మహాభారతం · అధ్యాయం 5.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.160.1
हिरण्वत्यां निविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
न्यविशन्त महाराज कौरवेया यथाविधि ॥ ५.१६०.१ ॥
హిరణ్వతీ నది తీరంలో మహాత్ములైన పాండవులు విడిది చేసిన తరువాత, మహారాజా, కౌరవులు కూడా విధిప్రకారం (తమ శిబిరంలో) ప్రవేశించారు.
5.160.2
तत्र दुर्योधनो राजा निवेस्य बलमोजसा ।
संमानयित्वा नृपतीन्न्यस्य गुल्मांस्तथैव च ॥ ५.१६०.२ ॥
అక్కడ రాజు దుర్యోధనుడు తన సైన్యాన్ని బలంగా విడిదిచేసి, రాజులను సన్మానించి, అలాగే సైనిక దళాలను కూడా నియమించాడు.
5.160.3
आरक्षस्य विधिं कृत्वा योधानां तत्र भारत ।
कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ५.१६०.३ ॥
భారతా, అక్కడ యోధుల రక్షణ ఏర్పాటు చేసి, కర్ణుడిని, దుశ్శాసనుడిని, సుబలుని కుమారుడైన శకునిని కూడా (పిలిపించాడు).
5.160.4
आनाय्य नृपतिस्तत्र मन्त्रयामास भारत ।
तत्र दुर्योधनो राजा कर्णेन सह भारत ॥ ५.१६०.४ ॥
రాజు వారిని అక్కడికి పిలిపించి మంత్రాంగం చేశాడు; భారతా, అక్కడ రాజు దుర్యోధనుడు కర్ణునితో కలిసి, భారతా, (మంత్రాంగం చేశాడు).
5.160.5
सौबलेन च राजेन्द्र मन्त्रयित्वा नरर्षभ ।
आहूयोपह्वरे राजन्नुलूकमिदमब्रवीत् ॥ ५.१६०.५ ॥
రాజేంద్రా, నరశ్రేష్ఠా, సుబలుని కుమారుడు (శకుని)తో మంత్రాంగం చేసి, రాజా, ఏకాంతంలో (ఉలూకుడిని) పిలిచి, అతనితో ఇలా అన్నాడు.
5.160.6
उलूक गच्छ कैतव्य पाण्डवान्सहसोमकान् ।
गत्वा मम वचो ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.६ ॥
ఉలూకా, కైతవ్యుని వంశస్థుడా, వెళ్ళు; సోమకులతో కూడిన పాండవుల వద్దకు వెళ్ళి, వాసుదేవుడు (కృష్ణుడు) వినుచుండగా నా మాటను చెప్పు.
5.160.7
इदं तत्समनुप्राप्तं वर्षपूगाभिचिन्तितम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च युद्धं लोकभयङ्करम् ॥ ५.१६०.७ ॥
ఇదిగో, ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఆలోచించబడిన ఆ యుద్ధం వచ్చి చేరింది — పాండవులకు, కురువులకు మధ్య జరిగే, లోకాన్ని భయకంపితం చేసే యుద్ధం.
5.160.8
यदेतत्कत्थनावाक्यं सञ्जयो महदब्रवीत् ।
वासुदेवसहायस्य गर्जतः सानुजस्य ते ॥ ५.१६०.८ ॥
సంజయుడు చెప్పిన ఈ గొప్ప డంబపు మాటలు ఇవే — వాసుదేవుడు సహాయకుడిగా ఉన్నవాడివి, తమ్ముడితో కలిసి గర్జించేవాడివి నీవు అని.
5.160.9
मध्ये करूणां कौन्तेय तस्य कालोयमागतः ।
यथावत्संप्रतिज्ञातं तत्सर्वं क्रियतामिति ॥ ५.१६०.९ ॥
కౌంతేయా, కురువుల మధ్య ఆ సమయం వచ్చింది. అంగీకరించినట్లుగా అంతా జరగాలి.
5.160.10
ज्येष्ठं तथैव कौन्तेयं ब्रूयास्त्यं वचनान्मम ॥ ५.१६०.१० ॥
కౌంతేయా, నా మాటగా జ్యేష్ఠ కౌంతేయునికి కూడా ఇదే విధంగా చెప్పాలి.
5.160.11
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सोमकैश्च सकेकयैः ।
कथं वा धार्मिको भूत्वा त्वमधर्मे मनः कृथाः।
य इच्छसि जगत्सर्वं नश्यमानं नृशंसवत् ॥ ५.१६०.११ ॥
సోదరులు, సోమకులు, కేకయులతో కలిసి ఉంటూ, ధార్మికుడవై ఎలా అధర్మంలో మనసు ఉంచుతావు? క్రూరుడిలా సమస్త లోకం నశించడాన్ని కోరుకునే నీవు?
5.160.12
अभयं सर्वभूतेभ्यो पाता त्वमिति मे मतिः ॥ ५.१६०.१२ ॥
సమస్త ప్రాణులకు అభయం ఇచ్చే రక్షకుడవు నీవే — ఇదే నా అభిప్రాయం.
5.160.13
श्रूयते हि पुरा गीतः श्लोकोऽयं भरतर्षभ ।
प्रह्लादेनाथ भद्रं ते हृते राज्ये तु दैवतैः ॥ ५.१६०.१३ ॥
భరతర్షభా, పూర్వం ప్రహ్లాదుడు పాడిన ఈ శ్లోకం వినబడుతుంది; దేవతలు అతని రాజ్యాన్ని అపహరించినప్పుడు. నీకు శుభం కలుగుగాక.
5.160.14
यस्य धर्मध्वजो नित्यं सुरा ध्वज इवोच्छ्रितः ।
प्रच्छन्नानि च पापानि बैडालं नाम तद्ब्रतम् ॥ ५.१६०.१४ ॥
ఎవరి ధర్మధ్వజం దేవతల ధ్వజంలా ఎల్లప్పుడూ ఎత్తుగా ఎగురుతుందో, దాచిన పాపాలు ఉంటాయో, ఆ వ్రతాన్ని పిల్లి వ్రతం అంటారు.
5.160.15
अत्र ते वर्तयिष्यामि आख्यानमिदमुत्तमम् ।
कथितं नारदेनेह पितुर्मम नराधिप ॥ ५.१६०.१५ ॥
నరాధిపా, ఇక్కడ నేను నీకు ఈ ఉత్తమ ఆఖ్యానాన్ని వివరిస్తాను; ఇది ఇక్కడ నారదుడు నా తండ్రికి చెప్పినది.
5.160.16
मार्जारः किल दुष्टात्मा निश्चेष्टः सर्वकर्मसु ।
ऊर्ध्वबाहुः स्थितो राजन् गङ्गातीर कदाचन ॥ ५.१६०.१६ ॥
రాజా, ఒకప్పుడు గంగా తీరంలో దుష్టబుద్ధి గల ఒక పిల్లి, అన్ని పనుల్లోనూ కదలిక లేకుండా, చేతులు పైకెత్తి నిలబడి ఉంది.
5.160.17
स वै कृत्वा मनःशुद्धिं प्रत्ययार्थं शरीरिणाम् ।
करोमि धर्ममित्याह सर्वानेव शरीरिणः ॥ ५.१६०.१७ ॥
అతడు మనశ్శుద్ధిని పొంది, ప్రాణుల నమ్మకాన్ని పొందడానికి 'నేను ధర్మం చేస్తాను' అని అన్నాడు; ప్రాణులందరికీ అలాగే చెప్పాడు.
