มหาภารตะ · อัธยายะ 5.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.160.1
हिरण्वत्यां निविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
न्यविशन्त महाराज कौरवेया यथाविधि ॥ ५.१६०.१ ॥
เมื่อบรรดาปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ตั้งค่ายอยู่บนฝั่งแม่น้ำหิรัณวตี ข้าแต่มหาราช เการพทั้งหลายก็เข้าตั้งค่ายตามระเบียบเช่นกัน
5.160.2
तत्र दुर्योधनो राजा निवेस्य बलमोजसा ।
संमानयित्वा नृपतीन्न्यस्य गुल्मांस्तथैव च ॥ ५.१६०.२ ॥
ที่นั่นพระเจ้าทุรโยธน์ทรงจัดกองทัพด้วยพลังอำนาจ ทรงให้เกียรติแก่บรรดากษัตริย์ และทรงวางกองรักษาการณ์ไว้เช่นกัน
5.160.3
आरक्षस्य विधिं कृत्वा योधानां तत्र भारत ।
कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ५.१६०.३ ॥
ข้าแต่ภารตะ หลังจากจัดระเบียบการรักษาการณ์ของเหล่านักรบที่นั่นแล้ว พระองค์ทรงเรียกกรรณะ ทุศาสน์ และศกุนีแห่งสุพละมาเช่นกัน
5.160.4
आनाय्य नृपतिस्तत्र मन्त्रयामास भारत ।
तत्र दुर्योधनो राजा कर्णेन सह भारत ॥ ५.१६०.४ ॥
ข้าแต่ภารตะ พระราชาทรงเรียกเหล่านั้นมาที่นั่นแล้วปรึกษาหารือ ที่นั่นพระเจ้าทุรโยธน์พร้อมด้วยกรรณะ ข้าแต่ภารตะ ได้ทรงปรึกษากัน
5.160.5
सौबलेन च राजेन्द्र मन्त्रयित्वा नरर्षभ ।
आहूयोपह्वरे राजन्नुलूकमिदमब्रवीत् ॥ ५.१६०.५ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ หลังจากปรึกษากับศกุนีแห่งสุพละแล้ว ข้าแต่พระราชา พระองค์ทรงเรียกอุลูกมาสนทนาเป็นการส่วนพระองค์ แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้กับเขา
5.160.6
उलूक गच्छ कैतव्य पाण्डवान्सहसोमकान् ।
गत्वा मम वचो ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.६ ॥
อุลูกผู้เป็นเชื้อสายของกิตวะ จงไปหาปาณฑพพร้อมด้วยโสมกะทั้งหลาย เมื่อไปถึงแล้ว จงกล่าวคำของเราต่อหน้าวาสุเทพ (พระกฤษณะ) ซึ่งกำลังฟังอยู่
5.160.7
इदं तत्समनुप्राप्तं वर्षपूगाभिचिन्तितम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च युद्धं लोकभयङ्करम् ॥ ५.१६०.७ ॥
สงครามนี้ซึ่งครุ่นคิดกันมาหลายปีนั้นได้มาถึงแล้ว คือสงครามระหว่างปาณฑพกับกุรุ อันน่าสะพรึงกลัวแก่โลกทั้งหลาย
5.160.8
यदेतत्कत्थनावाक्यं सञ्जयो महदब्रवीत् ।
वासुदेवसहायस्य गर्जतः सानुजस्य ते ॥ ५.१६०.८ ॥
คำโอ้อวดที่สัญชัยกล่าวไว้อย่างยืดยาวนั้น เกี่ยวกับพระองค์ผู้คำรามอยู่พร้อมกับน้องชาย โดยมีวาสุเทพเป็นพันธมิตร
5.160.9
मध्ये करूणां कौन्तेय तस्य कालोयमागतः ।
यथावत्संप्रतिज्ञातं तत्सर्वं क्रियतामिति ॥ ५.१६०.९ ॥
ข้าแต่กุนตีบุตร เวลานั้นได้มาถึงแล้วท่ามกลางกุรุทั้งหลาย ขอให้ทุกสิ่งถูกกระทำไปตามที่ได้ตกลงกันไว้
5.160.10
ज्येष्ठं तथैव कौन्तेयं ब्रूयास्त्यं वचनान्मम ॥ ५.१६०.१० ॥
และเจ้าควรกล่าวแก่บุตรคนโตของกุนตีเช่นเดียวกัน ในนามของเรา
5.160.11
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सोमकैश्च सकेकयैः ।
कथं वा धार्मिको भूत्वा त्वमधर्मे मनः कृथाः।
य इच्छसि जगत्सर्वं नश्यमानं नृशंसवत् ॥ ५.१६०.११ ॥
เจ้าอยู่กับพี่น้องทั้งหมด กับโสมกะและเกกัยะทั้งหลาย เหตุใดเจ้าผู้เป็นธรรมิกชนจึงตั้งใจในอธรรม เจ้าผู้ปรารถนาให้โลกทั้งสิ้นพินาศเหมือนคนโหดร้ายเช่นนั้นเล่า
5.160.12
अभयं सर्वभूतेभ्यो पाता त्वमिति मे मतिः ॥ ५.१६०.१२ ॥
เจ้าคือผู้คุ้มครองที่ประทานความไม่มีภัยแก่สรรพสัตว์ นี่คือความเห็นของเรา
5.160.13
श्रूयते हि पुरा गीतः श्लोकोऽयं भरतर्षभ ।
प्रह्लादेनाथ भद्रं ते हृते राज्ये तु दैवतैः ॥ ५.१६०.१३ ॥
ข้าแต่ภรตรรษภะ ได้ยินมาว่าในกาลก่อน ปรหลาทได้ขับกล่าวโศลกนี้ เมื่อเทวดาทั้งหลายแย่งชิงราชอาณาจักรของเขาไป ขอความเจริญจงมีแก่เจ้า
5.160.14
यस्य धर्मध्वजो नित्यं सुरा ध्वज इवोच्छ्रितः ।
प्रच्छन्नानि च पापानि बैडालं नाम तद्ब्रतम् ॥ ५.१६०.१४ ॥
ผู้ที่มีธงแห่งธรรมชูสูงอยู่เสมอ ดุจธงของเทวดา แต่กลับมีบาปซ่อนอยู่ วัตรนั้นเรียกว่าวัตรของแมว
5.160.15
अत्र ते वर्तयिष्यामि आख्यानमिदमुत्तमम् ।
कथितं नारदेनेह पितुर्मम नराधिप ॥ ५.१६०.१५ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ บัดนี้เราจะเล่าเรื่องอันยอดเยี่ยมนี้แก่เจ้า ซึ่งนารทได้เล่าไว้ที่นี่แก่บิดาของเรา
5.160.16
मार्जारः किल दुष्टात्मा निश्चेष्टः सर्वकर्मसु ।
ऊर्ध्वबाहुः स्थितो राजन् गङ्गातीर कदाचन ॥ ५.१६०.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา กล่าวกันว่าครั้งหนึ่งมีแมวจิตใจชั่วร้ายยืนอยู่บนฝั่งแม่น้ำคงคา ไม่ขยับในการงานใดๆ โดยยกแขนขึ้นสูง
5.160.17
स वै कृत्वा मनःशुद्धिं प्रत्ययार्थं शरीरिणाम् ।
करोमि धर्ममित्याह सर्वानेव शरीरिणः ॥ ५.१६०.१७ ॥
มันทำให้จิตของตนบริสุทธิ์เพื่อให้สัตว์ทั้งหลายไว้วางใจ แล้วกล่าวว่า "ข้าปฏิบัติธรรม" และกล่าวเช่นนั้นแก่สัตว์ทั้งปวง
5.160.18
तस्य कालेन महता विस्त्रम्यं जग्मुरण्डजाः ।
समेत्य च प्रशंसन्ति मार्जारं तं विशांपते ॥ ५.१६०.१८ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน หลังจากเวลาอันยาวนาน นกทั้งหลายก็มาหาด้วยความไว้วางใจ และเมื่อรวมกันแล้วก็สรรเสริญแมวตัวนั้น
5.160.19
पूज्यमानस्तु तैः सर्वैः पक्षिभिः पक्षिभोजनः ।
आत्मकार्यं कृतं मेने चार्यायाश्च कृतं फलम् ॥ ५.१६०.१९ ॥
นกทั้งหมดให้ความเคารพบูชาแมวผู้กินนกเป็นอาหารนั้น มันคิดว่ากิจของตนสำเร็จแล้ว และผลแห่งจุดประสงค์ของนางผู้สูงศักดิ์ก็ได้ออกผลแล้วเช่นกัน
5.160.20
अथ दीर्घस्य कालस्य तं देशं मूषिका ययुः ।
ददृशुस्तं च ते तत्र धार्मिकं व्रतचारिणम् ॥ ५.१६०.२० ॥
ครั้นเวลาผ่านไปนาน หนูทั้งหลายก็ไปยังที่นั้น และได้เห็นมันที่นั่น ผู้เป็นธรรมิกชนผู้รักษาวัตรนั้น
5.160.21
कार्येण महता युक्तं दम्भयुक्तेन भारत ।
तेषां मतिरियं राजन्नासीत्तत्र विनिश्चये ॥ ५.१६०.२१ ॥
ภารตะ เขามีจุดหมายอันยิ่งใหญ่ แต่ก็แฝงไว้ด้วยการหลอกลวง ข้าแต่พระราชา นี่คือความคิดของพวกเขาในการตัดสินใจครั้งนั้น
5.160.22
बहुमित्रा वयं सर्वे तेषां नो मातुलो ह्ययम् ।
रक्षां करोतु सततं वृद्धबालस्य सर्वशः ॥ ५.१६०.२२ ॥
พวกเรามีมิตรมากมาย และท่านนี้เป็นลุงของพวกเรา ขอให้ท่านคุ้มครองทั้งผู้เฒ่าและเด็กเล็กอยู่เสมอ ทุกทางเถิด
5.160.23
उपगम्य तु ते सर्वे बिडालमिदमब्रुवन् ।
भवत्प्रसादादिच्छामश्चर्तुं चैव यथासुखम् ॥ ५.१६०.२३ ॥
ครั้นแล้วทั้งหมดเข้าไปหาแมวและกล่าวเช่นนี้ว่า "ด้วยพระกรุณาของท่าน พวกเราปรารถนาจะท่องเที่ยวไปอย่างสบายใจ"
5.160.24
भवान्नो गतिरव्यग्रा भवान्नः परमः सुहृत् ।
ते वयं सहिताः सर्वे भवन्तं शरणं गताः ॥ ५.१६०.२४ ॥
ท่านเป็นที่พึ่งอันมั่นคงของพวกเรา และท่านเป็นมิตรสูงสุดของพวกเรา พวกเราทั้งหมดรวมกันมาพึ่งพาท่านแล้ว
5.160.25
भवान्धर्मपरो नित्यं भवान्धर्मे व्यवस्थितः ।
स नो रक्ष महाप्रज्ञ त्रिदशानिव वज्रभृत् ॥ ५.१६०.२५ ॥
ท่านยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ และตั้งมั่นอยู่ในธรรม ข้าแต่ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ขอทรงคุ้มครองพวกเรา ดังพระอินทร์ผู้ทรงสายฟ้าคุ้มครองเหล่าเทพ
5.160.26
एवमुक्तस्तु तैः सर्वैर्मूषिकैः स विशांपते ।
प्रत्युवाच ततः सर्वान्मूषिकान्मूषिकान्तकृत् ॥ ५.१६०.२६ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน เมื่อหนูทั้งหมดกล่าวเช่นนั้นแก่เขาแล้ว หนูที่ทำลายหนูนั้นจึงตอบหนูทั้งหมดนั้น
5.160.27
द्वयोर्योगं न पश्यामि तपसो रक्षणस्य च ।
अवश्यं तु मया कार्यं वचनं भवतां हितम् ॥ ५.१६०.२७ ॥
ข้าพเจ้าไม่เห็นการรวมกันของทั้งสองอย่าง คือการบำเพ็ญตบะกับการคุ้มครอง แต่ข้าพเจ้าต้องทำสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่พวกท่านอย่างแน่นอน ตามที่พวกท่านขอ
5.160.28
युष्माभिरपि कर्तव्यं वचनं मम नित्यशः ।
तपसास्मि परिश्रान्तो दृढं नियमामास्थितः ॥ ५.१६०.२८ ॥
พวกท่านก็ต้องทำตามคำของข้าพเจ้าเสมอ ข้าพเจ้าอ่อนล้าเพราะการบำเพ็ญตบะ และได้ตั้งมั่นในศีลวัตรอย่างเคร่งครัด
5.160.29
न चापि गमने शक्तिं कांचित्पश्यामि चिन्तयन् ।
सोस्मि नेयः सदा ताता नदीकूलमितःपरम् ॥ ५.१६०.२९ ॥
แม้ข้าพเจ้าคิดอยู่ ก็ไม่เห็นกำลังในตนที่จะเดินทางได้ ลูกรักทั้งหลาย ข้าพเจ้าต้องมีคนนำไปเสมอ จงแบกข้าพเจ้าจากที่นี่ไปยังฝั่งแม่น้ำ
5.160.30
तथेति तं प्रतिज्ञाय मूषिका भरतर्षभ ।
वृद्धबालमथो सर्वं मार्जाराय न्यवेदयन् ॥ ५.१६०.३० ॥
ข้าแต่ยอดแห่งภรตวงศ์ หนูทั้งหลายรับคำของเขาว่า "ก็ดีแล้ว" แล้วจึงแจ้งทุกอย่าง รวมทั้งผู้เฒ่าและเด็กเล็ก แก่แมว
5.160.31
ततः स पापो दुष्टात्मा मूषिकानथ भक्षयन् ।
पीवरश्च सुवर्णश्च दृढबन्धश्च जायते ॥ ५.१६०.३१ ॥
ครั้นแล้ว สัตว์ชั่วร้ายที่มีจิตใจต่ำช้านั้นกินหนูทั้งหลาย ก็อ้วนท้วน มีขนเงางาม และมีร่างกายแข็งแรงขึ้น
5.160.32
मूषिकाणां गणश्चात्र भृशं संक्षीयतेऽथ सः ।
मार्जारो वर्धते चापि तेजोबलसमन्वितः ॥ ५.१६०.३२ ॥
ที่นี่ฝูงหนูลดน้อยลงอย่างมาก ส่วนแมวซึ่งมีความรุ่งโรจน์และกำลังก็เติบโตขึ้นเรื่อยไป
5.160.33
ततस्ते मूषिकाः सर्वे समेत्यान्योन्यमब्रुवन् ।
मातुलो वर्धते नित्यं वयं क्षीयामहे भृशम् ॥ ५.१६०.३३ ॥
ครั้นแล้ว หนูทั้งหมดรวมตัวกันและพูดกันว่า "ลุงของพวกเราเติบโตขึ้นทุกวัน ส่วนพวกเรากลับลดน้อยลงมาก"
5.160.34
ततः प्राज्ञतमः कश्चिड्डिण्डिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजन्मूषिकाणां महागणम् ॥ ५.१६०.३४ ॥
ครั้นแล้ว หนูตัวหนึ่งชื่อดิณฑิกะ ผู้มีปัญญาเป็นเลิศ ข้าแต่พระราชา ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ฝูงหนูอันใหญ่หลวง
5.160.35
गच्छतां वो नदीतीरं सहितानां विशेषतः ।
पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सहैव मातुलेन तु ॥ ५.१६०.३५ ॥
พวกท่านทั้งหมดจงไปยังฝั่งแม่น้ำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อรวมกันอยู่ ส่วนข้าพเจ้าจะตามไปข้างหลัง พร้อมกับลุงของพวกเรานั่นเอง
5.160.36
साधु साध्विति ते सर्वे पूजयाञ्चक्रिरे तदा ।
चक्रुश्चैव यथान्यायं डिण्डिकस्य वचोऽर्थवत् ॥ ५.१६०.३६ ॥
"ดีแล้ว ดีแล้ว" หนูทั้งหมดร้องขึ้นพร้อมกันในตอนนั้น และได้ยกย่องดิณฑิกะ ทั้งยังปฏิบัติตามถ้อยคำอันมีความหมายของเขาอย่างถูกต้อง
5.160.37
अविज्ञानात्ततः सोऽथ डिण्डिकं ह्युपभुक्तवान् ।
ततस्ते सहिताः सर्वे मन्त्रयामासुरञ्जसा ॥ ५.१६०.३७ ॥
เพราะขาดการไตร่ตรอง แมวจึงกลืนดิณฑิกะเข้าไป ครั้นแล้ว หนูทั้งหมดรวมตัวกันและเริ่มปรึกษาหารืออย่างรวดเร็ว
5.160.38
तत्र वृद्धतमः कश्चित्कोलिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजञ्ज्ञातिमध्ये यथातथम् ॥ ५.१६०.३८ ॥
ที่นั่นมีหนูผู้เฒ่าที่สุดตัวหนึ่งชื่อโกลิกะ ข้าแต่พระราชา เขาได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้ต่อหน้าเหล่าญาติอย่างตรงตามความเป็นจริง
5.160.39
न मातुलो धर्मकामश्छद्ममात्रं कृता शिखा ।
न मूलफलभक्षस्य विष्ठा भवति लोमशा ॥ ५.१६०.३९ ॥
ลุงนี้ไม่ได้ปรารถนาธรรม มันเป็นเพียงการแสร้งทำ และหางจุกที่เขาทำนั้นก็เป็นเพียงเท่านั้น มูลของผู้กินรากและผลไม้ไม่มีขนมากเช่นนี้
5.160.40
अस्य गात्राणि वर्धन्ते गणश्च परिहीयते ।
अद्य सप्ताष्टदिवसान्डिण्डिकोपि न दृश्यते ॥ ५.१६०.४० ॥
ร่างกายของมันเติบโตขึ้น ขณะที่ฝูงหนูลดน้อยลง วันนี้ผ่านไปเจ็ดแปดวันแล้ว แม้แต่ดิณฑิกะก็ยังมองไม่เห็น
5.160.41
एतच्छ्रुत्वा वचः सर्वे मूषिका विप्रदुद्रुवुः ।
बिडालोपि स दुष्टात्मा जगामैव यथागतम् ॥ ५.१६०.४१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้น หนูทั้งหลายก็วิ่งหนีไปทุกทิศทาง ส่วนแมวผู้มีใจชั่วร้ายนั้นก็กลับไปตามทางที่มาเช่นกัน
5.160.42
तथा त्वमपि दुष्टात्मन्बैडालं व्रतमास्थितः ।
चरसि ज्ञातिषु सदा बिडालोमूषिकेष्विव ॥ ५.१६०.४२ ॥
ท่านก็เช่นเดียวกัน ผู้มีใจชั่วร้ายเอ๋ย ท่านถือปฏิญาณของแมวไว้แล้ว และท่านเที่ยวไปในหมู่ญาติอยู่เสมอ เหมือนแมวที่เที่ยวไปในหมู่หนู
5.160.43
अन्यथा किल ते वाक्यमन्यथा कर्म दृश्यते ।
दम्भनार्थाय लोकस्य वेदाश्चोपशमश्च ते ॥ ५.१६०.४३ ॥
ถ้อยคำของท่านอย่างหนึ่ง แต่การกระทำของท่านกลับปรากฏเป็นอีกอย่างหนึ่ง เวทและการสำรวมตนของท่านดูเหมือนมีไว้เพื่อหลอกลวงผู้คนเท่านั้น
5.160.44
त्यक्त्वा छद्म त्विदं राजन्क्षत्रधर्मं समाश्रितः ।
कुरु कार्याणि सर्वाणि धर्मिष्ठोऽसि नरर्षभ ॥ ५.१६०.४४ ॥
ข้าแต่พระราชา จงละการหลอกลวงนี้เสีย และยึดถือธรรมของกษัตริย์นักรบเถิด จงทำหน้าที่ทั้งปวงให้สำเร็จ เพราะท่านเป็นผู้ชอบธรรม ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด
5.160.45
बाहुवीर्येण पृथिवीं लब्ध्वा भरतसत्तम ।
देहि दानं द्विजातिभ्यः पितृभ्यश्चयथोचितम् ॥ ५.१६०.४५ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรต เมื่อท่านได้แผ่นดินมาด้วยกำลังแขนแล้ว จงถวายทานอันสมควรแก่ทวิชาติ และแก่บรรพบุรุษเถิด
5.160.46
क्लिष्टाया वर्षपूगांश्च मातुर्मातृहिते स्थितः ।
प्रमार्जाश्रु रणे जित्वा संमानं परमावह ॥ ५.१६०.४६ ॥
จงระลึกถึงปีอันยาวนานที่มารดาของท่านได้รับความทุกข์ยาก และตั้งมั่นเพื่อประโยชน์ของมารดา จงเช็ดน้ำตาของนางด้วยการชนะในสงคราม และนำเกียรติยศอันสูงสุดมาให้นาง
5.160.47
पञ्चग्रामा वृता यत्नात्रास्माभिरपवर्जिताः ।
युध्यामहे कथं सङ्ख्ये कोपयेम च पाण्डवान् ॥ ५.१६०.४७ ॥
หมู่บ้านห้าแห่งที่เลือกไว้ด้วยความพยายาม และพวกเรามิได้สละให้ไป เราจะรบในสงครามอย่างไรได้ และจะยั่วยุปาณฑพให้โกรธได้อย่างไร
5.160.48
त्वत्कृते दुष्टभावस्य संत्यागो विदुरस्य च ।
जातुषे च गृहे दाहं स्मर तं पुरुषो भव ॥ ५.१६०.४८ ॥
เพราะตัวท่าน การขับไล่วิทุระอันเกิดจากใจชั่วร้ายจึงเกิดขึ้น และการเผาเรือนชาดด้วย จงจำเรื่องนั้นไว้ และจงเป็นชายชาตรีเถิด
5.160.49
यच्च कृष्णमवोचस्त्वमायान्तं कुरुसंसदि ।
अयमस्मि स्थितो राजञ्शमायसमराय च ॥ ५.१६०.४९ ॥
และสิ่งที่ท่านกล่าวกับพระกฤษณะ เมื่อพระองค์เสด็จเข้ามาในที่ประชุมของพวกกุรุว่า "ข้าแต่พระราชา ข้าอยู่ที่นี่พร้อมแล้ว ทั้งเพื่อสันติหรือเพื่อสงคราม"
5.160.50
तस्यायमागतः कालः समरस्य नराधिप ।
एतदर्थं मया सर्वं कृतमेतद्युधिष्ठिर ॥ ५.१६०.५० ॥
ข้าแต่จอมนรา เวลาสำหรับการรบนั้นได้มาถึงแล้ว เพื่อเหตุนี้ข้าจึงได้ทำทั้งหมดนี้ ข้าแต่ยุธิษฐิระ
5.160.51
किं नु युद्धात्परं लाभं क्षत्रियो बहु मन्यते ।
किंच त्वं क्षत्रियकुले जातः संप्रथितो भुवि ॥ ५.१६०.५१ ॥
กษัตริย์นักรบยังเห็นสิ่งใดมีค่ามากไปกว่าการรบอีกเล่า และท่านผู้เกิดในวงศ์กษัตริย์และมีชื่อเสียงขจรไปทั่วแผ่นดิน ท่านจะรู้เรื่องนี้ได้อย่างไร
5.160.52
द्रोणादस्त्राणि संप्राप्य कृपाच्च भरतर्षभ ।
तुल्ययोनौ समबले वासुदेवं समाश्रितः ॥ ५.१६०.५२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ภรต เมื่อท่านได้อาวุธจากโทรณะและจากกฤปะแล้ว ท่านก็พึ่งพาวาสุเทพ ผู้มีกำเนิดเสมอกันและมีกำลังเท่าเทียมกับท่าน
5.160.53
ब्रूयास्त्वं वासुदेवं च पाण्डवानां समीपतः ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च यत्तो मां प्रतियोधय ॥ ५.१६०.५३ ॥
ท่านควรกล่าวแก่วาสุเทพ ผู้อยู่ใกล้ปาณฑพว่า จงเตรียมตนไว้เพื่อประโยชน์ของตนเองและเพื่อประโยชน์ของปาณฑพ แล้วต่อสู้กับข้าเถิด
5.160.54
सभामध्ये च यद्रूपं मायया कृतवानसि ।
तत्तथैव पुनः कृत्वा सार्जुनो मामभिद्रव ॥ ५.१६०.५४ ॥
รูปร่างที่ท่านได้แสดงด้วยมายาในท่ามกลางที่ประชุมนั้น จงแสดงรูปนั้นอีกครั้งอย่างเดิม แล้วพร้อมด้วยอรชุนเข้าโจมตีข้าเถิด
5.160.55
इन्द्रजालं च मायां वै कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रमे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.५५ ॥
อินทรชาลและมายา รวมทั้งการหลอกลวงอันน่าสะพรึงกลัว ย่อมก่อให้เกิดเสียงคำรามตอบกลับในสนามรบ สำหรับผู้ที่ถืออาวุธอยู่
5.160.56
वयमप्युत्सहेम द्यां खं च गच्छेम मायया ।
रसातलं विशामोपि ऐन्द्रं वा पुरमेव तु ॥ ५.१६०.५६ ॥
แม้พวกเราก็อาจกล้าที่จะเหาะไปบนท้องฟ้าและสวรรค์ด้วยมายาได้ อาจเข้าสู่นาคโลกหรือแม้แต่นครของพระอินทร์
5.160.57
दर्शयेम च रूपाणि स्वशरीरे बहून्यपि ।
न तु पर्यायतः सिद्धिर्बुद्धिमाप्नोति मानुषीम् ॥ ५.१६०.५७ ॥
เราอาจแสดงรูปต่าง ๆ มากมายในร่างของตนได้ด้วย แต่ความสำเร็จนั้นไม่ได้มาทีละขั้น และมิอาจบรรลุได้ด้วยปัญญาของมนุษย์
5.160.58
मनसैव हि भूतानि धातैव कुरुते वशे ।
यद्ब्रवीषि च वार्ष्णेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ॥ ५.१६०.५८ ॥
ด้วยใจเพียงอย่างเดียว พระผู้สร้างย่อมนำสรรพสัตว์เข้าอยู่ในอำนาจ ส่วนที่ท่านกล่าวมา ข้าวฟ้าแห่งวฤษณี ข้าจะกระทำต่อโอรสของธฤตราษฎร์ในสนามรบ
5.160.59
घातयित्वा प्रदास्यामि पार्थेभ्यो राज्यमुत्तमम् ।
आचचक्षे च मे सर्वं सञ्जयस्तव भाषितम्।
मद्द्वितीयेन पार्थेन वैरं वः सव्यसाचिना ॥ ५.१६०.५९ ॥
เมื่อข้าได้สังหารพวกเขาแล้ว ข้าจะมอบราชอาณาจักรอันสูงสุดให้แก่โอรสของปฤถา สัญชัยได้เล่าถ้อยคำทั้งหมดของท่านให้ข้าฟังแล้ว ความเป็นศัตรูของพวกท่านคือกับปารถะผู้ถนัดซ้ายขวา ผู้มีข้าเป็นผู้ที่สองรองจากตน
5.160.60
स सत्यसङ्गरो भूत्वा पाण्डवार्थे पराक्रमी ।
युद्ध्यस्वाद्य रणे यत्तः पश्यामः पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६० ॥
จงซื่อตรงต่อคำปฏิญาณ และกล้าหาญเพื่อประโยชน์ของปาณฑพ จงต่อสู้ในสนามรบในวันนี้ด้วยความพร้อม ให้เราได้เห็นว่าท่านเป็นชายชาตรีหรือไม่
5.160.61
यस्तु शत्रुमभिज्ञाय शुद्धं पौरुषमास्थितः ।
करोति द्विषतां शोकं स जीवति सुजीवितम् ॥ ५.१६०.६१ ॥
ผู้ใดรู้จักศัตรูแล้ว ตั้งมั่นในความกล้าหาญอันบริสุทธิ์ และทำให้ศัตรูต้องโศกเศร้า ผู้นั้นย่อมมีชีวิตที่ดีอย่างแท้จริง
5.160.62
अकस्माच्चैव ते कृष्ण ख्यातं लोके महद्यशः ।
अद्येदानीं विजानीमः सन्ति षण्डाः शश्रृङ्गकाः ॥ ५.१६०.६२ ॥
ข้าแต่พระกฤษณะ บัดนี้เราเพิ่งได้รู้ถึงเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ของท่านที่แพร่ไปทั่วโลก ทั้งที่มีขันทีอยู่ และสิ่งที่เหมือนเขากระต่ายซึ่งเป็นไปไม่ได้
5.160.63
मद्विधो नापि नृपतिस्त्वयि युक्तः कथंचन ।
सन्नाहं संयुगे कर्तुं कंसभृत्ये विशेषतः ॥ ५.१६०.६३ ॥
กษัตริย์อย่างข้าพเจ้าไม่สมควรเลยที่จะสวมเกราะต่อสู้กับท่านในสนามรบ โดยเฉพาะกับข้ารับใช้ของท้าวกังสะ
5.160.64
तं च तूबरकं बालं बह्वाशिनमविद्यकम् ।
उलूक मद्वचो ब्रूहि असकृद्भीमसेनकम् ॥ ५.१६०.६४ ॥
ข้าแต่อุลูกะ จงกล่าวถ้อยคำของข้าซ้ำแล้วซ้ำอีกแก่เด็กแคระผู้นั้น ผู้กินจุและไร้ปัญญา คือภีมเสนนั่นเอง
5.160.65
विराटनगरे पार्थ यस्त्वं सूदो ह्यभूः पुरा ।
बल्लवो नाम विख्यातस्तन्ममैव हि पौरुषम् ॥ ५.१६०.६५ ॥
ข้าแต่บุตรของปฤถา เมื่อครั้งก่อนในนครวิราฏ ท่านเคยเป็นพ่อครัวชื่อว่าวัลลวะ มีชื่อเสียงโด่งดัง นั่นแหละคือความกล้าหาญของข้า
5.160.66
प्रतिज्ञातं सभामध्ये न तन्मिथ्या त्वया पुरा ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते ॥ ५.१६०.६६ ॥
คำปฏิญาณที่ท่านเคยให้ไว้กลางที่ประชุมนั้นไม่เป็นเท็จ ถ้าทำได้ ก็ให้เขาดื่มเลือดของทุศศาสนนั้นเถิด
5.160.67
यद्ब्रवीषि च कौन्तेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ।
निहनिष्यामि तरसा तस्य कालोऽयमागतः ॥ ५.१६०.६७ ॥
ข้าแต่บุตรของกุนตี สิ่งที่ท่านกล่าวว่าข้าจะสังหารโอรสของธฤตราษฎร์ในสนามรบอย่างรวดเร็วนั้น บัดนี้เวลาสำหรับเรื่องนั้นได้มาถึงแล้ว
5.160.68
त्वं हि भोज्ये पुरस्कार्यो भक्ष्ये पेये च भारत ।
क्व युद्धं क्व च भोक्तव्यं युध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६८ ॥
ข้าแต่ภารตะ ในเรื่องอาหาร ของเคี้ยว และเครื่องดื่ม ท่านเป็นผู้ควรได้รับเกียรติเป็นอันดับแรก การรบอยู่ที่ไหน และการกินอยู่ที่ไหน จงต่อสู้เถิดและเป็นชายชาตรีเสีย
5.160.69
शयिष्यसे हतो भूमौ गदामालिङ्ग्य भारत ।
तद्वृथा च सभामध्ये वल्गितं ते वृकोदर ॥ ५.१६०.६९ ॥
ข้าแต่ภารตะ ท่านจะนอนตายบนพื้นดิน กอดคทาของตนไว้ ข้าแต่วฤโกทร คำโอ้อวดของท่านกลางที่ประชุมนั้นเป็นเรื่องเปล่าประโยชน์
5.160.70
उलूक नकुलं ब्रूहि वचनान्मम भारत ।
युध्द्यस्वाद्य स्थिरो भूत्वा पश्यामस्तव पौरुषम् ॥ ५.१६०.७० ॥
ข้าแต่อุลูกะ จงบอกนกุลตามคำของข้า ข้าแต่ภารตะ วันนี้จงต่อสู้ด้วยความมั่นคง เราจะได้เห็นความกล้าหาญของท่าน
5.160.71
युधिष्ठिरानुरागं च द्वेषं च मयि भारत ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं स्मरेदानीं यथातथम् ॥ ५.१६०.७१ ॥
ข้าแต่ภารตะ บัดนี้จงระลึกให้ถูกต้องตามเป็นจริงถึงความจงรักภักดีของเขาต่อยุธิษฐิระ ความเกลียดชังที่มีต่อข้า และความทุกข์ทรมานของกฤษณา (เทราปที)
5.160.72
ब्रूयास्त्वं सहदेवं च राजमध्ये वचो मम ।
युद्ध्येदानीं रणे यत्तः क्लेशान्स्मर च पाण्डव ॥ ५.१६०.७२ ॥
จงกล่าวแก่สหเทพกลางที่ประชุมของกษัตริย์ด้วยถ้อยคำของข้านี้ ข้าแต่บุตรของปาณฑุ บัดนี้จงต่อสู้ในสนามรบด้วยความขยันหมั่นเพียร และจงระลึกถึงความลำบากเถิด
5.160.73
विराटद्रुपदौ चोभौ ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
न दृष्टपूर्वा भर्तारो भृत्यैरपि महागुणैः ।
तथार्थपतिभिर्भृत्या यतः सृष्टाः प्रजास्ततः ॥ ५.१६०.७३ ॥
จงกล่าวแก่ท้าววิราฏและท้าวทรุปทะทั้งสองด้วยถ้อยคำของข้า นายที่ไม่เคยเห็นมาก่อนย่อมมีข้ารับใช้ผู้มีคุณธรรมอันยิ่งใหญ่ ดุจข้ารับใช้ของเจ้าแห่งทรัพย์สมบัติ เพราะประชาราษฎร์ถูกสร้างขึ้นจากพวกเขา
5.160.74
अश्लाघ्योऽयं नरपतिर्युवयोरिति चागतम् ॥ ५.१६०.७४ ॥
ท้าวธรณีผู้นี้ไม่ควรได้รับคำสรรเสริญจากพวกท่านทั้งสอง ดังที่ได้กล่าวไว้แล้ว
5.160.75
ते यूयं संहता भूत्वा तद्वधार्थं ममापि च ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च प्रयुद्ध्यध्वं मया सह ॥ ५.१६०.७५ ॥
พวกท่านทั้งหมดจงรวมกัน แล้วต่อสู้เคียงข้างข้า เพื่อการสังหารเขาและข้าด้วย เพื่อประโยชน์ของตนเองและเพื่อประโยชน์ของปาณฑพ
5.160.76
धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यं ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
एष ते समयः प्राप्तो लब्धव्यश्च त्वयापि सः ॥ ५.१६०.७६ ॥
จงกล่าวแก่ธฤษฏทยุมนะแห่งปาญจาละด้วยถ้อยคำของข้าเช่นกันว่า บัดนี้เวลาของท่านมาถึงแล้ว และท่านเองก็ต้องฉวยโอกาสนั้นไว้
5.160.77
द्रोणमासाद्य समरे ज्ञास्यसे हितमुत्तमम् ।
युद्ध्यस्व समुहृत्पापं कुरु कर्म सुदुष्करम् ॥ ५.१६०.७७ ॥
เมื่อเข้าใกล้โทรณะในสนามรบ ท่านจะได้รู้ถึงประโยชน์อันสูงสุด จงต่อสู้ร่วมกับมิตรสหายเถิด ข้าแต่ผู้บาป และทำกิจอันยากยิ่งนั้นให้สำเร็จ
5.160.78
शिखण्डिनमथो ब्रूहि उलूक वचनान्मम ।
स्त्रीति मत्वा महाबाहुर्न हनिष्यति कौरवः ॥ ५.१६०.७८ ॥
ข้าแต่อุลูกะ ต่อจากนั้นจงกล่าวแก่ศิขัณฑินตามถ้อยคำของข้า ด้วยเห็นว่าเขาเป็นสตรี กาวราพผู้มีแขนทรงพลังจะไม่สังหารเขา
5.160.79
गाङ्गेयो धन्विनां श्रेष्ठो युद्ध्येदानीं सुनिर्भयः ।
कुरु कर्म रणे यत्तः पश्यामः पौरुषं तव ॥ ५.१६०.७९ ॥
ขอให้คงคาบุตรผู้เป็นยอดนักธนูบัดนี้ต่อสู้ไปโดยไม่มีความหวาดกลัวเลย จงทำกิจในสนามรบด้วยความพากเพียร เราจะได้เห็นความกล้าหาญของท่าน
5.160.80
एवमुक्त्वा ततो राजा प्रहस्योलूकमब्रवीत् ।
धनञ्जयं पुनर्ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.८० ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระราชาทรงหัวเราะและตรัสแก่อุลูกะว่า จงบอกธนัญชัยอีกครั้งหนึ่ง ต่อหน้าวาสุเทพที่กำลังฟังอยู่
