മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.160.1
हिरण्वत्यां निविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
न्यविशन्त महाराज कौरवेया यथाविधि ॥ ५.१६०.१ ॥
ഹിരണ്വതീ നദീതീരത്ത് മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ പാളയമടിച്ചശേഷം, മഹാരാജാവേ, കൗരവരും ചട്ടപ്രകാരം (തങ്ങളുടെ പാളയത്തിൽ) പ്രവേശിച്ചു.
5.160.2
तत्र दुर्योधनो राजा निवेस्य बलमोजसा ।
संमानयित्वा नृपतीन्न्यस्य गुल्मांस्तथैव च ॥ ५.१६०.२ ॥
അവിടെ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ തന്റെ സേനയെ ശക്തിയോടെ പാർപ്പിച്ചു, രാജാക്കന്മാരെ ആദരിച്ചു, അതുപോലെ സൈനികസംഘങ്ങളെയും നിയോഗിച്ചു.
5.160.3
आरक्षस्य विधिं कृत्वा योधानां तत्र भारत ।
कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ५.१६०.३ ॥
ഭാരതാ, അവിടെ യോദ്ധാക്കളുടെ കാവൽ ക്രമീകരണം ചെയ്ത്, കർണനെയും ദുശ്ശാസനനെയും സുബലപുത്രനായ ശകുനിയെയും (വിളിപ്പിച്ചു).
5.160.4
आनाय्य नृपतिस्तत्र मन्त्रयामास भारत ।
तत्र दुर्योधनो राजा कर्णेन सह भारत ॥ ५.१६०.४ ॥
രാജാവ് അവരെ അവിടേക്ക് വിളിച്ചുവരുത്തി ആലോചന നടത്തി; ഭാരതാ, അവിടെ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ കർണനോടൊപ്പം, ഭാരതാ, (ആലോചിച്ചു).
5.160.5
सौबलेन च राजेन्द्र मन्त्रयित्वा नरर्षभ ।
आहूयोपह्वरे राजन्नुलूकमिदमब्रवीत् ॥ ५.१६०.५ ॥
രാജേന്ദ്രാ, നരശ്രേഷ്ഠാ, സുബലപുത്രൻ (ശകുനി)യുമായി ആലോചിച്ച്, രാജാവേ, ഏകാന്തത്തിൽ (ഉലൂകനെ) വിളിച്ച് അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
5.160.6
उलूक गच्छ कैतव्य पाण्डवान्सहसोमकान् ।
गत्वा मम वचो ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.६ ॥
ഉലൂകാ, കൈതവ്യന്റെ വംശജാ, പോകൂ; സോമകരോടൊപ്പമുള്ള പാണ്ഡവരുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്ന്, വാസുദേവൻ (കൃഷ്ണൻ) കേൾക്കെ എന്റെ വാക്ക് പറയൂ.
5.160.7
इदं तत्समनुप्राप्तं वर्षपूगाभिचिन्तितम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च युद्धं लोकभयङ्करम् ॥ ५.१६०.७ ॥
വർഷങ്ങളോളം ചിന്തിക്കപ്പെട്ട ആ യുദ്ധം ഇതാ എത്തിയിരിക്കുന്നു — പാണ്ഡവർക്കും കൗരവർക്കും ഇടയിലുള്ള, ലോകത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന യുദ്ധം.
5.160.8
यदेतत्कत्थनावाक्यं सञ्जयो महदब्रवीत् ।
वासुदेवसहायस्य गर्जतः सानुजस्य ते ॥ ५.१६०.८ ॥
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞ ഈ വലിയ വീമ്പിളക്കൽ വാക്കുകൾ ഇതാണ് — വാസുദേവനെ സഹായിയായി കൊണ്ടവനും അനുജനോടൊപ്പം ഗർജ്ജിക്കുന്നവനുമായ നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ളത്.
5.160.9
मध्ये करूणां कौन्तेय तस्य कालोयमागतः ।
यथावत्संप्रतिज्ञातं तत्सर्वं क्रियतामिति ॥ ५.१६०.९ ॥
കൗന്തേയാ, കൗരവരുടെ മധ്യത്തിൽ ആ കാലം വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഉറപ്പിച്ചതുപോലെ എല്ലാം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ.
5.160.10
ज्येष्ठं तथैव कौन्तेयं ब्रूयास्त्यं वचनान्मम ॥ ५.१६०.१० ॥
കൗന്തേയ, എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് മൂത്ത കൗന്തേയനോടും അതുപോലെ നീ പറയണം.
5.160.11
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सोमकैश्च सकेकयैः ।
कथं वा धार्मिको भूत्वा त्वमधर्मे मनः कृथाः।
य इच्छसि जगत्सर्वं नश्यमानं नृशंसवत् ॥ ५.१६०.११ ॥
സഹോദരന്മാരോടും സോമകരോടും കേകയരോടും ഒപ്പമിരുന്ന്, ധാർമ്മികനായിരുന്നിട്ടും നീ അധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് വയ്ക്കുന്നതെങ്ങനെ? ക്രൂരനെപ്പോലെ ലോകം മുഴുവൻ നശിക്കുന്നത് ആഗ്രഹിക്കുന്ന നീ?
5.160.12
अभयं सर्वभूतेभ्यो पाता त्वमिति मे मतिः ॥ ५.१६०.१२ ॥
സകല ജീവജാലങ്ങൾക്കും അഭയം നൽകുന്ന സംരക്ഷകനാണ് നീ — ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
5.160.13
श्रूयते हि पुरा गीतः श्लोकोऽयं भरतर्षभ ।
प्रह्लादेनाथ भद्रं ते हृते राज्ये तु दैवतैः ॥ ५.१६०.१३ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, പണ്ട് പ്രഹ്ലാദൻ പാടിയ ഈ ശ്ലോകം കേൾക്കപ്പെടുന്നു; ദേവന്മാർ അവന്റെ രാജ്യം അപഹരിച്ചപ്പോൾ. നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ.
5.160.14
यस्य धर्मध्वजो नित्यं सुरा ध्वज इवोच्छ्रितः ।
प्रच्छन्नानि च पापानि बैडालं नाम तद्ब्रतम् ॥ ५.१६०.१४ ॥
ആരുടെ ധർമ്മധ്വജം ദേവന്മാരുടെ കൊടിപോലെ എപ്പോഴും ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നുവോ, ഒളിച്ചുവെച്ച പാപങ്ങളുമുള്ളവന്റെ ആ വ്രതം പൂച്ചയുടെ വ്രതം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
5.160.15
अत्र ते वर्तयिष्यामि आख्यानमिदमुत्तमम् ।
कथितं नारदेनेह पितुर्मम नराधिप ॥ ५.१६०.१५ ॥
നരാധിപാ, ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്ക് ഈ ഉത്തമമായ ആഖ്യാനം വിവരിക്കാം; ഇത് നാരദൻ ഇവിടെ എന്റെ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞതാണ്.
5.160.16
मार्जारः किल दुष्टात्मा निश्चेष्टः सर्वकर्मसु ।
ऊर्ध्वबाहुः स्थितो राजन् गङ्गातीर कदाचन ॥ ५.१६०.१६ ॥
രാജാവേ, ഒരിക്കൽ ഗംഗാതീരത്ത് ദുഷ്ടമനസ്സുള്ള ഒരു പൂച്ച, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ചലനമറ്റ്, കൈകൾ ഉയർത്തി നിന്നു.
5.160.17
स वै कृत्वा मनःशुद्धिं प्रत्ययार्थं शरीरिणाम् ।
करोमि धर्ममित्याह सर्वानेव शरीरिणः ॥ ५.१६०.१७ ॥
അവൻ മനശ്ശുദ്ധി വരുത്തി, ജീവികളുടെ വിശ്വാസം നേടാൻ, 'ഞാൻ ധർമ്മം ചെയ്യുന്നു' എന്ന് പറഞ്ഞു; എല്ലാ ജീവികളോടും അങ്ങനെതന്നെ പറഞ്ഞു.