5.160.18
तस्य कालेन महता विस्त्रम्यं जग्मुरण्डजाः ।
समेत्य च प्रशंसन्ति मार्जारं तं विशांपते ॥ ५.१६०.१८ ॥
ప్రజాపతీ, చాలా కాలం తర్వాత పక్షులు అతని దగ్గర నమ్మకంతో వచ్చాయి; కలిసి ఆ పిల్లిని ప్రశంసించాయి.
5.160.19
पूज्यमानस्तु तैः सर्वैः पक्षिभिः पक्षिभोजनः ।
आत्मकार्यं कृतं मेने चार्यायाश्च कृतं फलम् ॥ ५.१६०.१९ ॥
అన్ని పక్షులచే గౌరవించబడుతూ, పక్షులను తినే ఆ పిల్లి తన పని నెరవేరిందని, ఆర్యకు కూడా ఫలితం దక్కిందని భావించింది.
5.160.20
अथ दीर्घस्य कालस्य तं देशं मूषिका ययुः ।
ददृशुस्तं च ते तत्र धार्मिकं व्रतचारिणम् ॥ ५.१६०.२० ॥
తరువాత చాలా కాలానికి ఆ ప్రదేశానికి ఎలుకలు వెళ్లాయి; అక్కడ ధర్మపరుడై వ్రతం ఆచరిస్తున్న అతడిని చూశాయి.
5.160.21
कार्येण महता युक्तं दम्भयुक्तेन भारत ।
तेषां मतिरियं राजन्नासीत्तत्र विनिश्चये ॥ ५.१६०.२१ ॥
భారతా, అతడు గొప్ప ఉద్దేశంతో కూడినవాడే, కానీ కపటంతో కూడినవాడు. రాజా, ఆ నిర్ణయంలో వారి అభిప్రాయం ఇదే.
5.160.22
बहुमित्रा वयं सर्वे तेषां नो मातुलो ह्ययम् ।
रक्षां करोतु सततं वृद्धबालस्य सर्वशः ॥ ५.१६०.२२ ॥
మాకందరికీ చాలామంది మిత్రులు ఉన్నారు; ఇతడు మా మామ. వృద్ధులను, బాలురను అన్ని విధాలుగా ఇతడు ఎల్లప్పుడూ రక్షించుగాక.
5.160.23
उपगम्य तु ते सर्वे बिडालमिदमब्रुवन् ।
भवत्प्रसादादिच्छामश्चर्तुं चैव यथासुखम् ॥ ५.१६०.२३ ॥
అప్పుడు వారందరూ పిల్లి దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు: 'మీ అనుగ్రహంతో మేము సుఖంగా సంచరించాలని కోరుకుంటున్నాము.'
5.160.24
भवान्नो गतिरव्यग्रा भवान्नः परमः सुहृत् ।
ते वयं सहिताः सर्वे भवन्तं शरणं गताः ॥ ५.१६०.२४ ॥
మీరే మాకు స్థిరమైన ఆశ్రయం; మీరే మాకు పరమ మిత్రుడు. మేమంతా కలిసి మీ శరణు పొందాము.
5.160.25
भवान्धर्मपरो नित्यं भवान्धर्मे व्यवस्थितः ।
स नो रक्ष महाप्रज्ञ त्रिदशानिव वज्रभृत् ॥ ५.१६०.२५ ॥
మీరు ఎల్లప్పుడూ ధర్మపరాయణులు, ధర్మంలో స్థిరులు. మహాప్రజ్ఞా, వజ్రధారి దేవతలను రక్షించినట్లు మమ్మల్ని రక్షించండి.
5.160.26
एवमुक्तस्तु तैः सर्वैर्मूषिकैः स विशांपते ।
प्रत्युवाच ततः सर्वान्मूषिकान्मूषिकान्तकृत् ॥ ५.१६०.२६ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, ఎలుకలన్నీ ఇలా అనగా, ఎలుకలను అంతం చేసేవాడు వారందరికీ సమాధానమిచ్చాడు.
5.160.27
द्वयोर्योगं न पश्यामि तपसो रक्षणस्य च ।
अवश्यं तु मया कार्यं वचनं भवतां हितम् ॥ ५.१६०.२७ ॥
తపస్సు, రక్షణ ఈ రెండింటి కలయికను నేను చూడలేను. అయినా మీ హితమైన మాటను నేను తప్పక చేయాలి.
5.160.28
युष्माभिरपि कर्तव्यं वचनं मम नित्यशः ।
तपसास्मि परिश्रान्तो दृढं नियमामास्थितः ॥ ५.१६०.२८ ॥
మీరు కూడా ఎల్లప్పుడూ నా మాటను పాటించాలి. నేను తపస్సుతో అలసినవాడను; దృఢమైన నియమాన్ని పాటిస్తున్నవాడను.
5.160.29
न चापि गमने शक्तिं कांचित्पश्यामि चिन्तयन् ।
सोस्मि नेयः सदा ताता नदीकूलमितःपरम् ॥ ५.१६०.२९ ॥
ఆలోచించినా నడిచే శక్తి నాకు కనబడటం లేదు. ప్రియులారా, నేను ఎప్పుడూ నడిపించబడవలసినవాడను; ఇక్కడి నుండి నదీతీరం వరకు నన్ను తీసుకెళ్లండి.
5.160.30
तथेति तं प्रतिज्ञाय मूषिका भरतर्षभ ।
वृद्धबालमथो सर्वं मार्जाराय न्यवेदयन् ॥ ५.१६०.३० ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, 'సరే' అని అతనికి వాగ్దానం చేసి, ఎలుకలు ముసలివారు, పిల్లలు అందరి సంగతులను పిల్లికి తెలియజేశాయి.
5.160.31
ततः स पापो दुष्टात्मा मूषिकानथ भक्षयन् ।
पीवरश्च सुवर्णश्च दृढबन्धश्च जायते ॥ ५.१६०.३१ ॥
అప్పుడు ఆ పాపాత్ముడు, దుష్టచిత్తుడు ఎలుకలను తింటూ బలిసినవాడై, మెరిసేవాడై, దృఢమైన శరీరం కలవాడయ్యాడు.
5.160.32
मूषिकाणां गणश्चात्र भृशं संक्षीयतेऽथ सः ।
मार्जारो वर्धते चापि तेजोबलसमन्वितः ॥ ५.१६०.३२ ॥
ఇక్కడ ఎలుకల సమూహం బాగా తగ్గిపోయింది; ఆ పిల్లి తేజస్సు, బలంతో కూడి పెరిగింది.
5.160.33
ततस्ते मूषिकाः सर्वे समेत्यान्योन्यमब्रुवन् ।
मातुलो वर्धते नित्यं वयं क्षीयामहे भृशम् ॥ ५.१६०.३३ ॥
అప్పుడు ఆ ఎలుకలన్నీ కలిసి ఒకరితో ఒకరు అన్నాయి: "మామయ్య నిత్యం పెరుగుతున్నాడు; మనం చాలా తగ్గిపోతున్నాము."
