ହାରିଥିବା ବେଳେ ତୁମ ଗାଣ୍ଡୀବ କେଉଁଠି ଥିଲା? ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ, ସେତେବେଳେ ଭୀମସେନଙ୍କ ବଳ କେଉଁଠି ଥିଲା?
5.160.112
सगदाद्भीमसेनाद्वा फाल्गुनाद्वा सगाण्डिवात् ।
न वै मोक्षस्तदा यो भूद्विना कृष्णमनिन्दितां ॥ ५.१६०.११२ ॥
ଗଦାସହିତ ଭୀମସେନ କିମ୍ବା ଗାଣ୍ଡୀବସହିତ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ମୁକ୍ତି ମିଳି ନ ଥାନ୍ତା; ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା କୃଷ୍ଣା ବିନା ତାହା ସମ୍ଭବ ନ ଥାନ୍ତା।
5.160.113
सा वो दास्ये समापन्नान्मोचयामास पार्षती ।
अमानुष्यं समापन्नान्दासकर्मण्यवस्थितान् ॥ ५.१६०.११३ ॥
ପୃଷତଙ୍କ କନ୍ୟା (ଦ୍ରୌପଦୀ) ଦାସତ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଅମାନୁଷିକ ଦାସକର୍ମରେ ଥିବା ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
5.160.114
अवोचं यत्षण्डतिलानहं वस्तथयमेव तत् ।
धृता हि वेमी पार्थेन विराटनगरे तदा ॥ ५.१६०.११४ ॥
ମୁଁ ଯାହା କହିଥିଲି ତାହା ହିଁ — ବିରାଟ ନଗରରେ ସେତେବେଳେ ପାର୍ଥ ତନ୍ତୁବାୟ ବେମି ଧରିଥିଲେ।
5.160.115
सूदकर्मणि च श्रान्तं विराटस्य महानसे ।
भीमसेनेन कौन्तेय यत्तु तन्मम पौरुषम् ॥ ५.१६०.११५ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ବିରାଟଙ୍କ ରୋଷଘରରେ ରାନ୍ଧୁଣିଆର କାମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଯାହା — ମୋର ପୌରୁଷ ତାହା ହିଁ, ଭୀମସେନ ତାହା କରିଥିଲେ।
5.160.116
एवमेव सदा दण्डं क्षत्रियाः क्षत्रिये दधुः ।
वेणीं कृत्वा षण्डवेषः कन्यां नर्तितवानसि ॥ ५.१६०.११६ ॥
ଏହିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଆସିଛନ୍ତି; ଷଣ୍ଢ ବେଶ ଧରି, ବେଣୀ ବାନ୍ଧି, ତୁମେ କନ୍ୟାକୁ ନଚାଇଥିଲ।
5.160.117
न भयाद्वासुदेवस्य न चापि तव फल्गुन ।
राज्यं प्रतिप्रदास्यामि युध्यस्व सहकेशवः ॥ ५.१६०.११७ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭୟରେ ନୁହେଁ, ତୁମର ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ — ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବି; କେଶବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
5.160.118
न माया हीन्द्रजालं वा कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रामे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.११८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ବୀରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମାୟା, ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର କୁହକ ଠିଆ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେମାନେ କେବଳ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି-ଗର୍ଜନ ବହନ କରନ୍ତି।
5.160.119
वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा ।
आसाद्य माममोघेषुं द्रविष्यन्ति दिशो दश ॥ ५.१६०.११९ ॥
ହଜାର ବାସୁଦେବ ହେଉ କିମ୍ବା ଶହେ ଫାଲ୍ଗୁନ — ମୋ ନିକଟକୁ ଆସି, ଅବ୍ୟର୍ଥ ବାଣଧାରୀ ମୋତେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ସେମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇବେ।
5.160.120
संयुगं गच्छ भीष्मेण भिन्धि वा शिरसा गिरिम् ।
तरस्व वा महागाधं बाहुभ्यां पुरुषोदधिम् ॥ ५.१६०.१२० ॥
ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଅ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଭିଡ଼, କିମ୍ବା ମସ୍ତକରେ ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗ; କିମ୍ବା ଦୁଇ ବାହୁରେ ସେ ଗଭୀର ମନୁଷ୍ୟ-ସାଗର ପାର ହୁଅ।
5.160.121
शारद्वतमहामीनं विविंशतिमहोरगम् ।
बृहद्बलमहोद्वेलं सौमदत्तितिमिङ्गिलम् ॥ ५.१६०.१२१ ॥
ଶାରଦ୍ବତ ନାମକ ମହାମତ୍ସ୍ୟ, ବିବିଂଶତି ନାମକ ମହାସର୍ପ, ବିଶାଳ ସେନାରୂପ ମହା ଉଚ୍ଛୁଳନ, ଏବଂ ସୌମଦତ୍ତି ନାମକ ତିମିଙ୍ଗିଳ ସହ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
5.160.122
भीष्मवेगमपर्यन्तं द्रोणग्राहदुरसदम् ।
कर्णशल्यझषावर्तं काम्भोजबडबामुखम् ॥ ५.१६०.१२२ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବେଗରେ ଅନନ୍ତ, ଦ୍ରୋଣରୂପୀ ଗ୍ରାହରେ ଦୁର୍ଗମ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶଲ୍ୟରୂପୀ ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ଆବର୍ତ୍ତ ସହିତ, କାମ୍ବୋଜରୂପୀ ବଡବାମୁଖ ଅଗ୍ନି ସହ।
5.160.123
दुःशासनौघं शलशल्यमत्स्यं ।
सुषेणचित्रायुधनागनक्रम्।
जयद्रथाद्रिं पुरुमित्रगाधं ।
दुर्मर्षणोदं शकुनिप्रपातम् ॥ ५.१६०.१२३ ॥
ଦୁଃଶାସନରୂପୀ ପ୍ରବାହ, ଶଲ ଓ ଶଲ୍ୟରୂପୀ ମତ୍ସ୍ୟ, ସୁଷେଣ ଓ ଚିତ୍ରାୟୁଧରୂପୀ ନାଗ ଓ ନକ୍ର, ଜୟଦ୍ରଥରୂପୀ ପର୍ବତ, ପୁରୁମିତ୍ରରୂପୀ ଗଭୀର ଘାଟ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣରୂପୀ ଜଳ, ଶକୁନିରୂପୀ ପ୍ରପାତ।
5.160.124
शश्त्रौघमक्षय्यमभिप्रवृद्धं ।
यदावगाह्य श्रमनष्टचेताः।
भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव-
स्तदा मनस्ते परितापमेष्यति ॥ ५.१६०.१२४ ॥
ଅକ୍ଷୟ, ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରପ୍ରବାହରେ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅବଗାହନ କରିବ, ଶ୍ରମରେ ଚେତନା ହରାଇ, ସବୁ ବନ୍ଧୁ ନିହତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ମନ ଗଭୀର ସନ୍ତାପ ପାଇବ।
5.160.125
तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे-
र्निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्।
प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया ।
बुभूषितः स्वर्ग इवातपस्विना ॥ ५.१६०.१२५ ॥
ସେତେବେଳେ ତୁମ ମନ, ଅଶୁଚି ଆଚରଣକାରୀ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଫେରିଯିବା ପରି, ହେ ପାର୍ଥ, ପୃଥିବୀ ଶାସନରୁ ଫେରିଯିବ। ତପସ୍ୟାହୀନ ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେପରି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ରାଜ୍ୟ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରିଛ।