మహాభారతం · అధ్యాయం 5.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.161.1
सेनानिवेशं संप्राप्तः कैतव्यः पाण्डवस्य ह ।
समागतः पाण्डवेयैर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ ५.१६१.१ ॥
కైతవ్యుడు పాండవుల సేనానివేశానికి చేరుకొని, పాండవులతో కలిసి యుధిష్ఠిరునితో మాట్లాడాడు.
5.161.2
अभिज्ञो दूतवाक्यानां यथोक्तं ब्रुवतो मम ।
दुर्योधनसमादेशं श्रुत्वा न क्रोद्धुमर्हसि ॥ ५.१६१.२ ॥
దూత మాటలు తెలిసినవాడనైన నేను దుర్యోధనుని ఆదేశాన్ని యథాతథంగా చెబుతున్నాను; విని నీవు కోపగించకూడదు.
5.161.3
उलूक न भयं तेऽस्ति ब्रूहि त्वं विगतज्वरः ।
यन्मत्तं धार्तराष्ट्रस्य लुब्धस्यादीर्घदर्शिनः ॥ ५.१६१.३ ॥
ఉలూకా, నీకు భయం లేదు; నిశ్చింతగా చెప్పు — ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, లోభి, దూరదృష్టి లేనివాడు, మదంతో చెప్పినది.
5.161.4
ततो द्युतिमतां मध्ये पाण्डवानां महात्मनाम् ।
सृञ्जयानां च मत्स्यानां कृष्णस्य च यशस्विनः ॥ ५.१६१.४ ॥
అప్పుడు తేజస్వులైన పాండవుల మధ్య, మహాత్ములైన పాండవులు, సృంజయులు, మత్స్యులు, యశస్వి కృష్ణుని మధ్య.
5.161.5
द्रुपदस्य सपुत्रस्य विराटस्य च संनिधौ ।
भूमिपानां च सर्वेषां मध्ये वाक्यं जगाद ह ॥ ५.१६१.५ ॥
ద్రుపదుడు, అతని కుమారుడు, విరాటుని సమక్షంలో, రాజులందరి మధ్య అతడు మాటను పలికాడు.
5.161.6
इदं त्वामब्रवीद्राजा धार्तराष्ट्रो महामनाः ।
श्रृण्वतां कुरुवीराणां तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ ५.१६१.६ ॥
ఇది మహామనస్కుడైన ధృతరాష్ట్ర రాజకుమారుడు నీతో చెప్పాడు; కురువీరులు వింటుండగా, యుధిష్ఠిరా, దానిని గ్రహించు.
5.161.7
पराजितोऽसि द्यूतेन कृष्णा चानायिता सभाम् ।
शक्योऽमर्षो मनुष्येण कर्तुं पुरुषमानिना ॥ ५.१६१.७ ॥
మీరు జూదంలో ఓడిపోయారు, కృష్ణను సభకు తీసుకురావడం జరిగింది. తనను పురుషుడిగా భావించే వాడు ఈ అవమానంపై కోపం తెచ్చుకోగలడు.
5.161.8
द्वादशैव तु वर्षाणि वने धिष्ण्याद्विवासितः ।
संवत्सरं विराटस्य दास्यमास्थाय चोषितः ॥ ५.१६१.८ ॥
మీరు పన్నెండు సంవత్సరాలు అడవిలో ఇంటి నుండి బహిష్కరించబడ్డారు; ఒక సంవత్సరం విరాటుని దాస్యంలో గడిపారు.
5.161.9
अमर्षं राज्यहरणं वनवासं च पाण्डव ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं संस्मरन्पुरुषो भव ॥ ५.१६१.९ ॥
ఓ పాండవా, రాజ్య అపహరణను, వనవాసాన్ని, ద్రౌపది బాధను స్మరించి పురుషుడవు అవ్వు, కోపం తెచ్చుకో.
5.161.10
अशक्तेन च यच्छप्तं भीमसेनेन पाण्डव ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते ॥ ५.१६१.१० ॥
ఓ పాండవా, శక్తిలేనప్పుడు భీమసేనుడు చేసిన ప్రతిజ్ఞ — సాధ్యమైతే దుశ్శాసనుని రక్తాన్ని త్రాగనివ్వు.
5.161.11
लोहाभिसारो निर्वृत्तः कुरुक्षेत्रमकर्दमम् ।
समः पन्था भृतास्तेश्वाः श्वो युध्यस्व सकेशवः ॥ ५.१६१.११ ॥
లోహాభిసారం పూర్తయింది; కురుక్షేత్రం బురదలేనిది, దారి సమంగా ఉంది, మీ గుర్రాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. రేపు కేశవునితో యుద్ధం చెయ్యి.
5.161.12
असमागम्य भीष्मेण संयुगे किं विकत्थसे ।
आरुरुक्षुर्यथा पङ्गुः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ५.१६१.१२ ॥
భీష్ముడితో యుద్ధంలో తలపడకుండా ఎందుకు గొప్పలు చెప్పుకుంటావు? కుంటివాడు గంధమాదన పర్వతం ఎక్కాలనుకున్నట్టు.
5.161.13
एवं कत्थसि कौन्तेय अकत्थन्पुरुषो भव ।
सूतपुत्रं सुदुर्घर्षं शल्यं च बलिनां वरम् ॥ ५.१६१.१३ ॥
కౌంతేయా, నీవు ఇలా గొప్పలు చెబుతున్నావు. గొప్పలు మానుకొని పురుషుడవు కమ్ము. అతి దుర్ధర్షుడైన సూతపుత్రుణ్ణీ, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన శల్యుణ్ణీ (ఎదుర్కో).
5.161.14
द्रोणं च बलिनां श्रेष्ठं शचीपतिसमं युधि ।
अजित्वा संयुगे पार्थ राज्यं कथमिहेच्छसि ॥ ५.१६१.१४ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సమానుడైన, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుణ్ణి జయించకుండా, పార్థా, ఇక్కడ రాజ్యాన్ని ఎలా కోరుతున్నావు?
5.161.15
ब्राह्मे धनुषि चाचार्यं वेदयोरन्तगं द्वयोः ।
युधि धुर्यमविक्षोभ्यमनीकचरमच्युतम् ॥ ५.१६१.१५ ॥
బ్రాహ్మ ధనుర్విద్యలో ఆచార్యుడు, రెండు వేదాలలోనూ పారంగతుడు, యుద్ధంలో ప్రధానుడు, చలించనివాడు, సేనల మధ్య సంచరించేవాడు, అచ్యుతుడు (ద్రోణుణ్ణి జయించు).
5.161.16
द्रोणं महाद्युतिं पार्थ जेतुमिच्छसि तन्मृषा ।
न हि शुश्रुम वातेन मेरुमुन्मथितं गिरिम् ॥ ५.१६१.१६ ॥
పార్థా, మహాతేజస్వి అయిన ద్రోణుణ్ణి జయించాలని కోరుతున్నావు, అది వ్యర్థం. గాలి మేరు పర్వతాన్ని కదిలించినట్లు మనం వినలేదు.
5.161.17
अनिलो वा वहेन्मेरुं द्यौर्वापि निपतेन्महीम् ।
युगं वा परिवर्तेत यद्येवं स्याद्यथात्थ माम् ॥ ५.१६१.१७ ॥
గాలి మేరువును మోసుకెళ్లినా, ఆకాశం భూమిపై పడినా, లేదా యుగమే తిరగబడినా; నీవు నాతో చెప్పినట్లు అది జరిగితే (అప్పుడు నమ్ముతాను).
5.161.18
को ह्यस्ति जीविताकाङ्क्षी प्राप्येममरिमर्दनम् ।
गजो वाजी रथो वापि पुनः स्वस्ति गृहान्व्रजेत् ॥ ५.१६१.१८ ॥
జీవించాలని కోరుకునే ఎవరు ఈ శత్రుమర్దనుణ్ణి ఎదుర్కొని, ఏనుగైనా, గుర్రమైనా, రథమైనా మళ్లీ క్షేమంగా ఇంటికి తిరిగి వెళ్లగలరు?
5.161.19
कथमाभ्यामभिध्यातः संसृष्टो दारुणेन वा ।
रणे जीवन्विमुच्येत पदा भूमिमुपस्पृशन् ॥ ५.१६१.१९ ॥
వీరిద్దరిచే లక్ష్యంగా చేయబడి, లేదా క్రూరునితో తలపడి, యుద్ధంలో ఎలా ప్రాణాలతో బయటపడగలడు, కాళ్ళతో నేలను తాకుతూ?