5.160.34
ततः प्राज्ञतमः कश्चिड्डिण्डिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजन्मूषिकाणां महागणम् ॥ ५.१६०.३४ ॥
అప్పుడు డిండికుడనే అత్యంత ప్రజ్ఞావంతుడైన ఒక ఎలుక, ఓ రాజా, ఎలుకల ఆ మహా సమూహంతో ఈ మాట చెప్పింది.
5.160.35
गच्छतां वो नदीतीरं सहितानां विशेषतः ।
पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सहैव मातुलेन तु ॥ ५.१६०.३५ ॥
మీరంతా నదీ తీరానికి వెళ్ళండి, ముఖ్యంగా కలిసికట్టుగా; నేను మామయ్యతో పాటే వెనుక నుంచి వస్తాను.
5.160.36
साधु साध्विति ते सर्वे पूजयाञ्चक्रिरे तदा ।
चक्रुश्चैव यथान्यायं डिण्डिकस्य वचोऽर्थवत् ॥ ५.१६०.३६ ॥
"సరే, సరే" అని వారందరూ అప్పుడు డిండికుని మెచ్చుకుని, అతని అర్థవంతమైన మాట ప్రకారం యథావిధిగా చేశారు.
5.160.37
अविज्ञानात्ततः सोऽथ डिण्डिकं ह्युपभुक्तवान् ।
ततस्ते सहिताः सर्वे मन्त्रयामासुरञ्जसा ॥ ५.१६०.३७ ॥
అజ్ఞానంతో అతడు ఆ డిండికుణ్ణి మింగివేశాడు. అప్పుడు వారందరూ కలిసి వెంటనే ఆలోచించసాగారు.
5.160.38
तत्र वृद्धतमः कश्चित्कोलिको नाम मूषिकः ।
अब्रवीद्वचनं राजञ्ज्ञातिमध्ये यथातथम् ॥ ५.१६०.३८ ॥
అక్కడ కోలికుడు అనే అత్యంత వృద్ధుడైన ఒక ఎలుక ఉండేది. రాజా, అది బంధువుల మధ్య యథార్థాన్ని పలికింది.
5.160.39
न मातुलो धर्मकामश्छद्ममात्रं कृता शिखा ।
न मूलफलभक्षस्य विष्ठा भवति लोमशा ॥ ५.१६०.३९ ॥
ఈ మేనమామ ధర్మాన్ని కోరేవాడు కాదు; ఇది కేవలం వేషం, ఆయన జుట్టుముడి కూడా. మూలఫలాలు తినేవాడి విష్ఠ ఇంత రోమభరితంగా ఉండదు.
5.160.40
अस्य गात्राणि वर्धन्ते गणश्च परिहीयते ।
अद्य सप्ताष्टदिवसान्डिण्डिकोपि न दृश्यते ॥ ५.१६०.४० ॥
ఇతని అవయవాలు పెరుగుతున్నాయి, ఎలుకల సమూహం తగ్గిపోతోంది. ఈ రోజు ఏడెనిమిది రోజులైనా డిండికుడు కూడా కనిపించడం లేదు.
5.160.41
एतच्छ्रुत्वा वचः सर्वे मूषिका विप्रदुद्रुवुः ।
बिडालोपि स दुष्टात्मा जगामैव यथागतम् ॥ ५.१६०.४१ ॥
ఈ మాటలు విని ఎలుకలన్నీ నలుదిక్కులకు పారిపోయాయి. ఆ దుష్టబుద్ధి గల పిల్లి కూడా వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్ళిపోయింది.
5.160.42
तथा त्वमपि दुष्टात्मन्बैडालं व्रतमास्थितः ।
चरसि ज्ञातिषु सदा बिडालोमूषिकेष्विव ॥ ५.१६०.४२ ॥
అలాగే, దుష్టాత్మా, నువ్వు కూడా పిల్లి వ్రతాన్ని స్వీకరించి, పిల్లి ఎలుకల మధ్య తిరిగినట్లుగా ఎప్పుడూ బంధువుల మధ్య తిరుగుతున్నావు.
5.160.43
अन्यथा किल ते वाक्यमन्यथा कर्म दृश्यते ।
दम्भनार्थाय लोकस्य वेदाश्चोपशमश्च ते ॥ ५.१६०.४३ ॥
నీ మాట వేరుగా ఉంది, నీ కర్మ వేరుగా కనిపిస్తోంది. వేదాలు, నీ నిగ్రహం కూడా ప్రజలను మోసగించడానికే.
5.160.44
त्यक्त्वा छद्म त्विदं राजन्क्षत्रधर्मं समाश्रितः ।
कुरु कार्याणि सर्वाणि धर्मिष्ठोऽसि नरर्षभ ॥ ५.१६०.४४ ॥
ఓ రాజా, ఈ మోసాన్ని విడిచి క్షాత్రధర్మాన్ని ఆశ్రయించు. అన్ని కర్తవ్యాలను చేయి; నీవు ధర్మిష్ఠుడవు, నరశ్రేష్ఠుడా.
5.160.45
बाहुवीर्येण पृथिवीं लब्ध्वा भरतसत्तम ।
देहि दानं द्विजातिभ्यः पितृभ्यश्चयथोचितम् ॥ ५.१६०.४५ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, బాహుబలంతో భూమిని గెలిచి, బ్రాహ్మణులకు, పితృదేవతలకు తగినట్లు దానం ఇవ్వు.
5.160.46
क्लिष्टाया वर्षपूगांश्च मातुर्मातृहिते स्थितः ।
प्रमार्जाश्रु रणे जित्वा संमानं परमावह ॥ ५.१६०.४६ ॥
తల్లి అనుభవించిన కష్ట సంవత్సరాలను స్మరించి, తల్లి హితంలో నిలిచి, యుద్ధంలో జయించి ఆమె కన్నీరు తుడిచి, పరమ గౌరవం తెచ్చుకో.
5.160.47
पञ्चग्रामा वृता यत्नात्रास्माभिरपवर्जिताः ।
युध्यामहे कथं सङ्ख्ये कोपयेम च पाण्डवान् ॥ ५.१६०.४७ ॥
ఐదు గ్రామాలను కష్టపడి ఎన్నుకున్నాం, మేము వాటిని వదులుకోలేదు. యుద్ధంలో ఎలా పోరాడాలి, పాండవులను ఎలా కోపింపజేయాలి?
5.160.48
त्वत्कृते दुष्टभावस्य संत्यागो विदुरस्य च ।
जातुषे च गृहे दाहं स्मर तं पुरुषो भव ॥ ५.१६०.४८ ॥
నీ కారణంగా దుష్ట స్వభావంతో విదురుడు విడువబడ్డాడు, లక్క గృహంలో దహనం జరిగింది. దాన్ని స్మరించుకుని పురుషుడవు కమ్ము.
5.160.49
यच्च कृष्णमवोचस्त्वमायान्तं कुरुसंसदि ।
अयमस्मि स्थितो राजञ्शमायसमराय च ॥ ५.१६०.४९ ॥
కురుసభలో వస్తున్న కృష్ణునితో నీవు అన్నది: "ఓ రాజా, నేను ఇక్కడ ఉన్నాను, శాంతికీ యుద్ధానికీ సిద్ధంగా" అని.
