महाभारत · अध्याय 5.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.166.1
सुदक्षिणस्तु काम्भोजो रथ एकगुणो मतः ।
तवार्थसिद्धिमाकाङ्क्षन्योत्स्यते समरे परैः ॥ ५.१६६.१ ॥
सुदक्षिण नावाचा काम्बोज हा अनन्य गुणांचा रथी मानला जातो. तुझ्या कार्यसिद्धीची इच्छा धरून तो युद्धात शत्रूंशी लढेल.
5.166.2
एतस्य रथसिंहस्य तवार्थे राजसत्तम ।
पराक्रमं यथेन्द्रस्य द्रक्ष्यन्ति कुरवो युधि ॥ ५.१६६.२ ॥
हे राजश्रेष्ठा, तुझ्यासाठी हा रथसिंह युद्धात इंद्राप्रमाणे पराक्रम दाखवेल; कुरू तो पाहतील.
5.166.3
एतस्य रथवंशे हि तिग्मवेगप्रहारिणः ।
काम्भोजानां महाराज शलभानामिवायतिः ॥ ५.१६६.३ ॥
हे महाराजा, या रथवंशात तीव्र वेगाने प्रहार करणारे काम्बोज टोळांसारखे पुष्कळ आहेत.
5.166.4
नीलो माहिष्यतीवासी नीलवर्मा रथस्तव ।
रथवंशेन कदनं शत्रूणां वै करिष्यति ॥ ५.१६६.४ ॥
माहिष्मतीचा रहिवासी नील, तुझा रथी नीलवर्मा रथवंशासह शत्रूंचा संहार करील.
5.166.5
कृतवैरः पुरा चैव सहदेवेन मारिष ।
योत्स्यते सततं राजंस्तवार्थे कुरुनन्दन ॥ ५.१६६.५ ॥
हे आदरणीया, पूर्वी सहदेवाशी वैर केलेला तो तुझ्यासाठी सतत युद्ध करील, हे कुरुनंदना, हे राजा.
5.166.6
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ संमतौ रथसत्तमौ ।
कृतिनौ समरे तात दृढवीर्यपराक्रमौ ॥ ५.१६६.६ ॥
विन्द आणि अनुविन्द, अवंतीचे दोन राजपुत्र, श्रेष्ठ रथींमध्ये सन्मानित आहेत; हे तात, ते युद्धात कुशल असून दृढ वीर्य व पराक्रम असलेले आहेत.
5.166.7
एतौ तौ पुरुषव्याघ्रौ रिपुसैन्यं प्रधक्ष्यतः ।
गदाप्रासासिनाराचैस्तोमरैश्च करच्यतैः ॥ ५.१६६.७ ॥
ते दोन्ही पुरुषव्याघ्र शत्रुसैन्य जाळून टाकतील; गदा, प्रास, तलवारी, नाराच, तोमर आणि हातातून फेकलेल्या अस्त्रांनी.
5.166.8
युद्धाभिकामौ समरे क्रीडन्ताविव यूथपौ ।
यूथमध्ये महाराज विचरन्तौ कृतान्तवत् ॥ ५.१६६.८ ॥
युद्धाची इच्छा असलेले ते दोघे, कळपाच्या दोन नेत्यांप्रमाणे युद्धात खेळत आहेत; महाराज, कळपाच्या मध्ये यमाप्रमाणे संचार करत आहेत.
5.166.9
त्रिगर्ता भ्रातरः पञ्च रथोदारा मता मम ।
कृतवैराश्च पार्थैस्ते विराटनगरे तदा ॥ ५.१६६.९ ॥
त्रिगर्तांचे पाच बंधू, जे श्रेष्ठ रथी मानले जातात; ते तेव्हा विराटनगरात पार्थांशी वैर करून होते.
5.166.10
मकरा इव राजेन्द्र समुद्धततरङ्गिणीम् ।
गङ्गां विक्षोभयिष्यन्ति पार्थानां युधि वाहिनी ॥ ५.१६६.१० ॥
हे राजेंद्रा, मकर उसळत्या लाटांच्या गंगेला जसे ढवळून टाकतात, तसेच ते युद्धात पार्थांच्या सैन्याला ढवळून टाकतील.
5.166.11
ते रथाः पञ्च राजेन्द्र येषां सत्यरथो मुखम् ।
एते योत्स्यन्ति सङ्ग्रामे संस्मरन्तः पुराकृतमक् ॥ ५.१६६.११ ॥
हे राजेंद्रा, ते पाच रथी, ज्यांत सत्यरथ प्रमुख आहे; ते युद्धात पूर्वी केलेला अपराध स्मरून लढतील.