5.161.20
किं दुर्दुरः कूपशयो यथेमां ।
न बुध्यमे राजचमूं समेताम्।
दुराधरषां देवचमूप्रकाशां ।
गुप्तां नरेन्द्रैस्त्रिदशैरिव द्याम् ॥ ५.१६१.२० ॥
బావిలో పడి ఉన్న కప్పలా, సమావేశమైన ఈ రాజసేనను నీవు గ్రహించడం లేదా? దేవసేనతో సమానమై, ఎదిరింపరానిదై, రాజులచే రక్షించబడినదై, దేవతలు స్వర్గాన్ని కాపాడినట్లు ఉన్న ఈ సేనను?
5.161.21
प्राच्यैः प्रतीच्यैरथ दाक्षिणात्यै-
रुदीच्यकाम्भोजशकैः खशैश्च।
साल्वैः समत्स्यैः कुरुमुख्यदेश्यै-
र्म्लेच्छैः पुलिन्दैर्द्रविडान्ध्रकाञ्च्यैः ॥ ५.१६१.२१ ॥
తూర్పు, పడమర, దక్షిణ, ఉత్తర ప్రజలతో, కాంబోజులు, శకులతో, ఖశులతో, శాల్వులతో, మత్స్యులతో, కురుముఖ్యులు మరియు స్థానికులతో, మ్లేచ్ఛులతో, పులిందులతో, ద్రవిడ, ఆంధ్ర, కాంచ్యులతో.
5.161.22
नानाजनौघं युधि संप्रवृद्धं ।
नाङ्गं यथा वेगमपारकणीयम्।
मां च स्थितं नागबलस्य मध्ये ।
युयुत्समे मन्द किमल्पबुद्धे ॥ ५.१६१.२२ ॥
యుద్ధంలో పెరిగిన అనేక జనుల ప్రవాహాన్ని, దాని అపార వేగాన్ని నీవు కొంచెమైనా గ్రహించడం లేదా? ఏనుగుల సేన మధ్యలో నిలిచిన నన్ను కూడా? ఓ మూర్ఖా, అల్పబుద్ధీ, నీవు దేనితో పోరాడాలనుకుంటున్నావు?
5.161.23
इत्येवमुक्त्वा राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अभ्यवृत्य पुनर्जिष्णुमुलूकः प्रत्यभाषत ॥ ५.१६१.२३ ॥
రాజు, ధర్మపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరునితో ఇలా చెప్పి, మళ్ళీ జిష్ణువు (అర్జునుడు) వైపు తిరిగి ఉలూకుడు సమాధానమిచ్చాడు.
5.161.24
अकत्थमानो युध्यस्व कत्थेसेऽर्जुन किं बहु ।
पर्यायात्सिद्धिरेस्य नैतत्सिध्यति कत्थनात् ॥ ५.१६१.२४ ॥
గర్వం చెప్పకుండా యుద్ధం చేయి. అర్జునా, ఎందుకు ఇంతగా గొప్పలు చెప్పుకుంటావు? దీని సిద్ధి వంతుల వారీగానే కలుగుతుంది; గొప్పలు చెప్పడం వల్ల ఇది సిద్ధించదు.
5.161.25
यदीदं कत्थनाल्लोके सिध्येत्कर्म धनञ्जय ।
सर्वे भवेयुः सिद्धार्थाः कत्थने को हि दुर्गतः ॥ ५.१६१.२५ ॥
ధనంజయా, లోకంలో గొప్పలు చెప్పడం వల్లనే కర్మ సిద్ధిస్తే, అందరూ తమ కోరికలలో సిద్ధులవుతారు; గొప్పలు చెప్పడంలో ఎవరు దుర్గతి పాలవుతారు?
5.161.26
जानामि ते वासुदेवं सहायं ।
जानामि ते गाण्डिवं तालमात्रम्।
जानाम्येतत्त्वादृशो नास्ति योद्धा ।
जानानस्ते राज्यमेतद्धरामि ॥ ५.१६१.२६ ॥
నీకు సహాయకుడు వాసుదేవుడని నేనెరుగుదును. నీ గాండీవం తాటిచెట్టంత పెద్దదని నేనెరుగుదును. నీవంటి యోధుడు లేడని నేనెరుగుదును. ఇవన్నీ తెలిసినా, నీ ఈ రాజ్యాన్ని నేను పట్టుకుంటాను.