5.160.50
तस्यायमागतः कालः समरस्य नराधिप ।
एतदर्थं मया सर्वं कृतमेतद्युधिष्ठिर ॥ ५.१६०.५० ॥
ఓ నరాధిపా, ఆ యుద్ధానికి సమయం ఇదిగో వచ్చింది. దీని కోసమే నేను ఇవన్నీ చేశాను, ఓ యుధిష్ఠిరా.
5.160.51
किं नु युद्धात्परं लाभं क्षत्रियो बहु मन्यते ।
किंच त्वं क्षत्रियकुले जातः संप्रथितो भुवि ॥ ५.१६०.५१ ॥
క్షత్రియుడు యుద్ధం కంటే గొప్ప లాభం ఏదని ఎక్కువగా భావిస్తాడు? మరి క్షత్రియ వంశంలో పుట్టి భూమిపై ప్రసిద్ధుడవైన నీవు?
5.160.52
द्रोणादस्त्राणि संप्राप्य कृपाच्च भरतर्षभ ।
तुल्ययोनौ समबले वासुदेवं समाश्रितः ॥ ५.१६०.५२ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, ద్రోణుని నుండి, కృపుని నుండి అస్త్రాలను పొంది, సమానమైన జన్మ, సమానమైన బలం కలిగిన వాసుదేవుని ఆశ్రయించావు.
5.160.53
ब्रूयास्त्वं वासुदेवं च पाण्डवानां समीपतः ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च यत्तो मां प्रतियोधय ॥ ५.१६०.५३ ॥
పాండవుల దగ్గర ఉన్న వాసుదేవునితో నీవు చెప్పాలి — నీ కోసం, పాండవుల కోసం సిద్ధమై నాతో పోరాడు.
5.160.54
सभामध्ये च यद्रूपं मायया कृतवानसि ।
तत्तथैव पुनः कृत्वा सार्जुनो मामभिद्रव ॥ ५.१६०.५४ ॥
సభ మధ్యలో నీవు మాయతో సృష్టించిన ఆ రూపాన్నే మళ్లీ సృష్టించి, అర్జునునితో కలిసి నాపై దాడి చేయి.
5.160.55
इन्द्रजालं च मायां वै कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रमे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.५५ ॥
ఇంద్రజాలం, మాయ, భయంకరమైన కుహకాలు కూడా — ఆయుధం పట్టిన వానికి యుద్ధంలో ప్రతిధ్వని గర్జనలు కలిగిస్తాయి.
5.160.56
वयमप्युत्सहेम द्यां खं च गच्छेम मायया ।
रसातलं विशामोपि ऐन्द्रं वा पुरमेव तु ॥ ५.१६०.५६ ॥
మేము కూడా మాయతో స్వర్గానికి, ఆకాశానికి వెళ్లగలము; రసాతలంలోకి లేదా ఇంద్రుని నగరంలోకి కూడా ప్రవేశించగలము.
5.160.57
दर्शयेम च रूपाणि स्वशरीरे बहून्यपि ।
न तु पर्यायतः सिद्धिर्बुद्धिमाप्नोति मानुषीम् ॥ ५.१६०.५७ ॥
మన శరీరంలోనే అనేక రూపాలను చూపగలము; కానీ సిద్ధి క్రమంగా రాదు; అది మానవ బుద్ధికి అందదు.
5.160.58
मनसैव हि भूतानि धातैव कुरुते वशे ।
यद्ब्रवीषि च वार्ष्णेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ॥ ५.१६०.५८ ॥
మనసుతోనే ధాత సర్వప్రాణులను తన వశంలో ఉంచుకుంటాడు. వార్ష్ణేయా, నీవు చెప్పినది నేను యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులకు చేస్తాను.
5.160.59
घातयित्वा प्रदास्यामि पार्थेभ्यो राज्यमुत्तमम् ।
आचचक्षे च मे सर्वं सञ्जयस्तव भाषितम्।
मद्द्वितीयेन पार्थेन वैरं वः सव्यसाचिना ॥ ५.१६०.५९ ॥
వధించిన తర్వాత పాండవులకు ఉత్తమ రాజ్యాన్ని ఇస్తాను. నీ మాటలన్నీ సంజయుడు నాకు చెప్పాడు. నా రెండవ సహాయకుడు సవ్యసాచి పార్థునితో నీకు వైరం ఉంది.
5.160.60
स सत्यसङ्गरो भूत्वा पाण्डवार्थे पराक्रमी ।
युद्ध्यस्वाद्य रणे यत्तः पश्यामः पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६० ॥
సత్యప్రతిజ్ఞుడవై, పాండవుల కోసం పరాక్రమంతో ఉండు. నేడు యుద్ధంలో సిద్ధంగా పోరాడు; నీవు పురుషుడవో కాదో చూద్దాం.
5.160.61
यस्तु शत्रुमभिज्ञाय शुद्धं पौरुषमास्थितः ।
करोति द्विषतां शोकं स जीवति सुजीवितम् ॥ ५.१६०.६१ ॥
శత్రువును గుర్తించి, శుద్ధమైన పౌరుషాన్ని ఆశ్రయించి, శత్రువులకు శోకం కలిగించేవాడు నిజంగా మంచిగా జీవిస్తాడు.
5.160.62
अकस्माच्चैव ते कृष्ण ख्यातं लोके महद्यशः ।
अद्येदानीं विजानीमः सन्ति षण्डाः शश्रृङ्गकाः ॥ ५.१६०.६२ ॥
కృష్ణా, అకస్మాత్తుగా లోకంలో ప్రసిద్ధమైన నీ గొప్ప కీర్తిని ఇప్పుడు మేము తెలుసుకుంటున్నాము; నపుంసకులు, కుందేలు కొమ్ములవారు ఉన్నారు.
5.160.63
मद्विधो नापि नृपतिस्त्वयि युक्तः कथंचन ।
सन्नाहं संयुगे कर्तुं कंसभृत्ये विशेषतः ॥ ५.१६०.६३ ॥
నా వంటి రాజు కూడా నీతో యుద్ధంలో ఏ విధంగానూ కవచం ధరించడం తగదు; ముఖ్యంగా కంసుని సేవకుడితో.
5.160.64
तं च तूबरकं बालं बह्वाशिनमविद्यकम् ।
उलूक मद्वचो ब्रूहि असकृद्भीमसेनकम् ॥ ५.१६०.६४ ॥
ఉలూకా, ఆ కురచవాడు, బాలుడు, ఎక్కువ తినేవాడు, అజ్ఞానుడు అయిన భీమసేనునితో నా మాటను పదే పదే చెప్పు.
5.160.65
विराटनगरे पार्थ यस्त्वं सूदो ह्यभूः पुरा ।
बल्लवो नाम विख्यातस्तन्ममैव हि पौरुषम् ॥ ५.१६०.६५ ॥
పార్థా, విరాట నగరంలో నీవు పూర్వం వంటవాడివై 'బల్లవుడు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడవయ్యావు; అదే నా పౌరుషం.
5.160.66
प्रतिज्ञातं सभामध्ये न तन्मिथ्या त्वया पुरा ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते ॥ ५.१६०.६६ ॥
సభ మధ్యలో నీవు పూర్వం చేసిన ప్రతిజ్ఞ అబద్ధం కాదు; సాధ్యమైతే దుఃశాసనుని రక్తాన్ని త్రాగుము.