5.160.18
तस्य कालेन महता विस्त्रम्यं जग्मुरण्डजाः ।
समेत्य च प्रशंसन्ति मार्जारं तं विशांपते ॥ ५.१६०.१८ ॥
പ്രജാധിപാ, വളരെക്കാലത്തിനു ശേഷം പക്ഷികൾ അവന്റെ അടുത്ത് വിശ്വാസത്തോടെ വന്നു; കൂടിച്ചേർന്ന് ആ പൂച്ചയെ പ്രശംസിച്ചു.
5.160.19
पूज्यमानस्तु तैः सर्वैः पक्षिभिः पक्षिभोजनः ।
आत्मकार्यं कृतं मेने चार्यायाश्च कृतं फलम् ॥ ५.१६०.१९ ॥
എല്ലാ പക്ഷികളാലും ആദരിക്കപ്പെട്ട, പക്ഷികളെ ഭക്ഷിക്കുന്ന ആ പൂച്ച, തന്റെ കാര്യം സാധിച്ചു എന്നും ആര്യയുടെ കാര്യവും ഫലിച്ചു എന്നും കരുതി.
5.160.20
अथ दीर्घस्य कालस्य तं देशं मूषिका ययुः ।
ददृशुस्तं च ते तत्र धार्मिकं व्रतचारिणम् ॥ ५.१६०.२० ॥
പിന്നീട് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ എലികൾ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ ധാർമ്മികനും വ്രതമനുഷ്ഠിക്കുന്നവനുമായ അവനെ കണ്ടു.
5.160.21
कार्येण महता युक्तं दम्भयुक्तेन भारत ।
तेषां मतिरियं राजन्नासीत्तत्र विनिश्चये ॥ ५.१६०.२१ ॥
ഭാരതാ, അവൻ വലിയ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയായിരുന്നു; എന്നാൽ കപടതയോടു കൂടിയവനുമായിരുന്നു. രാജാവേ, ആ തീരുമാനത്തിൽ അവരുടെ അഭിപ്രായം ഇതായിരുന്നു.
5.160.22
बहुमित्रा वयं सर्वे तेषां नो मातुलो ह्ययम् ।
रक्षां करोतु सततं वृद्धबालस्य सर्वशः ॥ ५.१६०.२२ ॥
ഞങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും പല സുഹൃത്തുക്കളുണ്ട്; ഇവൻ ഞങ്ങളുടെ മാതുലനാണ്. വൃദ്ധരെയും ബാലരെയും എല്ലാ വിധത്തിലും ഇവൻ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
5.160.23
उपगम्य तु ते सर्वे बिडालमिदमब्रुवन् ।
भवत्प्रसादादिच्छामश्चर्तुं चैव यथासुखम् ॥ ५.१६०.२३ ॥
പിന്നീട് അവരെല്ലാവരും പൂച്ചയുടെ അടുത്തുചെന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞങ്ങൾ സുഖമായി സഞ്ചരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
5.160.24
भवान्नो गतिरव्यग्रा भवान्नः परमः सुहृत् ।
ते वयं सहिताः सर्वे भवन्तं शरणं गताः ॥ ५.१६०.२४ ॥
അങ്ങാണ് ഞങ്ങളുടെ സ്ഥിരമായ ആശ്രയം; അങ്ങാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമമായ സുഹൃത്ത്. ഞങ്ങളെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് അങ്ങയുടെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
5.160.25
भवान्धर्मपरो नित्यं भवान्धर्मे व्यवस्थितः ।
स नो रक्ष महाप्रज्ञ त्रिदशानिव वज्रभृत् ॥ ५.१६०.२५ ॥
നിങ്ങൾ എപ്പോഴും ധർമ്മപരായണനാണ്; ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനാണ്. മഹാപ്രജ്ഞാ, വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണമേ.
5.160.26
एवमुक्तस्तु तैः सर्वैर्मूषिकैः स विशांपते ।
प्रत्युवाच ततः सर्वान्मूषिकान्मूषिकान्तकृत् ॥ ५.१६०.२६ ॥
ഹേ ജനാധിപാ, എലികളെല്ലാവരും ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, എലികളെ അന്തം വരുത്തുന്നവൻ അവരോടെല്ലാം മറുപടി പറഞ്ഞു.
5.160.27
द्वयोर्योगं न पश्यामि तपसो रक्षणस्य च ।
अवश्यं तु मया कार्यं वचनं भवतां हितम् ॥ ५.१६०.२७ ॥
തപസ്സും സംരക്ഷണവും ഈ രണ്ടിന്റെയും യോഗം ഞാൻ കാണുന്നില്ല. എന്നാലും നിങ്ങളുടെ ഹിതകരമായ വാക്ക് ഞാൻ അവശ്യം നിറവേറ്റണം.
5.160.28
युष्माभिरपि कर्तव्यं वचनं मम नित्यशः ।
तपसास्मि परिश्रान्तो दृढं नियमामास्थितः ॥ ५.१६०.२८ ॥
നിങ്ങളും എപ്പോഴും എന്റെ വാക്ക് പാലിക്കണം. തപസ്സിനാൽ ഞാൻ ഏറെ ക്ഷീണിതനാണ്; ദൃഢമായ നിയമത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
5.160.29
न चापि गमने शक्तिं कांचित्पश्यामि चिन्तयन् ।
सोस्मि नेयः सदा ताता नदीकूलमितःपरम् ॥ ५.१६०.२९ ॥
ചിന്തിച്ചിട്ടും നടക്കാനുള്ള ശക്തി ഒന്നും ഞാൻ കാണുന്നില്ല. പ്രിയരേ, ഞാൻ എപ്പോഴും നയിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്; ഇവിടെനിന്ന് നദീതീരം വരെ എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ.
5.160.30
तथेति तं प्रतिज्ञाय मूषिका भरतर्षभ ।
वृद्धबालमथो सर्वं मार्जाराय न्यवेदयन् ॥ ५.१६०.३० ॥
ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, 'ശരി' എന്ന് അവനോട് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് എലികൾ വൃദ്ധരെയും ബാലരെയും കുറിച്ചെല്ലാം പൂച്ചയോട് പറഞ്ഞു.
5.160.31
ततः स पापो दुष्टात्मा मूषिकानथ भक्षयन् ।
पीवरश्च सुवर्णश्च दृढबन्धश्च जायते ॥ ५.१६०.३१ ॥
അപ്പോൾ ആ പാപിയും ദുഷ്ടാത്മാവുമായ മാർജാരൻ എലികളെ തിന്നു തടിച്ചവനും തിളങ്ങുന്നവനും ഉറച്ച ശരീരമുള്ളവനുമായി.
5.160.32
मूषिकाणां गणश्चात्र भृशं संक्षीयतेऽथ सः ।
मार्जारो वर्धते चापि तेजोबलसमन्वितः ॥ ५.१६०.३२ ॥
ഇവിടെ എലികളുടെ കൂട്ടം വളരെ ക്ഷയിച്ചു; ആ പൂച്ചയോ തേജസ്സും ബലവുമുള്ളതായി വളർന്നു.
5.160.33
ततस्ते मूषिकाः सर्वे समेत्यान्योन्यमब्रुवन् ।
मातुलो वर्धते नित्यं वयं क्षीयामहे भृशम् ॥ ५.१६०.३३ ॥
അപ്പോൾ ആ എലികളെല്ലാം ഒന്നിച്ചുകൂടി പരസ്പരം പറഞ്ഞു: "നമ്മുടെ മാമൻ നിത്യവും വളരുന്നു; നാം വളരെ ക്ഷയിക്കുന്നു."
