มหาภารตะ · อัธยายะ 5.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.161.1
सेनानिवेशं संप्राप्तः कैतव्यः पाण्डवस्य ह ।
समागतः पाण्डवेयैर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ ५.१६१.१ ॥
กैतव्यะ ผู้มาถึงค่ายทัพของปาณฑพ ได้พบบุตรแห่งปาณฑุ แล้วกล่าวกับยุธิษฐิระ
5.161.2
अभिज्ञो दूतवाक्यानां यथोक्तं ब्रुवतो मम ।
दुर्योधनसमादेशं श्रुत्वा न क्रोद्धुमर्हसि ॥ ५.१६१.२ ॥
ท่านรู้ถ้อยคำของทูต ขอท่านอย่าโกรธเมื่อได้ฟังคำสั่งของทุรโยธน์ เพราะข้าพเจ้ากล่าวตามที่ได้รับสั่งมาทุกประการ
5.161.3
उलूक न भयं तेऽस्ति ब्रूहि त्वं विगतज्वरः ।
यन्मत्तं धार्तराष्ट्रस्य लुब्धस्यादीर्घदर्शिनः ॥ ५.१६१.३ ॥
อุลูกะ ท่านไม่ต้องกลัวเลย จงกล่าวเถิดด้วยใจที่ปราศจากความร้อนรน ถึงสิ่งที่โอรสแห่งธฤตราษฎร์ผู้ลุ่มหลง โลภมาก และมองการณ์ไม่ไกลได้กล่าวไว้
5.161.4
ततो द्युतिमतां मध्ये पाण्डवानां महात्मनाम् ।
सृञ्जयानां च मत्स्यानां कृष्णस्य च यशस्विनः ॥ ५.१६१.४ ॥
ณ ท่ามกลางปาณฑพผู้รุ่งโรจน์ ผู้มีจิตใจสูงส่ง พร้อมด้วยสฤญชัยและมัตสยะ และพระกฤษณะผู้เลื่องชื่อ
5.161.5
द्रुपदस्य सपुत्रस्य विराटस्य च संनिधौ ।
भूमिपानां च सर्वेषां मध्ये वाक्यं जगाद ह ॥ ५.१६१.५ ॥
ต่อหน้าทรุปทะและโอรส และวิราฏ ท่ามกลางกษัตริย์ทั้งปวง เขาได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้
5.161.6
इदं त्वामब्रवीद्राजा धार्तराष्ट्रो महामनाः ।
श्रृण्वतां कुरुवीराणां तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ ५.१६१.६ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ผู้มีใจยิ่งใหญ่ ได้ตรัสสิ่งนี้แก่ท่าน ขอท่านยุธิษฐิระจงรับรู้เถิด ขณะที่วีรบุรุษแห่งกุรุกำลังฟังอยู่
5.161.7
पराजितोऽसि द्यूतेन कृष्णा चानायिता सभाम् ।
शक्योऽमर्षो मनुष्येण कर्तुं पुरुषमानिना ॥ ५.१६१.७ ॥
ท่านพ่ายแพ้ในการพนัน และพระกฤษณาถูกนำเข้ามาในสภา บุรุษผู้คิดว่าตนเป็นชายชาตรีย่อมอาจถูกทำให้เกิดความขุ่นเคืองได้ด้วยเรื่องนี้
5.161.8
द्वादशैव तु वर्षाणि वने धिष्ण्याद्विवासितः ।
संवत्सरं विराटस्य दास्यमास्थाय चोषितः ॥ ५.१६१.८ ॥
ท่านถูกเนรเทศจากเรือนเข้าสู่ป่าถึงสิบสองปี และอยู่ในฐานะทาสของวิราฏอีกหนึ่งปี
5.161.9
अमर्षं राज्यहरणं वनवासं च पाण्डव ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६१.९ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ ขอท่านจงระลึกถึงความขุ่นเคือง การยึดราชอาณาจักร การเนรเทศเข้าป่า และความทุกข์ทรมานของเทราปที แล้วจงเป็นชายชาตรีเถิด
5.161.10
अशक्तेन च यच्छप्तं भीमसेनेन पाण्डव ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते ॥ ५.१६१.१० ॥
ข้าแต่ปาณฑพ คำปฏิญาณที่ภีมเสนได้กล่าวไว้ขณะที่ยังไร้กำลัง หากทำได้ ก็ขอให้เขาดื่มโลหิตของทุศาสนะ
5.161.11
लोहाभिसारो निर्वृत्तः कुरुक्षेत्रमकर्दमम् ।
समः पन्था भृतास्तेश्वाः श्वो युध्यस्व सकेशवः ॥ ५.१६१.११ ॥
การยกทัพด้วยเหล็กเสร็จสิ้นแล้ว กุรุเกษตรปราศจากโคลนตม ทางราบเรียบ และม้าของท่านก็พร้อมแล้ว พรุ่งนี้จงสู้รบพร้อมด้วยพระเกศวะเถิด
5.161.12
असमागम्य भीष्मेण संयुगे किं विकत्थसे ।
आरुरुक्षुर्यथा पङ्गुः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.१६१.१२ ॥
ไฉนท่านจึงโอ้อวดโดยยังมิได้ประจันหน้ากับภีษมะในสนามรบ ท่านเปรียบเหมือนคนง่อยที่ปรารถนาจะปีนเขาคันธมาทน์
5.161.13
एवं कत्थसि कौन्तेय अकत्थन्पुरुषो भव ।
सूतपुत्रं सुदुर्घर्षं शल्यं च बलिनां वरम् ॥ ५.१६१.१३ ॥
โอรสแห่งกุนตี ท่านโอ้อวดเช่นนี้ อย่าโอ้อวดเลย จงเป็นชายชาตรีเถิด จงเผชิญหน้ากับโอรสของสารถีผู้ยากที่จะต่อกร และศัลยะผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้มีกำลัง
5.161.14
द्रोणं च बलिनां श्रेष्ठं शचीपतिसमं युधि ।
अजित्वा संयुगे पार्थ राज्यं कथमिहेच्छसि ॥ ५.१६१.१४ ॥
หากมิได้ชนะโทรณะผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้มีกำลัง ผู้เสมอด้วยพระอินทร์ในการรบ ข้าแต่ปารถ ท่านจะปรารถนาราชอาณาจักรที่นี่ได้อย่างไร
5.161.15
ब्राह्मे धनुषि चाचार्यं वेदयोरन्तगं द्वयोः ।
युधि धुर्यमविक्षोभ्यमनीकचरमच्युतम् ॥ ५.१६१.१५ ॥
ท่านอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์การยิงธนูของพราหมณ์ ผู้ถึงจุดสิ้นสุดของพระเวททั้งสอง ผู้เป็นยอดในการรบ ผู้ไม่หวั่นไหว ผู้เคลื่อนไหวท่ามกลางกองทัพ ผู้มั่นคง (คือโทรณะ)
5.161.16
द्रोणं महाद्युतिं पार्थ जेतुमिच्छसि तन्मृषा ।
न हि शुश्रुम वातेन मेरुमुन्मथितं गिरिम् ॥ ५.१६१.१६ ॥
ข้าแต่ปารถ ท่านปรารถนาจะชนะโทรณะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ นั่นเป็นสิ่งที่ไร้ผล เราไม่เคยได้ยินว่าลมพัดถอนเขาพระสุเมรุได้
5.161.17
अनिलो वा वहेन्मेरुं द्यौर्वापि निपतेन्महीम् ।
युगं वा परिवर्तेत यद्येवं स्याद्यथात्थ माम् ॥ ५.१६१.१७ ॥
หากลมจะพัดพาพระสุเมรุไป หรือท้องฟ้าจะร่วงลงสู่แผ่นดิน หรือแอกแห่งยุคจะพลิกกลับ และหากเป็นไปตามที่ท่านกล่าวแก่เรา (ข้าพเจ้าจึงจะเชื่อ)
5.161.18
को ह्यस्ति जीविताकाङ्क्षी प्राप्येममरिमर्दनम् ।
गजो वाजी रथो वापि पुनः स्वस्ति गृहान्व्रजेत् ॥ ५.१६१.१८ ॥