5.160.67
यद्ब्रवीषि च कौन्तेय धार्तराष्ट्रानहं रणे ।
निहनिष्यामि तरसा तस्य कालोऽयमागतः ॥ ५.१६०.६७ ॥
ఓ కౌంతేయా, నువ్వు చెప్పినట్లు యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్ర కుమారులను నేను వేగంగా చంపుతాను; ఆ సమయం ఇప్పుడు వచ్చింది.
5.160.68
त्वं हि भोज्ये पुरस्कार्यो भक्ष्ये पेये च भारत ।
क्व युद्धं क्व च भोक्तव्यं युध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.६८ ॥
ఓ భారతా, భోజనంలో, తినే పదార్థాలలో, పానీయాలలో నువ్వే ముందుగా గౌరవించబడాలి. యుద్ధం ఎక్కడ, భోజనం ఎక్కడ? యుద్ధం చెయ్యి, పురుషుడవు కా.
5.160.69
शयिष्यसे हतो भूमौ गदामालिङ्ग्य भारत ।
तद्वृथा च सभामध्ये वल्गितं ते वृकोदर ॥ ५.१६०.६९ ॥
ఓ భారతా, గదను కౌగిలించుకుని నేలపై చంపబడి నువ్వు పడుకుంటావు. ఓ వృకోదరా, సభ మధ్యలో నీ ఆ గర్వపు మాటలు వ్యర్థమైనవి.
5.160.70
उलूक नकुलं ब्रूहि वचनान्मम भारत ।
युध्द्यस्वाद्य स्थिरो भूत्वा पश्यामस्तव पौरुषम् ॥ ५.१६०.७० ॥
ఉలూకా, నా మాట ప్రకారం నకులునితో చెప్పు. భారతా, ఈ రోజు స్థిరంగా నిలబడి యుద్ధం చెయ్యి; నీ పౌరుషాన్ని మేము చూస్తాం.
5.160.71
युधिष्ठिरानुरागं च द्वेषं च मयि भारत ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं स्मरेदानीं यथातथम् ॥ ५.१६०.७१ ॥
ఓ భారతా, యుధిష్ఠిరుని పట్ల నీ అనురాగాన్ని, నా పట్ల నీ ద్వేషాన్ని, కృష్ణ (ద్రౌపది) పడిన క్లేశాన్ని ఇప్పుడు యథాతథంగా గుర్తుచేసుకో.
5.160.72
ब्रूयास्त्वं सहदेवं च राजमध्ये वचो मम ।
युद्ध्येदानीं रणे यत्तः क्लेशान्स्मर च पाण्डव ॥ ५.१६०.७२ ॥
నువ్వు రాజసభ మధ్యలో సహదేవునితో నా మాటను చెప్పు — ఓ పాండవా, ఇప్పుడు ఉత్సాహంగా రణంలో యుద్ధం చెయ్యాలి; (ద్యూతసభలోని) క్లేశాలను గుర్తుచేసుకో.
5.160.73
विराटद्रुपदौ चोभौ ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
न दृष्टपूर्वा भर्तारो भृत्यैरपि महागुणैः ।
तथार्थपतिभिर्भृत्या यतः सृष्टाः प्रजास्ततः ॥ ५.१६०.७३ ॥
విరాటుడికి, ద్రుపదుడికి నా మాటగా నువ్వు చెప్పాలి: ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడని ప్రభువులు కూడా గొప్ప గుణాల సేవకులతో ఉన్నారు; సంపదప్రభువుల సేవకుల వలె, ఎందుకంటే ప్రజలు వారినుండే పుట్టారు.
5.160.74
अश्लाघ्योऽयं नरपतिर्युवयोरिति चागतम् ॥ ५.१६०.७४ ॥
ఈ నరపతి మీ ఇద్దరికీ ప్రశంసనీయుడు కాడు అని కూడా చెప్పబడింది.
5.160.75
ते यूयं संहता भूत्वा तद्वधार्थं ममापि च ।
आत्मार्थं पाण्डवार्थं च प्रयुद्ध्यध्वं मया सह ॥ ५.१६०.७५ ॥
మీరు అందరూ ఏకమై, అతడిని, నన్నూ సంహరించడానికి, మీ కోసం, పాండవుల కోసం నాతో కలిసి పోరాడండి.
5.160.76
धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यं ब्रूयास्त्वं वचनान्मम ।
एष ते समयः प्राप्तो लब्धव्यश्च त्वयापि सः ॥ ५.१६०.७६ ॥
పాంచాల్య ధృష్టద్యుమ్నుడికి కూడా నా మాటగా నువ్వు చెప్పాలి: నీ సమయం వచ్చింది; దానిని నువ్వూ పొందాలి.
5.160.77
द्रोणमासाद्य समरे ज्ञास्यसे हितमुत्तमम् ।
युद्ध्यस्व समुहृत्पापं कुरु कर्म सुदुष्करम् ॥ ५.१६०.७७ ॥
యుద్ధంలో ద్రోణుని సమీపించి నువ్వు అత్యున్నత హితాన్ని తెలుసుకుంటావు. మిత్రులతో కలిసి పోరాడు, పాపీ, అత్యంత కఠినమైన కర్మను చేయి.
5.160.78
शिखण्डिनमथो ब्रूहि उलूक वचनान्मम ।
स्त्रीति मत्वा महाबाहुर्न हनिष्यति कौरवः ॥ ५.१६०.७८ ॥
ఇంకా, ఉలూకా, నా మాటగా శిఖండితో చెప్పు: 'అతడిని స్త్రీ అని భావించి, మహాబాహువైన కౌరవుడు అతడిని చంపడు.'
5.160.79
गाङ्गेयो धन्विनां श्रेष्ठो युद्ध्येदानीं सुनिर्भयः ।
कुरु कर्म रणे यत्तः पश्यामः पौरुषं तव ॥ ५.१६०.७९ ॥
విల్లు విద్దలో శ్రేష్ఠుడైన గాంగేయుడు ఇప్పుడు నిర్భయంగా యుద్ధం చేయాలి. రణంలో ప్రయత్నంతో నీ కర్మను చేయి; నీ పౌరుషాన్ని మేము చూస్తాము.
5.160.80
एवमुक्त्वा ततो राजा प्रहस्योलूकमब्रवीत् ।
धनञ्जयं पुनर्ब्रूहि वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ५.१६०.८० ॥
ఇలా చెప్పి రాజు నవ్వి ఉలూకునితో ఇలా అన్నాడు: "వాసుదేవుడు వింటుండగా మళ్లీ ధనంజయునితో చెప్పు."
5.160.81
अस्मान्वा त्वं पराजित्य प्रसाधि पृतिवीमिमाम् ।
अथवा निर्जितोस्माभी रणे वीर शयिष्यसि ॥ ५.१६०.८१ ॥
మమ్మల్ని ఓడించి ఈ భూమిని పాలించు; లేదా వీరుడా, రణంలో మాచేత జయించబడి నిద్రపోతావు.
5.160.82
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.८२ ॥
పాండవుడా, రాజ్యం నుండి బహిష్కరణ బాధను, వనవాస కష్టాన్ని, కృష్ణ (ద్రౌపది) తీవ్ర క్లేశాన్ని స్మరించి పురుషుడవు కమ్ము.