5.160.81
अस्मान्वा त्वं पराजित्य प्रसाधि पृतिवीमिमाम् ।
अथवा निर्जितोस्माभी रणे वीर शयिष्यसि ॥ ५.१६०.८१ ॥
ไม่ว่าท่านจะชนะพวกเราแล้วปกครองแผ่นดินนี้ หรือถูกพวกเราพิชิตในการรบ แล้วนอนลงเสียเถิด ข้าแต่วีรบุรุษ
5.160.82
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.८२ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ จงระลึกถึงความทุกข์ทรมานจากการถูกเนรเทศออกจากแว่นแคว้น การอาศัยอยู่ในป่า และความทุกข์ใหญ่หลวงของกฤษณา (เทราปที) แล้วเป็นชายชาตรีเถิด
5.160.83
यदर्थं क्षत्रिया सूते सर्वं तदिदमागतम् ।
बलं वीर्यं च शौर्यं च परं चाप्यस्त्रलाघवम् ॥ ५.१६०.८३ ॥
สิ่งที่กษัตริย์เกิดมาเพื่อมีทั้งหมดได้มาถึงที่นี่แล้ว ได้แก่ กำลัง ความเข้มแข็ง ความกล้าหาญ และความชำนาญยิ่งในการใช้อาวุธ
5.160.84
पौरुषं दर्शयन्युद्धे कोपस्य कुरु निष्कृतिम् ।
परिक्लिष्टस्य दीनस्य दीर्घकालोषितस्य च।
हृदयं कस्य न स्फोटेदैश्वर्याद्धंशितस्य च ॥ ५.१६०.८४ ॥
จงแสดงความกล้าหาญของชายชาตรีในการรบ และชดใช้ความโกรธของท่าน ใครเล่าจะไม่แตกสลายใจ เมื่อเห็นชายผู้ถูกทรมาน น่าสงสาร ต้องพำนักในป่าเนิ่นนาน และถูกลิดรอนอำนาจปกครอง
5.160.85
कुले जातस्य शूरस्य परिवित्तेष्वगृध्यतः ।
आस्थितं राज्यमाक्रम्य कोपं कस्य न दीपयेत् ॥ ५.१६०.८५ ॥
ใครเล่าจะไม่ลุกโชนด้วยความโกรธ เมื่อวีรบุรุษผู้เกิดในตระกูลสูงส่ง ผู้ไม่โลภในสิ่งของของผู้อื่น ถูกยึดแว่นแคว้นไปด้วยกำลัง
5.160.86
यत्तदुक्तं महद्वाक्यं कर्मणा तद्विभाव्यताम् ।
अकर्मणा कत्थितेन सन्तः कुपुरुषं विदुः ॥ ५.१६०.८६ ॥
ให้คำพูดอันยิ่งใหญ่ที่ได้กล่าวไว้นั้นปรากฏด้วยการกระทำเถิด ผู้รู้เรียกชายที่ไม่มีคุณค่าว่าผู้ที่คุยโอ้อวดโดยไม่ลงมือทำ
5.160.87
अमित्राणां वशे स्थानं राज्यं च पुनरुद्धर ।
द्वावर्थौ युद्धकामस्य तस्मात्तत्कुरु पौरुषम् ॥ ५.१६०.८७ ॥
จงกู้คืนที่ทางและแว่นแคว้นของท่านที่ตกอยู่ในอำนาจของศัตรู ผู้ที่ปรารถนาการรบมีจุดหมายสองประการ ฉะนั้นจงแสดงความเป็นชายชาตรีเถิด
5.160.88
पराजितोऽसि द्यूतेन कृष्णा चानायिता सभाम् ।
शक्योऽमर्षो मनुष्येण कर्तु पुरुषमानिना ॥ ५.१६०.८८ ॥
ท่านพ่ายแพ้ในการเล่นพนัน และกฤษณาถูกลากเข้ามาในท้องพระโรง ความโกรธเช่นนี้ยากที่มนุษย์ผู้คิดว่าตนเป็นชายชาตรีจะระงับได้
5.160.89
द्वादशैव तु वर्षाणि वने धिष्ण्याद्विवासितः ।
संवत्सरं विराटस्य दास्यमास्थाय चोषितः ॥ ५.१६०.८९ ॥
ท่านถูกเนรเทศจากบ้านเรือนไปอยู่ในป่าถึงสิบสองปี และอีกหนึ่งปีได้รับการรับใช้และอาศัยอยู่ในการรับใช้ท้าววิราฏ
5.160.90
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९० ॥
ข้าแต่บุตรของปาณฑุ จงระลึกถึงความทุกข์จากการถูกเนรเทศออกจากแว่นแคว้น การใช้ชีวิตในป่า และความทรมานของกฤษณา แล้วเป็นชายชาตรีเถิด
5.160.91
अप्रियाणां च वचनं प्रब्रुवत्सु पुनः पुनः ।
अमर्षं दर्शयस्व त्वममर्षो ह्येव पौरुषम् ॥ ५.१६०.९१ ॥
จงแสดงความไม่พอใจต่อผู้ที่กล่าวถ้อยคำไม่น่าพอใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า เพราะความไม่พอใจนั่นแลคือความเป็นชายชาตรี
5.160.92
क्रोधो बलं तथा वीर्यं ज्ञानयोगोऽस्त्रलाघवम् ।
इह ते दृश्यतां पार्थ युद्ध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९२ ॥
ข้าแต่ปารถ ขอให้ความโกรธ กำลัง ความกล้าหาญ ความรู้ที่เป็นโยคะ และความคล่องแคล่วในอาวุธของท่านปรากฏที่นี่ จงสู้รบและเป็นชายชาตรีเถิด
5.160.93
लोहाभिसारो निर्वृत्तः कुरुक्षेत्रमकर्दमम् ।
पुष्टास्तेऽश्वा भृता योधाः श्वो युद्ध्यस्व सकेशवः ॥ ५.१६०.९३ ॥
กองทัพเหล็กได้รวบรวมพร้อมแล้ว ทุ่งกุรุกเษตรปราศจากโคลนตม ม้าของท่านได้รับการเลี้ยงดูอย่างดี และนักรบได้รับการดูแล พรุ่งนี้จงสู้รบร่วมกับเกศวเถิด
5.160.94
असमागम्य भीष्मेण संयुगे किं विकत्थसे ।
आरुरुक्षुर्यथा मन्दः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.१६०.९४ ॥
ยังไม่ได้พบกับภีษมะในสนามรบ เหตุใดท่านจึงคุยโอ้อวด เหมือนคนโง่ที่อยากปีนเขาคันธมาทน์
5.160.95
एवं कत्थसि कौन्तेय अकत्थन्पुरुषो भव ।
सूतपुत्रं सुदुर्धर्षं शल्यं च बलिनां वरम् ॥ ५.१६०.९५ ॥
ข้าแต่กุนตีบุตร ท่านคุยโอ้อวดเช่นนี้ จงเป็นชายชาตรีโดยไม่โอ้อวดเถิด ท่านต้องเอาชนะบุตรของสารถีที่ยากจะต้านทาน และศัลยะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง
5.160.96
द्रोणं च बलिनां श्रेष्ठं शचीपतिसमं युधि ।
अजित्वा संयुगे पार्थ राज्यं कथमिहेच्छसि ॥ ५.१६०.९६ ॥