ผู้ใดเล่าที่ยังปรารถนาจะมีชีวิต เมื่อได้พบกับผู้ทำลายศัตรูผู้นี้ แล้วจะกลับบ้านโดยปลอดภัยได้อีก ไม่ว่าจะมาด้วยช้าง ม้า หรือรถศึกก็ตาม
5.161.19
कथमाभ्यामभिध्यातः संसृष्टो दारुणेन वा ।
रणे जीवन्विमुच्येत पदा भूमिमुपस्पृशन् ॥ ५.१६१.१९ ॥
ถูกทั้งสองคนนี้จ้องมองไว้ หรือต้องปะทะกับผู้ดุร้ายนั้น จะรอดชีวิตและพ้นภัยในสนามรบได้อย่างไร เมื่อเท้าต้องแตะพื้นดิน
5.161.20
किं दुर्दुरः कूपशयो यथेमां ।
न बुध्यमे राजचमूं समेताम्।
दुराधरषां देवचमूप्रकाशां ।
गुप्तां नरेन्द्रैस्त्रिदशैरिव द्याम् ॥ ५.१६१.२० ॥
เหมือนกบที่นอนอยู่ในบ่อน้ำ ท่านไม่เห็นกองทัพกษัตริย์ที่รวมพลอยู่ตรงนี้ดอกหรือ กองทัพที่ยากจะต้านทาน งดงามเหมือนกองทัพเทพ และได้รับการคุ้มกันด้วยกษัตริย์ เหมือนสวรรค์ที่เทพทั้งหลายคุ้มกันไว้
5.161.21
प्राच्यैः प्रतीच्यैरथ दाक्षिणात्यै-
रुदीच्यकाम्भोजशकैः खशैश्च।
साल्वैः समत्स्यैः कुरुमुख्यदेश्यै-
र्म्लेच्छैः पुलिन्दैर्द्रविडान्ध्रकाञ्च्यैः ॥ ५.१६१.२१ ॥
ทั้งชาวทิศตะวันออก ชาวทิศตะวันตก ชาวทิศใต้ และชาวทิศเหนือ พร้อมด้วยชาวกัมโพชะและศกะ ชาวขศะ ชาวศาลวะพร้อมชาวมัตสยะ ชาวกุรุผู้เป็นเลิศและชาวท้องถิ่นอื่น ชาวมิลักขะ ชาวปุลินทะ และชาวทระวิฑะ อานธระ และกาญจยะ
5.161.22
नानाजनौघं युधि संप्रवृद्धं ।
नाङ्गं यथा वेगमपारकणीयम्।
मां च स्थितं नागबलस्य मध्ये ।
युयुत्समे मन्द किमल्पबुद्धे ॥ ५.१६१.२२ ॥
เจ้าไม่เห็นแม้เพียงเล็กน้อยหรือว่า ฝูงชนมากมายที่พอกพูนขึ้นในการรบ มีกำลังที่หาประมาณมิได้ และตัวเราผู้ยืนอยู่ท่ามกลางกองทัพช้างนี้ โอ้ผู้โง่เขลา ผู้มีปัญญาน้อย เจ้าปรารถนาจะรบกับใคร
5.161.23
इत्येवमुक्त्वा राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अभ्यवृत्य पुनर्जिष्णुमुलूकः प्रत्यभाषत ॥ ५.१६१.२३ ॥
อุลูกะกล่าวกับพระราชายุธิษฐิระ โอรสของธรรมเทพ ดังนี้แล้ว จึงหันกลับไปทางชิษณุ คืออรชุน และกล่าวตอบ
5.161.24
अकत्थमानो युध्यस्व कत्थेसेऽर्जुन किं बहु ।
पर्यायात्सिद्धिरेस्य नैतत्सिध्यति कत्थनात् ॥ ५.१६१.२४ ॥
จงรบโดยไม่อวดอ้าง อรชุน เจ้าอวดอ้างมากมายไปทำไม ความสำเร็จของการนี้มาตามวาระ มิได้สำเร็จเพราะการอวดอ้าง
5.161.25
यदीदं कत्थनाल्लोके सिध्येत्कर्म धनञ्जय ।
सर्वे भवेयुः सिद्धार्थाः कत्थने को हि दुर्गतः ॥ ५.१६१.२५ ॥
โอ้ธนัญชัย หากการงานนี้จะสำเร็จในโลกด้วยการอวดอ้างเพียงอย่างเดียว คนทั้งปวงก็คงสมประสงค์ทั้งสิ้น และใครเล่าจะตกทุกข์ได้ยากเพราะการอวดอ้าง
5.161.26
जानामि ते वासुदेवं सहायं ।
जानामि ते गाण्डिवं तालमात्रम्।
जानाम्येतत्त्वादृशो नास्ति योद्धा ।
जानानस्ते राज्यमेतद्धरामि ॥ ५.१६१.२६ ॥