5.160.34
ततः प्राज्ञतमः कश्चिड्डिण्डिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजन्मूषिकाणां महागणम् ॥ ५.१६०.३४ ॥
അപ്പോൾ ഡിണ്ഡികൻ എന്ന് പേരുള്ള, ഏറ്റവും പ്രാജ്ഞനായ ഒരു എലി, രാജാവേ, ആ വലിയ എലിക്കൂട്ടത്തോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
5.160.35
गच्छतां वो नदीतीरं सहितानां विशेषतः ।
पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सहैव मातुलेन तु ॥ ५.१६०.३५ ॥
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നദീതീരത്തേക്കു പോകൂ, പ്രത്യേകിച്ച് ഒന്നിച്ച്; ഞാൻ മാമനോടൊപ്പം പിന്നിൽനിന്ന് വരും.
5.160.36
साधु साध्विति ते सर्वे पूजयाञ्चक्रिरे तदा ।
चक्रुश्चैव यथान्यायं डिण्डिकस्य वचोऽर्थवत् ॥ ५.१६०.३६ ॥
"നന്ന്, നന്ന്" എന്നു പറഞ്ഞ് അവരെല്ലാവരും അപ്പോൾ ഡിണ്ഡികനെ പ്രശംസിച്ചു; അവന്റെ അർത്ഥവത്തായ വാക്കനുസരിച്ച് യഥാവിധി പ്രവർത്തിച്ചു.
5.160.37
अविज्ञानात्ततः सोऽथ डिण्डिकं ह्युपभुक्तवान् ।
ततस्ते सहिताः सर्वे मन्त्रयामासुरञ्जसा ॥ ५.१६०.३७ ॥
അജ്ഞാനത്താൽ അവൻ ആ ഡിണ്ഡികനെ വിഴുങ്ങി. അപ്പോൾ അവരെല്ലാം ഒന്നിച്ചുകൂടി ഉടൻ ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
5.160.38
तत्र वृद्धतमः कश्चित्कोलिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजञ्ज्ञातिमध्ये यथातथम् ॥ ५.१६०.३८ ॥
അവിടെ കോലികൻ എന്നു പേരുള്ള വളരെ വൃദ്ധനായ ഒരു എലിയുണ്ടായിരുന്നു. രാജാവേ, അത് ബന്ധുക്കളുടെ മധ്യേ യഥാർത്ഥമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
5.160.39
न मातुलो धर्मकामश्छद्ममात्रं कृता शिखा ।
न मूलफलभक्षस्य विष्ठा भवति लोमशा ॥ ५.१६०.३९ ॥
ഈ അമ്മാവൻ ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനല്ല; വെറും കപടവേഷം മാത്രമാണ്, ഉണ്ടാക്കിയ ശിഖയും അതുതന്നെ. വേരും പഴവും ഭക്ഷിക്കുന്നവന്റെ വിഷ്ഠ ഇത്ര രോമാവൃതമാകില്ല.
5.160.40
अस्य गात्राणि वर्धन्ते गणश्च परिहीयते ।
अद्य सप्ताष्टदिवसान्डिण्डिकोपि न दृश्यते ॥ ५.१६०.४० ॥
ഇവന്റെ അവയവങ്ങൾ വളരുന്നു; എലിക്കൂട്ടം കുറയുന്നു. ഇന്ന് ഏഴെട്ടു ദിവസമായി ഡിണ്ഡികനെയും കാണാനില്ല.
5.160.41
एतच्छ्रुत्वा वचः सर्वे मूषिका विप्रदुद्रुवुः ।
बिडालोपि स दुष्टात्मा जगामैव यथागतम् ॥ ५.१६०.४१ ॥
ഈ വാക്ക് കേട്ടപ്പോൾ എല്ലാ എലികളും നാലുപാടും ഓടിപ്പോയി. ആ ദുഷ്ടാത്മാവായ പൂച്ചയും വന്ന വഴിയേ തിരിച്ചുപോയി.
5.160.42
तथा त्वमपि दुष्टात्मन्बैडालं व्रतमास्थितः ।
चरसि ज्ञातिषु सदा बिडालोमूषिकेष्विव ॥ ५.१६०.४२ ॥
അതുപോലെതന്നെ, ദുഷ്ടാത്മാവേ, നീയും പൂച്ചയുടെ വ്രതം സ്വീകരിച്ച്, പൂച്ച എലികൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ എപ്പോഴും ബന്ധുക്കൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
5.160.43
अन्यथा किल ते वाक्यमन्यथा कर्म दृश्यते ।
दम्भनार्थाय लोकस्य वेदाश्चोपशमश्च ते ॥ ५.१६०.४३ ॥
നിന്റെ വാക്ക് മറ്റൊന്നും പ്രവൃത്തി മറ്റൊന്നുമായി കാണപ്പെടുന്നു. വേദങ്ങളും നിന്റെ നിയന്ത്രണവും ജനങ്ങളെ വഞ്ചിക്കാനാണ്.
5.160.44
त्यक्त्वा छद्म त्विदं राजन्क्षत्रधर्मं समाश्रितः ।
कुरु कार्याणि सर्वाणि धर्मिष्ठोऽसि नरर्षभ ॥ ५.१६०.४४ ॥
രാജാവേ, ഈ വഞ്ചന ഉപേക്ഷിച്ച് ക്ഷത്രധർമ്മത്തെ ആശ്രയിക്കുക. എല്ലാ കർത്തവ്യങ്ങളും ചെയ്യുക; നീ ധർമ്മിഷ്ഠനാണ്, നരശ്രേഷ്ഠാ.
5.160.45
बाहुवीर्येण पृथिवीं लब्ध्वा भरतसत्तम ।
देहि दानं द्विजातिभ्यः पितृभ्यश्चयथोचितम् ॥ ५.१६०.४५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ബാഹുബലത്താൽ ഭൂമി നേടി, ബ്രാഹ്മണർക്കും പിതൃക്കൾക്കും യഥോചിതം ദാനം നൽകുക.
5.160.46
क्लिष्टाया वर्षपूगांश्च मातुर्मातृहिते स्थितः ।
प्रमार्जाश्रु रणे जित्वा संमानं परमावह ॥ ५.१६०.४६ ॥
അമ്മയുടെ വേദനയുടെ വർഷങ്ങളെ ഓർത്ത്, അമ്മയുടെ ക്ഷേമത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് അവളുടെ കണ്ണീർ തുടച്ച് പരമ ബഹുമാനം നേടുക.
5.160.47
पञ्चग्रामा वृता यत्नात्रास्माभिरपवर्जिताः ।
युध्यामहे कथं सङ्ख्ये कोपयेम च पाण्डवान् ॥ ५.१६०.४७ ॥
അഞ്ച് ഗ്രാമങ്ങൾ പ്രയത്നത്താൽ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു; ഞങ്ങൾ അവ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല. യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ പോരാടും, പാണ്ഡവരെ എങ്ങനെ കോപിപ്പിക്കും?
5.160.48
त्वत्कृते दुष्टभावस्य संत्यागो विदुरस्य च ।
जातुषे च गृहे दाहं स्मर तं पुरुषो भव ॥ ५.१६०.४८ ॥
നിന്റെ കാരണത്താൽ ദുഷ്ടഭാവമുള്ളവരാൽ വിദുരൻ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; അരക്കുഭവനത്തിൽ ദഹനവും നടന്നു. അത് ഓർത്ത് പുരുഷനാകുക.
5.160.49
यच्च कृष्णमवोचस्त्वमायान्तं कुरुसंसदि ।
अयमस्मि स्थितो राजञ्शमायसमराय च ॥ ५.१६०.४९ ॥
കുരുസഭയിൽ വരുന്ന കൃഷ്ണനോട് നീ പറഞ്ഞത്: "ഓ രാജാവേ, ഞാൻ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു, സമാധാനത്തിനും യുദ്ധത്തിനും" എന്ന്.