ข้าแต่ปารถ เมื่อยังไม่ชนะโทรณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง เทียบเท่าพระอินทร์ในสนามรบ ท่านจะปรารถนาแว่นแคว้นได้อย่างไรในที่นี้
5.160.97
ब्राह्मे धनुषि चाचार्यं वेदयोरन्तगं द्वयोः ।
युधि धुर्यमविक्षोभ्यमनीकचरमच्युतम् ॥ ५.१६०.९७ ॥
อาจารย์ผู้ไปถึงจุดสุดท้ายของคันธนูพรหม และของพระเวททั้งสอง ผู้เป็นยอดในการรบ ไม่หวั่นไหว เคลื่อนไหวอยู่ท่ามกลางกองทัพ ผู้มั่นคงไม่คลาดเคลื่อน (โทรณะ)
5.160.98
द्रोणं महाद्युतिं पार्थ जेतुमिच्छसि तन्मृषा ।
न हि शुश्रुम वातेन मेरुमुन्मथितं गिरिम् ॥ ५.१६०.९८ ॥
ข้าแต่ปารถ การปรารถนาจะเอาชนะโทรณะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่นั้นเป็นเรื่องเปล่าประโยชน์ เพราะเราไม่เคยได้ยินว่าเขาเมรุถูกลมพัดถอนขึ้นและโยกคลอน
5.160.99
अनिलो वा वहेन्मेरुं द्यौर्वापि निपतेन्महीम् ।
युगं वा रिवर्तेत यद्येवं स्याद्यथात्थ माम् ॥ ५.१६०.९९ ॥
ให้ลมพัดพาเขาเมรุไป หรือให้ท้องฟ้าตกลงมาบนแผ่นดิน หรือให้ยุคสมัยหวนกลับ ถ้าเป็นไปได้ดังที่ท่านพูดกับข้า
5.160.100
को ह्यस्ति जीविताकाङ्क्षी पराप्येममरिमर्दनम् ।
पार्थो वा इतरो वापि कोन्यः स्वस्ति गृहान्व्रजेत् ॥ ५.१६०.१०० ॥
ใครเล่าที่ยังปรารถนาจะมีชีวิต จะเผชิญหน้ากับผู้บดขยี้ศัตรูนี้ ไม่ว่าจะเป็นปารถหรือผู้อื่นใด ใครเล่าจะกลับบ้านได้อย่างปลอดภัย
5.160.101
कथमाभ्यामभिध्यातः संस्पृष्टो दारुणेन वा ।
रणे जीवन्प्रमुच्येत पदा भूमिपुमस्पृशन् ॥ ५.१६०.१०१ ॥
ผู้ที่ถูกทั้งสองนี้จ้องหมาย หรือถูกผู้ดุร้ายนั้นแตะต้อง จะพ้นจากสนามรบมีชีวิตอยู่ได้อย่างไร แม้โดยไม่ได้เหยียบแผ่นดินเลย
5.160.102
किं दर्दुरः कूपशयो यथेमां ।
न बुध्यसे राजचमूं समेताम्।
दुराधर्षां देवचमूप्रकाशां ।
गुप्तां नरेन्द्रैस्त्रिदशैरिव द्याम् ॥ ५.१६०.१०२ ॥
เจ้าเป็นเหมือนกบที่อยู่ในบ่อน้ำหรือ จึงไม่รู้จักกองทัพของกษัตริย์ที่รวมกันอยู่ตรงหน้านี้ กองทัพที่ไม่อาจต่อกรได้ เรืองรองดุจกองทัพของเหล่าเทพ ได้รับการคุ้มครองจากเหล่าจอมกษัตริย์ เหมือนสวรรค์ที่ได้รับการคุ้มครองจากเหล่าเทพ
5.160.103
प्राच्यैः प्रतीच्यैरथ दाक्षिणात्यै-
रुदीच्यकाम्भोजशकैः खशैश्च ।
साल्वैः समत्स्यैः कुरुमध्यदेश्यै-
र्म्लेच्छैः पुलिन्दैर्द्रविडान्ध्रकाञ्च्यैः ॥ ५.१६०.१०३ ॥
มีชนชาวตะวันออกและตะวันตก ชนชาวใต้ และชนชาวเหนือ คือกัมโพชะและศกะ ชนขศะ ชนศาลวะ ชนมัตสยะ ชนแห่งแผ่นดินกลางของกุรุ ชนมิลเลจฉะ ชนปุลินทะ และชนทราวิฑะ อานธระ และกาญจี
5.160.104
नानाजनौघं युधि संप्रवृद्धं ।
गाङ्गं यथा वेगमपारणीयम्।
मां च स्थितं नानाबलस्य मध्ये ।
युयुत्ससे मन्द किमल्पबुद्धे ॥ ५.१६०.१०४ ॥
เหมือนกระแสมวลชนมากมายที่พอกพูนขึ้นในการรบ เหมือนกระแสคงคาที่เชี่ยวกรากข้ามได้ยาก ทั้งที่เรายืนอยู่ท่ามกลางกองทัพหลากหลาย เจ้าคนโง่ เจ้าผู้มีปัญญาน้อย เหตุใดจึงปรารถนาจะรบ
5.160.105
अक्षय्याविषुधी चैव अग्निदत्तं च ते रथम् ।
जानीमो हि रणे पार्थ केतुं दिव्यं च भारत ॥ ५.१६०.१०५ ॥
โอ้บุตรแห่งปฤถา เรารู้ว่าเจ้ามีแล่งธนูที่ไม่มีวันหมด และรถศึกที่อัคนีประทานให้ โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรตะ เรารู้ว่าในการรบเจ้ามีธงทิพย์
5.160.106
अकत्थमानो युद्ध्यस्व कत्थसेऽर्जुन किं बहु ।
पर्यायात्सिद्धिरेतस्य नैतत्सिध्याति कत्थनात् ॥ ५.१६०.१०६ ॥
จงรบโดยไม่โอ้อวด โอ้อรชุน ไยเจ้าจึงโอ้อวดนัก ความสำเร็จมาตามลำดับ มิได้บรรลุได้ด้วยการโอ้อวด
5.160.107
यदीदं कत्थनाल्लोके सिध्येत्कर्म धनञ्जय ।
सर्वे भवेयुः सिद्धार्थाः कत्थने को हि दुर्गतः ॥ ५.१६०.१०७ ॥
โอ้ธนัญชัย หากการกระทำจะสำเร็จในโลกนี้ได้ด้วยการโอ้อวด ทุกคนก็คงได้สมปรารถนา และใครเล่าที่โอ้อวดแล้วจะตกอยู่ในความทุกข์ยาก
5.160.108
जनामि ते वासुदेवं सहायं ।
जानामि ते गाण्डिवं तालमात्रम् ।
जानाम्यहं त्वादृशो नास्ति योद्धा ।
जानानस्ते राज्यमेतद्धरामि ॥ ५.१६०.१०८ ॥
เรารู้จักวาสุเทพ ผู้ช่วยเหลือของเจ้า เรารู้จักคันธนูคาณฑีวะของเจ้า ที่สูงเท่าต้นตาล เรารู้ว่าไม่มีนักรบเช่นเจ้า เมื่อรู้เช่นนี้แล้ว เราจะยึดคืนราชอาณาจักรนี้
5.160.109
न तु पर्यायधर्मेम सिद्धिं प्राप्नोति मानवः ।
मनसैवानुकूलानि धातैव कुरुते वशे ॥ ५.१६०.१०९ ॥
แต่มนุษย์ไม่อาจบรรลุความสำเร็จเพียงด้วยลำดับของเหตุปัจจัยที่สืบเนื่องกัน ด้วยใจเพียงอย่างเดียว เขานำสิ่งที่เป็นคุณมาอยู่ในอำนาจของตน ตัวพระผู้สร้างเองก็นำสิ่งเหล่านั้นมาอยู่ในอำนาจ
5.160.110
त्रयोदशसमा भुक्तं राज्यं विलपतस्तव ।
भूयश्चैव प्रशासिष्ये त्वां निहत्य सबान्धवम् ॥ ५.१६०.११० ॥
เจ้าได้ครองราชย์มาสิบสามปี ขณะที่คร่ำครวญอยู่ เราจะปกครองอีกครั้ง หลังจากฆ่าเจ้าพร้อมทั้งญาติของเจ้า