เรารู้ว่าพระวาสุเทพเป็นผู้ช่วยเหลือเจ้า เรารู้ว่าคันธนูคาณฑีวะของเจ้ายาวเท่าต้นตาล เรารู้ว่าไม่มีนักรบผู้ใดเหมือนเจ้า เพราะรู้เช่นนี้ เราจึงครอบครองราชอาณาจักรนี้ของเจ้าไว้
5.161.27
न तु पर्यायधर्मेण राज्यं प्राप्नोति मानुषः ।
मनसैवानुकूलानि विधाता कुरुते वशे ॥ ५.१६१.२७ ॥
แต่มนุษย์ย่อมมิได้ราชอาณาจักรมาด้วยกฎแห่งการผลัดเปลี่ยนตามวาระ ผู้สร้างย่อมทำให้สิ่งที่เป็นที่พอใจของจิตใจอยู่ในอำนาจของตน
5.161.28
त्रयोदश समा भुक्तं राज्यं विलपतस्तव ।
भूयश्चैव प्रशासिष्ये निहत्य त्वां सबान्धवम् ॥ ५.१६१.२८ ॥
เป็นเวลาสิบสามปี ราชอาณาจักรนั้นถูกเจ้าเสวยไปขณะที่เจ้าคร่ำครวญ บัดนี้ เราจะปกครองอีกครั้ง หลังจากฆ่าเจ้ากับพวกพ้องของเจ้าเสียแล้ว
5.161.29
क्व तदा गाण्डिवं तेऽभूद्यत्त्वं दासपणैर्जितः ।
क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुना ॥ ५.१६१.२९ ॥
คันธนูคาณฑีวะของเจ้าอยู่ที่ไหนในตอนนั้น เมื่อเจ้าพ่ายแพ้ด้วยการพนันเป็นทาส และกำลังของภีมเสนอยู่ที่ไหนในตอนนั้น โอ้ฟาลคุนะ
5.161.30
सगदाद्भीमसेनाद्वा पार्थाद्वापि सगाण्डिवात् ।
न वै मोक्षस्तदा वोभूद्विना कृष्णामनिन्दिताम् ॥ ५.१६१.३० ॥
ถึงแม้จากภีมเสนผู้ถือคทา หรือจากปารถะ หรือจากผู้ถือคันธนูคาณฑีวะ ก็คงไม่มีทางพ้นไปได้ในตอนนั้น หากไม่มีพระกฤษณาผู้ไร้ตำหนิ
5.161.31
सा वो दास्ये समापन्नान्मोचयामास पार्षती ।
अमानुष्यं समापन्नान्दासकर्मण्यवस्थितान् ॥ ५.१६१.३१ ॥
พระปารษตีนั้นแหละได้ปลดปล่อยพวกเจ้าที่ตกอยู่ในความเป็นทาส ซึ่งถูกทำให้ไร้ความเป็นมนุษย์และต้องทำงานเป็นทาส
5.161.32
अवोचं यत्षण्डतिलानहं वस्तथ्यमेव तत् ।
धृता हि वेणी पार्थेन विराटनगरे तदा ॥ ५.१६१.३२ ॥
สิ่งที่เราพูดถึงคนที่เป็นกระเทยนั้นเป็นความจริงโดยแท้ ในตอนนั้น ปารถะได้ไว้เปีย ในนครของพระวิราฏ
5.161.33
सूदकर्मणि च श्रान्तं विराटस्य महानसे ।
भीमसेनेन कौन्तेय यच्च तन्मम पौरुषम् ॥ ५.१६१.३३ ॥
และการกระทำอันกล้าหาญของเราคือการกระทำของภีมเสน ผู้เหน็ดเหนื่อยจากการทำอาหารในครัวของพระวิราฏ โอ้โอรสของกุนตี
5.161.34
एवमेतत्सदां दण्डं क्षत्रियाः क्षत्रिये दधुः ।
वेणीं कृत्वा षण्डवेषः कन्यां नर्तितवानसि ॥ ५.१६१.३४ ॥
ดังนี้ ผู้ทรงธรรมได้ลงโทษนักรบเช่นนี้ นักรบทั้งหลายได้ตั้งโทษนี้ไว้ เจ้าแต่งตัวเป็นกระเทย ไว้เปีย แล้วให้หญิงสาวรำ
5.161.35
न भयाद्वासुदेवस्य न चापि तव फाल्गुन ।
राज्यं प्रतिप्रदाकस्यामि युद्ध्यस्व सहकेशवः ॥ ५.१६१.३५ ॥
มิใช่เพราะความกลัววาสุเทพ และมิใช่เพราะความกลัวเจ้า โอ้ฟาลคุนะ เราจะไม่คืนราชอาณาจักรนั้น จงรบเถิด พร้อมกับเกศวะ
5.161.36