5.161.27
न तु पर्यायधर्मेण राज्यं प्राप्नोति मानुषः ।
मनसैवानुकूलानि विधाता कुरुते वशे ॥ ५.१६१.२७ ॥
కానీ మనిషి వంతుల ధర్మం వల్ల రాజ్యం పొందడు. మనసుకు అనుకూలమైనవాటిని విధాత తన వశంలోకి తెస్తాడు.
5.161.28
त्रयोदश समा भुक्तं राज्यं विलपतस्तव ।
भूयश्चैव प्रशासिष्ये निहत्य त्वां सबान्धवम् ॥ ५.१६१.२८ ॥
విలపిస్తున్న నీకు పదమూడు సంవత్సరాలు రాజ్యం అనుభవించబడింది. ఇప్పుడు నిన్నూ నీ బంధువులనూ సంహరించి నేను మళ్ళీ పాలిస్తాను.
5.161.29
क्व तदा गाण्डिवं तेऽभूद्यत्त्वं दासपणैर्जितः ।
क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुना ॥ ५.१६१.२९ ॥
నువ్వు దాసపణాలతో ఓడిపోయినప్పుడు నీ గాండీవం ఎక్కడ ఉంది? అప్పుడు భీమసేనుని బలం ఎక్కడ ఉంది, ఫాల్గునా?
5.161.30
सगदाद्भीमसेनाद्वा पार्थाद्वापि सगाण्डिवात् ।
न वै मोक्षस्तदा वोभूद्विना कृष्णामनिन्दिताम् ॥ ५.१६१.३० ॥
గదతో కూడిన భీమసేనుని నుండి, పార్థుని నుండి, గాండీవంతో కూడిన అతని నుండి కూడా, నిర్దోషురాలైన కృష్ణ లేకుండా అప్పుడు మీకు విమోచనం కలిగేది కాదు.
5.161.31
सा वो दास्ये समापन्नान्मोचयामास पार्षती ।
अमानुष्यं समापन्नान्दासकर्मण्यवस्थितान् ॥ ५.१६१.३१ ॥
పృషతుని కుమార్తె (ద్రౌపది), దాస్యంలో పడి అమానుష స్థితిలో దాసకర్మలో నిలిచిన మిమ్మల్ని విడిపించింది.
5.161.32
अवोचं यत्षण्डतिलानहं वस्तथ्यमेव तत् ।
धृता हि वेणी पार्थेन विराटनगरे तदा ॥ ५.१६१.३२ ॥
నేను 'షండుడు' అని అన్నది నిజమే. ఆ సమయంలో విరాట నగరంలో పార్థుడు జడ ధరించాడు.
5.161.33
सूदकर्मणि च श्रान्तं विराटस्य महानसे ।
भीमसेनेन कौन्तेय यच्च तन्मम पौरुषम् ॥ ५.१६१.३३ ॥
విరాటుని వంటశాలలో వంట పనిలో అలసిన భీమసేనుని చేత—ఓ కౌంతేయా—అదే నా పౌరుషం.
5.161.34
एवमेतत्सदां दण्डं क्षत्रियाः क्षत्रिये दधुः ।
वेणीं कृत्वा षण्डवेषः कन्यां नर्तितवानसि ॥ ५.१६१.३४ ॥
ఇది సజ్జనుల దండన; క్షత్రియులు క్షత్రియునిపై దీనిని విధించారు. జడ వేసుకుని షండ వేషంతో కన్యను నర్తింపజేశావు.
5.161.35
न भयाद्वासुदेवस्य न चापि तव फाल्गुन ।
राज्यं प्रतिप्रदाकस्यामि युद्ध्यस्व सहकेशवः ॥ ५.१६१.३५ ॥
వాసుదేవుని భయంతోనో, నీ భయంతోనో కాదు, ఓ ఫాల్గునా—నేను రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇవ్వను. కేశవునితో కలిసి యుద్ధం చేయి.
