ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.161.1
सेनानिवेशं संप्राप्तः कैतव्यः पाण्डवस्य ह ।
समागतः पाण्डवेयैर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ ५.१६१.१ ॥
ਕੈਤਵ੍ਯ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾ-ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
5.161.2
अभिज्ञो दूतवाक्यानां यथोक्तं ब्रुवतो मम ।
दुर्योधनसमादेशं श्रुत्वा न क्रोद्धुमर्हसि ॥ ५.१६१.२ ॥
ਦੂਤ ਦੇ ਬੋਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੈਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
5.161.3
उलूक न भयं तेऽस्ति ब्रूहि त्वं विगतज्वरः ।
यन्मत्तं धार्तराष्ट्रस्य लुब्धस्यादीर्घदर्शिनः ॥ ५.१६१.३ ॥
ਹੇ ਉਲੂਕ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ — ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਲੋਭੀ ਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਮਦ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਖਦਾ ਹੈ।
5.161.4
ततो द्युतिमतां मध्ये पाण्डवानां महात्मनाम् ।
सृञ्जयानां च मत्स्यानां कृष्णस्य च यशस्विनः ॥ ५.१६१.४ ॥
ਤਦ ਤੇਜਸਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ, ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ, ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ, ਮਤਸਯਾਂ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।
5.161.5
द्रुपदस्य सपुत्रस्य विराटस्य च संनिधौ ।
भूमिपानां च सर्वेषां मध्ये वाक्यं जगाद ह ॥ ५.१६१.५ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਨੇ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
5.161.6
इदं त्वामब्रवीद्राजा धार्तराष्ट्रो महामनाः ।
श्रृण्वतां कुरुवीराणां तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ ५.१६१.६ ॥
ਮਹਾਮਨਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ ਹੈ; ਕੁਰੂ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਇਸਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈ।
5.161.7
पराजितोऽसि द्यूतेन कृष्णा चानायिता सभाम् ।
शक्योऽमर्षो मनुष्येण कर्तुं पुरुषमानिना ॥ ५.१६१.७ ॥
ਤੁਸੀਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5.161.8
द्वादशैव तु वर्षाणि वने धिष्ण्याद्विवासितः ।
संवत्सरं विराटस्य दास्यमास्थाय चोषितः ॥ ५.१६१.८ ॥
ਤੁਸੀਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘਰੋਂ ਬੇਦਖ਼ਲ ਰਹੇ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
5.161.9
अमर्षं राज्यहरणं वनवासं च पाण्डव ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६१.९ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਰਾਜ ਖੋਹੇ ਜਾਣ, ਬਨਵਾਸ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਪੁਰਸ਼ ਬਣੋ, ਗੁੱਸਾ ਕਰੋ।
5.161.10
अशक्तेन च यच्छप्तं भीमसेनेन पाण्डव ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते ॥ ५.१६१.१० ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਜੋ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ — ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਤਾ ਜਾਵੇ।
5.161.11
लोहाभिसारो निर्वृत्तः कुरुक्षेत्रमकर्दमम् ।
समः पन्था भृतास्तेश्वाः श्वो युध्यस्व सकेशवः ॥ ५.१६१.११ ॥
ਲੋਹਾਭਿਸਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਚਿੱਕੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਰਾਹ ਸਮਤਲ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਘੋੜੇ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਕੱਲ੍ਹ ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ।
5.161.12
असमागम्य भीष्मेण संयुगे किं विकत्थसे ।
आरुरुक्षुर्यथा पङ्गुः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.१६१.१२ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿੜੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਉਂ ਸ਼ੇਖ਼ੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ? ਜਿਵੇਂ ਲੰਗੜਾ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੇ।
5.161.13
एवं कत्थसि कौन्तेय अकत्थन्पुरुषो भव ।
सूतपुत्रं सुदुर्घर्षं शल्यं च बलिनां वरम् ॥ ५.१६१.१३ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ। ਸ਼ੇਖੀ ਨਾ ਮਾਰ, ਮਰਦ ਬਣ। ਅਤਿ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਲ੍ਯ (ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ)।
5.161.14
द्रोणं च बलिनां श्रेष्ठं शचीपतिसमं युधि ।
अजित्वा संयुगे पार्थ राज्यं कथमिहेच्छसि ॥ ५.१६१.१४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇੱਥੇ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
5.161.15
ब्राह्मे धनुषि चाचार्यं वेदयोरन्तगं द्वयोः ।