5.160.83
यदर्थं क्षत्रिया सूते सर्वं तदिदमागतम् ।
बलं वीर्यं च शौर्यं च परं चाप्यस्त्रलाघवम् ॥ ५.१६०.८३ ॥
క్షత్రియుడు దేనికోసం పుడతాడో అదంతా ఇప్పుడు వచ్చింది: బలం, వీర్యం, శౌర్యం, అలాగే అస్త్రాలలో పరమ నైపుణ్యం కూడా.
5.160.84
पौरुषं दर्शयन्युद्धे कोपस्य कुरु निष्कृतिम् ।
परिक्लिष्टस्य दीनस्य दीर्घकालोषितस्य च।
हृदयं कस्य न स्फोटेदैश्वर्याद्धंशितस्य च ॥ ५.१६०.८४ ॥
యుద్ధంలో నీ పౌరుషాన్ని చూపి కోపానికి ప్రతీకారం చేయి. క్లేశంతో బాధపడిన, దీనుడైన, దీర్ఘకాలం వనవాసంలో ఉన్న, ఐశ్వర్యం కోల్పోయినవాని హృదయం ఎవరిది పగిలిపోదు?
5.160.85
कुले जातस्य शूरस्य परिवित्तेष्वगृध्यतः ।
आस्थितं राज्यमाक्रम्य कोपं कस्य न दीपयेत् ॥ ५.१६०.८५ ॥
ఉన్నత కులంలో పుట్టిన శూరుడు, ఇతరుల ధనంపై ఆశపడనివాడు, తన రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకున్నప్పుడు ఎవరి కోపం రగలదు?
5.160.86
यत्तदुक्तं महद्वाक्यं कर्मणा तद्विभाव्यताम् ।
अकर्मणा कत्थितेन सन्तः कुपुरुषं विदुः ॥ ५.१६०.८६ ॥
చెప్పబడిన గొప్ప మాటలను కర్మతో నిరూపించాలి. కర్మ చేయక గొప్పలు చెప్పేవారిని సజ్జనులు అధముడని అంటారు.
5.160.87
अमित्राणां वशे स्थानं राज्यं च पुनरुद्धर ।
द्वावर्थौ युद्धकामस्य तस्मात्तत्कुरु पौरुषम् ॥ ५.१६०.८७ ॥
శత్రువుల వశమైన స్థానాన్ని, రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందు. యుద్ధాన్ని కోరేవానికి రెండు లక్ష్యాలే ఉంటాయి; కాబట్టి పౌరుషం చూపు.
5.160.88
पराजितोऽसि द्यूतेन कृष्णा चानायिता सभाम् ।
शक्योऽमर्षो मनुष्येण कर्तु पुरुषमानिना ॥ ५.१६०.८८ ॥
నువ్వు జూదంలో ఓడిపోయావు; కృష్ణను సభలోకి తీసుకువచ్చారు. తనను పురుషుడిగా భావించే మనిషికి ఆగ్రహాన్ని ఆపడం సాధ్యం కాదు.
5.160.89
द्वादशैव तु वर्षाणि वने धिष्ण्याद्विवासितः ।
संवत्सरं विराटस्य दास्यमास्थाय चोषितः ॥ ५.१६०.८९ ॥
పన్నెండు సంవత్సరాలు నువ్వు అడవిలో నీ ఇంటి నుండి బహిష్కరించబడి ఉన్నావు; ఒక సంవత్సరం విరాటుని దాసత్వాన్ని స్వీకరించి నివసించావు.
5.160.90
राष्ट्रान्निर्वासनक्लेशं वनवासं च पाण्डव ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९० ॥
పాండవుడా, రాజ్యం నుండి బహిష్కరణ బాధను, అడవి జీవితాన్ని, కృష్ణ పడిన క్లేశాన్ని స్మరించి పురుషుడవు కమ్ము.
5.160.91
अप्रियाणां च वचनं प्रब्रुवत्सु पुनः पुनः ।
अमर्षं दर्शयस्व त्वममर्षो ह्येव पौरुषम् ॥ ५.१६०.९१ ॥
అప్రియమైన మాటలను పదే పదే పలికేవారిపట్ల నీవు కోపాన్ని ప్రదర్శించు; కోపమే నిజమైన పౌరుషం.
5.160.92
क्रोधो बलं तथा वीर्यं ज्ञानयोगोऽस्त्रलाघवम् ।
इह ते दृश्यतां पार्थ युद्ध्यस्व पुरुषो भव ॥ ५.१६०.९२ ॥
ఓ పార్థా, కోపం, బలం, పరాక్రమం, జ్ఞాన-యోగం, అస్త్రాలలో చురుకుదనం ఇవి ఇక్కడ నీలో కనిపించనీ; యుద్ధం చెయ్యి, పురుషుడవు కమ్ము.
5.160.93
लोहाभिसारो निर्वृत्तः कुरुक्षेत्रमकर्दमम् ।
पुष्टास्तेऽश्वा भृता योधाः श्वो युद्ध्यस्व सकेशवः ॥ ५.१६०.९३ ॥
ఇనుప సైన్యం సమకూడింది; కురుక్షేత్రం బురద లేనిది; నీ గుర్రాలు బలిష్ఠమైనవి, యోధులు పోషించబడ్డారు; రేపు కేశవునితో కలిసి యుద్ధం చెయ్యి.
5.160.94
असमागम्य भीष्मेण संयुगे किं विकत्थसे ।
आरुरुक्षुर्यथा मन्दः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.१६०.९४ ॥
యుద్ధంలో భీష్ముని ఎదుర్కోకుండానే ఎందుకు గొప్పలు చెప్తావు? గంధమాదన పర్వతం ఎక్కాలనుకునే మూర్ఖునిలా.
5.160.95
एवं कत्थसि कौन्तेय अकत्थन्पुरुषो भव ।
सूतपुत्रं सुदुर्धर्षं शल्यं च बलिनां वरम् ॥ ५.१६०.९५ ॥
ఓ కౌంతేయా, ఇలా గొప్పలు చెబుతున్నావు; గొప్పలు చెప్పకుండా పురుషుడవు కమ్ము. సూతపుత్రుడిని, ఎదుర్కోలేని వాడిని, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన శల్యుడిని (జయించాలి).
5.160.96
द्रोणं च बलिनां श्रेष्ठं शचीपतिसमं युधि ।
अजित्वा संयुगे पार्थ राज्यं कथमिहेच्छसि ॥ ५.१६०.९६ ॥
ఓ పార్థా, యుద్ధంలో బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, ఇంద్రునితో సమానుడైన ద్రోణుని జయించకుండా ఇక్కడ నీవు రాజ్యాన్ని ఎలా కోరుతావు?
5.160.97
ब्राह्मे धनुषि चाचार्यं वेदयोरन्तगं द्वयोः ।
युधि धुर्यमविक्षोभ्यमनीकचरमच्युतम् ॥ ५.१६०.९७ ॥
బ్రాహ్మ ధనుస్సులోనూ, రెండు వేదాలలోనూ పారంగతుడైన ఆచార్యుడు; యుద్ధంలో అగ్రగణ్యుడు, చలించనివాడు, సేనల మధ్య సంచరించేవాడు, అచ్యుతుడు (ద్రోణుడు).