न माया हीन्द्रजालं वा कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य मे युद्धे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६१.३६ ॥
ทั้งมายา เวทมนตร์ของอินทร์ หรือแม้การหลอกลวงอันน่ากลัว ย่อมไร้ผลต่อเรา ผู้ถืออาวุธอยู่ในการรบ มีแต่จะทำให้เกิดเสียงคำรามตอบกลับมาเท่านั้น
5.161.37
वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा ।
आसाद्य माममोघेषुं द्रविष्यन्ति दिशो दशः ॥ ५.१६१.३७ ॥
ไม่ว่าวาสุเทพนับพันหรือฟาลคุนะนับร้อยจะเข้าต่อสู้กับเรา ผู้มีลูกศรที่ไม่เคยพลาด ก็จะหนีกระจัดกระจายไปทั้งสิบทิศ
5.161.38
संयुगं गच्छ भूष्मेण भिन्धि वा शिरसा गिरिम् ।
तरेमं वा महागाधं सौमदत्तितिमिङ्गिलम् ॥ ५.१६१.३८ ॥
จงไปรบกับภีษมะ หรือจงใช้ศีรษะผ่าภูเขา หรือจงข้ามท้องน้ำลึกอันยิ่งใหญ่นี้ ซึ่งมีโสมทัตติเป็นปลาติมิงคิละ
5.161.39
शारद्वतमहामीनं विविंशतिमहोरगम् ।
बृहद्बलमहोद्वेलं सौमदत्तिकतिमिङ्गितम् ॥ ५.१६१.३९ ॥
ศารทวตะ (กฤปะ) เป็นปลาใหญ่ วิวิงศติเป็นงูใหญ่ พฤหัทพละเป็นคลื่นใหญ่ และโสมทัตติเป็นปลาวาฬที่มีการเคลื่อนไหว
5.161.40
भीष्मवेगमपर्यन्तं द्रोणग्राहदुरासदम् ।
कर्णशल्यझषावर्तं काम्भोजबडबासुखम् ॥ ५.१६१.४० ॥
ภีษมะคือกำลังที่ไร้ขอบเขต โทรณะคือจระเข้ที่เข้าใกล้ได้ยาก กรรณะและศัลยะคือปลาและน้ำวน กัมโพชะคือความง่ายดายดุจไฟหัวม้า
5.161.41
दुःशासनौघं शलशल्यमत्स्यं ।
सुषेणचित्रायुधनागनक्रम्।
जयद्रथाद्रिं पुरुमित्रगाधं ।
दुर्मर्षणोदं शकुनिप्रपातम् ॥ ५.१६१.४१ ॥
ทุศศาสนะเป็นกระแสน้ำหลาก ศัลยะและศัลยะเป็นปลา สุเษณะและจิตรายุธเป็นงูและจระเข้ ชยัทรถเป็นภูเขา ปุรุมิตรเป็นท่าข้ามที่ลึก ทุรมรษณะเป็นน้ำ ศกุนิเป็นเหวลึก
5.161.42
शस्त्रौघमक्षय्यमतिप्रवृद्धं ।
यदावगाह्य श्रमनष्टचेताः।
भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव-
स्तदा मनस्ते परितापमेष्यति ॥ ५.१६१.४२ ॥
เมื่อท่านดำดิ่งลงไปในกระแสอาวุธอันไม่มีวันหมดสิ้น พวยพุ่งใหญ่หลวงนี้ จิตใจของท่านจะหมดแรงเพราะความเหน็ดเหนื่อย และเมื่อญาติพี่น้องของท่านทั้งหมดถูกสังหาร ท่านจะกลายเป็นผู้ที่ไม่มีใครเหลืออยู่
5.161.43
तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे-
र्निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्।
प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया ।
बुभूषितः स्वर्ग इवातपस्विना ॥ ५.१६१.४३ ॥
ในเวลานั้น จิตใจของท่านจะถูกหันกลับจากการปกครองแผ่นดิน ดุจคนที่ไม่บริสุทธิ์ถูกหันกลับจากสวรรค์ โอ ปารถ ดุจผู้ที่ไม่บำเพ็ญตบะปรารถนาสวรรค์ ท่านก็ปรารถนาจะสงบและครอบครองราชอาณาจักรที่ยากยิ่งจะได้มา