5.160.50
तस्यायमागतः कालः समरस्य नराधिप ।
एतदर्थं मया सर्वं कृतमेतद्युधिष्ठिर ॥ ५.१६०.५० ॥
ഓ നരാധിപാ, ആ യുദ്ധത്തിന്റെ കാലം ഇതാ വന്നിരിക്കുന്നു. ഇതിനുവേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ഇതെല്ലാം ചെയ്തത്, ഓ യുധിഷ്ഠിരാ.
5.160.51
किं नु युद्धात्परं लाभं क्षत्रियो बहु मन्यते ।
किंच त्वं क्षत्रियकुले जातः संप्रथितो भुवि ॥ ५.१६०.५१ ॥
ക്ഷത്രിയൻ യുദ്ധത്തേക്കാൾ വലിയ ലാഭം എന്താണെന്ന് കരുതുന്നു? ക്ഷത്രിയ കുലത്തിൽ ജനിച്ച് ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധനായ നീയോ?
5.160.52
द्रोणादस्त्राणि संप्राप्य कृपाच्च भरतर्षभ ।
तुल्ययोनौ समबले वासुदेवं समाश्रितः ॥ ५.१६०.५२ ॥
ഓ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ദ്രോണനിൽ നിന്നും കൃപനിൽ നിന്നും അസ്ത്രങ്ങൾ നേടി, തുല്യജന്മവും തുല്യബലവുമുള്ള വാസുദേവനെ നീ ആശ്രയിച്ചു.
5.160.53
ब्रूयास्त्वं वासुदेवं च पाण्डवानां समीपतः ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च यत्तो मां प्रतियोधय ॥ ५.१६०.५३ ॥
പാണ്ഡവർക്കരികിലുള്ള വാസുദേവനോട് നീ പറയണം — നിനക്കും പാണ്ഡവർക്കും വേണ്ടി സന്നദ്ധനായി എന്നോട് പോരാടുക.
5.160.54
सभामध्ये च यद्रूपं मायया कृतवानसि ।
तत्तथैव पुनः कृत्वा सार्जुनो मामभिद्रव ॥ ५.१६०.५४ ॥
സഭയുടെ മധ്യത്തിൽ നീ മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ച ആ രൂപം വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ച്, അർജുനനോടൊപ്പം എന്നെ ആക്രമിക്കുക.
5.160.55
इन्द्रजालं च मायां वै कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रमे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.५५ ॥
ഇന്ദ്രജാലവും മായയും, ഭയങ്കരമായ വഞ്ചനകളും — ആയുധമെടുത്തവന് യുദ്ധത്തിൽ പ്രതിധ്വനി ഗർജ്ജനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു.
5.160.56
वयमप्युत्सहेम द्यां खं च गच्छेम मायया ।
रसातलं विशामोपि ऐन्द्रं वा पुरमेव तु ॥ ५.१६०.५६ ॥
ഞങ്ങൾക്കും മായയാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും ആകാശത്തിലേക്കും പോകാം; രസാതലത്തിലോ ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തിലോ പോലും പ്രവേശിക്കാം.
5.160.57
दर्शयेम च रूपाणि स्वशरीरे बहून्यपि ।
न तु पर्यायतः सिद्धिर्बुद्धिमाप्नोति मानुषीम् ॥ ५.१६०.५७ ॥
സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ തന്നെ അനേകം രൂപങ്ങൾ കാണിക്കാം; എന്നാൽ സിദ്ധി ക്രമമായി വരുന്നില്ല; അത് മനുഷ്യബുദ്ധിക്കു കിട്ടുന്നതല്ല.
5.160.58
मनसैव हि भूतानि धातैव कुरुते वशे ।
यद्ब्रवीषि च वार्ष्णेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ॥ ५.१६०.५८ ॥
മനസ്സുകൊണ്ടുതന്നെ ധാതാവ് സകല ജീവികളെയും തന്റെ വശത്താക്കുന്നു. വാർഷ്ണേയാ, നീ പറയുന്നത് ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരോട് ചെയ്യും.
5.160.59
घातयित्वा प्रदास्यामि पार्थेभ्यो राज्यमुत्तमम् ।
आचचक्षे च मे सर्वं सञ्जयस्तव भाषितम्।
मद्द्वितीयेन पार्थेन वैरं वः सव्यसाचिना ॥ ५.१६०.५९ ॥
വധിച്ചശേഷം പാണ്ഡവർക്ക് ഉത്തമമായ രാജ്യം ഞാൻ നൽകും. നിന്റെ വാക്കുകളെല്ലാം സഞ്ജയൻ എന്നെ അറിയിച്ചു. എന്റെ രണ്ടാമത്തെ സഹായിയായ സവ്യസാചി പാർത്ഥനോട് നിനക്ക് വൈരമുണ്ട്.
5.160.60
स सत्यसङ्गरो भूत्वा पाण्डवार्थे पराक्रमी ।
युद्ध्यस्वाद्य रणे यत्तः पश्यामः पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६० ॥
സത്യസന്ധമായ ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവനായി പാണ്ഡവരുടെ നന്മയ്ക്കായി പരാക്രമിയാകൂ. ഇന്നു യുദ്ധത്തിൽ സന്നദ്ധനായി പോരാടൂ; നീ പുരുഷനാണോ എന്ന് കാണാം.
5.160.61
यस्तु शत्रुमभिज्ञाय शुद्धं पौरुषमास्थितः ।
करोति द्विषतां शोकं स जीवति सुजीवितम् ॥ ५.१६०.६१ ॥
ശത്രുവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ശുദ്ധമായ പൗരുഷത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ശത്രുക്കൾക്ക് ശോകം നൽകുന്നവൻ തന്നെ നന്നായി ജീവിക്കുന്നു.
5.160.62
अकस्माच्चैव ते कृष्ण ख्यातं लोके महद्यशः ।
अद्येदानीं विजानीमः सन्ति षण्डाः शश्रृङ्गकाः ॥ ५.१६०.६२ ॥
കൃഷ്ണാ, പെട്ടെന്ന് ലോകത്ത് പ്രസിദ്ധമായ നിന്റെ മഹായശസ്സ് ഇന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; ഷണ്ഡന്മാരും മുയൽക്കൊമ്പുള്ളവരും ഉണ്ടല്ലോ.
5.160.63
मद्विधो नापि नृपतिस्त्वयि युक्तः कथंचन ।
सन्नाहं संयुगे कर्तुं कंसभृत्ये विशेषतः ॥ ५.१६०.६३ ॥
എന്നെപ്പോലൊരു രാജാവും നിന്നോട് യുദ്ധത്തിൽ ഒരുതരത്തിലും കവചം ധരിക്കുന്നത് യോഗ്യമല്ല; വിശേഷിച്ച് കംസന്റെ ഭൃത്യനോട്.
5.160.64
तं च तूबरकं बालं बह्वाशिनमविद्यकम् ।
उलूक मद्वचो ब्रूहि असकृद्भीमसेनकम् ॥ ५.१६०.६४ ॥
ഉലൂകാ, ആ കുള്ളനും ബാലനും അധികം ഭക്ഷിക്കുന്നവനും അറിവില്ലാത്തവനുമായ ഭീമസേനനോട് എന്റെ വാക്ക് ആവർത്തിച്ച് പറയൂ.
5.160.65
विराटनगरे पार्थ यस्त्वं सूदो ह्यभूः पुरा ।
बल्लवो नाम विख्यातस्तन्ममैव हि पौरुषम् ॥ ५.१६०.६५ ॥
പാർത്ഥാ, വിരാടനഗരത്തിൽ നീ മുമ്പ് പാചകക്കാരനായി 'ബല്ലവൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു; അതാണ് എന്റെ പൗരുഷം.
5.160.66
प्रतिज्ञातं सभामध्ये न तन्मिथ्या त्वया पुरा ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते ॥ ५.१६०.६६ ॥
സഭാമധ്യത്തിൽ നീ മുമ്പ് ചെയ്ത പ്രതിജ്ഞ വ്യാജമല്ല; കഴിയുമെങ്കിൽ ദുശ്ശാസനന്റെ രക്തം കുടിക്കട്ടെ.