5.160.98
द्रोणं महाद्युतिं पार्थ जेतुमिच्छसि तन्मृषा ।
न हि शुश्रुम वातेन मेरुमुन्मथितं गिरिम् ॥ ५.१६०.९८ ॥
ఓ పార్థా! మహాతేజస్వి అయిన ద్రోణుని జయించాలనుకోవడం వ్యర్థం; గాలి మేరు పర్వతాన్ని కదిలించి పడగొట్టినట్టు మనం వినలేదు.
5.160.99
अनिलो वा वहेन्मेरुं द्यौर्वापि निपतेन्महीम् ।
युगं वा रिवर्तेत यद्येवं स्याद्यथात्थ माम् ॥ ५.१६०.९९ ॥
గాలి మేరువును మోసుకుపోవచ్చు, ఆకాశమే భూమిపై పడవచ్చు, లేదా యుగమే తిరగబడవచ్చు — నువ్వు నాకు చెప్పినట్టే అది జరిగితే తప్ప.
5.160.100
को ह्यस्ति जीविताकाङ्क्षी पराप्येममरिमर्दनम् ।
पार्थो वा इतरो वापि कोन्यः स्वस्ति गृहान्व्रजेत् ॥ ५.१६०.१०० ॥
ప్రాణాలు కోరేవాడు ఎవడు ఈ శత్రుమర్దనుడిని ఎదిరిస్తాడు? పార్థుడైనా, మరొకడైనా, ఎవడు క్షేమంగా ఇంటికి వెళ్లగలడు?
5.160.101
कथमाभ्यामभिध्यातः संस्पृष्टो दारुणेन वा ।
रणे जीवन्प्रमुच्येत पदा भूमिपुमस्पृशन् ॥ ५.१६०.१०१ ॥
ఈ ఇద్దరిచే లక్ష్యంగా చేయబడి, లేదా ఆ భయంకరునిచే తాకబడి, రణంలో ఎవడు ప్రాణంతో బయటపడగలడు — నేలపై కాలు మోపకుండానైనా?
5.160.102
किं दर्दुरः कूपशयो यथेमां ।
न बुध्यसे राजचमूं समेताम्।
दुराधर्षां देवचमूप्रकाशां ।
गुप्तां नरेन्द्रैस्त्रिदशैरिव द्याम् ॥ ५.१६०.१०२ ॥
బావిలో నివసించే కప్పలాగా, ఈ సమావేశమైన రాజసేనను నువ్వు గ్రహించడం లేదా? ఇది దుర్జయమైనది, దేవసేన వలె ప్రకాశించేది, స్వర్గం దేవతలచే రక్షించబడినట్టు రాజులచే రక్షించబడేది.
5.160.103
प्राच्यैः प्रतीच्यैरथ दाक्षिणात्यै-
रुदीच्यकाम्भोजशकैः खशैश्च ।
साल्वैः समत्स्यैः कुरुमध्यदेश्यै-
र्म्लेच्छैः पुलिन्दैर्द्रविडान्ध्रकाञ्च्यैः ॥ ५.१६०.१०३ ॥
తూర్పు ప్రజలు, పశ్చిమ ప్రజలు, దక్షిణ ప్రజలు, ఉత్తర కాంబోజులు మరియు శకులు, ఖసులు, సాల్వులు, మత్స్యులు, కురు మధ్యదేశ ప్రజలు, మ్లేచ్ఛులు, పులిందులు, ద్రావిడులు, ఆంధ్రులు, కాంచీ ప్రజలు.
5.160.104
नानाजनौघं युधि संप्रवृद्धं ।
गाङ्गं यथा वेगमपारणीयम्।
मां च स्थितं नानाबलस्य मध्ये ।
युयुत्ससे मन्द किमल्पबुद्धे ॥ ५.१६०.१०४ ॥
యుద్ధంలో పొంగిపొర్లుతున్న అనేక జనసమూహాల వరదలా, గంగ యొక్క దాటలేని ప్రవాహంలా, అనేక సేనల మధ్యలో నిలిచి ఉన్న నాతో నువ్వు ఎందుకు యుద్ధం చేయాలనుకుంటున్నావు, ఓ మూఢుడా, అల్పబుద్ధీ?
5.160.105
अक्षय्याविषुधी चैव अग्निदत्तं च ते रथम् ।
जानीमो हि रणे पार्थ केतुं दिव्यं च भारत ॥ ५.१६०.१०५ ॥
పార్థా, నీకు రెండు అక్షయ తూణీరాలు ఉన్నాయని, అగ్ని ఇచ్చిన నీ రథం ఉందని మాకు తెలుసు; భారతా, యుద్ధంలో నీ దివ్య ధ్వజం కూడా ఉందని మాకు తెలుసు.
5.160.106
अकत्थमानो युद्ध्यस्व कत्थसेऽर्जुन किं बहु ।
पर्यायात्सिद्धिरेतस्य नैतत्सिध्याति कत्थनात् ॥ ५.१६०.१०६ ॥
గొప్పలు చెప్పకుండా యుద్ధం చెయ్యి; అర్జునా, ఎందుకింత గొప్పలు చెబుతావు? దీని సిద్ధి క్రమంగానే కలుగుతుంది; గొప్పలు చెప్పడం వల్ల ఇది సిద్ధించదు.
5.160.107
यदीदं कत्थनाल्लोके सिध्येत्कर्म धनञ्जय ।
सर्वे भवेयुः सिद्धार्थाः कत्थने को हि दुर्गतः ॥ ५.१६०.१०७ ॥
ధనంజయా, ఈ లోకంలో గొప్పలు చెప్పడం వల్లనే కర్మ సిద్ధిస్తే, అందరూ తమ లక్ష్యాలను సాధించి ఉండేవారు; గొప్పలు చెప్పడంలో ఎవరు దుర్గతి పాలవుతారు?
5.160.108
जनामि ते वासुदेवं सहायं ।
जानामि ते गाण्डिवं तालमात्रम् ।
जानाम्यहं त्वादृशो नास्ति योद्धा ।
जानानस्ते राज्यमेतद्धरामि ॥ ५.१६०.१०८ ॥
నీ సహాయకుడైన వాసుదేవుని నేను ఎరుగుదును. తాటిచెట్టంత ఎత్తైన నీ గాండీవాన్ని నేను ఎరుగుదును. నీలాంటి యోధుడు లేడని నేను ఎరుగుదును. ఇవన్నీ తెలిసినా, ఈ రాజ్యాన్ని నేను తిరిగి తీసుకుంటాను.
5.160.109
न तु पर्यायधर्मेम सिद्धिं प्राप्नोति मानवः ।
मनसैवानुकूलानि धातैव कुरुते वशे ॥ ५.१६०.१०९ ॥
కానీ మనిషి కేవలం వరుస కారణాల నియమం వల్ల సిద్ధిని పొందడు. మనసుతోనే అతడు అనుకూలమైన వాటిని వశపరచుకుంటాడు; విధాతే వాటిని వశపరచుకుంటాడు.
5.160.110
त्रयोदशसमा भुक्तं राज्यं विलपतस्तव ।
भूयश्चैव प्रशासिष्ये त्वां निहत्य सबान्धवम् ॥ ५.१६०.११० ॥
పదమూడు సంవత్సరాలు నువ్వు రాజ్యాన్ని అనుభవించావు, నువ్వు విలపిస్తూ ఉన్నప్పుడు. మళ్ళీ నిన్ను నీ బంధువులతో సహా చంపి నేనే పాలిస్తాను.