5.166.12
व्यलीकं पाण्डवेयेन भीमसेनानुजेन ह ।
दिशो विजयता राजञ्श्वेतवाहेन भारत ॥ ५.१६६.१२ ॥
पांडुपुत्र, भीमसेनाचा धाकटा भाऊ यांनी केलेला अपमान — हे राजा, हे भारता, श्वेतअश्ववाला दिशांवर विजय मिळवत त्याचा सूड घेईल.
5.166.13
ते हनिष्यन्ति पार्थानां तानासाद्य महारथान् ।
वरान्वरान्महेष्वासान्क्षत्रियाणां धुरंधरान् ॥ ५.१६६.१३ ॥
ते पार्थांच्या त्या महारथींजवळ जाऊन त्यांचा वध करतील — क्षत्रियांमधील श्रेष्ठ, महान धनुर्धर, धुरंधरांचा.
5.166.14
लक्ष्णणस्तव पुत्रश्च तथा दुःशासनस्य च ।
उभौ तौ पुरुषव्याघ्रौ संग्रामेष्वपलायिनौ ॥ ५.१६६.१४ ॥
तुझा पुत्र लक्ष्मण आणि दुःशासन — ते दोघेही पुरुषव्याघ्र आहेत, युद्धात पळ न काढणारे.
5.166.15
तरुणौ सुकुमारौ च राजपुत्रौ रतस्विनौ ।
युद्धानां च विशेषज्ञौ प्रणेतारौ च सर्वशः ॥ ५.१६६.१५ ॥
ते दोघेही तरुण, सुकुमार, राजपुत्र, उत्साही आहेत; युद्धांच्या विशेष गोष्टी जाणणारे आणि सर्वप्रकारे नेतृत्व करणारे आहेत.
5.166.16
रथौ तौ कुरुशार्दूल मतौ मे रथसत्तमौ ।
क्षत्रधर्मरतौ वीरौ महत्कर्म करिष्यतः ॥ ५.१६६.१६ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, माझ्या मते ते दोघे श्रेष्ठ रथी आहेत; क्षत्रियधर्मात रत असलेले वीर, ते महान कर्म करतील.
5.166.17
दण्डधारो महाराज रथ एको नरर्षभ ।
योत्स्यते तव सङ्ग्रामे स्वेन सैन्येन पालितः ॥ ५.१६६.१७ ॥
हे महाराज, हे नरऋषभा, दण्डधार नावाचा एक रथी तुझ्यासाठी युद्धात लढेल, स्वतःच्या सैन्याने संरक्षित होऊन.
5.166.18
बृहद्बलस्तथा राजा कौसल्यो रथसत्तमः ।
रथो मम मतस्तात महावेगपराक्रमः ॥ ५.१६६.१८ ॥
बृहद्बल नावाचा कौसल्य राजाही श्रेष्ठ रथी आहे; हे तात, माझ्या मते तो महान वेग आणि पराक्रम असलेला रथी आहे.
5.166.19
एष योत्स्यति सङ्ग्रामे स्वान्बन्धून्संप्रहर्षयन् ।
उग्रायुधो महेष्वासो धार्तराष्ट्रहिते रतः ॥ ५.१६६.१९ ॥
युद्धात आपल्या बांधवांना आनंदित करत हा लढेल. उग्र शस्त्रे धारण करणारा महाधनुर्धर, धृतराष्ट्राच्या पुत्रांच्या हितात रत.
5.166.20
कृपः शारद्वतो रजन्रथयूथपयूथपः ।
प्रियान्प्राणान्परित्यज्य प्रधक्ष्यति रिपूंस्तव ॥ ५.१६६.२० ॥
शारद्वत कृप, हे राजा, रथसमूहांच्या नायकांचा नायक. प्रिय प्राणांचा त्याग करून तो तुझ्या शत्रूंना जाळेल.
5.166.21
गौतमस्य महर्षेर्य आचार्यस्य शरद्वतः ।
कार्तिकेय इवाजयः शरस्तम्बात्सुतोऽभवत् ॥ ५.१६६.२१ ॥
महर्षी गौतमाचा आणि आचार्य शरद्वताचा वंशज. शरस्तंबातून जन्मलेल्या कार्तिकेयाप्रमाणे अजेय.
5.166.22
एष सेनाः सुबहुला विविधायुधकार्मुकाः ।
अग्निवत्समरे तात चरिष्यति विनिर्दहन् ॥ ५.१६६.२२ ॥
हा अनेक सैन्यांसह, विविध शस्त्रे आणि धनुष्ये घेऊन, हे तात, युद्धात अग्नीप्रमाणे संचार करून सर्वांना जाळत जाईल.