5.160.67
यद्ब्रवीषि च कौन्तेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ।
निहनिष्यामि तरसा तस्य कालोऽयमागतः ॥ ५.१६०.६७ ॥
കൗന്തേയാ, നീ പറയുന്നതുപോലെ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ വേഗത്തിൽ വധിക്കും; അതിനുള്ള കാലം ഇതാ വന്നിരിക്കുന്നു.
5.160.68
त्वं हि भोज्ये पुरस्कार्यो भक्ष्ये पेये च भारत ।
क्व युद्धं क्व च भोक्तव्यं युध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६८ ॥
ഭാരതാ, ഭോജനത്തിലും ഭക്ഷ്യത്തിലും പാനീയത്തിലും നീയാണ് ആദ്യം ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ. യുദ്ധം എവിടെ, ഭക്ഷണം എവിടെ? യുദ്ധം ചെയ്യൂ, പുരുഷനാകൂ.
5.160.69
शयिष्यसे हतो भूमौ गदामालिङ्ग्य भारत ।
तद्वृथा च सभामध्ये वल्गितं ते वृकोदर ॥ ५.१६०.६९ ॥
ഭാരതാ, ഗദയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് നീ മണ്ണിൽ വധിക്കപ്പെട്ട് കിടക്കും. വൃകോദരാ, സഭാമധ്യത്തിൽ നിന്റെ ആ വീമ്പ് വ്യർത്ഥമായി.
5.160.70
उलूक नकुलं ब्रूहि वचनान्मम भारत ।
युध्द्यस्वाद्य स्थिरो भूत्वा पश्यामस्तव पौरुषम् ॥ ५.१६०.७० ॥
ഉലൂകാ, എന്റെ വാക്കിനാൽ നകുലനോട് പറയൂ. ഭാരതാ, ഇന്ന് ഉറച്ചുനിന്ന് യുദ്ധം ചെയ്യൂ; നിന്റെ പൗരുഷം ഞങ്ങൾ കാണട്ടെ.
5.160.71
युधिष्ठिरानुरागं च द्वेषं च मयि भारत ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं स्मरेदानीं यथातथम् ॥ ५.१६०.७१ ॥
ഭാരതാ, യുധിഷ്ഠിരനോടുള്ള സ്നേഹവും എന്നോടുള്ള വെറുപ്പും കൃഷ്ണയുടെ (ദ്രൗപദിയുടെ) ക്ലേശവും ഇപ്പോൾ അവൻ യഥാതഥമായി ഓർക്കട്ടെ.
5.160.72
ब्रूयास्त्वं सहदेवं च राजमध्ये वचो मम ।
युद्ध्येदानीं रणे यत्तः क्लेशान्स्मर च पाण्डव ॥ ५.१६०.७२ ॥
നീ രാജസഭയുടെ മധ്യത്തിൽ സഹദേവനോട് എന്റെ വാക്ക് പറയൂ — പാണ്ഡവാ, ഇപ്പോൾ ഉത്സാഹത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ പോരാടട്ടെ; (ദ്യൂതസഭയിലെ) ക്ലേശങ്ങൾ ഓർക്കട്ടെ.
5.160.73
विराटद्रुपदौ चोभौ ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
न दृष्टपूर्वा भर्तारो भृत्यैरपि महागुणैः ।
तथार्थपतिभिर्भृत्या यतः सृष्टाः प्रजास्ततः ॥ ५.१६०.७३ ॥
വിരാടനോടും ദ്രുപദനോടും എന്റെ വാക്കായി നീ പറയണം: മുമ്പ് കാണാത്ത യജമാനന്മാരും മഹാഗുണമുള്ള ഭൃത്യരോടുകൂടിയവരാണ്; സമ്പത്തിന്റെ അധിപന്മാരുടെ ഭൃത്യരെപ്പോലെ, കാരണം പ്രജകൾ അവരിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
5.160.74
अश्लाघ्योऽयं नरपतिर्युवयोरिति चागतम् ॥ ५.१६०.७४ ॥
ഈ നരപതി നിങ്ങൾ ഇരുവരാലും പ്രശംസിക്കപ്പെടേണ്ടവനല്ല എന്നും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
5.160.75
ते यूयं संहता भूत्वा तद्वधार्थं ममापि च ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च प्रयुद्ध्यध्वं मया सह ॥ ५.१६०.७५ ॥
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് അവനെയും എന്നെയും വധിക്കാൻ, നിങ്ങൾക്കും പാണ്ഡവർക്കുമായി എന്നോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുക.
5.160.76
धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यं ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
एष ते समयः प्राप्तो लब्धव्यश्च त्वयापि सः ॥ ५.१६०.७६ ॥
പാഞ്ചാല്യനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോടും എന്റെ വാക്കായി നീ പറയണം: നിന്റെ സമയം വന്നിരിക്കുന്നു; അത് നീയും നേടണം.
5.160.77
द्रोणमासाद्य समरे ज्ञास्यसे हितमुत्तमम् ।
युद्ध्यस्व समुहृत्पापं कुरु कर्म सुदुष्करम् ॥ ५.१६०.७७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനെ സമീപിച്ച് നീ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഹിതം അറിയും. കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുക, പാപിയേ, അതിദുഷ്കരമായ കർമം ചെയ്യുക.
5.160.78
शिखण्डिनमथो ब्रूहि उलूक वचनान्मम ।
स्त्रीति मत्वा महाबाहुर्न हनिष्यति कौरवः ॥ ५.१६०.७८ ॥
പിന്നെ, ഉലൂകാ, എന്റെ വാക്കായി ശിഖണ്ഡിയോട് പറയൂ: 'അവനെ സ്ത്രീയെന്ന് കരുതി, മഹാബാഹുവായ കൗരവൻ അവനെ വധിക്കില്ല.'
5.160.79
गाङ्गेयो धन्विनां श्रेष्ठो युद्ध्येदानीं सुनिर्भयः ।
कुरु कर्म रणे यत्तः पश्यामः पौरुषं तव ॥ ५.१६०.७९ ॥
വില്ലാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗാംഗേയൻ ഇപ്പോൾ നിർഭയനായി യുദ്ധം ചെയ്യട്ടെ. രണത്തിൽ പ്രയത്നത്തോടെ നിന്റെ കർമ്മം ചെയ്യുക; നിന്റെ പൗരുഷം ഞങ്ങൾ കാണും.
5.160.80
एवमुक्त्वा ततो राजा प्रहस्योलूकमब्रवीत् ।
धनञ्जयं पुनर्ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.८० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം രാജാവ് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഉലൂകനോട് പറഞ്ഞു: "വാസുദേവൻ കേൾക്കെ ധനഞ്ജയനോട് വീണ്ടും പറയുക."
5.160.81
अस्मान्वा त्वं पराजित्य प्रसाधि पृतिवीमिमाम् ।
अथवा निर्जितोस्माभी रणे वीर शयिष्यसि ॥ ५.१६०.८१ ॥
ഞങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്തി ഈ ഭൂമി ഭരിക്കുക; അല്ലെങ്കിൽ വീരാ, യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങളാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ട് നീ കിടക്കും.
5.160.82
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.८२ ॥
പാണ്ഡവാ, രാജ്യത്തിൽനിന്നുള്ള നിഷ്കാസനത്തിന്റെ ക്ലേശവും വനവാസത്തിന്റെ കഷ്ടവും, കൃഷ്ണയുടെ (ദ്രൗപദിയുടെ) കഠിന ദുരിതവും ഓർത്ത് പുരുഷനാകുക.
5.160.83
यदर्थं क्षत्रिया सूते सर्वं तदिदमागतम् ।
बलं वीर्यं च शौर्यं च परं चाप्यस्त्रलाघवम् ॥ ५.१६०.८३ ॥
ക്ഷത്രിയൻ ജനിക്കുന്നത് എന്തിനായോ അതെല്ലാം ഇപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു: ബലം, വീര്യം, ശൗര്യം, അസ്ത്രങ്ങളിലെ പരമമായ വൈദഗ്ധ്യവും.