युधि धुर्यमविक्षोभ्यमनीकचरमच्युतम् ॥ ५.१६१.१५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆ, ਦੋਵਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰਗਾਮੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੋਢੀ, ਅਡੋਲ, ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਚਯੁਤ (ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ)।
5.161.16
द्रोणं महाद्युतिं पार्थ जेतुमिच्छसि तन्मृषा ।
न हि शुश्रुम वातेन मेरुमुन्मथितं गिरिम् ॥ ५.१६१.१६ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਹਵਾ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਉਖਾੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।
5.161.17
अनिलो वा वहेन्मेरुं द्यौर्वापि निपतेन्महीम् ।
युगं वा परिवर्तेत यद्येवं स्याद्यथात्थ माम् ॥ ५.१६१.१७ ॥
ਹਵਾ ਮੇਰੂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਵੇ, ਅਕਾਸ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਜਾਂ ਯੁੱਗ ਹੀ ਪਲਟ ਜਾਵੇ; ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੋਵੇ (ਤਾਂ ਮੰਨਾਂਗਾ)।
5.161.18
को ह्यस्ति जीविताकाङ्क्षी प्राप्येममरिमर्दनम् ।
गजो वाजी रथो वापि पुनः स्वस्ति गृहान्व्रजेत् ॥ ५.१६१.१८ ॥
ਕਿਹੜਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵੈਰੀ-ਮਰਦਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੁਖਰੂਪ ਘਰ ਪਰਤ ਸਕੇ?
5.161.19
कथमाभ्यामभिध्यातः संसृष्टो दारुणेन वा ।
रणे जीवन्विमुच्येत पदा भूमिमुपस्पृशन् ॥ ५.१६१.१९ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਭਿਆਨਕ ਨਾਲ ਭਿੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦਾ ਕਿਵੇਂ ਛੁੱਟੇਗਾ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਛੂੰਹਦਾ ਹੋਇਆ?
5.161.20
किं दुर्दुरः कूपशयो यथेमां ।
न बुध्यमे राजचमूं समेताम्।
दुराधरषां देवचमूप्रकाशां ।
गुप्तां नरेन्द्रैस्त्रिदशैरिव द्याम् ॥ ५.१६१.२० ॥
ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਡੱਡੂ ਵਾਂਗ, ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਇਸ ਰਾਜਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ? ਦੇਵਸੈਨਾ ਵਰਗੀ ਅਜਿੱਤ, ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ?
5.161.21
प्राच्यैः प्रतीच्यैरथ दाक्षिणात्यै-
रुदीच्यकाम्भोजशकैः खशैश्च।
साल्वैः समत्स्यैः कुरुमुख्यदेश्यै-
र्म्लेच्छैः पुलिन्दैर्द्रविडान्ध्रकाञ्च्यैः ॥ ५.१६१.२१ ॥
ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਕੰਬੋਜਾਂ ਅਤੇ ਸਕਾਂ ਨਾਲ, ਖਸਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਲਵਾਂ ਨਾਲ, ਮਤਸਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਕੁਰੂ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਮਲੇਛਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਆਂਧ੍ਰ ਅਤੇ ਕਾਂਚੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ।
5.161.22
नानाजनौघं युधि संप्रवृद्धं ।
नाङ्गं यथा वेगमपारकणीयम्।
मां च स्थितं नागबलस्य मध्ये ।
युयुत्समे मन्द किमल्पबुद्धे ॥ ५.१६१.२२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਅਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੜ੍ਹ-ਧਾਰਾ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਵੇਗ ਅਥਾਹ ਹੈ, ਕੀ ਤੂੰ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ? ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ? ਹੇ ਮੂਰਖ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
5.161.23
इत्येवमुक्त्वा राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अभ्यवृत्य पुनर्जिष्णुमुलूकः प्रत्यभाषत ॥ ५.१६१.२३ ॥
ਰਾਜਾ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਜਿਸ਼ਨੂ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਉਲੂਕ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
5.161.24
अकत्थमानो युध्यस्व कत्थेसेऽर्जुन किं बहु ।
पर्यायात्सिद्धिरेस्य नैतत्सिध्यति कत्थनात् ॥ ५.१६१.२४ ॥
ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਯੁੱਧ ਕਰ। ਅਰਜੁਨ, ਇੰਨੀ ਡੀਂਗ ਕਿਉਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ? ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਡੀਂਗਾਂ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
5.161.25
यदीदं कत्थनाल्लोके सिध्येत्कर्म धनञ्जय ।
सर्वे भवेयुः सिद्धार्थाः कत्थने को हि दुर्गतः ॥ ५.१६१.२५ ॥
ਧਨੰਜਯ, ਜੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡੀਂਗਾਂ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਮ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਭ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ; ਡੀਂਗਾਂ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਕੌਣ ਦੁਰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ?