5.160.111
क्व तदा गाण्डिवं तेऽभूद्यत्त्वं दासपणैर्जितः ।
क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुन ॥ ५.१६०.१११ ॥
เมื่อครั้งเจ้าพ่ายแพ้ด้วยเดิมพันคือความเป็นทาส คันธนูคาณฑีวะของเจ้าอยู่ที่ไหนในตอนนั้น และโอ้ผู้เกิดในตระกูลผลคุนี กำลังของภีมเสนอยู่ที่ไหนในตอนนั้น
5.160.112
सगदाद्भीमसेनाद्वा फाल्गुनाद्वा सगाण्डिवात् ।
न वै मोक्षस्तदा यो भूद्विना कृष्णमनिन्दितां ॥ ५.१६०.११२ ॥
ทั้งภีมเสนพร้อมกระบอง หรืออรชุนพร้อมคาณฑีวะ ต่างก็ไม่อาจนำการพ้นทุกข์มาได้ในตอนนั้น หากปราศจากกฤษณาผู้ไร้มลทิน
5.160.113
सा वो दास्ये समापन्नान्मोचयामास पार्षती ।
अमानुष्यं समापन्नान्दासकर्मण्यवस्थितान् ॥ ५.१६०.११३ ॥
ปารษตี (เทราปที) ผู้นั้นได้ปลดปล่อยพวกเจ้า ขณะที่พวกเจ้าตกอยู่ในความเป็นทาส ต้องทำงานของทาสอย่างไร้มนุษยธรรม
5.160.114
अवोचं यत्षण्डतिलानहं वस्तथयमेव तत् ।
धृता हि वेमी पार्थेन विराटनगरे तदा ॥ ५.१६०.११४ ॥
สิ่งที่เราเคยกล่าวว่าเป็นคนตอนนั้น ก็เป็นเช่นนั้นจริง ในเวลานั้นในนครของวิราฏ พารถถือกระสวยทอผ้าไว้
5.160.115
सूदकर्मणि च श्रान्तं विराटस्य महानसे ।
भीमसेनेन कौन्तेय यत्तु तन्मम पौरुषम् ॥ ५.१६०.११५ ॥
โอ้บุตรแห่งกุนตี ความกล้าหาญที่เป็นของเรา เมื่อครั้งเหน็ดเหนื่อยกับงานครัวในห้องครัวของวิราฏ นั่นแท้จริงแล้วเป็นการกระทำของภีมเสน
5.160.116
एवमेव सदा दण्डं क्षत्रियाः क्षत्रिये दधुः ।
वेणीं कृत्वा षण्डवेषः कन्यां नर्तितवानसि ॥ ५.१६०.११६ ॥
เช่นนี้เองที่กษัตริย์เคยใช้อาญาต่อกษัตริย์เสมอมา เจ้าปลอมตนเป็นขันทีมุ่นผมเป็นเปีย แล้วให้หญิงสาวร่ายรำ
5.160.117
न भयाद्वासुदेवस्य न चापि तव फल्गुन ।
राज्यं प्रतिप्रदास्यामि युध्यस्व सहकेशवः ॥ ५.१६०.११७ ॥
ไม่ใช่เพราะความกลัววาสุเทพ และไม่ใช่เพราะเจ้าด้วย โอ้ผลคุนะ เราจะคืนราชอาณาจักรให้ จงรบเถิด ร่วมกับเกศวะ
5.160.118
न माया हीन्द्रजालं वा कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रामे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.११८ ॥
เพราะต่อนักรบผู้ถืออาวุธในสนามรบ มายาหรืออินทรชาลก็ดี หรือกลอุบายที่น่าสะพรึงก็ดี ย่อมไม่ได้ผล มีแต่เสียงคำรามสะท้อนตอบกลับมาเท่านั้น
5.160.119
वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा ।
आसाद्य माममोघेषुं द्रविष्यन्ति दिशो दश ॥ ५.१६०.११९ ॥
ไม่ว่าวาสุเทพนับพันหรือผลคุนะนับร้อยจะเข้ามาหาเรา ผู้มีลูกศรไม่พลาดเป้า พวกเขาจะแตกกระจายไปทั้งสิบทิศ
5.160.120
संयुगं गच्छ भीष्मेण भिन्धि वा शिरसा गिरिम् ।
तरस्व वा महागाधं बाहुभ्यां पुरुषोदधिम् ॥ ५.१६०.१२० ॥
จงเข้าสู่การรบ จะต่อสู้กับภีษมะก็ได้ หรือจะใช้ศีรษะทำลายภูเขาก็ได้ หรือจะข้ามห้วงน้ำลึกนั้น มหาสมุทรแห่งมนุษย์นั้น ด้วยแขนทั้งสองของเจ้าก็ได้
5.160.121
शारद्वतमहामीनं विविंशतिमहोरगम् ।
बृहद्बलमहोद्वेलं सौमदत्तितिमिङ्गिलम् ॥ ५.१६०.१२१ ॥
ศารทวตะผู้เป็นปลาใหญ่ วิวิงศติผู้เป็นงูใหญ่ กระแสคลื่นอันใหญ่ของกองทัพที่ยิ่งใหญ่ และเตมิงคิละ คือสเมาทัตติ
5.160.122
भीष्मवेगमपर्यन्तं द्रोणग्राहदुरसदम् ।
कर्णशल्यझषावर्तं काम्भोजबडबामुखम् ॥ ५.१६०.१२२ ॥
ที่มีพลังของภีษมะหาที่สุดมิได้ ยากที่จะเข้าใกล้เพราะจระเข้โทรณะ เต็มไปด้วยปลาและวังน้ำวนคือกรรณะกับศัลยะ มีกัมโพชเป็นปากไฟใต้น้ำ
5.160.123
दुःशासनौघं शलशल्यमत्स्यं ।
सुषेणचित्रायुधनागनक्रम्।
जयद्रथाद्रिं पुरुमित्रगाधं ।
दुर्मर्षणोदं शकुनिप्रपातम् ॥ ५.१६०.१२३ ॥
ด้วยกระแสน้ำทุศศาสนะ ปลาศละและศัลยะ งูและจระเข้สุเษณะกับจิตรายุธ ภูเขาชัยทรถ ท่าน้ำลึกปุรุมิตระ บ่อน้ำทุรมรษณะ และหน้าผาแห่งศกุนิ
5.160.124
शश्त्रौघमक्षय्यमभिप्रवृद्धं ।
यदावगाह्य श्रमनष्टचेताः।
भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव-
स्तदा मनस्ते परितापमेष्यति ॥ ५.१६०.१२४ ॥
เมื่อท่านดำลงไปในกระแสอาวุธที่ไม่มีวันหมดสิ้นและเอ่อล้นนั้น จิตของท่านจะหมดสติเพราะความเหน็ดเหนื่อย และท่านจะเหลือแต่ญาติทั้งปวงที่ถูกฆ่าตาย ในเวลานั้นใจของท่านจะเต็มไปด้วยความเร่าร้อน
5.160.125
तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे-
र्निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्।
प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया ।
बुभूषितः स्वर्ग इवातपस्विना ॥ ५.१६०.१२५ ॥
ในเวลานั้น ใจของท่านจะหวนกลับจากการปกครองแผ่นดิน ข้าแต่บุตรแห่งปฤถา ดุจคนผู้ประพฤติไม่บริสุทธิ์ถูกผลักไสจากสวรรค์ ดุจคนที่ไม่เคยบำเพ็ญตบะปรารถนาสวรรค์ ท่านก็ปรารถนาจะปกครองราชอาณาจักรที่หาได้ยากยิ่งนั้นเช่นกัน