5.160.84
पौरुषं दर्शयन्युद्धे कोपस्य कुरु निष्कृतिम् ।
परिक्लिष्टस्य दीनस्य दीर्घकालोषितस्य च।
हृदयं कस्य न स्फोटेदैश्वर्याद्धंशितस्य च ॥ ५.१६०.८४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ പൗരുഷം കാണിച്ച് കോപത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യുക. ദുരിതത്താൽ പീഡിതനും ദീനനും ദീർഘകാലം വനവാസത്തിലിരുന്നവനും ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവനുമായവന്റെ ഹൃദയം ആരുടെയാണ് പൊട്ടിപ്പോകാത്തത്?
5.160.85
कुले जातस्य शूरस्य परिवित्तेष्वगृध्यतः ।
आस्थितं राज्यमाक्रम्य कोपं कस्य न दीपयेत् ॥ ५.१६०.८५ ॥
ഉന്നത കുലത്തിൽ ജനിച്ച ശൂരൻ, പരധനത്തിൽ ആഗ്രഹിക്കാത്തവൻ, തന്റെ രാജ്യം അപഹരിക്കപ്പെട്ടാൽ ആരുടെ കോപം ജ്വലിക്കാതിരിക്കും?
5.160.86
यत्तदुक्तं महद्वाक्यं कर्मणा तद्विभाव्यताम् ।
अकर्मणा कत्थितेन सन्तः कुपुरुषं विदुः ॥ ५.१६०.८६ ॥
പറഞ്ഞ മഹത്തായ വാക്കുകൾ കർമ്മത്താൽ തെളിയിക്കപ്പെടണം. കർമ്മമില്ലാതെ വീമ്പു പറയുന്നവനെ സജ്ജനങ്ങൾ അധമപുരുഷനെന്നു പറയുന്നു.
5.160.87
अमित्राणां वशे स्थानं राज्यं च पुनरुद्धर ।
द्वावर्थौ युद्धकामस्य तस्मात्तत्कुरु पौरुषम् ॥ ५.१६०.८७ ॥
ശത്രുക്കളുടെ അധീനതയിലുള്ള സ്ഥാനവും രാജ്യവും വീണ്ടും കൈവരിക്കുക. യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനു രണ്ടു ലക്ഷ്യങ്ങളേയുള്ളൂ; അതുകൊണ്ട് പൗരുഷം പ്രവർത്തിക്കുക.
5.160.88
पराजितोऽसि द्यूतेन कृष्णा चानायिता सभाम् ।
शक्योऽमर्षो मनुष्येण कर्तु पुरुषमानिना ॥ ५.१६०.८८ ॥
നീ ചൂതിൽ തോറ്റു; കൃഷ്ണയെ സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. തന്നെ പുരുഷനായി കരുതുന്നവന് അമർഷം അടക്കുക സാധ്യമല്ല.
5.160.89
द्वादशैव तु वर्षाणि वने धिष्ण्याद्विवासितः ।
संवत्सरं विराटस्य दास्यमास्थाय चोषितः ॥ ५.१६०.८९ ॥
പന്ത്രണ്ടു വർഷം നീ കാട്ടിൽ നിന്റെ വീട്ടിൽനിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; ഒരു വർഷം വിരാടന്റെ ദാസ്യം സ്വീകരിച്ചു വസിച്ചു.
5.160.90
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९० ॥
പാണ്ഡവാ, രാജ്യത്തുനിന്നുള്ള നിർവാസനത്തിന്റെ ദുഃഖവും വനവാസവും കൃഷ്ണയുടെ ക്ലേശവും ഓർത്ത് പുരുഷനാകുക.
5.160.91
अप्रियाणां च वचनं प्रब्रुवत्सु पुनः पुनः ।
अमर्षं दर्शयस्व त्वममर्षो ह्येव पौरुषम् ॥ ५.१६०.९१ ॥
അപ്രിയ വാക്കുകൾ ആവർത്തിച്ചു പറയുന്നവരോട് നീ കോപം പ്രകടിപ്പിക്കുക; കോപമാണ് യഥാർത്ഥ പൗരുഷം.
5.160.92
क्रोधो बलं तथा वीर्यं ज्ञानयोगोऽस्त्रलाघवम् ।
इह ते दृश्यतां पार्थ युद्ध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९२ ॥
പാർത്ഥാ, കോപവും ബലവും വീര്യവും ജ്ഞാനയോഗവും അസ്ത്രലാഘവവും ഇവിടെ നിന്നിൽ കാണട്ടെ; യുദ്ധം ചെയ്യുക, പുരുഷനാകുക.
5.160.93
लोहाभिसारो निर्वृत्तः कुरुक्षेत्रमकर्दमम् ।
पुष्टास्तेऽश्वा भृता योधाः श्वो युद्ध्यस्व सकेशवः ॥ ५.१६०.९३ ॥
ഇരുമ്പ് സേനാസംഗമം പൂർത്തിയായി; കുരുക്ഷേത്രം ചെളിയില്ലാത്തതാണ്; നിന്റെ കുതിരകൾ പുഷ്ടമാണ്, യോദ്ധാക്കൾ പരിപാലിക്കപ്പെട്ടവരാണ്; നാളെ കേശവനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുക.
5.160.94
असमागम्य भीष्मेण संयुगे किं विकत्थसे ।
आरुरुक्षुर्यथा मन्दः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.१६०.९४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരെ നേരിടാതെ നീ എന്തിനു വീമ്പു പറയുന്നു? ഗന്ധമാദന പർവതം കയറാൻ മോഹിക്കുന്ന മൂഢനെപ്പോലെ.
5.160.95
एवं कत्थसि कौन्तेय अकत्थन्पुरुषो भव ।
सूतपुत्रं सुदुर्धर्षं शल्यं च बलिनां वरम् ॥ ५.१६०.९५ ॥
കൗന്തേയാ, ഇങ്ങനെ വീമ്പു പറയുന്നു; വീമ്പില്ലാതെ പുരുഷനാകുക. സൂതപുത്രനെ, ദുർധർഷനെ, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശല്യനെ (നീ ജയിക്കേണ്ടതുണ്ട്).
5.160.96
द्रोणं च बलिनां श्रेष्ठं शचीपतिसमं युधि ।
अजित्वा संयुगे पार्थ राज्यं कथमिहेच्छसि ॥ ५.१६०.९६ ॥
പാർത്ഥാ, യുദ്ധത്തിൽ ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ഇന്ദ്രസമനുമായ ദ്രോണനെ ജയിക്കാതെ ഇവിടെ നീ രാജ്യം എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
5.160.97
ब्राह्मे धनुषि चाचार्यं वेदयोरन्तगं द्वयोः ।
युधि धुर्यमविक्षोभ्यमनीकचरमच्युतम् ॥ ५.१६०.९७ ॥
ബ്രാഹ്മ ധനുസ്സിലും രണ്ടു വേദങ്ങളിലും പാരംഗതനായ ആചാര്യൻ; യുദ്ധത്തിൽ മുൻനിരക്കാരനും അചഞ്ചലനും സേനകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും അച്യുതനുമായ (ദ്രോണൻ).
5.160.98
द्रोणं महाद्युतिं पार्थ जेतुमिच्छसि तन्मृषा ।
न हि शुश्रुम वातेन मेरुमुन्मथितं गिरिम् ॥ ५.१६०.९८ ॥
പാർത്ഥാ! മഹാതേജസ്വിയായ ദ്രോണനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് വ്യർഥമാണ്; കാറ്റു മേരുപർവതത്തെ പിഴുതെറിഞ്ഞതായി ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടില്ല.