5.161.26
जानामि ते वासुदेवं सहायं ।
जानामि ते गाण्डिवं तालमात्रम्।
जानाम्येतत्त्वादृशो नास्ति योद्धा ।
जानानस्ते राज्यमेतद्धरामि ॥ ५.१६१.२६ ॥
ਤੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਗਾਂਡੀਵ ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਰਾਜ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
5.161.27
न तु पर्यायधर्मेण राज्यं प्राप्नोति मानुषः ।
मनसैवानुकूलानि विधाता कुरुते वशे ॥ ५.१६१.२७ ॥
ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਧਾਤਾ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.161.28
त्रयोदश समा भुक्तं राज्यं विलपतस्तव ।
भूयश्चैव प्रशासिष्ये निहत्य त्वां सबान्धवम् ॥ ५.१६१.२८ ॥
ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਰਾਜ ਭੋਗਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਰਾਜ ਕਰਾਂਗਾ।
5.161.29
क्व तदा गाण्डिवं तेऽभूद्यत्त्वं दासपणैर्जितः ।
क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुना ॥ ५.१६१.२९ ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦਾਸ-ਦਾਅ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੇਰਾ ਗਾਂਡੀਵ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਉਦੋਂ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਬਲ ਕਿੱਥੇ ਸੀ, ਹੇ ਫਾਲਗੁਨ?
5.161.30
सगदाद्भीमसेनाद्वा पार्थाद्वापि सगाण्डिवात् ।
न वै मोक्षस्तदा वोभूद्विना कृष्णामनिन्दिताम् ॥ ५.१६१.३० ॥
ਗਦਾ ਸਮੇਤ ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ, ਪਾਰਥ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਗਾਂਡੀਵ ਸਮੇਤ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮੁਕਤੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਸੀ।
5.161.31
सा वो दास्ये समापन्नान्मोचयामास पार्षती ।
अमानुष्यं समापन्नान्दासकर्मण्यवस्थितान् ॥ ५.१६१.३१ ॥
ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦੀ ਧੀ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਨੇ ਦਾਸਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ, ਅਮਾਨੁਸ਼ੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਸ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ।
5.161.32
अवोचं यत्षण्डतिलानहं वस्तथ्यमेव तत् ।
धृता हि वेणी पार्थेन विराटनगरे तदा ॥ ५.१६१.३२ ॥
ਮੈਂ ਜੋ 'ਸ਼ੰਡ' (ਨਪੁੰਸਕ) ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੇ ਵੇਣੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਸੀ।
5.161.33
सूदकर्मणि च श्रान्तं विराटस्य महानसे ।
भीमसेनेन कौन्तेय यच्च तन्मम पौरुषम् ॥ ५.१६१.३३ ॥
ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਰਸੋਈ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ—ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ—ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪੌਰਸ ਹੈ।
5.161.34
एवमेतत्सदां दण्डं क्षत्रियाः क्षत्रिये दधुः ।
वेणीं कृत्वा षण्डवेषः कन्यां नर्तितवानसि ॥ ५.१६१.३४ ॥
ਇਹ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਦੰਡ ਹੈ; ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਲਾਇਆ। ਵੇਣੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ੰਡ-ਵੇਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਨਚਾਇਆ।
5.161.35
न भयाद्वासुदेवस्य न चापि तव फाल्गुन ।
राज्यं प्रतिप्रदाकस्यामि युद्ध्यस्व सहकेशवः ॥ ५.१६१.३५ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਫਾਲਗੁਨ—ਮੈਂ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਲ ਲੜ।