5.160.111
क्व तदा गाण्डिवं तेऽभूद्यत्त्वं दासपणैर्जितः ।
क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुन ॥ ५.१६०.१११ ॥
నువ్వు దాస్య పణంతో ఓడిపోయినప్పుడు నీ గాండీవం ఎక్కడ ఉంది? ఓ ఫాల్గుణా, అప్పుడు భీమసేనుని బలం ఎక్కడ ఉంది?
5.160.112
सगदाद्भीमसेनाद्वा फाल्गुनाद्वा सगाण्डिवात् ।
न वै मोक्षस्तदा यो भूद्विना कृष्णमनिन्दितां ॥ ५.१६०.११२ ॥
గదతో ఉన్న భీమసేనుని వల్లనైనా, గాండీవంతో ఉన్న ఫాల్గుణుని వల్లనైనా అప్పుడు విముక్తి లభించేది కాదు; నిందారహితురాలైన కృష్ణ లేకుండా అది జరిగేది కాదు.
5.160.113
सा वो दास्ये समापन्नान्मोचयामास पार्षती ।
अमानुष्यं समापन्नान्दासकर्मण्यवस्थितान् ॥ ५.१६०.११३ ॥
పృషతుని కుమార్తె (ద్రౌపది) దాస్యంలో పడి, అమానుష దాసకర్మలో నిలిచిన మిమ్మల్ని విడిపించింది.
5.160.114
अवोचं यत्षण्डतिलानहं वस्तथयमेव तत् ।
धृता हि वेमी पार्थेन विराटनगरे तदा ॥ ५.१६०.११४ ॥
నేను చెప్పినది అదే — విరాట నగరంలో అప్పుడు పార్థుడు నేత కండెను పట్టుకున్నాడు.
5.160.115
सूदकर्मणि च श्रान्तं विराटस्य महानसे ।
भीमसेनेन कौन्तेय यत्तु तन्मम पौरुषम् ॥ ५.१६०.११५ ॥
కౌంతేయా, విరాటుని వంటశాలలో వంటవాని పనిలో అలసిపోయినప్పుడు — నా పరాక్రమం అదే, అది భీమసేనుడే చేశాడు.
5.160.116
एवमेव सदा दण्डं क्षत्रियाः क्षत्रिये दधुः ।
वेणीं कृत्वा षण्डवेषः कन्यां नर्तितवानसि ॥ ५.१६०.११६ ॥
ఇలాగే క్షత్రియులు ఎప్పుడూ క్షత్రియునిపై దండాన్ని ప్రయోగించారు; నపుంసక వేషం ధరించి, జడ వేసుకుని, నీవు కన్యను నాట్యం చేయించావు.
5.160.117
न भयाद्वासुदेवस्य न चापि तव फल्गुन ।
राज्यं प्रतिप्रदास्यामि युध्यस्व सहकेशवः ॥ ५.१६०.११७ ॥
వాసుదేవునికి భయపడో, నీకు భయపడో కాదు, ఫల్గునా — నేను రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇస్తాను; కేశవునితో యుద్ధం చేయి.
5.160.118
न माया हीन्द्रजालं वा कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रामे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६०.११८ ॥
యుద్ధంలో ఆయుధం ధరించిన వీరుని ముందు మాయ గానీ, ఇంద్రజాలం గానీ, భయంకర కుహకం గానీ నిలవవు; అవి ప్రతిధ్వని గర్జనలనే మోసుకుంటాయి.
5.160.119
वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा ।
आसाद्य माममोघेषुं द्रविष्यन्ति दिशो दश ॥ ५.१६०.११९ ॥
వేయి మంది వాసుదేవులైనా, వందల మంది ఫల్గునులైనా — నా దగ్గరకు వచ్చి, గురి తప్పని బాణాలున్న నన్ను ఎదిరించి, వారు పది దిక్కులకు పారిపోతారు.
5.160.120
संयुगं गच्छ भीष्मेण भिन्धि वा शिरसा गिरिम् ।
तरस्व वा महागाधं बाहुभ्यां पुरुषोदधिम् ॥ ५.१६०.१२० ॥
యుద్ధానికి వెళ్ళు, భీష్ముడితో తలపడు, లేదా తలతో పర్వతాన్ని పగలగొట్టు; లేదా రెండు చేతులతో ఆ లోతైన మనుష్య-సముద్రాన్ని దాటు.
5.160.121
शारद्वतमहामीनं विविंशतिमहोरगम् ।
बृहद्बलमहोद्वेलं सौमदत्तितिमिङ्गिलम् ॥ ५.१६०.१२१ ॥
శారద్వతుడనే మహామత్స్యముతో, వివింశతి అనే మహాసర్పముతో, విశాల సేనయనే మహా తరంగోద్రేకముతో, సౌమదత్తి అనే తిమింగిలముతో కూడినది.
5.160.122
भीष्मवेगमपर्यन्तं द्रोणग्राहदुरसदम् ।
कर्णशल्यझषावर्तं काम्भोजबडबामुखम् ॥ ५.१६०.१२२ ॥
భీష్ముని వేగముతో అంతములేనిది, ద్రోణుడనే మకరముతో దుర్గమమైనది, కర్ణ-శల్యులనే చేపలు సుడులు కలది, కాంబోజులనే బడబాముఖాగ్నితో కూడినది.
5.160.123
दुःशासनौघं शलशल्यमत्स्यं ।
सुषेणचित्रायुधनागनक्रम्।
जयद्रथाद्रिं पुरुमित्रगाधं ।
दुर्मर्षणोदं शकुनिप्रपातम् ॥ ५.१६०.१२३ ॥
దుఃశాసనుడనే ప్రవాహము, శల-శల్యులనే చేపలు, సుషేణ-చిత్రాయుధులనే నాగములు మకరములు, జయద్రథుడనే పర్వతము, పురుమిత్రుడనే లోతైన రేవు, దుర్మర్షణుడనే నీరు, శకునియనే అగాధ ప్రపాతము.
5.160.124
शश्त्रौघमक्षय्यमभिप्रवृद्धं ।
यदावगाह्य श्रमनष्टचेताः।
भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव-
स्तदा मनस्ते परितापमेष्यति ॥ ५.१६०.१२४ ॥
అక్షయమైన, అతిగా ఉప్పొంగిన శస్త్రప్రవాహంలో నీవు దిగినప్పుడు, అలసటతో మనసు చెదిరి, నీ బంధువులందరూ హతులైనప్పుడు, నీ మనసు తీవ్ర సంతాపం పొందుతుంది.
5.160.125
तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे-
र्निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्।
प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया ।
बुभूषितः स्वर्ग इवातपस्विना ॥ ५.१६०.१२५ ॥
అప్పుడు నీ మనసు, అపవిత్ర ప్రవర్తనగలవాడు స్వర్గం నుండి తిరగబడినట్లు, ఓ పార్థా, భూపరిపాలన నుండి వెనుదిరుగుతుంది. తపస్సు లేనివాడు స్వర్గాన్ని కోరినట్లు, అత్యంత దుర్లభమైన రాజ్యాన్ని శాంతపరచాలని నీవు కోరావు.