5.160.99
अनिलो वा वहेन्मेरुं द्यौर्वापि निपतेन्महीम् ।
युगं वा रिवर्तेत यद्येवं स्याद्यथात्थ माम् ॥ ५.१६०.९९ ॥
കാറ്റ് മേരുവിനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയേക്കാം, ആകാശം ഭൂമിയിൽ വീണേക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ യുഗം തിരിഞ്ഞേക്കാം — നീ എന്നോട് പറയുന്നതുപോലെ ഇതു സംഭവിച്ചാൽ മാത്രം.
5.160.100
को ह्यस्ति जीविताकाङ्क्षी पराप्येममरिमर्दनम् ।
पार्थो वा इतरो वापि कोन्यः स्वस्ति गृहान्व्रजेत् ॥ ५.१६०.१०० ॥
ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആരാണ് ഈ ശത്രുമർദ്ദനനെ എതിർക്കുക? പാർത്ഥനോ മറ്റൊരാളോ, ആരാണ് സുരക്ഷിതമായി വീട്ടിൽ മടങ്ങിപ്പോകുക?
5.160.101
कथमाभ्यामभिध्यातः संस्पृष्टो दारुणेन वा ।
रणे जीवन्प्रमुच्येत पदा भूमिपुमस्पृशन् ॥ ५.१६०.१०१ ॥
ഈ ഇരുവരാൽ ലക്ഷ്യമാക്കപ്പെട്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ ആ ഭയങ്കരനാൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ടോ, യുദ്ധത്തിൽ ആരെങ്കിലും ജീവനോടെ രക്ഷപ്പെടുമോ — ഭൂമിയിൽ കാൽ വയ്ക്കാതെപോലും?
5.160.102
किं दर्दुरः कूपशयो यथेमां ।
न बुध्यसे राजचमूं समेताम्।
दुराधर्षां देवचमूप्रकाशां ।
गुप्तां नरेन्द्रैस्त्रिदशैरिव द्याम् ॥ ५.१६०.१०२ ॥
കിണറ്റിൽ വസിക്കുന്ന തവളയെപ്പോലെ, ഒത്തുകൂടിയ ഈ രാജസേനയെ നീ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലേ? അത് ദുർധർഷമാണ്, ദേവസേനപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതാണ്, സ്വർഗം ദേവന്മാരാൽ കാക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ രാജാക്കന്മാരാൽ കാക്കപ്പെട്ടതാണ്.
5.160.103
प्राच्यैः प्रतीच्यैरथ दाक्षिणात्यै-
रुदीच्यकाम्भोजशकैः खशैश्च ।
साल्वैः समत्स्यैः कुरुमध्यदेश्यै-
र्म्लेच्छैः पुलिन्दैर्द्रविडान्ध्रकाञ्च्यैः ॥ ५.१६०.१०३ ॥
കിഴക്കുള്ളവരും പടിഞ്ഞാറുള്ളവരും തെക്കുള്ളവരും, വടക്കുള്ള കാംബോജരും ശകരും, ഖസരും, സാൽവരും മത്സ്യരും, കുരുമധ്യദേശത്തുള്ളവരും, മ്ലേച്ഛരും, പുലിന്ദരും, ദ്രാവിഡരും ആന്ധ്രരും കാഞ്ചിയിലുള്ളവരും.
5.160.104
नानाजनौघं युधि संप्रवृद्धं ।
गाङ्गं यथा वेगमपारणीयम्।
मां च स्थितं नानाबलस्य मध्ये ।
युयुत्ससे मन्द किमल्पबुद्धे ॥ ५.१६०.१०४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പെരുകിയ അനേകം ജനങ്ങളുടെ പ്രവാഹം പോലെയും, ഗംഗയുടെ കടക്കാനാവാത്ത ഒഴുക്കുപോലെയും, അനേക സേനകളുടെ നടുവിൽ നിൽക്കുന്ന എന്നോടു നീ എന്തിന് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മൂഢാ, അൽപബുദ്ധേ?
5.160.105
अक्षय्याविषुधी चैव अग्निदत्तं च ते रथम् ।
जानीमो हि रणे पार्थ केतुं दिव्यं च भारत ॥ ५.१६०.१०५ ॥
പാർത്ഥാ, നിനക്ക് അക്ഷയമായ രണ്ട് ആവനാഴികളും അഗ്നി നൽകിയ രഥവുമുണ്ടെന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയാം; ഭാരതാ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ ദിവ്യമായ കൊടിയുമുണ്ട്.
5.160.106
अकत्थमानो युद्ध्यस्व कत्थसेऽर्जुन किं बहु ।
पर्यायात्सिद्धिरेतस्य नैतत्सिध्याति कत्थनात् ॥ ५.१६०.१०६ ॥
അഹങ്കരിക്കാതെ യുദ്ധം ചെയ്യുക; അർജുനാ, എന്തിനിത്ര വീമ്പു പറയുന്നു? ഇതിന്റെ സിദ്ധി ക്രമമായാണ് വരുന്നത്; വീമ്പു പറച്ചിലിലൂടെ ഇത് സാധിക്കുകയില്ല.
5.160.107
यदीदं कत्थनाल्लोके सिध्येत्कर्म धनञ्जय ।
सर्वे भवेयुः सिद्धार्थाः कत्थने को हि दुर्गतः ॥ ५.१६०.१०७ ॥
ധനഞ്ജയാ, ഈ ലോകത്ത് വീമ്പു പറച്ചിലിലൂടെ കർമ്മം സിദ്ധിക്കുമെങ്കിൽ എല്ലാവരും ലക്ഷ്യം നേടുമായിരുന്നു; വീമ്പു പറയുന്നതിൽ ആരാണ് ദുർഗതിയിലാവുക?
5.160.108
जनामि ते वासुदेवं सहायं ।
जानामि ते गाण्डिवं तालमात्रम् ।
जानाम्यहं त्वादृशो नास्ति योद्धा ।
जानानस्ते राज्यमेतद्धरामि ॥ ५.१६०.१०८ ॥
നിന്റെ സഹായിയായ വാസുദേവനെ ഞാൻ അറിയുന്നു. പനയോളം ഉയരമുള്ള നിന്റെ ഗാണ്ഡീവം ഞാൻ അറിയുന്നു. നിന്നെപ്പോലെ ഒരു യോദ്ധാവില്ലെന്നും ഞാൻ അറിയുന്നു. ഇതെല്ലാം അറിഞ്ഞിട്ടും, ഈ രാജ്യം ഞാൻ തിരിച്ചെടുക്കും.
5.160.109
न तु पर्यायधर्मेम सिद्धिं प्राप्नोति मानवः ।
मनसैवानुकूलानि धातैव कुरुते वशे ॥ ५.१६०.१०९ ॥
എന്നാൽ മനുഷ്യൻ ക്രമാനുഗതമായ കാരണങ്ങളുടെ നിയമത്താൽ മാത്രം സിദ്ധി നേടുന്നില്ല. മനസ്സിനാൽത്തന്നെ അവൻ അനുകൂലമായവയെ വശത്താക്കുന്നു; വിധാതാവുതന്നെ അവയെ വശത്താക്കുന്നു.
5.160.110
त्रयोदशसमा भुक्तं राज्यं विलपतस्तव ।
भूयश्चैव प्रशासिष्ये त्वां निहत्य सबान्धवम् ॥ ५.१६०.११० ॥
പതിമൂന്ന് വർഷം നീ രാജ്യം അനുഭവിച്ചു, നീ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ. വീണ്ടും നിന്നെയും ബന്ധുക്കളെയും കൊന്ന് ഞാൻ ഭരിക്കും.
5.160.111
क्व तदा गाण्डिवं तेऽभूद्यत्त्वं दासपणैर्जितः ।
क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुन ॥ ५.१६०.१११ ॥
നീ അടിമപ്പണയത്തിൽ തോറ്റപ്പോൾ നിന്റെ ഗാണ്ഡീവം എവിടെയായിരുന്നു? ഹേ ഫാൽഗുന, അന്ന് ഭീമസേനന്റെ ബലം എവിടെയായിരുന്നു?