5.161.36
न माया हीन्द्रजालं वा कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य मे युद्धे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६१.३६ ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਮਾਇਆ, ਇੰਦਰਜਾਲ ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਛਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ; ਉਹ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤਿਧੁਨੀ ਦੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਹੀ ਲਿਆਉਣਗੇ।
5.161.37
वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा ।
आसाद्य माममोघेषुं द्रविष्यन्ति दिशो दशः ॥ ५.१६१.३७ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਫਾਲਗੁਣ ਆਉਣ, ਪਰ ਅਚੂਕ ਬਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਣਗੇ।
5.161.38
संयुगं गच्छ भूष्मेण भिन्धि वा शिरसा गिरिम् ।
तरेमं वा महागाधं सौमदत्तितिमिङ्गिलम् ॥ ५.१६१.३८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ; ਜਾਂ ਸਿਰ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਤੋੜ; ਜਾਂ ਸੌਮਦੱਤਿ ਤਿਮਿੰਗਿਲ ਵਾਲਾ ਇਹ ਡੂੰਘਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ।
5.161.39
शारद्वतमहामीनं विविंशतिमहोरगम् ।
बृहद्बलमहोद्वेलं सौमदत्तिकतिमिङ्गितम् ॥ ५.१६१.३९ ॥
ਸ਼ਾਰਦਵਤ (ਕ੍ਰਿਪ) ਮਹਾਮੱਛ; ਵਿਵਿੰਸ਼ਤਿ ਮਹਾਸੱਪ; ਬ੍ਰਹਦਬਲ ਮਹਾ ਲਹਿਰ; ਸੌਮਦੱਤਿ ਉਸਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਾਲਾ ਤਿਮਿੰਗਿਲ।
5.161.40
भीष्मवेगमपर्यन्तं द्रोणग्राहदुरासदम् ।
कर्णशल्यझषावर्तं काम्भोजबडबासुखम् ॥ ५.१६१.४० ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਰੂਪੀ ਬੇਅੰਤ ਵੇਗ; ਦ੍ਰੋਣ ਰੂਪੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਮਗਰਮੱਛ; ਕਰਨ ਤੇ ਸ਼ਲਯ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਭੰਵਰ; ਕਾਂਬੋਜ ਬੜਬਾਗਨੀ ਵਰਗਾ ਸੁਖ।
5.161.41
दुःशासनौघं शलशल्यमत्स्यं ।
सुषेणचित्रायुधनागनक्रम्।
जयद्रथाद्रिं पुरुमित्रगाधं ।
दुर्मर्षणोदं शकुनिप्रपातम् ॥ ५.१६१.४१ ॥
ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਰੂਪੀ ਹੜ੍ਹ; ਸ਼ਲ ਤੇ ਸ਼ਲਯ ਮੱਛੀਆਂ; ਸੁਸ਼ੇਣ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਾਯੁਧ ਸੱਪ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛ; ਜਯਦ੍ਰਥ ਪਰਬਤ; ਪੁਰੁਮਿਤ੍ਰ ਡੂੰਘਾ ਘਾਟ; ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ ਪਾਣੀ; ਸ਼ਕੁਨੀ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ।
5.161.42
शस्त्रौघमक्षय्यमतिप्रवृद्धं ।
यदावगाह्य श्रमनष्टचेताः।
भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव-
स्तदा मनस्ते परितापमेष्यति ॥ ५.१६१.४२ ॥
ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਖੁੱਟ, ਅਤਿਅੰਤ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉਤਰੇਂਗਾ, ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਗੁਆਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧੂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਤਾਪ ਹੋਵੇਗਾ।
5.161.43
तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे-
र्निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्।
प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया ।
बुभूषितः स्वर्ग इवातपस्विना ॥ ५.१६१.४३ ॥
ਤਦ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਮੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਤਪਹੀਣ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਚਾਹਿਆ ਸੀ।