5.161.36
न माया हीन्द्रजालं वा कुहका वापि भीषणा ।
आत्तशस्त्रस्य मे युद्धे वहन्ति प्रतिगर्जनाः ॥ ५.१६१.३६ ॥
ఆయుధం పట్టి యుద్ధంలో నిలిచిన నాకు మాయ గానీ ఇంద్రజాలం గానీ భయంకరమైన కుహకాలు గానీ ప్రభావం చూపవు; అవి ప్రతిగర్జనలనే తెస్తాయి.
5.161.37
वासुदेवसहस्रं वा फाल्गुनानां शतानि वा ।
आसाद्य माममोघेषुं द्रविष्यन्ति दिशो दशः ॥ ५.१६१.३७ ॥
వేయిమంది వాసుదేవులైనా, వందలాది ఫాల్గునులైనా, గురితప్పని బాణాలున్న నన్ను ఎదుర్కొని పది దిక్కులకూ పారిపోతారు.
5.161.38
संयुगं गच्छ भूष्मेण भिन्धि वा शिरसा गिरिम् ।
तरेमं वा महागाधं सौमदत्तितिमिङ्गिलम् ॥ ५.१६१.३८ ॥
యుద్ధానికి భీష్ముడి వద్దకు వెళ్లు; లేదా తలతో పర్వతాన్ని బద్దలు చేయి; లేదా సౌమదత్తి అనే తిమింగలం ఉన్న ఈ లోతైన సముద్రాన్ని దాటు.
5.161.39
शारद्वतमहामीनं विविंशतिमहोरगम् ।
बृहद्बलमहोद्वेलं सौमदत्तिकतिमिङ्गितम् ॥ ५.१६१.३९ ॥
శారద్వతుడు (కృపుడు) మహామత్స్యం; వివింశతి మహాసర్పం; బృహద్బలుడు మహా ఉప్పెన; సౌమదత్తి దాని కదలికలున్న తిమింగలం.
5.161.40
भीष्मवेगमपर्यन्तं द्रोणग्राहदुरासदम् ।
कर्णशल्यझषावर्तं काम्भोजबडबासुखम् ॥ ५.१६१.४० ॥
భీష్ముడు అనే అంతులేని ప్రవాహం; ద్రోణుడు సమీపించరాని మొసలి; కర్ణుడు, శల్యుడు చేపలు, సుడులు; కాంబోజుడు బడబాగ్ని వంటి సుఖం.
5.161.41
दुःशासनौघं शलशल्यमत्स्यं ।
सुषेणचित्रायुधनागनक्रम्।
जयद्रथाद्रिं पुरुमित्रगाधं ।
दुर्मर्षणोदं शकुनिप्रपातम् ॥ ५.१६१.४१ ॥
దుశ్శాసనుడు అనే వరద; శలుడు, శల్యుడు చేపలు; సుషేణుడు, చిత్రాయుధుడు పాము మరియు మొసలి; జయద్రథుడు పర్వతం; పురుమిత్రుడు లోతైన రేవు; దుర్మర్షణుడు నీరు; శకుని లోతైన అగాధం.
5.161.42
शस्त्रौघमक्षय्यमतिप्रवृद्धं ।
यदावगाह्य श्रमनष्टचेताः।
भविष्यसि त्वं हतसर्वबान्धव-
स्तदा मनस्ते परितापमेष्यति ॥ ५.१६१.४२ ॥
ఆయుధాల అక్షయమైన, అత్యంత ఉప్పొంగిన ప్రవాహంలో నువ్వు దిగి, అలసటతో నీ మనసు చెడిపోయి, నీ బంధువులందరూ హతమైనప్పుడు, అప్పుడు నీ మనసు పరితాపం పొందుతుంది.
5.161.43
तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे-
र्निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्।
प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया ।
बुभूषितः स्वर्ग इवातपस्विना ॥ ५.१६१.४३ ॥
అప్పుడు నీ మనసు, అపవిత్రుడు స్వర్గం నుండి మరలినట్లు, పార్థుడు భూమి పాలన నుండి మరలింపబడుతుంది. తపస్సు చేయనివాడు స్వర్గం కోరినట్లు, అత్యంత దుర్లభమైన రాజ్యాన్ని నువ్వు శాంతింపజేసి కోరావు.