5.160.112
सगदाद्भीमसेनाद्वा फाल्गुनाद्वा सगाण्डिवात् ।
न वै मोक्षस्तदा यो भूद्विना कृष्णमनिन्दितां ॥ ५.१६०.११२ ॥
ഗദയോടുകൂടിയ ഭീമസേനനാലോ, ഗാണ്ഡീവത്തോടുകൂടിയ ഫാൽഗുനനാലോ അന്ന് മോചനം ലഭിക്കില്ലായിരുന്നു; കുറ്റമറ്റ കൃഷ്ണയില്ലാതെ അത് സാധ്യമല്ലായിരുന്നു.
5.160.113
सा वो दास्ये समापन्नान्मोचयामास पार्षती ।
अमानुष्यं समापन्नान्दासकर्मण्यवस्थितान् ॥ ५.१६०.११३ ॥
പൃഷതന്റെ മകളായ ദ്രൗപദി, അടിമത്തത്തിൽ വീണ് മനുഷ്യത്വരഹിതമായ അടിമപ്പണിയിൽ നിന്നിരുന്ന നിങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു.
5.160.114
अवोचं यत्षण्डतिलानहं वस्तथयमेव तत् ।
धृता हि वेमी पार्थेन विराटनगरे तदा ॥ ५.१६०.११४ ॥
ഞാൻ പറഞ്ഞത് അതുതന്നെ — വിരാട നഗരത്തിൽ അന്ന് പാർത്ഥൻ നെയ്ത്തുനൂൽക്കോൽ പിടിച്ചിരുന്നു.
5.160.115
सूदकर्मणि च श्रान्तं विराटस्य महानसे ।
भीमसेनेन कौन्तेय यत्तु तन्मम पौरुषम् ॥ ५.१६०.११५ ॥
കൗന്തേയാ, വിരാടന്റെ അടുക്കളയിൽ പാചകക്കാരന്റെ ജോലിയിൽ ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ — എന്റെ പൗരുഷം അതുതന്നെ, ഭീമസേനനാണത് ചെയ്തത്.
5.160.116
एवमेव सदा दण्डं क्षत्रियाः क्षत्रिये दधुः ।
वेणीं कृत्वा षण्डवेषः कन्यां नर्तितवानसि ॥ ५.१६०.११६ ॥
ഇങ്ങനെതന്നെ ക്ഷത്രിയർ എപ്പോഴും ക്ഷത്രിയനുമേൽ ദണ്ഡം പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഷണ്ഡവേഷം ധരിച്ച്, ജടകെട്ടി, നീ കന്യകയെ നൃത്തം ചെയ്യിച്ചു.
5.160.117
न भयाद्वासुदेवस्य न चापि तव फल्गुन ।
राज्यं प्रतिप्रदास्यामि युध्यस्व सहकेशवः ॥ ५.१६०.११७ ॥
വാസുദേവനെ ഭയന്നല്ല, നിന്നെയും ഭയന്നല്ല, ഫല്ഗുനാ — ഞാൻ രാജ്യം തിരികെ നൽകും; കേശവനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യൂ.
5.160.118
न माया हीन्द्रजालं वा कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रामे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.११८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആയുധമെടുത്തവന്റെ മുന്നിൽ മായയോ, ഇന്ദ്രജാലമോ, ഭയങ്കരമായ കുഹകമോ നിലനിൽക്കില്ല; അവ പ്രതിധ്വനിയായ ഗർജ്ജനങ്ങളെയേ വഹിക്കൂ.
5.160.119
वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा ।
आसाद्य माममोघेषुं द्रविष्यन्ति दिशो दश ॥ ५.१६०.११९ ॥
ആയിരം വാസുദേവന്മാരോ, നൂറു ഫല്ഗുനന്മാരോ ആകട്ടെ — എന്നെ സമീപിച്ച്, പിഴയ്ക്കാത്ത അമ്പുള്ള എന്നെ നേരിട്ട് അവർ പത്തു ദിക്കിലേക്കും ചിതറിയോടും.
5.160.120
संयुगं गच्छ भीष्मेण भिन्धि वा शिरसा गिरिम् ।
तरस्व वा महागाधं बाहुभ्यां पुरुषोदधिम् ॥ ५.१६०.१२० ॥
യുദ്ധത്തിലേക്കു പോകുക, ഭീഷ്മരോടു പോരാടുക, അല്ലെങ്കിൽ തലകൊണ്ടു പർവതം പിളർക്കുക; അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടു കൈകൾകൊണ്ട് ആ ആഴമുള്ള മനുഷ്യ-സമുദ്രം നീന്തിക്കടക്കുക.
5.160.121
शारद्वतमहामीनं विविंशतिमहोरगम् ।
बृहद्बलमहोद्वेलं सौमदत्तितिमिङ्गिलम् ॥ ५.१६०.१२१ ॥
ശാരദ്വതനെന്ന വലിയ മത്സ്യവും, വിവിംശതിയെന്ന വലിയ സർപ്പവും, വിശാല സേനയെന്ന വലിയ തിരമാലയും, സൗമദത്തിയെന്ന തിമിംഗിലവും ഉള്ളത്.
5.160.122
भीष्मवेगमपर्यन्तं द्रोणग्राहदुरसदम् ।
कर्णशल्यझषावर्तं काम्भोजबडबामुखम् ॥ ५.१६०.१२२ ॥
ഭീഷ്മന്റെ വേഗത്താൽ അനന്തമായത്, ദ്രോണനെന്ന മകരത്താൽ സമീപിക്കാനാവാത്തത്, കർണ്ണ-ശല്യന്മാരെന്ന മത്സ്യങ്ങളും ചുഴികളും ഉള്ളത്, കാംബോജരെന്ന ബഡബാമുഖാഗ്നിയുള്ളത്.
5.160.123
दुःशासनौघं शलशल्यमत्स्यं ।
सुषेणचित्रायुधनागनक्रम्।
जयद्रथाद्रिं पुरुमित्रगाधं ।
दुर्मर्षणोदं शकुनिप्रपातम् ॥ ५.१६०.१२३ ॥
ദുഃശാസനനെന്ന പ്രവാഹം, ശലനും ശല്യനും എന്ന മത്സ്യങ്ങൾ, സുഷേണനും ചിത്രായുധനുമെന്ന നാഗങ്ങളും മകരങ്ങളും, ജയദ്രഥനെന്ന പർവതം, പുരുമിത്രനെന്ന ആഴമുള്ള കടവ്, ദുർമർഷണനെന്ന ജലം, ശകുനിയെന്ന പ്രപാതം.
5.160.124
शश्त्रौघमक्षय्यमभिप्रवृद्धं ।
यदावगाह्य श्रमनष्टचेताः।
भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव-
स्तदा मनस्ते परितापमेष्यति ॥ ५.१६०.१२४ ॥
ക്ഷയമില്ലാത്ത, അതിവർധിച്ച ആയുധപ്രവാഹത്തിൽ നീ ഇറങ്ങുമ്പോൾ, ക്ഷീണത്താൽ മനസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി, ബന്ധുക്കളെല്ലാം വധിക്കപ്പെട്ടവനായി നീ ആകുമ്പോൾ, നിന്റെ മനസ്സ് പരിതാപത്തിലാകും.
5.160.125
तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे-
र्निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्।
प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया ।
बुभूषितः स्वर्ग इवातपस्विना ॥ ५.१६०.१२५ ॥
അപ്പോൾ നിന്റെ മനസ്സ്, ദുർനടപ്പുകാരൻ സ്വർഗത്തിൽനിന്ന് തിരിഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ, പാർത്ഥാ, ഭൂമിഭരണത്തിൽനിന്ന് പിന്മാറും. തപസ്സില്ലാത്തവൻ സ്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, അത്യന്തം ദുർലഭമായ രാജ്യം ശാന്തമാക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിച്ചു.